1. Jak żyje się w wodzie?

by przyrodniczeecho.pl

Prezentacja multimedialna zgodna z podręcznikiem „Odkrywam przyrodę”

Temat: Posługuję się kompasem.

Przyroda w klasie 4 (na podstawie wydawnictwa Nowa Era) Nowa podstawa programowa - 2026 rok

Prezentacja zawiera materiały wizualne pochodzące z darmowych banków zdjęć (np. Pixabay), wykorzystane zgodnie z licencją i jako element autorskiego opracowania.

Wstęp do zajęć:

Na lekcji:

• dowiesz się, jak zbudowany jest kompas,
• poznasz podstawowe kierunki świata,
• nauczysz się wyznaczać kierunki geograficzne przy użyciu kompasu.

W WODZIE ŻYJE SIĘ ZUPEŁNIE INACZEJ NIŻ NA LĄDZIE

Środowisko wodne zajmuje większą część powierzchni naszej planety. Tworzą je między innymi oceany, morza, rzeki, jeziora oraz sadzawki. Zapewne nieraz, na przykład podczas zabawy w wodzie, udało Ci się zauważyć, że panują w niej zupełnie inne warunki niż na lądzie.

WARUNKI ŻYCIA W WODZIE I NA LĄDZIE

NA LĄDZIE ŚWIATŁO Światło bez większych przeszkód przechodzi przez powietrze. Dzięki temu organizmy żyjące na lądzie mają łatwy dostęp do światła. TLEN Powietrze zawiera dużą ilość tlenu. Organizmy lądowe oddychają tlenem znajdującym się w powietrzu. GĘSTOŚĆ I OPÓR POWIETRZA Powietrze ma niewielką gęstość, dlatego można się w nim stosunkowo łatwo poruszać. Oznacza to, że powietrze stawia mały opór.

WARUNKI ŻYCIA W WODZIE I NA LĄDZIE

W WODZIE ŚWIATŁO Światło przenika przez wodę słabiej niż przez powietrze. Z tego powodu organizmy wodne mają utrudniony dostęp do światła.

WARUNKI ŻYCIA W WODZIE I NA LĄDZIE

W WODZIE TLEN W wodzie znajduje się mniej tlenu niż w powietrzu. Organizmy wodne wykorzystują do oddychania tlen rozpuszczony w wodzie.

WARUNKI ŻYCIA W WODZIE I NA LĄDZIE

W WODZIE GĘSTOŚĆ I OPÓR WODY Woda ma dużą gęstość, dlatego poruszanie się w niej jest trudniejsze. Mówimy, że woda stawia duży opór.

PRZYRODA W AKCJI – DOŚWIADCZENIE CZY OPŁYWOWY KSZTAŁT CIAŁA UŁATWIA SZYBSZE PORUSZANIE SIĘ W WODZIE?

PRZYGOTUJ:

• dwa jabłka o zbliżonej wielkości,
• dwa jednakowe ciężarki, na przykład dwie kostki mydła, dwie tabliczki czekolady albo dwa duże gwoździe,
• taśmę klejącą,
• nitkę o długości około 120 centymetrów,
• nóż,
• miskę wypełnioną wodą.

WYKONAJ:

• Wytnij z jabłek kształty pokazane na ilustracji.
• Do ogonka każdego jabłka przywiąż nitkę o długości około 60 centymetrów.
• Do drugiego końca każdej nitki przymocuj ciężarek, na przykład gwóźdź. W razie potrzeby użyj taśmy klejącej.
• Przytrzymaj oba jabłka nad powierzchnią wody, a ciężarki połóż poza miską. Ustaw je w taki sposób, aby obie nitki były naprężone.
• Umieść jabłka w wodzie, a następnie wypuść je równocześnie.
• Zaobserwuj, które jabłko porusza się szybciej: to o opływowym kształcie czy to, które nie ma opływowej formy.
• Zapisz w zeszycie swoje obserwacje oraz wniosek z doświadczenia.

PRZYSTOSOWANIA ORGANIZMÓW DO ŻYCIA W WODZIE

Jakie cechy pozwalają organizmom żyć w środowisku wodnym? PRZYSTOSOWANIA RYBY DO ŻYCIA W WODZIE PŁETWY Płetwy umożliwiają rybie poruszanie się w wodzie. Działają podobnie jak wiosła – ryba odpycha nimi wodę i dzięki temu przesuwa się do przodu. Płetwa ogonowa pomaga rybie płynąć do przodu oraz zmieniać kierunek ruchu.

PRZYSTOSOWANIA ORGANIZMÓW DO ŻYCIA W WODZIE

Jakie cechy pozwalają organizmom żyć w środowisku wodnym? PRZYSTOSOWANIA RYBY DO ŻYCIA W WODZIE ŚLUZ Ciało ryby jest pokryte śliską substancją nazywaną śluzem. Zmniejsza on opór stawiany przez wodę, dzięki czemu rybie łatwiej jest pływać.

PRZYSTOSOWANIA ORGANIZMÓW DO ŻYCIA W WODZIE

Jakie cechy pozwalają organizmom żyć w środowisku wodnym? PRZYSTOSOWANIA RYBY DO ŻYCIA W WODZIE OPŁYWOWY KSZTAŁT CIAŁA Ciało ryby jest wydłużone i delikatnie zaokrąglone. Taki kształt nazywamy opływowym. Podczas pływania opływowa budowa ciała ogranicza opór wody i ułatwia rybie przemieszczanie się.

PRZYSTOSOWANIA ORGANIZMÓW DO ŻYCIA W WODZIE

Jakie cechy pozwalają organizmom żyć w środowisku wodnym? PRZYSTOSOWANIA RYBY DO ŻYCIA W WODZIE PĘCHERZ PŁAWNY Wewnątrz ciała ryby znajduje się przezroczysty narząd przypominający balonik. Jest to pęcherz pławny, który wypełnia gaz. Ryba może regulować ilość znajdującego się w nim gazu, dzięki czemu utrzymuje się na wybranej głębokości albo przemieszcza się wyżej i niżej.

PRZYSTOSOWANIA ORGANIZMÓW DO ŻYCIA W WODZIE

Jakie cechy pozwalają organizmom żyć w środowisku wodnym? PRZYSTOSOWANIA RYBY DO ŻYCIA W WODZIE SKRZELA Skrzela składają się z bardzo cienkich blaszek umieszczonych po obu stronach głowy ryby. Umożliwiają jej oddychanie. Gdy przez skrzela przepływa woda, rozpuszczony w niej tlen przenika do krwi.

PRZYSTOSOWANIA ROŚLIN DO ŻYCIA W WODZIE

PŁYWAJĄCE LIŚCIE W liściach grzybieni białych znajdują się niewielkie przestrzenie wypełnione powietrzem. Dzięki nim liście nie opadają na dno, lecz utrzymują się na powierzchni wody. Pływające liście mają łatwiejszy dostęp do promieni słonecznych. Światło jest roślinom niezbędne do przeprowadzania fotosyntezy.

PRZYSTOSOWANIA ROŚLIN DO ŻYCIA W WODZIE

DŁUGIE I GIĘTKIE OGONKI LIŚCIOWE Ogonki liściowe grzybieni są długie oraz elastyczne. Dzięki temu nie łamią się podczas falowania i poruszania się wody.

SKĄD RYBY CZERPIĄ TLEN?

Podczas fotosyntezy rośliny wytwarzają nie tylko substancje pokarmowe, lecz także tlen. Kiedy tlen rozpuszcza się w wodzie, mogą wykorzystywać go do oddychania inne organizmy wodne, między innymi ryby.

SKĄD RYBY CZERPIĄ TLEN?

CZY PŁETWY SŁUŻĄ WYŁĄCZNIE DO PŁYWANIA? Nie. Istnieją ryby, które wykorzystują płetwy również do innych czynności. Ryby latające potrafią wyskakiwać ponad powierzchnię wody i przez chwilę szybować nad nią. Ich płetwy działają wtedy podobnie jak skrzydła. Takie ryby wykorzystują tę umiejętność między innymi po to, aby uciec przed drapieżnikami.