5. Co rośnie na polu?

by przyrodniczeecho.pl

Prezentacja multimedialna zgodna z podręcznikiem „Odkrywam przyrodę”

Temat: Posługuję się kompasem.

Przyroda w klasie 4 (na podstawie wydawnictwa Nowa Era) Nowa podstawa programowa - 2026 rok

Prezentacja zawiera materiały wizualne pochodzące z darmowych banków zdjęć (np. Pixabay), wykorzystane zgodnie z licencją i jako element autorskiego opracowania.

Wstęp do zajęć:

Na lekcji:

• dowiesz się, jak zbudowany jest kompas,
• poznasz podstawowe kierunki świata,
• nauczysz się wyznaczać kierunki geograficzne przy użyciu kompasu.

CZYM JEST POLE UPRAWNE?

Pola uprawne zajmują znaczną część powierzchni naszego kraju. Mogą przypominać łąki, ponieważ również nie rosną na nich drzewa. Różnią się jednak od łąk tym, że zostały w całości ukształtowane przez człowieka. To ludzie decydują, jakie rośliny będą rosły na danym polu. Poza wysiewaniem roślin rolnicy wykonują na polach wiele innych prac: orzą, czyli odwracają wierzchnią warstwę gleby, aby przygotować ją do siewu, nawożą glebę, dostarczając jej składników potrzebnych roślinom do prawidłowego wzrostu, wysiewają rośliny, a następnie zbierają plony, usuwają chwasty, czyli niepożądane rośliny, oraz zwalczają organizmy niszczące uprawy. Pola najczęściej orze się przy użyciu ciągników rolniczych, nazywanych także traktorami. Zazwyczaj na jednym polu uprawia się tylko jeden gatunek rośliny. Gdy pola są niewielkie, oglądane z góry mogą przypominać barwną mozaikę albo długie, kolorowe wstążki.

Pola uprawne zajmują znaczną część powierzchni naszego kraju. Mogą przypominać łąki, ponieważ również nie rosną na nich drzewa. Różnią się jednak od łąk tym, że zostały w całości ukształtowane przez człowieka. To ludzie decydują, jakie rośliny będą rosły na danym polu. Poza wysiewaniem roślin rolnicy wykonują na polach wiele innych prac: orzą, czyli odwracają wierzchnią warstwę gleby, aby przygotować ją do siewu, nawożą glebę, dostarczając jej składników potrzebnych roślinom do prawidłowego wzrostu, wysiewają rośliny, a następnie zbierają plony, usuwają chwasty, czyli niepożądane rośliny, oraz zwalczają organizmy niszczące uprawy. Pola najczęściej orze się przy użyciu ciągników rolniczych, nazywanych także traktorami. Zazwyczaj na jednym polu uprawia się tylko jeden gatunek rośliny. Gdy pola są niewielkie, oglądane z góry mogą przypominać barwną mozaikę albo długie, kolorowe wstążki.

Poza wysiewaniem roślin rolnicy wykonują na polach wiele innych prac: orzą, czyli odwracają wierzchnią warstwę gleby, aby przygotować ją do siewu, nawożą glebę, dostarczając jej składników potrzebnych roślinom do prawidłowego wzrostu, wysiewają rośliny, a następnie zbierają plony, usuwają chwasty, czyli niepożądane rośliny, oraz zwalczają organizmy niszczące uprawy.

Pola najczęściej orze się przy użyciu ciągników rolniczych, nazywanych także traktorami. Zazwyczaj na jednym polu uprawia się tylko jeden gatunek rośliny. Gdy pola są niewielkie, oglądane z góry mogą przypominać barwną mozaikę albo długie, kolorowe wstążki.

JAKIE ROŚLINY UPRAWIA SIĘ W POLSCE I CO SIĘ Z NICH WYTWARZA?

Do najważniejszych roślin uprawianych w naszym kraju zaliczamy zboża, warzywa oraz rośliny przemysłowe. ZBOŻA W Polsce największą powierzchnię upraw zajmują zboża. Należą do nich między innymi:

• pszenica,
• żyto,
• owies,
• jęczmień,
• kukurydza.

Jadalnymi częściami zbóż są ich owoce, potocznie nazywane ziarnami. Zawierają one wiele cennych składników odżywczych. Ze zbóż produkuje się przede wszystkim mąkę, a także różne rodzaje kasz i płatków. Z mąki wytwarza się między innymi:

• chleb i inne rodzaje pieczywa,
• makaron.

Innym produktem zbożowym są płatki owsiane.

WARZYWA

Warzywa tworzą bardzo liczną grupę roślin uprawnych. Zaliczamy do nich między innymi:

• pomidory,
• ogórki,
• marchew,
• cebulę,
• kapustę,
• kalafior,
• seler,
• pietruszkę,
• ziemniaki.

Warzywa możemy spożywać na surowo albo po ugotowaniu. Przygotowuje się z nich między innymi zupy i sałatki. Niektóre warzywa poddaje się przetwarzaniu, otrzymując na przykład:

• sok marchwiowy,
• koncentrat pomidorowy.
• Ziemniaki można jeść ugotowane, usmażone lub upieczone.

ROŚLINY PRZEMYSŁOWE

Niektóre rośliny wymagają dokładnego przetworzenia, zanim powstaną z nich produkty wykorzystywane w naszych domach.

• Z buraków cukrowych produkuje się cukier.
• Z rzepaku, lnu i słonecznika otrzymuje się olej.
• Z lnu pozyskuje się włókna służące do produkcji tkanin.

ROZPOZNAJ ROŚLINY UPRAWNE

ZBOŻA PSZENICA Osiąga wysokość do około 150 centymetrów. Jej ziarna są owalne i mają podłużne wgłębienie. Ziarna są zebrane w kłos. głową.

ROZPOZNAJ ROŚLINY UPRAWNE

ZBOŻA ŻYTO Dorasta do około 150 centymetrów wysokości. Ma wydłużone ziarna zebrane w kłos. Przy kłosie znajdują się ości, które osiągają długość około 2–6 centymetrów.

ROZPOZNAJ ROŚLINY UPRAWNE

ZBOŻA JĘCZMIEŃ Osiąga wysokość do około 100 centymetrów. Jego ziarna są wydłużone i zebrane w kłos. Ma bardzo długie ości, które mogą osiągać nawet około 15 centymetrów.

ROZPOZNAJ ROŚLINY UPRAWNE

ZBOŻA OWIES Dorasta do około 100 centymetrów wysokości. Ziarna nie tworzą kłosa, lecz są zebrane w wiechę, czyli rozgałęziony kwiatostan. Ziarna owsa mają podłużny kształt.

ROZPOZNAJ ROŚLINY UPRAWNE

ZBOŻA KUKURYDZA Osiąga wysokość od około 100 do 300 centymetrów. Jej ziarna są owalne i znajdują się w grubej kolbie.

ROZPOZNAJ ROŚLINY UPRAWNE

WARZYWA ZIEMNIAK Jego łodygi osiągają wysokość do około 80 centymetrów. Jadalną częścią rośliny są podziemne bulwy.

ROZPOZNAJ ROŚLINY UPRAWNE

WARZYWA OGÓREK Zwykle dorasta do około 50 centymetrów wysokości. Częścią przeznaczoną do spożycia są jego owoce.

ROZPOZNAJ ROŚLINY UPRAWNE

WARZYWA KAPUSTA GŁOWIASTA Osiąga wysokość do około 50 centymetrów. Jadalne są liście, które zwijają się i tworzą zwartą kulę nazywaną głową.

ROŚLINY PRZEMYSŁOWE

BURAK CUKROWY Dorasta do około 50 centymetrów wysokości. Ma duże, dobrze rozwinięte liście. Z jego grubego, białego korzenia produkuje się cukier.

ROŚLINY PRZEMYSŁOWE

RZEPAK Może osiągać wysokość do około 150 centymetrów. Ma charakterystyczne kwiaty o intensywnie żółtej barwie. Z nasion rzepaku wytwarza się olej.

ROŚLINY PRZEMYSŁOWE

LEN Dorasta do około 80 centymetrów wysokości i ma niebieskie kwiaty. Z jego łodyg pozyskuje się włókna wykorzystywane do produkcji tkanin. Z nasion lnu otrzymuje się olej.

SKĄD POCHODZI MARCHEW UPRAWNA?

Przez tysiące lat ludzie odżywiali się roślinami rosnącymi dziko. Z czasem zaczęli sadzić je w pobliżu swoich domów. Po każdym zbiorze pozostawiali część nasion, aby wykorzystać je do wysiewu w następnym roku. Nie wybierali jednak nasion przypadkowo. Zachowywali przede wszystkim te, które pochodziły z największych i najlepiej rozwiniętych roślin. Powtarzali takie działania przez wiele pokoleń. W rezultacie jadalne części roślin stopniowo stawały się większe, smaczniejsze i łatwiejsze do wykorzystania. W ten sposób powstały odmiany uprawne, między innymi znana nam dzisiaj marchew. DZIKA MARCHEW

• ma cienki, twardy i biały korzeń,
• wyróżnia się gorzkim smakiem.

MARCHEW UPRAWNA

• ma gruby, mięsisty korzeń o pomarańczowej barwie,
• jest słodka i soczysta.