2. Poznaję składniki pokarmowe?

by przyrodniczeecho.pl

Prezentacja multimedialna zgodna z podręcznikiem „Odkrywam przyrodę”

Temat: Posługuję się kompasem.

Przyroda w klasie 4 (na podstawie wydawnictwa Nowa Era) Nowa podstawa programowa - 2026 rok

Prezentacja zawiera materiały wizualne pochodzące z darmowych banków zdjęć (np. Pixabay), wykorzystane zgodnie z licencją i jako element autorskiego opracowania.

Wstęp do zajęć:

Na lekcji:

• dowiesz się, jak zbudowany jest kompas,
• poznasz podstawowe kierunki świata,
• nauczysz się wyznaczać kierunki geograficzne przy użyciu kompasu.

DLACZEGO JEDZENIE JEST WAŻNE?

Jedzenie zawiera składniki pokarmowe niezbędne do życia. Dlaczego są one tak ważne? Dostarczają energii potrzebnej do pracy mięśni, mózgu oraz wszystkich narządów. Składniki pokarmowe uczestniczą również w budowaniu ciała, dzięki czemu możesz rosnąć i prawidłowo się rozwijać oraz umożliwiają właściwe funkcjonowanie organizmu i pomagają mu chronić się przed chorobami.

ZNACZENIE POKARMU

Pokarm dostarcza organizmowi składników potrzebnych do budowy ciała. Można go porównać do cegieł, drewna i stali niezbędnych podczas budowania domu.

Pokarm zapewnia organizmowi energię potrzebną do działania. Przypomina paliwo, dzięki któremu samochód może się poruszać.

Pokarm umożliwia prawidłową pracę organizmu. Jest jak smary i oleje, które sprawiają, że maszyna może właściwie funkcjonować.

SKŁADNIKI POKARMOWE I ICH ROLA

Składniki pokarmowe dzielimy na sześć podstawowych grup: cukry, tłuszcze, białka, sole mineralne, witaminy oraz wodę. Każda z tych grup pełni w organizmie określone zadania.

CUKRY SĄ GŁÓWNYM ŹRÓDŁEM ENERGII

Cukry, nazywane również węglowodanami, stanowią podstawowe paliwo dla organizmu. To właśnie one dostarczają nam energii potrzebnej do codziennego działania. Gdzie je znajdziesz?

• pieczywo,
• makarony,
• owoce.

TŁUSZCZE SĄ ZAPASOWYM ŹRÓDŁEM ENERGII I CHRONIĄ NARZĄDY

Tłuszcze dostarczają organizmowi energii wtedy, gdy zaczyna brakować węglowodanów. Dodatkowo zabezpieczają ciało przed urazami oraz pomagają chronić je przed zimnem. Gdzie je znajdziesz?

• oleje roślinne,
• orzechy,
• masło.

BIAŁKA BUDUJĄ ORGANIZM

Białka są podstawowym materiałem budującym komórki. Dzięki nim organizm może rosnąć, rozwijać się oraz regenerować, na przykład po skaleczeniu albo przebytej chorobie. Gdzie je znajdziesz?

• mięso,
• ryby,
• jaja,
• nabiał.

SOLE MINERALNE BUDUJĄ ORGANIZM I REGULUJĄ JEGO PRACĘ

Sole mineralne uczestniczą w budowie kości i zębów. Są również potrzebne do prawidłowego działania narządów, między innymi mięśni oraz mózgu. Gdzie je znajdziesz?

• mleko,
• mięso,
• warzywa.

WITAMINY ZAPEWNIAJĄ PRAWIDŁOWĄ PRACĘ ORGANIZMU

Witaminy regulują funkcjonowanie całego organizmu i wspierają jego odporność. Wyróżniamy wiele rodzajów witamin, na przykład: A, B, C, D, E oraz K. Gdzie je znajdziesz?

• warzywa i owoce,
• ryby,
• jaja,
• nabiał.

WODA JEST POTRZEBNA DO WSZYSTKICH CZYNNOŚCI ŻYCIOWYCH

Woda jest głównym składnikiem organizmu. Pomaga utrzymać odpowiednią temperaturę ciała oraz umożliwia transport różnych substancji w organizmie. Gdzie ją znajdziesz?

• napoje i zupy,
• owoce oraz warzywa,
• soki,
• mleko.

UKŁAD POKARMOWY ROZKŁADA POKARM

Aby organizm mógł wykorzystać składniki pokarmowe znajdujące się w pożywieniu, pokarm musi zostać rozłożony. Co to oznacza? Najpierw kęs pokarmu należy rozdrobnić. Następnie jest on trawiony, czyli rozkładany na bardzo drobne cząstki. Na końcu cząstki te zostają wchłonięte do krwi.

WĘDRÓWKA POKARMU

1. W JAMIE USTNEJ W jamie ustnej zjadasz kęs pokarmu, rozdrabniasz go i mieszasz ze śliną. W tym miejscu rozpoczyna się trawienie pożywienia.

WĘDRÓWKA POKARMU

2. PRZEZ GARDŁO I PRZEŁYK Przez gardło oraz przełyk kęs pokarmu przesuwa się w dół, w kierunku żołądka.

WĘDRÓWKA POKARMU

3. W ŻOŁĄDKU W żołądku pokarm miesza się z sokiem żołądkowym. W tym miejscu odbywa się kolejny etap jego trawienia.

WĘDRÓWKA POKARMU

4. W JELICIE CIENKIM W jelicie cienkim zachodzi ostatni etap trawienia pokarmu. Rozłożone cząstki pokarmowe są tam wchłaniane do krwi. Następnie krew rozprowadza je po całym organizmie.

WĘDRÓWKA POKARMU

5. W JELICIE GRUBYM W jelicie grubym wchłaniany jest nadmiar wody pozostały po trawieniu pokarmu. Z niestrawionych resztek pożywienia powstaje kał.

WĘDRÓWKA POKARMU

6. ODBYT Kał zostaje usunięty z organizmu przez odbyt.

DO TRAWIENIA POKARMU POTRZEBUJEMY GRUCZOŁÓW TRAWIENNYCH

Trawienie składników pokarmowych jest możliwe dzięki trzem gruczołom trawiennym: śliniankom, wątrobie oraz trzustce. Ślinianki produkują ślinę zawierającą enzymy trawienne.

DO TRAWIENIA POKARMU POTRZEBUJEMY GRUCZOŁÓW TRAWIENNYCH

Enzymy są również wytwarzane przez trzustkę. Czym są enzymy? To substancje uczestniczące w trawieniu pokarmu. Ich działanie można porównać do pracy nożyczek - rozcinają większe cząstki pokarmu na mniejsze.

DO TRAWIENIA POKARMU POTRZEBUJEMY GRUCZOŁÓW TRAWIENNYCH

Trzeci gruczoł, czyli wątroba, nie wytwarza enzymów. Produkuje natomiast żółć, która wspomaga trawienie tłuszczów.

DBAM O ZDROWIE. TO, CO JEM, MA ZNACZENIE

To, co spożywasz, wpływa na Twoje zdrowie oraz samopoczucie. Po niektórych posiłkach czujesz się lekko i masz dużo energii, natomiast po innych stajesz się zmęczony i senny. Czym jest ZDROWE JEDZENIE? Zdrowe jedzenie zawiera odpowiednie ilości wszystkich składników pokarmowych. Dostarcza energii i zapewnia dobre samopoczucie. Wspiera wzrost i odporność oraz pomaga się skoncentrować. Wzmacnia organizm. Pomaga utrzymać prawidłową masę ciała.

DBAM O ZDROWIE. TO, CO JEM, MA ZNACZENIE

Czym jest NIEZDROWE JEDZENIE? Niezdrowe jedzenie zawiera dużo soli i sztucznych dodatków, a jednocześnie ma niewiele witamin. Powoduje szybki spadek energii. Przyczynia się do zmęczenia i senności. Sprzyja nadwadze. Może powodować różne choroby układu pokarmowego.

CZY WIESZ, ŻE ZĘBY POMAGAJĄ W TRAWIENIU POKARMU?

Dorosły człowiek ma 32 zęby. Możemy je podzielić ze względu na ich kształt oraz wykonywane zadania.

• siekacze służą do odgryzania kawałków pokarmu,
• kły pomagają go rozrywać,
• zęby przedtrzonowe i trzonowe rozdrabniają oraz miażdżą pożywienie.

Dzięki pracy zębów pokarm zostaje właściwie przygotowany do kolejnych etapów trawienia. W ten sposób żołądek i jelita mogą pracować sprawniej.