4. Zwierzęta - organizmy cudzożywne

by przyrodniczeecho.pl

Prezentacja multimedialna zgodna z podręcznikiem „Odkrywam przyrodę”

Temat: Posługuję się kompasem.

Przyroda w klasie 4 (na podstawie wydawnictwa Nowa Era) Nowa podstawa programowa - 2026 rok

Prezentacja zawiera materiały wizualne pochodzące z darmowych banków zdjęć (np. Pixabay), wykorzystane zgodnie z licencją i jako element autorskiego opracowania.

Wstęp do zajęć:

Na lekcji:

• dowiesz się, jak zbudowany jest kompas,
• poznasz podstawowe kierunki świata,
• nauczysz się wyznaczać kierunki geograficzne przy użyciu kompasu.

CO JEDZĄ ZWIERZĘTA?

Wszystkie zwierzęta są organizmami cudzożywnymi. Zwierzęta odżywiają się różnymi rodzajami pokarmu i zdobywają go na rozmaite sposoby? Inaczej robi to wróbel, inaczej wilk, a jeszcze inaczej kleszcz. Z tego względu zwierzęta dzielimy na cztery grupy: roślinożerców, mięsożerców, wszystkożerców oraz pasożyty.

PODZIAŁ ZWIERZĄT ZE WZGLĘDU NA RODZAJ ZJADANEGO POKARMU I SPOSÓB JEGO ZDOBYWANIA.

ZWIERZĘTA

WSZYSTKOŻERCY Żywią się zarówno roślinami, jak i zwierzętami.

PASOŻYTY Odżywiają się kosztem innych organizmów, ale ich nie zabijają.

MIĘSOŻERCY Odżywiają się innymi zwierzętami.

ROŚLINOŻERCY Odżywiają się roślinami.

JAK ZWIERZĘTA ZDOBYWAJĄ POKARM?

Zwierzęta żywią się różnymi rodzajami pokarmu i pozyskują go na rozmaite sposoby. Z tego powodu mają odmienne przystosowania, które pomagają im zdobywać pożywienie. ROŚLINOŻERCY Roślinożercy zjadają całe rośliny albo wybrane ich części, na przykład owoce i nasiona.

Krótki oraz mocny dziób wróbla umożliwia rozłupywanie nasion.

Ostre przednie zęby konia są doskonale przystosowane do ścinania trawy.

Długa ssawka motyla pozwala mu wysysać nektar znajdujący się na dnie kwiatów.

JAK ZWIERZĘTA ZDOBYWAJĄ POKARM?

MIĘSOŻERCY Mięsożercy odżywiają się innymi zwierzętami. Mięsożerców, którzy polują na inne zwierzęta i je zabijają, nazywamy drapieżnikami. Natomiast mięsożercy żywiący się padliną, czyli martwymi zwierzętami, są określani jako padlinożercy. Ostre zęby oraz umiejętność wspólnego polowania sprawiają, że wilki potrafią zabijać zwierzęta większe od siebie.

Ostre zęby oraz umiejętność wspólnego polowania sprawiają, że wilki potrafią zabijać zwierzęta większe od siebie.

Pająk wykorzystuje pajęczynę do chwytania swoich ofiar. Następnie uśmierca je za pomocą jadu.

Bardzo dobry wzrok pozwala krukowi odnajdywać padlinę pozostawioną przez drapieżniki, na przykład przez wilki.

JAK ZWIERZĘTA ZDOBYWAJĄ POKARM?

WSZYSTKOŻERCY Wszystkożercy odżywiają się zarówno pokarmem zwierzęcym, jak i roślinnym.

Długi, ruchliwy i bardzo mocny ryj dzika pomaga mu wydobywać spod ziemi żołędzie, orzeszki bukowe, dżdżownice, owady, grzyby oraz myszy.

Długi język dzięcioła umożliwia wyciąganie owadów i ich larw ukrytych pod korą drzew. Natomiast silny dziób pozwala mu rozłupywać twarde orzechy oraz szyszki.

JAK ZWIERZĘTA ZDOBYWAJĄ POKARM?

PASOŻYTY Pasożyty żyją kosztem innych organizmów, jednak ich nie zabijają. Najczęściej przebywają na powierzchni ciała żywiciela albo wewnątrz jego organizmu, skąd pobierają potrzebny im pokarm.

Haczyki znajdujące się na główce tasiemca służą do przytwierdzania się do ściany jelita człowieka. Właśnie stamtąd tasiemiec pobiera składniki pokarmowe.

Ostry ryjek kleszcza umożliwia mu wkłucie się w skórę innych zwierząt i wysysanie ich krwi.

ZJADANI I ZJADAJĄCY TWORZĄ ŁAŃCUCH POKARMOWY.

Zwierzęta, które odżywiają się innymi organizmami, same również mogą zostać pokarmem. Na przykład wiewiórka zjada orzechy leszczyny, a jednocześnie może być ofiarą kuny. Te trzy organizmy: leszczynę, wiewiórkę i kunę, możemy ustawić w takiej kolejności, która pokazuje, kto kogo zjada.

Ciąg organizmów, w którym każdy kolejny organizm odżywia się organizmem znajdującym się przed nim, nazywamy łańcuchem pokarmowym. Przykład prostego łańcucha pokarmowego przedstawiono na schemacie.

Leszczyna jest organizmem samożywnym.

Wiewiórka zjada owoce leszczyny – orzechy.

Kuna poluje na wiewiórki.

JAK JEST ZBUDOWANY ŁAŃCUCH POKARMOWY?

Pierwszym ogniwem każdego łańcucha pokarmowego jest organizm samożywny. Drugie ogniwo zawsze stanowi roślinożerca. Kolejnymi ogniwami mogą być mięsożercy, wszystkożercy oraz pasożyty. Łańcuch pokarmowy może mieć różną długość – zależy ona od liczby organizmów, które w nim uczestniczą.

Poziomka – organizm samożywny wszystkożerca

Lis – mięsożerca (drapieżnik)

Ślimak – roślinożerca

Kleszcz – pasożyt

Sikorka – wszystkożerca

Bażant – mięsożerca (drapieżnik)

DLACZEGO W PRZYRODZIE NIC SIĘ NIE MARNUJE?

Niektóre zwierzęta odżywiają się pozostałościami martwych organizmów, na przykład opadłymi liśćmi, sierścią albo piórami. Istnieją również zwierzęta, które zjadają odchody innych organizmów. Mucha domowa żywi się zarówno rozkładającymi się szczątkami, jak i odchodami. Pokarm zlizuje za pomocą specjalnie przystosowanej do tego trąbki.