1. Jak żyje się na lądzie?

by przyrodniczeecho.pl

Prezentacja multimedialna zgodna z podręcznikiem „Odkrywam przyrodę”

Temat: Posługuję się kompasem.

Przyroda w klasie 4 (na podstawie wydawnictwa Nowa Era) Nowa podstawa programowa - 2026 rok

Prezentacja zawiera materiały wizualne pochodzące z darmowych banków zdjęć (np. Pixabay), wykorzystane zgodnie z licencją i jako element autorskiego opracowania.

Wstęp do zajęć:

Na lekcji:

• dowiesz się, jak zbudowany jest kompas,
• poznasz podstawowe kierunki świata,
• nauczysz się wyznaczać kierunki geograficzne przy użyciu kompasu.

NA ZIEMI ISTNIEJĄ DWA GŁÓWNE TYPY ŚRODOWISK

Organizmy żyją w dwóch podstawowych rodzajach środowisk: wodnym oraz lądowym. Do środowiska wodnego zaliczamy oceany, morza, rzeki i jeziora. Środowisko lądowe obejmuje między innymi lasy, łąki, pola, góry oraz miasta.

WARUNKI ŻYCIA NA LĄDZIE

Życie w wodzie różni się od życia na lądzie. Dlaczego? W obu środowiskach panują odmienne warunki, dotyczące między innymi temperatury, dostępności wody oraz ilości tlenu. Warunki występujące na lądzie są inne i dlatego organizmy żyjące na nim musiały się do nich przystosować. Czym jest przystosowanie? To cecha organizmu, która ułatwia mu życie w określonym środowisku.

CECHY ŚRODOWISKA LĄDOWEGO

Organizmy lądowe mają ograniczony dostęp do wody. Woda znajduje się jedynie w niektórych miejscach. Na lądzie często występują zmiany temperatury. Są one związane z pogodą oraz następującymi po sobie porami roku. Organizmy lądowe są otoczone powietrzem zawierającym dużo tlenu, który jest niezbędny do oddychania.

JAK PORUSZAJĄ SIĘ ZWIERZĘTA LĄDOWE?

Środowisko lądowe jest bardzo zróżnicowane. Inne warunki występują w koronach drzew, inne na łące, a jeszcze inne pod powierzchnią gleby. Z tego powodu zwierzęta żyjące w różnych miejscach przemieszczają się na odmienne sposoby. BIEGAJĄ, CHODZĄ I SKACZĄ Zwierzęta, które chodzą, biegają lub skaczą, mają silne kończyny. Podtrzymują one ciężar całego ciała - w taki sposób porusza się między innymi koń. Jego kończyny są zakończone kopytami, które zabezpieczają je przed urazami.

WSPINAJĄ SIĘ

Niektóre zwierzęta wspinają się po drzewach dzięki kończynom zakończonym ostrymi pazurami. Pozwalają one mocno zaczepiać się o korę i chronią przed upadkiem. Przykładem takiego zwierzęcia jest wiewiórka. Ma ona również długi ogon, który pomaga jej zachować równowagę.

PEŁZAJĄ

Zwierzęta poruszające się poprzez pełzanie nie mają kończyn. Dzięki temu dżdżownica może z łatwością przeciskać się między gęstą roślinnością oraz zagłębiać się w glebie.

LATAJĄ

Niektóre zwierzęta potrafią latać. Należą do nich na przykład ważka oraz jaskółka. Lot jest możliwy dzięki skrzydłom połączonym z silnymi mięśniami. Latanie wymaga również dużej ilości energii uwalnianej podczas oddychania komórkowego. Z tego powodu latające zwierzęta pobierają dużo tlenu. Ciała ważki i jaskółki są bardzo lekkie w porównaniu z ich wielkością.

PRZYSTOSOWANIA ORGANIZMÓW DO ŻYCIA NA LĄDZIE Sosna:

LIŚCIE POKRYTE WOSKIEM Liście sosny mają formę cienkich igieł. Ich powierzchnię pokrywa warstwa wosku, która ogranicza parowanie i chroni roślinę przed nadmierną utratą wody.

PRZYSTOSOWANIA ORGANIZMÓW DO ŻYCIA NA LĄDZIE Sosna:

APARATY SZPARKOWE W LIŚCIACH Aparaty szparkowe znajdujące się w liściach umożliwiają roślinie pobieranie tlenu obecnego w powietrzu.

PRZYSTOSOWANIA ORGANIZMÓW DO ŻYCIA NA LĄDZIE Sosna:

DŁUGIE KORZENIE Długie korzenie sięgają głęboko w podłoże. Dzięki temu sosna ma stały dostęp do wody, a jednocześnie jest mocno zakotwiczona w glebie.

PRZYSTOSOWANIA ORGANIZMÓW DO ŻYCIA NA LĄDZIE Sosna:

MOCNY PIEŃ Wytrzymały pień podtrzymuje ciężar całego drzewa. Jest również elastyczny, co zmniejsza ryzyko złamania sosny podczas silnego wiatru.

PRZYSTOSOWANIA ORGANIZMÓW DO ŻYCIA NA LĄDZIE Sosna:

GRUBA KORA Kora pokrywająca pień i gałęzie zabezpiecza sosnę przed uszkodzeniami, nagłymi zmianami temperatury oraz nadmierną utratą wody.

PRZYSTOSOWANIA ORGANIZMÓW DO ŻYCIA NA LĄDZIE Bocian:

NOGI I SKRZYDŁA Silne nogi podtrzymują ciężar ciała bociana i umożliwiają mu poruszanie się po lądzie. Skrzydła pozwalają mu natomiast przemieszczać się w powietrzu.

PRZYSTOSOWANIA ORGANIZMÓW DO ŻYCIA NA LĄDZIE Bocian:

PIÓRA Warstwa piór pokrywająca ciało ptaka chroni go przed zmianami temperatury, działaniem wiatru oraz promieniami słonecznymi.

PRZYSTOSOWANIA ORGANIZMÓW DO ŻYCIA NA LĄDZIE Bocian:

PŁUCA Płuca umożliwiają bocianowi oddychanie tlenem znajdującym się w powietrzu.

PRZYSTOSOWANIA ORGANIZMÓW DO ŻYCIA NA LĄDZIE Bocian:

JAJA OTOCZONE SKORUPKĄ Jaja ptaków są osłonięte skorupką, która zabezpiecza je przed uszkodzeniami oraz nadmierną utratą wody.

CZY SAMOLOTY TO METALOWE PTAKI?

Samoloty są konstruowane z materiałów, które jednocześnie są lekkie i bardzo wytrzymałe. Maszyny te napędzają potężne silniki. Mogą one wprawiać w ruch śmigła albo działać na zasadzie odrzutu. Do startowania i lądowania samolotu służą koła. Podczas lotu są one chowane do wnętrza maszyny, aby nie powodowały dodatkowego oporu powietrza.