1. Składniki pogody

by przyrodniczeecho.pl

Prezentacja multimedialna zgodna z podręcznikiem „Odkrywam przyrodę”

Temat: Posługuję się kompasem.

Przyroda w klasie 4 (na podstawie wydawnictwa Nowa Era) Nowa podstawa programowa - 2026 rok

Prezentacja zawiera materiały wizualne pochodzące z darmowych banków zdjęć (np. Pixabay), wykorzystane zgodnie z licencją i jako element autorskiego opracowania.

Wstęp do zajęć:

Na lekcji:

• dowiesz się, jak zbudowany jest kompas,
• poznasz podstawowe kierunki świata,
• nauczysz się wyznaczać kierunki geograficzne przy użyciu kompasu.

Czym jest pogoda?

Każdego dnia możemy usłyszeć lub powiedzieć: „Dziś jest słonecznie”, „Wieje silny wiatr” albo „Zapowiadany jest deszcz” - w ten sposób opisujemy pogodę. Pogoda to aktualny stan atmosfery (cechy powietrza) w określonym miejscu i czasie. Atmosfera jest warstwą powietrza otaczającą Ziemię. Zachodzą w niej nieustanne zmiany, dlatego pogoda może zmieniać się nawet kilka razy w ciągu jednego dnia.

Jakie są składniki pogody?

Na pogodę składa się kilka elementów, które opisują stan atmosfery (inaczej cechy powietrza). Są to:

• temperatura powietrza,
• zachmurzenie,
• wiatr,
• ciśnienie atmosferyczne,
• opady atmosferyczne,
• osady atmosferyczne.

Obserwując te składniki, możemy określić, jaka pogoda panuje w danym miejscu i czasie.

Temperatura powietrza.

Temperatura powietrza informuje nas, czy na zewnątrz jest zimno, czy ciepło. Zależy ona przede wszystkim od:

• pory dnia – w południe jest zazwyczaj cieplej niż rano lub wieczorem,
• pory roku – latem temperatury są wyższe niż zimą,
• miejsca – na przykład w górach jest zwykle chłodniej niż na terenach nizinnych.

Mróz i upał.

Gdy temperatura powietrza spada poniżej 0°C, czyli jest ujemna, mówimy, że panuje mróz. W takich warunkach woda zamarza i mogą występować opady śniegu. Kiedy temperatura powietrza jest wyższa niż 0°C, czyli dodatnia, woda w środowisku może występować w stanie ciekłym. Jeżeli temperatura przekracza 30°C i jest wyjątkowo gorąco, mówimy o upale.

Zachmurzenie.

Zachmurzenie informuje, jaka część nieba jest zasłonięta przez chmury. Dlaczego ma to znaczenie? Chmury ograniczają dopływ promieni słonecznych. Kiedy w ciągu dnia jest ich dużo, temperatura może się obniżyć. Chmury mogą również przynosić opady atmosferyczne.

Rodzaje zachmurzenia.

• Niebo bezchmurne

Na niebie nie widać żadnych chmur.

• Małe zachmurzenie

Chmury zajmują tylko niewielką część nieba.

• Duże zachmurzenie

Większość nieba zasłaniają chmury.

• Całkowite zachmurzenie

Całe niebo pokryte jest warstwą chmur.

Ciśnienie atmosferyczne i wiatr.

Ciśnienie atmosferyczne to nacisk, jaki powietrze wywiera na powierzchnię Ziemi. Wiatr to poziomy ruch powietrza nad powierzchnią Ziemi. Oba te składniki pogody mają duży wpływ na warunki atmosferyczne i będą szczegółowo omawiane na kolejnych lekcjach.

Rozpoznaj opady atmosferyczne.

Opady atmosferyczne Opady atmosferyczne powstają wtedy, gdy krople wody lub kryształki lodu tworzące chmury stają się zbyt ciężkie i opadają na powierzchnię Ziemi. Deszcz Deszcz to opad składający się z kropelek wody, które spadają z chmur na ziemię.

Rozpoznaj opady atmosferyczne.

Śnieg Śnieg tworzą kryształki lodu, które przybierają postać lekkich płatków o rozmaitych kształtach.

Rozpoznaj opady atmosferyczne.

Grad Grad to opad złożony z twardych bryłek lodu, które powstają w chmurach burzowych i spadają na ziemię.

Rozpoznaj osady atmosferyczne.

Osady atmosferyczne to krople wody lub kryształki lodu, które tworzą się na powierzchni roślin, gruntu oraz różnych przedmiotów, a nie spadają z chmur. Rosa Rosa powstaje z niewielkich kropelek wody. Tworzy się wtedy, gdy para wodna zawarta w powietrzu skrapla się na wychłodzonych powierzchniach, najczęściej nad ranem.

Rozpoznaj osady atmosferyczne.

Szron Szron jest osadem złożonym z drobnych kryształków lodu. Powstaje z pary wodnej podczas mroźnej pogody.

Rozpoznaj osady atmosferyczne.

Szadź Szadź tworzy się z kryształków lodu przypominających igiełki. Powstaje najczęściej wtedy, gdy jednocześnie występują mgła i ujemna temperatura.

Kiedy powstaje tęcza?

Tęcza jest jednym z najbardziej efektownych zjawisk atmosferycznych. Choć często ją podziwiamy, pojawia się tylko wtedy, gdy zostaną spełnione odpowiednie warunki. Aby zobaczyć tęczę: Słońce musi świecić, gdy jednocześnie w powietrzu unoszą się krople wody, na przykład po deszczu. Promienie słoneczne przechodzą przez krople wody, gdzie ulegają załamaniu, odbiciu i rozszczepieniu na różne barwy. Obserwator powinien mieć Słońce za plecami, a tęczę zobaczy po przeciwnej stronie nieba. Dzięki temu na niebie pojawia się charakterystyczny, kolorowy łuk złożony z wielu barw.