Porru patatak, porrusalda izenez ezagutzen direnak, Euskal Herriko, Nafarroako eta Errioxako plater apal eta suspergarria da. Antzina, nekazari-jatorriko garizuma-gisatu bat zen, baratzeko produktuekin egina eta, sarri, bakailaoarekin batera, neguko oinarrizko bihurtu zena.
Porrusalda iparraldeko zopetako bat da, landa-munduan eta etxe apaletan errotuenetakoa, oso xumea eta zapore bikainekoa. Auvernia eskualdeko "Vichysoise" krema frantses ospetsuaren lehengusina da, nahiz eta urrun egon. Krema horrekin, Louis Dat sukaldariaren eskutik 1942an sortutakoa New Yorkeko Ritz hotelean osagai nagusiak partekatzen ditu.
Hurrengoa
Porrusalda porruz, patataz eta oliba-olioz egindako elaborazio sinplea da, hainbat aldaera dituelarik. Horietako hainbat, Bizkaian egindakoa kasu, bakailao gezatu on baten proteinak gehitu edo legatz baten trontzo iradokitzaile bat gehitzea litzateke, nutrizio-aukera handiak eskaintzen baititu. Errezetarik ohikoena azenarioz edo kalabazaz osatzen dena da.
Hurrengoa
Gure erkidegoan, belaunaldiz belaunaldi, urte osoan zehar jan ohi dira porru patatak, nahiz eta neguan maizago jan, plater klasiko, erraz, osasuntsu eta merkea baita. Erregosi baten edo egosi baten antzeko aurkezpena du; hau da, zatitxoak dituen salda bat da, eta bero zerbitzatzen da, normalean plater nagusi modura. Hasieran porru-salda besterik ez zen, eta, sendotasuna emateko, patatak gehitzen zizkioten, eta, zaporea eransteko, arrain-hezur batekin egosten zuten. Plater honen bertute handienetako bat erraz egitearena da. Urarekin edo barazki-salda batekin presta daiteke. Oinarrizko osagaiak aurkitzeko erraztasuna eta diru gutxiren truke plater on bat osatzeko gai ginateke, etxe askotan maiz egin ohi izan da, batez ere, garai bateko familia ugarietan. Gerraosteko garai zailetan, baliabide handia izan da goseari aurre egiteko.
Hurrengoa
Gure erkidegoan, belaunaldiz belaunaldi, urte osoan zehar jan ohi dira porru patatak, nahiz eta neguan maizago jan, plater klasiko, erraz, osasuntsu eta merkea baita. Erregosi baten edo egosi baten antzeko aurkezpena du; hau da, zatitxoak dituen salda bat da, eta bero zerbitzatzen da, normalean plater nagusi modura. Hasieran porru-salda besterik ez zen, eta, sendotasuna emateko, patatak gehitzen zizkioten, eta, zaporea eransteko, arrain-hezur batekin egosten zuten. Plater honen bertute handienetako bat erraz egitearena da. Urarekin edo barazki-salda batekin presta daiteke. Oinarrizko osagaiak aurkitzeko erraztasuna eta diru gutxiren truke plater on bat osatzeko gai ginateke, etxe askotan maiz egin ohi izan da, batez ere, garai bateko familia ugarietan. Gerraosteko garai zailetan, baliabide handia izan da goseari aurre egiteko.
Hurrengoa
Porrusalda porruz, patataz eta oliba-olioz egindako elaborazio sinplea da, hainbat aldaera dituelarik. Horietako hainbat, Bizkaian egindakoa kasu, bakailao gezatu on baten proteinak gehitu edo legatz baten trontzo iradokitzaile bat gehitzea litzateke, nutrizio-aukera handiak eskaintzen baititu. Errezetarik ohikoena azenarioz edo kalabazaz osatzen dena da.
Hurrengoa
Porrusalda porruz, patataz eta oliba-olioz egindako elaborazio sinplea da, hainbat aldaera dituelarik. Horietako hainbat, Bizkaian egindakoa kasu, bakailao gezatu on baten proteinak gehitu edo legatz baten trontzo iradokitzaile bat gehitzea litzateke, nutrizio-aukera handiak eskaintzen baititu. Errezetarik ohikoena azenarioz edo kalabazaz osatzen dena da.
Bere jatorria Erdialdeko Asian kokatu beharko litzateke, non Antzinako Egipton, Grezian eta garai klasikoko Erroman ondo ezagutzen zen. Esaten denez, duela milaka urte, heleniarrek porruak erabiltzen zituzten antzutasunari aurre egiteko, edo Aristoteles filosofoak eta Neron erromatar enperadoreak jan egiten zituzten ahotsa argitzeko edo eztarriko arazoak konpontzeko. Porruen historia aberatsa da, duela 4.000 urte baino gehiago Mesopotamia zaharrekoa. Uste denez, sumertarrak eta babiloniarrak izan ziren landu zituzten lehenak, sendatzeko zituzten propietateengatik eta zapore gozoagatik. Geroago, egiptoarrek eta erromatarrek porruak beren eguneroko dietan txertatu eta jai-oturuntzetan sartu zituzten. Izan ere, erromatarrak izango ziren porruen kontsumoa Mare Nostrum osoan zabalduko zutenak, Hispaniatik Ekialde Hurbilera, Afrika iparraldera eta Britainiar Uharteetara ondo banatutako koloniei esker. Hain zuzen ere, De re coquinaria de Apicio lanean, erromatarren gastronomiarekin lotuta oraindik kontserbatzen diren testu urrietako batean, porruekin egindako errezetak aipatzen dira, eta lehen plateretan azaz, arbiaz eta errefauez lagunduta agertzen dira. Lan bereko III. liburuan, porruz egindako errezetei buruzko atal oso bat dago, garumez, babarrunez, mahaspasaz, kominoaz eta irinez osatutako saltsa batez ondua, bai eta errezeta horiek egosteko zenbait aholku erabilgarri jasoz ere.
Hurrengoa
Erdi Aroan, porruak are ezagunagoak bihurtu ziren Europan, bereziki Britainia Handian eta Frantzian, non hainbat gisatu eta zopatan erabili ohi ziren. Odon de Meungek, X. mendeko Cluny abadiako bigarren abadeak, Macer Floridus lanean, porrua, "hemoptoikoak, eztula, sabel gogorra, sabel biguna, hozka pozoitsua, birika, entzumena, burua, lunbagoa, hausturak, zauriak itxi, horditasun, benereo" ezinegonen sendagai gisa erabili izana azaltzen du.
Hurrengoa
XVII. mendean, kolono europarrek barazki hau Ipar Amerikara eraman zuten, non baldintza klimatiko ezberdinetara egokitu zen. Porrua, Amerikaren konkista garaian, espainiar sukaldaritzan txertatu zen, eta baita Europako herrialde askok onartu ere, ez Espainiak bakarrik.
Hurrengoa
XVII. mendean, kolono europarrek barazki hau Ipar Amerikara eraman zuten, non baldintza klimatiko ezberdinetara egokitu zen. Porrua, Amerikaren konkista garaian, espainiar sukaldaritzan txertatu zen, eta baita Europako herrialde askok onartu ere, ez Espainiak bakarrik.
Hurrengoa
Porrusalda porruz, patataz eta oliba-olioz egindako elaborazio sinplea da, hainbat aldaera dituelarik. Horietako hainbat, Bizkaian egindakoa kasu, bakailao gezatu on baten proteinak gehitu edo legatz baten trontzo iradokitzaile bat gehitzea litzateke, nutrizio-aukera handiak eskaintzen baititu. Errezetarik ohikoena azenarioz edo kalabazaz osatzen dena da.
Patata, munduko gastronomian eta, bereziki, Espainiako dietan, funtsezko elikagai moldakorrenetako bat da. Baina tuberkulu apal horren atzean, kulturak, nekazaritza-aurrerapenak eta sukaldaritza-tradizioak ukitzen duten historia liluragarri bat dago. Patata edo papa (solanum tuberosum) kontsumo masiboko tuberkulu jangarria da mundu osoan, gure sukaldeetan oso zabalduta dagoena, eta errezeta ezberdinen oinarria dena, patata frijitu apal eta zaporetsuetatik hasi eta plater sofistikatuenetaraino. Gariaren, arrozaren eta artoaren ondoren, munduko laugarren laborea da, ekoizpen eta azaleragatik. Hego Amerikatik dator, zehazki Andeetako mendikatetik, non, duela 7.000 urtetik landatzen dela egiaztaturik dagoen. Europan XVI. mendera arte ez zen ezagutzen, Cristobal Colonek Mundu Berria aurkitu zuen arte.
Hurrengoa
Izan ere, Europa eta Amerikaren arteko merkataritza trafiko guztia Sevillan ardaztu zen 1503tik, Kontratazio Etxea sortu zenetik, eta espero izatekoa zen, Sevilla izatea patata Espainian sartzeko hiriburua, eta, hedaduraz, Europa osora. Patata Sevillan egon zela agiri bidez egiaztatzen duen lehen dokumentua “Hospital de las Cinco Llagas” ospitaleko kontabilitate-liburuetan dago. Sevillako Diputazioaren Artxiboan gordeta dauden, ospitale horretako 1573 eta 1576 urteetako gastu-liburuetan, hurrenez hurren, patata-erosketa batzuk jaso ziren lehenengo aldiz.Bere azterketan, J.G. Hawkes eta J. Francisco-Ortega, besteak beste, ondorengo ondorioetara iritsi ziren: 1570. urtean patata Europan sartzea, Espainian 1573tik aurrera orokortzea eta XVI. mendearen amaieran, Sevilla inguruko laborantza berantiar erregularra zela eta ez zela, Amerikatik inportatzen.
Hurrengoa
Oinarrizko elikagai bihurtu aurretik, bitxikeria botaniko gisa landatu zen botaniketan eta lorategi errealetan. Hala ere, bere sarrera motela izan zen eta hainbat herrialdeetan aurre egin zioten labore honi, aurreiritzi eta ezjakintasunagatik. Gutxi gorabehera 150 urte ondoren, XVII. eta XVIII. mendeetan, patata oinarrizko elikagai bihurtu zen Europako dietan, batez ere landa-eremuetan. Lur pobreetan hazteko zuen gaitasunak eta errendimendu kaloriko handiak goseteari aurre egiteko ezinbesteko baliabide bihurtu zuten. Herritarren onarpena berandu iritsi zen, eta XVIII. eta XIX. mendeetan hasi zen patata elikaduraren funtsezko parte bihurtzen estatuan, batez ere nekazal-krisien ostean, labore erresistenteak eta elikagarriak izatearen garrantzia demostratu zenean.
Hurrengoa
Espainiarrek, hasieran, muturreko egoeretan gosea arintzeko erremedio terminaltzat erabili zuten. Egoera horietan, jabetzak alde batera utzita, bizirik irauteko azken baliabide gisa hartu zuten. Europan zehar izan zuen bilakaeran, bere atarikoak ez ziren hobeak izan, tuberkulua xelebrekeriatzat hartzen baitzen. Bere onarpena eta nutrizio-elementu gisa ezartzeak luze joko zuen, gizarteko pertsona pobreenek ahora eraman beharreko beste ezer ezaren ohiko irtenbide gisa erabiltzen zutenen salbuespenarekin.
Hurrengoa
1845-1849 bitartean Irlandako gosete handian milioi bat pertsona baino gehiago hil zirela kalkulatzen da, eta batez ere, AEBetara emigratutako beste milioi bat pertsonarekin batera, alderantzizko demografia bat eragin zuten, non uharteetako gosete bortitzek biztanleriaren % 25 inguru galduko zuten epe tragiko horretan. Herrialde horretan patataren uzta galtzeak "patataren gosea" deiturikoa ekarri zuen, populazioa nabarmen murriztu zelarik.Penintsulara patata ekarri zutenak espainiarrak izan ziren. Hasieran, eremu minifundistetara mugatu zen patata, gariaren ordezko elikagai gisa, baina ekoizpena oso urria zen talka-elikagai gisa zituen ahalmenei dagokienez. Espainiako nabigatzaileek ekarritakoa patata zurtoin belarkara zen, 60 zentimetro baino pixka bat altuagoa, eta marfil zuri koloreko orri oboideak zituen enbidoan. Garai hartako ia ehun aldaeretako bat zen.
Hurrengoa
1845-1849 bitartean Irlandako gosete handian milioi bat pertsona baino gehiago hil zirela kalkulatzen da, eta batez ere, AEBetara emigratutako beste milioi bat pertsonarekin batera, alderantzizko demografia bat eragin zuten, non uharteetako gosete bortitzek biztanleriaren % 25 inguru galduko zuten epe tragiko horretan. Herrialde horretan patataren uzta galtzeak "patataren gosea" deiturikoa ekarri zuen, populazioa nabarmen murriztu zelarik.Penintsulara patata ekarri zutenak espainiarrak izan ziren. Hasieran, eremu minifundistetara mugatu zen patata, gariaren ordezko elikagai gisa, baina ekoizpena oso urria zen talka-elikagai gisa zituen ahalmenei dagokienez. Espainiako nabigatzaileek ekarritakoa patata zurtoin belarkara zen, 60 zentimetro baino pixka bat altuagoa, eta marfil zuri koloreko orri oboideak zituen enbidoan. Garai hartako ia ehun aldaeretako bat zen.
7.1. TESTUINGURU HISTORIKOA ETA SOZIALA
Iker Sánchez
Created on July 9, 2026
Start designing with a free template
Discover more than 1500 professional designs like these:
View
Customer Service Course
View
Dynamic Visual Course
View
Dynamic Learning Course
View
Akihabara Course
Explore all templates
Transcript
TESTUINGURU HISTORIKOA ETA SOZIALA
Hurrengoa
Porru patatak, porrusalda izenez ezagutzen direnak, Euskal Herriko, Nafarroako eta Errioxako plater apal eta suspergarria da. Antzina, nekazari-jatorriko garizuma-gisatu bat zen, baratzeko produktuekin egina eta, sarri, bakailaoarekin batera, neguko oinarrizko bihurtu zena. Porrusalda iparraldeko zopetako bat da, landa-munduan eta etxe apaletan errotuenetakoa, oso xumea eta zapore bikainekoa. Auvernia eskualdeko "Vichysoise" krema frantses ospetsuaren lehengusina da, nahiz eta urrun egon. Krema horrekin, Louis Dat sukaldariaren eskutik 1942an sortutakoa New Yorkeko Ritz hotelean osagai nagusiak partekatzen ditu.
Hurrengoa
Porrusalda porruz, patataz eta oliba-olioz egindako elaborazio sinplea da, hainbat aldaera dituelarik. Horietako hainbat, Bizkaian egindakoa kasu, bakailao gezatu on baten proteinak gehitu edo legatz baten trontzo iradokitzaile bat gehitzea litzateke, nutrizio-aukera handiak eskaintzen baititu. Errezetarik ohikoena azenarioz edo kalabazaz osatzen dena da.
Hurrengoa
Gure erkidegoan, belaunaldiz belaunaldi, urte osoan zehar jan ohi dira porru patatak, nahiz eta neguan maizago jan, plater klasiko, erraz, osasuntsu eta merkea baita. Erregosi baten edo egosi baten antzeko aurkezpena du; hau da, zatitxoak dituen salda bat da, eta bero zerbitzatzen da, normalean plater nagusi modura. Hasieran porru-salda besterik ez zen, eta, sendotasuna emateko, patatak gehitzen zizkioten, eta, zaporea eransteko, arrain-hezur batekin egosten zuten. Plater honen bertute handienetako bat erraz egitearena da. Urarekin edo barazki-salda batekin presta daiteke. Oinarrizko osagaiak aurkitzeko erraztasuna eta diru gutxiren truke plater on bat osatzeko gai ginateke, etxe askotan maiz egin ohi izan da, batez ere, garai bateko familia ugarietan. Gerraosteko garai zailetan, baliabide handia izan da goseari aurre egiteko.
Hurrengoa
Gure erkidegoan, belaunaldiz belaunaldi, urte osoan zehar jan ohi dira porru patatak, nahiz eta neguan maizago jan, plater klasiko, erraz, osasuntsu eta merkea baita. Erregosi baten edo egosi baten antzeko aurkezpena du; hau da, zatitxoak dituen salda bat da, eta bero zerbitzatzen da, normalean plater nagusi modura. Hasieran porru-salda besterik ez zen, eta, sendotasuna emateko, patatak gehitzen zizkioten, eta, zaporea eransteko, arrain-hezur batekin egosten zuten. Plater honen bertute handienetako bat erraz egitearena da. Urarekin edo barazki-salda batekin presta daiteke. Oinarrizko osagaiak aurkitzeko erraztasuna eta diru gutxiren truke plater on bat osatzeko gai ginateke, etxe askotan maiz egin ohi izan da, batez ere, garai bateko familia ugarietan. Gerraosteko garai zailetan, baliabide handia izan da goseari aurre egiteko.
Hurrengoa
Porrusalda porruz, patataz eta oliba-olioz egindako elaborazio sinplea da, hainbat aldaera dituelarik. Horietako hainbat, Bizkaian egindakoa kasu, bakailao gezatu on baten proteinak gehitu edo legatz baten trontzo iradokitzaile bat gehitzea litzateke, nutrizio-aukera handiak eskaintzen baititu. Errezetarik ohikoena azenarioz edo kalabazaz osatzen dena da.
Hurrengoa
Porrusalda porruz, patataz eta oliba-olioz egindako elaborazio sinplea da, hainbat aldaera dituelarik. Horietako hainbat, Bizkaian egindakoa kasu, bakailao gezatu on baten proteinak gehitu edo legatz baten trontzo iradokitzaile bat gehitzea litzateke, nutrizio-aukera handiak eskaintzen baititu. Errezetarik ohikoena azenarioz edo kalabazaz osatzen dena da.
Hurrengoa
PATATAREN JATORRIA. SEVILLA, PATATAREN EUROPARAKO ATEA
Hurrengoa
Bere jatorria Erdialdeko Asian kokatu beharko litzateke, non Antzinako Egipton, Grezian eta garai klasikoko Erroman ondo ezagutzen zen. Esaten denez, duela milaka urte, heleniarrek porruak erabiltzen zituzten antzutasunari aurre egiteko, edo Aristoteles filosofoak eta Neron erromatar enperadoreak jan egiten zituzten ahotsa argitzeko edo eztarriko arazoak konpontzeko. Porruen historia aberatsa da, duela 4.000 urte baino gehiago Mesopotamia zaharrekoa. Uste denez, sumertarrak eta babiloniarrak izan ziren landu zituzten lehenak, sendatzeko zituzten propietateengatik eta zapore gozoagatik. Geroago, egiptoarrek eta erromatarrek porruak beren eguneroko dietan txertatu eta jai-oturuntzetan sartu zituzten. Izan ere, erromatarrak izango ziren porruen kontsumoa Mare Nostrum osoan zabalduko zutenak, Hispaniatik Ekialde Hurbilera, Afrika iparraldera eta Britainiar Uharteetara ondo banatutako koloniei esker. Hain zuzen ere, De re coquinaria de Apicio lanean, erromatarren gastronomiarekin lotuta oraindik kontserbatzen diren testu urrietako batean, porruekin egindako errezetak aipatzen dira, eta lehen plateretan azaz, arbiaz eta errefauez lagunduta agertzen dira. Lan bereko III. liburuan, porruz egindako errezetei buruzko atal oso bat dago, garumez, babarrunez, mahaspasaz, kominoaz eta irinez osatutako saltsa batez ondua, bai eta errezeta horiek egosteko zenbait aholku erabilgarri jasoz ere.
Hurrengoa
Erdi Aroan, porruak are ezagunagoak bihurtu ziren Europan, bereziki Britainia Handian eta Frantzian, non hainbat gisatu eta zopatan erabili ohi ziren. Odon de Meungek, X. mendeko Cluny abadiako bigarren abadeak, Macer Floridus lanean, porrua, "hemoptoikoak, eztula, sabel gogorra, sabel biguna, hozka pozoitsua, birika, entzumena, burua, lunbagoa, hausturak, zauriak itxi, horditasun, benereo" ezinegonen sendagai gisa erabili izana azaltzen du.
Hurrengoa
XVII. mendean, kolono europarrek barazki hau Ipar Amerikara eraman zuten, non baldintza klimatiko ezberdinetara egokitu zen. Porrua, Amerikaren konkista garaian, espainiar sukaldaritzan txertatu zen, eta baita Europako herrialde askok onartu ere, ez Espainiak bakarrik.
Hurrengoa
XVII. mendean, kolono europarrek barazki hau Ipar Amerikara eraman zuten, non baldintza klimatiko ezberdinetara egokitu zen. Porrua, Amerikaren konkista garaian, espainiar sukaldaritzan txertatu zen, eta baita Europako herrialde askok onartu ere, ez Espainiak bakarrik.
Hurrengoa
Porrusalda porruz, patataz eta oliba-olioz egindako elaborazio sinplea da, hainbat aldaera dituelarik. Horietako hainbat, Bizkaian egindakoa kasu, bakailao gezatu on baten proteinak gehitu edo legatz baten trontzo iradokitzaile bat gehitzea litzateke, nutrizio-aukera handiak eskaintzen baititu. Errezetarik ohikoena azenarioz edo kalabazaz osatzen dena da.
Hurrengoa
PATATAREN JATORRIA. SEVILLA, PATATAREN EUROPARAKO ATEA
Hurrengoa
Patata, munduko gastronomian eta, bereziki, Espainiako dietan, funtsezko elikagai moldakorrenetako bat da. Baina tuberkulu apal horren atzean, kulturak, nekazaritza-aurrerapenak eta sukaldaritza-tradizioak ukitzen duten historia liluragarri bat dago. Patata edo papa (solanum tuberosum) kontsumo masiboko tuberkulu jangarria da mundu osoan, gure sukaldeetan oso zabalduta dagoena, eta errezeta ezberdinen oinarria dena, patata frijitu apal eta zaporetsuetatik hasi eta plater sofistikatuenetaraino. Gariaren, arrozaren eta artoaren ondoren, munduko laugarren laborea da, ekoizpen eta azaleragatik. Hego Amerikatik dator, zehazki Andeetako mendikatetik, non, duela 7.000 urtetik landatzen dela egiaztaturik dagoen. Europan XVI. mendera arte ez zen ezagutzen, Cristobal Colonek Mundu Berria aurkitu zuen arte.
Hurrengoa
Izan ere, Europa eta Amerikaren arteko merkataritza trafiko guztia Sevillan ardaztu zen 1503tik, Kontratazio Etxea sortu zenetik, eta espero izatekoa zen, Sevilla izatea patata Espainian sartzeko hiriburua, eta, hedaduraz, Europa osora. Patata Sevillan egon zela agiri bidez egiaztatzen duen lehen dokumentua “Hospital de las Cinco Llagas” ospitaleko kontabilitate-liburuetan dago. Sevillako Diputazioaren Artxiboan gordeta dauden, ospitale horretako 1573 eta 1576 urteetako gastu-liburuetan, hurrenez hurren, patata-erosketa batzuk jaso ziren lehenengo aldiz.Bere azterketan, J.G. Hawkes eta J. Francisco-Ortega, besteak beste, ondorengo ondorioetara iritsi ziren: 1570. urtean patata Europan sartzea, Espainian 1573tik aurrera orokortzea eta XVI. mendearen amaieran, Sevilla inguruko laborantza berantiar erregularra zela eta ez zela, Amerikatik inportatzen.
Hurrengoa
Oinarrizko elikagai bihurtu aurretik, bitxikeria botaniko gisa landatu zen botaniketan eta lorategi errealetan. Hala ere, bere sarrera motela izan zen eta hainbat herrialdeetan aurre egin zioten labore honi, aurreiritzi eta ezjakintasunagatik. Gutxi gorabehera 150 urte ondoren, XVII. eta XVIII. mendeetan, patata oinarrizko elikagai bihurtu zen Europako dietan, batez ere landa-eremuetan. Lur pobreetan hazteko zuen gaitasunak eta errendimendu kaloriko handiak goseteari aurre egiteko ezinbesteko baliabide bihurtu zuten. Herritarren onarpena berandu iritsi zen, eta XVIII. eta XIX. mendeetan hasi zen patata elikaduraren funtsezko parte bihurtzen estatuan, batez ere nekazal-krisien ostean, labore erresistenteak eta elikagarriak izatearen garrantzia demostratu zenean.
Hurrengoa
Espainiarrek, hasieran, muturreko egoeretan gosea arintzeko erremedio terminaltzat erabili zuten. Egoera horietan, jabetzak alde batera utzita, bizirik irauteko azken baliabide gisa hartu zuten. Europan zehar izan zuen bilakaeran, bere atarikoak ez ziren hobeak izan, tuberkulua xelebrekeriatzat hartzen baitzen. Bere onarpena eta nutrizio-elementu gisa ezartzeak luze joko zuen, gizarteko pertsona pobreenek ahora eraman beharreko beste ezer ezaren ohiko irtenbide gisa erabiltzen zutenen salbuespenarekin.
Hurrengoa
1845-1849 bitartean Irlandako gosete handian milioi bat pertsona baino gehiago hil zirela kalkulatzen da, eta batez ere, AEBetara emigratutako beste milioi bat pertsonarekin batera, alderantzizko demografia bat eragin zuten, non uharteetako gosete bortitzek biztanleriaren % 25 inguru galduko zuten epe tragiko horretan. Herrialde horretan patataren uzta galtzeak "patataren gosea" deiturikoa ekarri zuen, populazioa nabarmen murriztu zelarik.Penintsulara patata ekarri zutenak espainiarrak izan ziren. Hasieran, eremu minifundistetara mugatu zen patata, gariaren ordezko elikagai gisa, baina ekoizpena oso urria zen talka-elikagai gisa zituen ahalmenei dagokienez. Espainiako nabigatzaileek ekarritakoa patata zurtoin belarkara zen, 60 zentimetro baino pixka bat altuagoa, eta marfil zuri koloreko orri oboideak zituen enbidoan. Garai hartako ia ehun aldaeretako bat zen.
Hurrengoa
1845-1849 bitartean Irlandako gosete handian milioi bat pertsona baino gehiago hil zirela kalkulatzen da, eta batez ere, AEBetara emigratutako beste milioi bat pertsonarekin batera, alderantzizko demografia bat eragin zuten, non uharteetako gosete bortitzek biztanleriaren % 25 inguru galduko zuten epe tragiko horretan. Herrialde horretan patataren uzta galtzeak "patataren gosea" deiturikoa ekarri zuen, populazioa nabarmen murriztu zelarik.Penintsulara patata ekarri zutenak espainiarrak izan ziren. Hasieran, eremu minifundistetara mugatu zen patata, gariaren ordezko elikagai gisa, baina ekoizpena oso urria zen talka-elikagai gisa zituen ahalmenei dagokienez. Espainiako nabigatzaileek ekarritakoa patata zurtoin belarkara zen, 60 zentimetro baino pixka bat altuagoa, eta marfil zuri koloreko orri oboideak zituen enbidoan. Garai hartako ia ehun aldaeretako bat zen.