ONDO Ugaltze- aparatua

GIZAGORPUTZA

hasi

Aurkibidea

13. Ugalketa-aparatua

14. Gizonezkoen ugal-aparatua

15. Emakumezkoen ugal-aparatua

16. Haur bat sortzeko

17. QUIZLET + ARIKETAK

13. UGALKETA- APARATUA

>

UGALKETA-APARATUA

Funtzioa: Gure espeziearen iraupena ziurtatzeko gure itxura duten ondorengoak sortzea. Gizonezkoen ugal-aparatua. Emakumezkoen ugal-aparatua. Ugalketa-zelulak. Haurdunaldia.

GIZONEZKOEN UGAL-APARATUA

>

>

GIZONEZKOEN UGAL-APARATUA

GIZONEZKOEN KANPOKO SEXU ORGANOAK

ZAKILA Gizonezkoen sexu-organoa. Hortik barrena gernua eta hazia irtetan dira, inoiz ez aldi berean. GLANDEA Zakilaren muturrean dago. Nerbio asko pilatzen dira. PREPUZIOA Glandea estaltzen duen azala da.

BARRABIL- ZORROA Azal leun eta sentiberako poltsa, barrabilak babestea da horren eginkizuna. Poltsari esker, tenperatura pixka bat baxuagoa dago barrabiletan. BARRABILAK Obalo itxurako bi organo dira; bertan sortzen dira espermatozoideak eta gizonezkoen sexu- hormona (testosterona).

GIZONEZKOEN UGAL-APARATUA

GIZONEZKOEN BARRUKO SEXU ORGANOAK

URETRA Hortik igarotzen dira hazia eta gernua. Balbula txiki batek eragozten du horiek aldi berean irtetea. HODI DEFERENTEA Espermatozoideak hodi horretatik barrena ibiltzen dira.

PROSTATA. Espermatozoideak bizirik irauteko beharrezkoa. SEMEN- BESIKULA. Espermatozoideak egoera egokian gorde eta proteinazko likido bat sortzen dute. Likido hori + espermatozoideak → hazia/ semena

GIZONEZKOEN UGAL-APARATUA

ESPERMATOZOIDEA

• Gizonezkoen hazian (semenean) egoten dira barrabilek sortutako espermatozoideak.
• Ugalketarako moldatutako zelulak dira (flagelo betekin).
• Ugalketa emateko emakumearen barruko sexu organoetan aurrera egin eta obuluetaraino iritsi behar da.
• Nola irtetzen dira espermatozoideak?
• Gaueko isurketan (nahi gabe)
• Laztanduz
• Harreman sexualaren bidez

EMAKUMEZKOEN UGAL-APARATUA

>

>

EMAKUMEZKOEN UGAL-APARATUA

EMAKUMEZKOEN KANPOKO SEXU ORGANOAK

EZPAIN HANDIAK Bi azal-toles dira, eta bulbaren barrualdea babesten dute. EZPAIN TXIKIAK Bi azal- toles txikiago dira, ezpain handiek estaliak, eta bagina- zuloa eta uretra babesten dute.

KLITORISA Ezpain txikien elkargunean dagoen organo txikia da. Oso sentibera da. URETRA- ZULOA Ez da berez sexu- organoa. Bertatik gernua kanporatzen da. BAGINA-ZULOA Baginarako sarrera da. Hortik kanporatzen da hilekoa.

EMAKUMEZKOEN UGAL-APARATUA

EMAKUMEZKOEN BARRUKO SEXU ORGANOAK

FALOPIOREN TRONPAK Umetokia eta obulutegiak lotzen dituzten bi hodi dira.Obulutegian hilero sortzen den obulua hartu eta umetokira eramatea da tronpen eginkizuna. OBULUTEGIAK Bi organo txiki dira. Horien eginkizuna obuluak sortu eta heltzea da. Baita sexu- hormonak sortzea ere.

BAGINA Umetokia gorputzaren kanpo aldearekin lotzen duen organoa da. Oso elastikoa da. Haurra hemendik irtetan da. UMETOKIA Baginaren antzera, oso elastikoa da. Hor garatzen da fetua.

EMAKUMEZKOEN UGAL-APARATUA

OBULUAK

• Emakumeen obulutegian sortzen dira obuluak, eta, bat heltzen denean, Falopioren tronpara jaisten da.
• Ugalketarako bereziki moldatutako zelulak dira obuluak, eta espermatozoide bat iristen bada Falopioren tronpetatik gora eta obulua ernaldu, bizidun berri bat sor daiteke.
• Gizakiaren kasuan, bederatzi hilabeteko haurdunaldian osatzen da umea.

EMAKUMEZKOEN UGAL-APARATUA

HILEKOA

Emakumeari hilekoa hasten zaionetik aurrera, bere gorputzak haurrak izateko gaitasuna duela esan nahi du.Hilero edo 28 egunero obulutegia eta umetokia umea izateko prestatzen dira. OBULAZIOA: obulu bat handitu egiten da eta obulutegitik irteten da.

• Obulua ernalduz gero hura elikatzeko eta ondo egoteko prestatzen hasten da umetokia → poltsatxo bat osatzen da, odolez hornitua eta irrigatua
• Obulua ez bada espermatozoidearekin elkartzen → umetokia hustu egiten da eta odola baginatik irtengo da (hilekoa).

MENOPAUSIA: hilekoa eten egiten da (40 urtetik aurrera eman daiteke).

EMAKUMEZKOEN UGAL-APARATUA

HILEKOA

>

>

>

>

HAUR BAT SORTZEKO...

Haur bat sortzeko espermatozoide batek obulu bat ernaldu behar du.

• Sexu-harremanak

Zakila emakumezkoaren baginan sartu behar da eta bertan semena edo hazia isuri (eiakulazioa). Hazian dauden espermatozoideek falopioren tronparaino igo behar dute eta bertan obulua badago, espermatozoideek obulua ernal dezakete; espermatozoide bakar bat baino ez da obuluan sartuko. Ernaldutako obulua handitu egingo da eta zelula txiki askotan zatituko da: bi, lau, zortzi… Ondoren, ernaldutako obulua umetokira jaitsi eta haren horman itsatsirik geratuko da. Une horretan enbrioia sortu eta garatzen hasiko da. Orduan, emakumea haurdun dagoela esango dugu. Haurdunaldia bederatzi hilabetekoa izaten da.

• Beste teknika batzuk

Gaur egun badira beste teknika batzuk, intseminazio artifiziala adibidez, haurrak sexu-harremanik gabe izateko

HAUR BAT SORTZEKO...

ARIKETAK: ugaltze- aparatua

Educaplay: atalak kokatu (gizonezkoak)

Educaplay: atalak eta funtzioa (emakumezkoa)

Liveworksheet: emakumezkoen sexu- organoa

Educaplay: atalak eta funtzioa (gizonezkoa)

Liveworksheet: atalak kokatu emakumezkoen sexu- organoa

Liveworksheet: gizonezkoen sexu- organoak

Educaplay: atalak kokatu (emakumezkoa)

MILA ESKER!!