Porru patatak, porrusalda izenez ezagutzen direnak, Euskal Herriko, Nafarroako eta Errioxako plater apal eta suspergarria da. Antzina, nekazari-jatorriko garizuma-gisatu bat zen, baratzeko produktuekin egina eta, sarri, bakailaoarekin batera, neguko oinarrizko bihurtu zena.
Porrusalda iparraldeko zopetako bat da, landa-munduan eta etxe apaletan errotuenetakoa, oso xumea eta zapore bikainekoa. Auvernia eskualdeko "Vichysoise" krema frantses ospetsuaren lehengusina da, nahiz eta urrun egon. Krema horrekin, Louis Dat sukaldariaren eskutik 1942an sortutakoa New Yorkeko Ritz hotelean osagai nagusiak partekatzen ditu.
Hurrengoa
Porrusalda porruz, patataz eta oliba-olioz egindako elaborazio sinplea da, hainbat aldaera dituelarik. Horietako hainbat, Bizkaian egindakoa kasu, bakailao gezatu on baten proteinak gehitu edo legatz baten trontzo iradokitzaile bat gehitzea litzateke, nutrizio-aukera handiak eskaintzen baititu. Errezetarik ohikoena azenarioz edo kalabazaz osatzen dena da.
Hurrengoa
Gure erkidegoan, belaunaldiz belaunaldi, urte osoan zehar jan ohi dira porru patatak, nahiz eta neguan maizago jan, plater klasiko, erraz, osasuntsu eta merkea baita. Erregosi baten edo egosi baten antzeko aurkezpena du; hau da, zatitxoak dituen salda bat da, eta bero zerbitzatzen da, normalean plater nagusi modura. Hasieran porru-salda besterik ez zen, eta, sendotasuna emateko, patatak gehitzen zizkioten, eta, zaporea eransteko, arrain-hezur batekin egosten zuten. Plater honen bertute handienetako bat erraz egitearena da. Urarekin edo barazki-salda batekin presta daiteke. Oinarrizko osagaiak aurkitzeko erraztasuna eta diru gutxiren truke plater on bat osatzeko gai ginateke, etxe askotan maiz egin ohi izan da, batez ere, garai bateko familia ugarietan. Gerraosteko garai zailetan, baliabide handia izan da goseari aurre egiteko.
Hurrengoa
Porruaren historia
Hurrengoa
Bere jatorria Erdialdeko Asian kokatu beharko litzateke, non Antzinako Egipton, Grezian eta garai klasikoko Erroman ondo ezagutzen zen. Esaten denez, duela milaka urte, heleniarrek porruak erabiltzen zituzten antzutasunari aurre egiteko, edo Aristoteles filosofoak eta Neron erromatar enperadoreak jan egiten zituzten ahotsa argitzeko edo eztarriko arazoak konpontzeko. Porruen historia aberatsa da, duela 4.000 urte baino gehiago Mesopotamia zaharrekoa. Uste denez, sumertarrak eta babiloniarrak izan ziren landu zituzten lehenak, sendatzeko zituzten propietateengatik eta zapore gozoagatik. Geroago, egiptoarrek eta erromatarrek porruak beren eguneroko dietan txertatu eta jai-oturuntzetan sartu zituzten. Izan ere, erromatarrak izango ziren porruen kontsumoa Mare Nostrum osoan zabalduko zutenak, Hispaniatik Ekialde Hurbilera, Afrika iparraldera eta Britainiar Uharteetara ondo banatutako koloniei esker. Hain zuzen ere, De re coquinaria de Apicio lanean, erromatarren gastronomiarekin lotuta oraindik kontserbatzen diren testu urrietako batean, porruekin egindako errezetak aipatzen dira, eta lehen plateretan azaz, arbiaz eta errefauez lagunduta agertzen dira. Lan bereko III. liburuan, porruz egindako errezetei buruzko atal oso bat dago, garumez, babarrunez, mahaspasaz, kominoaz eta irinez osatutako saltsa batez ondua, bai eta errezeta horiek egosteko zenbait aholku erabilgarri jasoz ere.
Hurrengoa
Erdi Aroan, porruak are ezagunagoak bihurtu ziren Europan, bereziki Britainia Handian eta Frantzian, non hainbat gisatu eta zopatan erabili ohi ziren. Odon de Meungek, X. mendeko Cluny abadiako bigarren abadeak, Macer Floridus lanean, porrua, "hemoptoikoak, eztula, sabel gogorra, sabel biguna, hozka pozoitsua, birika, entzumena, burua, lunbagoa, hausturak, zauriak itxi, horditasun, benereo" ezinegonen sendagai gisa erabili izana azaltzen du.
Hurrengoa
XVII. mendean, kolono europarrek barazki hau Ipar Amerikara eraman zuten, non baldintza klimatiko ezberdinetara egokitu zen. Porrua, Amerikaren konkista garaian, espainiar sukaldaritzan txertatu zen, eta baita Europako herrialde askok onartu ere, ez Espainiak bakarrik.
Hurrengoa
TESTUINGURU HISTORIKOARI eta sozialari BURUZKO JARDUERAK
2.1. TESTUINGURU HISTORIKOA ETA SOZIALA
Iker Sánchez
Created on May 28, 2026
Start designing with a free template
Discover more than 1500 professional designs like these:
View
Essential Course
View
Practical Course
View
Basic Interactive Course
View
Course 3D Style
View
Minimal Course
View
Neodigital CPD Course
View
Laws and Regulations Course
Explore all templates
Transcript
TESTUINGURU HISTORIKOA ETA SOZIALA
Hurrengoa
Porru patatak, porrusalda izenez ezagutzen direnak, Euskal Herriko, Nafarroako eta Errioxako plater apal eta suspergarria da. Antzina, nekazari-jatorriko garizuma-gisatu bat zen, baratzeko produktuekin egina eta, sarri, bakailaoarekin batera, neguko oinarrizko bihurtu zena. Porrusalda iparraldeko zopetako bat da, landa-munduan eta etxe apaletan errotuenetakoa, oso xumea eta zapore bikainekoa. Auvernia eskualdeko "Vichysoise" krema frantses ospetsuaren lehengusina da, nahiz eta urrun egon. Krema horrekin, Louis Dat sukaldariaren eskutik 1942an sortutakoa New Yorkeko Ritz hotelean osagai nagusiak partekatzen ditu.
Hurrengoa
Porrusalda porruz, patataz eta oliba-olioz egindako elaborazio sinplea da, hainbat aldaera dituelarik. Horietako hainbat, Bizkaian egindakoa kasu, bakailao gezatu on baten proteinak gehitu edo legatz baten trontzo iradokitzaile bat gehitzea litzateke, nutrizio-aukera handiak eskaintzen baititu. Errezetarik ohikoena azenarioz edo kalabazaz osatzen dena da.
Hurrengoa
Gure erkidegoan, belaunaldiz belaunaldi, urte osoan zehar jan ohi dira porru patatak, nahiz eta neguan maizago jan, plater klasiko, erraz, osasuntsu eta merkea baita. Erregosi baten edo egosi baten antzeko aurkezpena du; hau da, zatitxoak dituen salda bat da, eta bero zerbitzatzen da, normalean plater nagusi modura. Hasieran porru-salda besterik ez zen, eta, sendotasuna emateko, patatak gehitzen zizkioten, eta, zaporea eransteko, arrain-hezur batekin egosten zuten. Plater honen bertute handienetako bat erraz egitearena da. Urarekin edo barazki-salda batekin presta daiteke. Oinarrizko osagaiak aurkitzeko erraztasuna eta diru gutxiren truke plater on bat osatzeko gai ginateke, etxe askotan maiz egin ohi izan da, batez ere, garai bateko familia ugarietan. Gerraosteko garai zailetan, baliabide handia izan da goseari aurre egiteko.
Hurrengoa
Porruaren historia
Hurrengoa
Bere jatorria Erdialdeko Asian kokatu beharko litzateke, non Antzinako Egipton, Grezian eta garai klasikoko Erroman ondo ezagutzen zen. Esaten denez, duela milaka urte, heleniarrek porruak erabiltzen zituzten antzutasunari aurre egiteko, edo Aristoteles filosofoak eta Neron erromatar enperadoreak jan egiten zituzten ahotsa argitzeko edo eztarriko arazoak konpontzeko. Porruen historia aberatsa da, duela 4.000 urte baino gehiago Mesopotamia zaharrekoa. Uste denez, sumertarrak eta babiloniarrak izan ziren landu zituzten lehenak, sendatzeko zituzten propietateengatik eta zapore gozoagatik. Geroago, egiptoarrek eta erromatarrek porruak beren eguneroko dietan txertatu eta jai-oturuntzetan sartu zituzten. Izan ere, erromatarrak izango ziren porruen kontsumoa Mare Nostrum osoan zabalduko zutenak, Hispaniatik Ekialde Hurbilera, Afrika iparraldera eta Britainiar Uharteetara ondo banatutako koloniei esker. Hain zuzen ere, De re coquinaria de Apicio lanean, erromatarren gastronomiarekin lotuta oraindik kontserbatzen diren testu urrietako batean, porruekin egindako errezetak aipatzen dira, eta lehen plateretan azaz, arbiaz eta errefauez lagunduta agertzen dira. Lan bereko III. liburuan, porruz egindako errezetei buruzko atal oso bat dago, garumez, babarrunez, mahaspasaz, kominoaz eta irinez osatutako saltsa batez ondua, bai eta errezeta horiek egosteko zenbait aholku erabilgarri jasoz ere.
Hurrengoa
Erdi Aroan, porruak are ezagunagoak bihurtu ziren Europan, bereziki Britainia Handian eta Frantzian, non hainbat gisatu eta zopatan erabili ohi ziren. Odon de Meungek, X. mendeko Cluny abadiako bigarren abadeak, Macer Floridus lanean, porrua, "hemoptoikoak, eztula, sabel gogorra, sabel biguna, hozka pozoitsua, birika, entzumena, burua, lunbagoa, hausturak, zauriak itxi, horditasun, benereo" ezinegonen sendagai gisa erabili izana azaltzen du.
Hurrengoa
XVII. mendean, kolono europarrek barazki hau Ipar Amerikara eraman zuten, non baldintza klimatiko ezberdinetara egokitu zen. Porrua, Amerikaren konkista garaian, espainiar sukaldaritzan txertatu zen, eta baita Europako herrialde askok onartu ere, ez Espainiak bakarrik.
Hurrengoa
TESTUINGURU HISTORIKOARI eta sozialari BURUZKO JARDUERAK
Hasi
Hurrengoa
Hurrengoa
Hurrengoa
Hurrengoa
Hurrengoa
Hurrengoa