7. Posługuję się kompasem

by przyrodniczeecho.pl

Prezentacja multimedialna zgodna z podręcznikiem „Odkrywam przyrodę”

Temat: Posługuję się kompasem.

Przyroda w klasie 4 (na podstawie wydawnictwa Nowa Era) Nowa podstawa programowa - 2026 rok

Prezentacja zawiera materiały wizualne pochodzące z darmowych banków zdjęć (np. Pixabay), wykorzystane zgodnie z licencją i jako element autorskiego opracowania.

Wstęp do zajęć:

Na lekcji:

• dowiesz się, jak zbudowany jest kompas,
• poznasz podstawowe kierunki świata,
• nauczysz się wyznaczać kierunki geograficzne przy użyciu kompasu.

Czym jest kompas?

Czy zdarzyło Ci się kiedyś zgubić drogę i nie wiedzieć, jak wrócić? W takiej sytuacji warto mieć przy sobie narzędzie, które pomoże określić kierunki świata. Takim przyrządem jest kompas – urządzenie wskazujące północ. Kompas przydaje się nie tylko wtedy, gdy się zgubimy. Ułatwia przede wszystkim orientację w terenie i pozwala swobodniej się poruszać.

Jak zbudowany jest kompas?

• Igła magnetyczna to ruchoma wskazówka, która obraca się swobodnie.
• Na tarczy kompasu zaznaczone są kierunki świata.
• Jeden koniec igły (zazwyczaj czerwony) zawsze wskazuje północ.

👉 Pytanie: Dlaczego jeden koniec igły jest oznaczony kolorem czerwonym?

Kompas pokazuje kierunki geograficzne.

Na tarczy kompasu znajdują się oznaczenia kierunków świata. Wyróżniamy cztery kierunki główne oraz cztery kierunki pośrednie. Kierunki pośrednie leżą pomiędzy głównymi – np. północny zachód znajduje się między północą a zachodem. Wszystkie razem tworzą tzw. różę kierunków (różę wiatrów).

Kierunki główne i pośrednie.

• N – północ (north)
• E – wschód (east)
• S – południe (south)
• W – zachód (west)

Ciekawostka – pierwsze kompasy.

Pierwsze kompasy wyglądały zupełnie inaczej niż współczesne. Igłę pocierano magnesem, a następnie kładziono ją na wodzie, gdzie mogła się swobodnie obracać. Dzięki temu wskazywała kierunek północy. Wynalazek ten pozwolił dawnym żeglarzom odkrywać nowe lądy.

Kierunki geograficzne w terenie.

Kierunki świata pomagają nam orientować się w przestrzeni. Strzałki na rysunku pokazują kierunki biegnące od obserwatora do punktów na linii styku Ziemi i nieba. Tę linię nazywamy widnokręgiem (horyzontem).

widnokrąg

Widnokrąg.

Widnokrąg nad morzem wygląda jak okrąg otaczający obserwatora ze wszystkich stron. Kierunki geograficzne wyznaczone na widnokręgu:

• północ (N),
• południe (S),
• wschód (E),
• zachód (W).

Kierunki geograficzne a Słońce.

Aby określić kierunki świata, możesz wykorzystać Słońce (jeśli nie jest zasłonięte chmurami). Około godziny 12:00 znajduje się ono na południu.

• Stań tyłem do Słońca i rozłóż ręce na boki.
• Twój cień wskazuje północ.
• Po prawej stronie masz wschód.
• Po lewej stronie znajduje się zachód.
• Za Tobą jest południe.

Przyroda w akcji – jak wyznaczyć kierunki kompasem?

• Weź kompas do ręki i trzymaj go poziomo przed sobą.
• Litera N powinna być skierowana przed Ciebie.Upewnij się, że w pobliżu nie ma metalowych przedmiotów.
• Poczekaj chwilę, aż igła przestanie się poruszać – wtedy wskaże północ.
• Obróć się razem z kompasem tak, aby oznaczenie N pokryło się ze wskazaniem igły.
• Teraz możesz określić wszystkie kierunki:
• przed Tobą – północ,
• za Tobą – południe,
• po prawej – wschód,
• po lewej – zachód.

Kompas w telefonie.

Nie masz kompasu? Nic straconego! W smartfonie możesz skorzystać z aplikacji kompasu. Wyświetla ona tarczę podobną do prawdziwego kompasu i wskazuje kierunki świata. Zadanie:Jeśli przejdziesz 20 kroków na północ, potem tyle samo na wschód, następnie na południe i na zachód – gdzie się znajdziesz?

Dowiedz się więcej – jak telefon zna Twoje położenie?

Smartfony określają Twoją lokalizację dzięki systemowi GPS (Global Positioning System). Działa on dzięki satelitom krążącym wokół Ziemi. Wysyłają one sygnały, które telefon odbiera i na ich podstawie oblicza Twoje położenie.