EINING 1 - Hvað er gervigreind?

EINING 1 - Hvað er gervigreind?

Kennarar: Guðbjörg og Vala

Smelltu hér

BYRJA

Eining 1 - Markmið

Að lokinni einingu 1 getur kennarinn:

Útskýrt á einfaldan hátt hvað gervigreind er og hvernig hún lærir af gögnum.

Skilið samhengi og samhengisramma fyrirspurna.

Skilið hvað kvaðninga (prompt) felur í sér og mikilvægi uppsetningar og orðalags.

Greint á milli gervigreindar og spunagreindar.

Þekki mismunandi tegundir spunagreindar.

Lykilhugtök:

• gervigreind (e. AI- artificial intelligence)

• spunagreind (e. generative AI)
• samhengi (e. context)
• samhengisrammi (e. context engineering)
• kvaðning (e. prompt)

Eining 1 - Gervigreind fyrir kennara

Gervigreind

(Artificial intelligence)

Gervigreind hefur verið skilgreind á tvo megin vegu.

• Annars vegar er um að ræða vél- eða hugbúnað sem getur aflað, greint eða unnið úr gögnum. Dæmi: umferðarljós, streymisveitur og augnskannar
• Hins vegar er það spunagreind sem hefur getu til að skilja, læra og getur aflað sér upplýsinga sjálf og greint þær og unnið úr þeim.

Munurinn er að spunagreind framleiðir efni, en hefðbundin gervigreind greinir og tekur ákvarðanir út frá gögnum.

Eining 1 - Gervigreind fyrir kennara

Spunagreind

(Generative AI)

Spunagreind er ákveðin tegund af gervigreind sem býr til nýtt efni til dæmis texta, myndir og hljóð út frá mynstrum í gögnum og þeim fyrirmælum sem notandinn gefur. Spunagreind er hönnuð til að halda uppi samræðum og getur komið með hugmyndir, tillögur og lausnir út frá því samhengi sem þú gefur henni. En það er mikilvægt að muna: Spunagreind „vill“ helst alltaf svara jafnvel þegar hún er óviss. Ef upplýsingar vantar getur hún giskað eða farið með rangt mál. Þess vegna þarf alltaf að yfirfara og sannreyna það sem hún skilar. Spunagreindin vill alltaf eiga síðasta orðið! Spunagreindin er sú gervigreind sem við notum mest í skólastarfi.

Eining 1 - Gervigreind fyrir kennara

Dæmi um spunagreindir

Perplexity

Copilot

Claude

ChatGPT

Gemini

Tól frá OpenAI sem mörg önnur tól byggja á.

Tól frá Google sem tengist vel öðrum Google verkfærum.Tengist m.a. myndaforritinu Nano Banana.

Tól frá Microsoft sem er m.a. innbyggt inn í Office forritin og hjálpar þér beint í þeim á meðan þú vinnur.

Tól frá Anthropic sem styður bæði texta og myndir. Gefur niðurstöður á sjónrænan hátt.

Tól frá Perplexity AI sem er oft notað eins og snjall leit, þar sem notandi fær bæði svar og vísanir í heimildir.

Eining 1 - Gervigreind fyrir kennara

Smelltu hér

Paraðu saman spunagreind og Logo

Gervigreind- spreyttu þig!

Hér til hliðar má finna örpróf um gervigreind.Smelltu á eyðublaðið og þá opnast það í nýjum glugga og þú getur séð hvernig þér gengur!

Tilgangur - Hagnýtt dæmi um notkun í kennslu

Í þessu myndbandi verður farið yfir mjög áhugaverða möguleika í Google Gemini sem geta nýst kennurum í undirbúningi, hugmyndavinnu og sköpun námsefnis.Annars vegar ætlum við að skoða Google Gems, eða svokallaða sérsniðna aðstoðarmenn, og hins vegar Storybook-flipann, þar sem hægt er að búa til myndskreyttar sögur með texta og upplestri.

Eining 1 - Gervigreind fyrir kennara

Samhengi

(Context )

Þegar unnið er með spunagreind er mikilvægt að huga að samhengi í samræðum. Samhengi hefur veruleg áhrif á gæði afurða, þar sem vel mótað samhengi getur leitt til nákvæmari, skapandi og notendamiðaðra afurðar. Í raun má segja að hún sé lykilatriði í því að nýta spunagreindina á ábyrgan og árangursríkan hátt. Kjarninn felst í því hvernig við höldum utan um þekkinguna og stýrum ferlinu. Með skýrri leiðsögn og markvissri uppsetningu á samhengi tryggjum við að samstarfið við spunagreindina verði markvisst, gagnlegt og undir okkar stjórn. Lykilatriðið er að spunagreindin er samstarfsaðili en ekki stjórnandi.

Eining 1 - Gervigreind fyrir kennara

Samhengisrammi

(Context engineering)

Samhengisrammi verður til í samskiptum okkar við gervigreindina. Það erum við sem setjum inn í samhengisrammann efnið sem gervigreindin á að byggja á. Dæmi: Nú ætlum við í samstarfi að búa ti verkefni sem byggir á þessum kafla (kaflinn settur inn) og verkefnið á að taka mið af hæfniviðmiðum Aðalnáskrár (Aðalnámskráin sett inn). Ef gervigreindin fær að ákveða hvað fer í samhengisrammann getur hún farið með rangt mál.

Eining 1 - Gervigreind fyrir kennara

Kvaðning

(Prompt)

Er sá texti eða upplýsingar eða fyrirmæli sem þú gefur spunagreindinni, þetta getur verið spurning, lýsing, beiðni eða verkefni og spunagreindin bregst við út frá þeim upplýsingum. Því nákvæmari sem kvaðningin er þeim mun betri verða útkoman.

KVAÐNINGAR (fyrirmæli)

Af hverju skiptir máli að vera með góðar kvaðningar? Nákvæmni: Betri kvaðningar leiða til nákvæmari niðurstaðna. Tímasparnaður: Skýrar kvaðningar spara tíma í endurbætur og leiðréttingar. Gæði: Góð kvaðning tryggir meiri gæði og betra notagildi.

STALDRAÐU VIÐ!

Nú er námskeiðið meira en hálfnað. Hvernig gengur þér? Ef það er eitthvað sem þú vilt rifja upp þá getur þú alltaf farið framar í eininguna. Gangi þér vel!

Eining 1 - Gervigreind fyrir kennara

ÞÚ STJÓRNAR!!

Spunagreindin er þinn aðstoðarmaður, ÞÚ STJÓRNAR. Vertu GAGNRÝNINN, NOTAÐU SKYNSEMINA. Hugaðu að samhengi, vertu skýr:MEIRA SAMHENGI = MEIRI GÆÐI Gættu að persónuupplýsingum sem þú deilir með spunagreindinni!!

Eining 1 - Gervigreind fyrir kennara

Hvað er?

Smelltu á spjöldin. Gangi þér vel!

gervigreind sem hefur verið þjálfuð á gríðarlegu textamagni og getur skilið og búið til mannlegt mál. ChatGPT, Claude, Gemini og Copilot eru öll mállíkön.

Gerð gervigreindar sem býr til nýtt efni (texta, myndir, hugmyndir) út frá því sem hún hefur lært — hún getur einnig “spunnið” svör.

Gervigreind er vél eða hugbúnaður sem getur aflað, greint eða unnið úr gögnum

Gervigreind

Spunagreind

Mállíkan

(Artificial intelligence)

(Generative AI)

(Large language models LLM )

Skipunin/spurningin sem þú skrifar til gervigreindarinnar. Því skýrari kvaðning, því betra svar.

Allar lykilupplýsingar sem þú gefur upp í fyrirspurn (kvaðningu) verkefninu: (markmið, aðstæður, dæmi, reglur) — ramminn sem svarið á að byggja á.

ChatGPT, Claude, Gemini, Perplexity, Copilot og Grok eru allt dæmi um spunagreindir.

Samhengisrammi

Kvaðning

Tegundir spunagreindar

(Context engineering)

(Prompt)

EINING 1 - Þekkir þú svörin?

LOKAVERKEFNI ÚR EININGU 1

Farðu inn á ChatGPT eða aðra spunagreind sem þú vilt prófa og æfðu þig.

Eining 1 - Gervigreind fyrir kennara

Sjálfsmat

EFTIR EININGU 1 GET ÉG....

Útskýrt muninn á gervigreind og spunagreind

JÁ

AÐ MESTU

ÞARF AÐ ÆFA BETUR

Skrifað skýra kvaðningu

JÁ

AÐ MESTU

ÞARF AÐ ÆFA BETUR

Útskýrt af hverju samhengi við gervigreind skiptir máli

JÁ

AÐ MESTU

ÞARF AÐ ÆFA BETUR

Nefnt hvað þarf að varast varðandi persónuupplýsingar

JÁ

AÐ MESTU

ÞARF AÐ ÆFA BETUR

Eining 1 - Gervigreind fyrir kennara

Í lok einingar 1:

„Ræddu við samstarfsfélaga eða skrifaðu niður: Hvaða þrjár reglur myndum við vilja hafa um notkun gervigreindar í okkar skóla?

Hvað langar þig að prófa með gervigreindinni þegar kemur að undirbúningi í kennslu. Skráið eina hugmynd sem þú-þið ætlið að prófa í vikunni.

Eining 1 - Gervigreind fyrir kennara

Hvernig fannst þér?

Mat á námskeiði

Kæri kennari, viltu gefa þér tíma í að meta námskeiðið svo að við getum séð hvort að einhverjar úrbætur þurfi. Kærar þakkir fyrir þátttökuna!

Lokamat

Eining 1

Til hamingju, þú hefur lokið við Einingu 1!!

HEIM Á VEFSÍÐU

Stuttur leikur

Á glærunum hér á undan varst þú að læra um mismunandi tegundir spunagreinda og táknmyndir (Logo) þeirra. Nú er komið að því að fara í smá leik, paraðu saman spunagreind og Logo. Gangi þér vel!

Velkomin/n!

Velkomin á gervigreindarnámskeið fyrir kennara. Þú getur farið um á þínum hraða og notið ferðalagsins alveg eins og hentar þér eða í samvinnu við aðra. Efst í stikunni sérðu græna ör sem leiðir þig áfram á næstu glæru. Fjólubláu strikin 3 sýna þér yfirlit yfir námseininguna. Neðst á glæru má svo finna framvindustiku sem sýnir hvar þú ert í ferlinu. Gangi þér vel!