2026
Aanpak ouderenmis(be)handeling
casus
Leer de aanpak van OMB kennen en oefennen deze in met de
3. Naar een gemeen-schappelijk perspectief
2. Het gesprek aangaan en positie innemen
4. Het evenwicht herstellen
1. Signalen in kaart brengen
Bij ernstig gevaar
Continue registratie
Next
Casus ouderenmis(be)handeling
Vrouw (74j) woont alleen. Ze heeft geen contact meer met ex-partner en zoon 1. Zoon 2 kampt met een alcoholprobleem en heeft geregeld woede-uitbarstingen. Hij doet boodschappen voor mevrouw en brengt haar medicijnen. Zoon 2 heeft een eigen zoon met een licht verstandelijke beperking. De vrouw zorgde veel voor deze kleinzoon, heeft er een goede band mee. Sinds de coronaperiode is het contact met de kleinzoon sterk verminderd. De zoon beweert vaak dat “het nu niet past” of dat de kleinzoon “geen zin heeft om te komen”. Mevrouw vermoedt dat haar zoon het contact bewust beperkt, vooral wanneer er spanningen tussen hen zijn. De zoon brengt niet altijd alles mee wat op het boodschappenlijstje staat. Als zijn moeder er iets van zegt, begint hij te schelden (“wees dankbaar dat ik nog iets doe voor u!”) en gooit hij de boodschappen in de gang. Soms dreigt hij ermee om “niet meer langs te komen” of “zijn zoon niet meer te laten komen”.
De zoon gebruikt haar bankkaart “om de boodschappen te betalen”, maar zij weet niet altijd hoeveel hij precies uitgeeft. Soms zegt hij dat de prijzen zijn gestegen, maar het geld op haar rekening daalt opvallend snel.
Mevrouw zelf is een trotse vrouw. Ze minimaliseert de problemen (“Hij heeft het moeilijk, hij bedoelt het niet zo”). Ze wil hem niet verliezen, want het is tenslotte haar zoon.
Haar mobiliteit is beperkt. Sommige boodschappen doet ze nog zelf in de buurt, maar dat vraagt veel inspanning.
Stap 1: Signalen/indicatoren casus
De zoon brengt niet altijd alles mee wat op het boodschappenlijstje staat.
Als zijn moeder er iets van zegt, begint hij te schelden (“Wees dankbaar dat ik nog iets doe voor u!”) en gooit hij de boodschappen in de gang.
Soms dreigt hij ermee om “niet meer langs te komen” of “zijn zoon niet meer te laten komen”.
De zoon gebruikt haar bankkaart “om de boodschappen te betalen”, maar zij weet niet altijd hoeveel hij precies uitgeeft.
Stap 1: Risico- en beschermingsfactoren casus
Stap 2: Hoe zou jij het gesprek aangaan?
Met de zoon:
- Vertrek van wat je gezien en gehoord hebt.
- Uit je bezorgdheid. Benoem taboefactoren.
- Wie doet dit het best?
“Ik zie dat jij heel vaak de boodschappen doet voor je moeder. Je staat er alleen voor om die zorg op te nemen. Lukt het wel allemaal voor jou? Er zijn heel vaak mantelzorgers die zichzelf voorbij lopen. Dus, het zou niet raar zijn dat het soms te moeilijk wordt voor jou. Zeker met je eigen gezin en zo. …”
Met mevrouw:
- Vertrek van wat je gezien en gehoord hebt.
- Vertrek vanuit de beleving van de vrouw.
- Uit je bezorgdheid. Benoem taboefactoren.
“Je vertelde dat je zoon niet altijd alle boodschappen meebrengt. Dat als je er iets van zegt, hij altijd heel boos wordt. Ik maak me hier wel zorgen over. Je zei dat hij het moeilijk heeft. Hij doet natuurlijk ook wel veel.”
Stap 3: Hoe merk je dat er een gemeenschappelijk perspectief is?
Bij de mevrouw:
- Erkenning van de grenzen van haar zoon (tijd, draagkracht, emotionele belasting).
- Inzicht in de impact van de zorgsituatie op hun onderlinge relatie.
- Openheid om naar elkaars bezorgdheden en verwachtingen te luisteren.
- Bereidheid om samen naar oplossingen te zoeken.
Bij de zoon:
- Erkenning van zijn eigen grenzen en draagkracht.
- Durven aangeven dat het te zwaar wordt.
- Loslaten van het gevoel dat hij alles alleen moet doen.
- Openstaan voor hulp van anderen (familie, professionele zorg).
- Duidelijk communiceren over wat wel en niet haalbaar is.
Stap 4: Hoe de balans herstellen? Mogelijke oplossingen?
Oefencasus
4. Het evenwicht herstellen
Eens er een gemeenschappelijk perspectief is gevormd, wordt het belangrijk om opnieuw evenwicht te creëren. Vanuit dat gedeelde inzicht kan je samen per risicofactor nagaan wat helpend kan zijn om deze te verminderen en welke concrete oplossingen mogelijk zijn. Op dezelfde manier kan je ook stilstaan bij de beschermende factoren en bekijken hoe deze verder versterkt kunnen worden. Het uiteindelijk doel is om een betere balans te vinden tussen de risicofactoren en de beschermende factoren, zodat de situatie opnieuw draaglijk en stabiel wordt, zoals een weegschaal die weer in evenwicht komt. Oefen stap 4 in op de casus: Hoe ga je het evenwicht herstellen?
Stap 1. Signalen in kaart brengen
In deze stap breng je feitelijkheden in kaart. Je noteert wat je daadwerkelijk hebt gezien of gehoord, zonder interpretaties of veronderstellingen toe te voegen. Het is niet de bedoeling om al hypotheses te formuleren of conclusies te trekken. Bijvoorbeeld: wanneer je blauwe plekken opmerkt bij een oudere persoon, beschrijf je enkel wat je ziet. Het is belangrijk om verder te exploreren, aangezien blauwe plekken ook het gevolg kunnen zijn van bijvoorbeeld een accidentele val. Ook het in kaart brengen van risico- en beschermende factoren van de betrokken actoren hoort hierbij. Een tool die je helpt om deze in kaart te brengen is het risicotaxatie-instrument (RITI). Anoniem advies inwinnen kan altijd bij collega's of gespecialiseerde diensten (VLOCO en Steunpunt FG/OMB Rivierenland).
Oefen stap 1 in op de casus: wat zijn de signalen/indicatoren?
Oefen stap 1 in op de casus: wat zijn de risico- en beschermingsfactoren?
Stap 2. Het gesprek aangaan en positie innemen
In eerste instantie ga je in gesprek met de oudere en vertrek je vanuit de beleving van de oudere. Op die manier toon je betrokkenheid, geef je aan dat je je zorgen maakt en benoem je het geweld. Indien de oudere wilsbekwaam is, vraag je toestemming om ook met de steunfiguur in gesprek te gaan. Vooraleeer je het gesprek met de steunfiguur aangaat, is het belangrijk om goed na te denken over je aanpak: hoe breng je dit ter sprake en wie kan je inschakelen om het gesprek zorgvuldigen niet-veroordelend te voeren? Een belangrijke richtlijn hierbij is om eerst met de oudere te spreken en pas daarna met de steunfiguur, bij voorkeur in afzonderljke gesprekken. Doe je het gesprek op hetzelfde moment, dan kan je dit samen met een collega doen.
Oefen stap 2 in op de casus: hoe zou jij het gesprek aangaan?
Bij ernstig gevaar
Bij ernstig gevaar is het cruciaal om correct in te schatten of er sprake is van een acute situatie. Indien er acuut gevaar dreigt, hoeven deze vier stappen niet eerst doorlopen te worden, maar is onmiddellijk handelen noodzakelijk.
Continue registratie
Continue registratie is belangrijk om de rode draad te bewaken. Bovendien is het, in het kader van schuldig verzuim, essentieel dat je kunt aantonen dat je actief hebt gehandeld en de nodige stappen hebt ondernomen.
3. Naar een gemeenschappelijk perspectief
Vooraleer je overgaat tot het verkennen van mogelijke oplossingen, is het essentieel om eerst een gemeenschappelijk perspectief te ontwikkelen. Daarbij is het belangrijk dat alle betrokkenen erkennen dat er daadwerkelijk iets moet veranderen aan de situatie. Dit gedeelde inzicht vormt de basis voor elke duurzame oplossing. In de praktijk wordt deze stap vaak overgeslagen. Men springt dan te snel van stap 2 naar stap 4, zonder dat er eerst consensus is. Het gevolg is dat oplossingen onvoldoende gedragen zijn en al snel opnieuw ter discussie komen te staan. Daarom is het cruciaal om bewust tijd te nemen voor het creëren van dit gemeenschappelijk perspectief. Alleen zo vergroot je de kans op oplossingen die op lange termijn standhouden.
Oefen stap 3 in op de casus: Hoe merk je dat er een gemeenschappelijk perspectief is?
Aanpak ouderenmis(be)handeling
Jolien
Created on April 7, 2026
Start designing with a free template
Discover more than 1500 professional designs like these:
View
Fishbone Diagram
View
Puzzle Diagram
View
Gear Diagram
View
Square Timeline Diagram
View
Timeline Diagram
View
Timeline Diagram 3
View
Timeline Diagram 4
Explore all templates
Transcript
2026
Aanpak ouderenmis(be)handeling
casus
Leer de aanpak van OMB kennen en oefennen deze in met de
3. Naar een gemeen-schappelijk perspectief
2. Het gesprek aangaan en positie innemen
4. Het evenwicht herstellen
1. Signalen in kaart brengen
Bij ernstig gevaar
Continue registratie
Next
Casus ouderenmis(be)handeling
Vrouw (74j) woont alleen. Ze heeft geen contact meer met ex-partner en zoon 1. Zoon 2 kampt met een alcoholprobleem en heeft geregeld woede-uitbarstingen. Hij doet boodschappen voor mevrouw en brengt haar medicijnen. Zoon 2 heeft een eigen zoon met een licht verstandelijke beperking. De vrouw zorgde veel voor deze kleinzoon, heeft er een goede band mee. Sinds de coronaperiode is het contact met de kleinzoon sterk verminderd. De zoon beweert vaak dat “het nu niet past” of dat de kleinzoon “geen zin heeft om te komen”. Mevrouw vermoedt dat haar zoon het contact bewust beperkt, vooral wanneer er spanningen tussen hen zijn. De zoon brengt niet altijd alles mee wat op het boodschappenlijstje staat. Als zijn moeder er iets van zegt, begint hij te schelden (“wees dankbaar dat ik nog iets doe voor u!”) en gooit hij de boodschappen in de gang. Soms dreigt hij ermee om “niet meer langs te komen” of “zijn zoon niet meer te laten komen”. De zoon gebruikt haar bankkaart “om de boodschappen te betalen”, maar zij weet niet altijd hoeveel hij precies uitgeeft. Soms zegt hij dat de prijzen zijn gestegen, maar het geld op haar rekening daalt opvallend snel. Mevrouw zelf is een trotse vrouw. Ze minimaliseert de problemen (“Hij heeft het moeilijk, hij bedoelt het niet zo”). Ze wil hem niet verliezen, want het is tenslotte haar zoon. Haar mobiliteit is beperkt. Sommige boodschappen doet ze nog zelf in de buurt, maar dat vraagt veel inspanning.
Stap 1: Signalen/indicatoren casus
De zoon brengt niet altijd alles mee wat op het boodschappenlijstje staat. Als zijn moeder er iets van zegt, begint hij te schelden (“Wees dankbaar dat ik nog iets doe voor u!”) en gooit hij de boodschappen in de gang. Soms dreigt hij ermee om “niet meer langs te komen” of “zijn zoon niet meer te laten komen”. De zoon gebruikt haar bankkaart “om de boodschappen te betalen”, maar zij weet niet altijd hoeveel hij precies uitgeeft.
Stap 1: Risico- en beschermingsfactoren casus
Stap 2: Hoe zou jij het gesprek aangaan?
Met de zoon:
- Vertrek van wat je gezien en gehoord hebt.
- Uit je bezorgdheid. Benoem taboefactoren.
- Wie doet dit het best?
“Ik zie dat jij heel vaak de boodschappen doet voor je moeder. Je staat er alleen voor om die zorg op te nemen. Lukt het wel allemaal voor jou? Er zijn heel vaak mantelzorgers die zichzelf voorbij lopen. Dus, het zou niet raar zijn dat het soms te moeilijk wordt voor jou. Zeker met je eigen gezin en zo. …”Met mevrouw:
- Vertrek van wat je gezien en gehoord hebt.
- Vertrek vanuit de beleving van de vrouw.
- Uit je bezorgdheid. Benoem taboefactoren.
“Je vertelde dat je zoon niet altijd alle boodschappen meebrengt. Dat als je er iets van zegt, hij altijd heel boos wordt. Ik maak me hier wel zorgen over. Je zei dat hij het moeilijk heeft. Hij doet natuurlijk ook wel veel.”Stap 3: Hoe merk je dat er een gemeenschappelijk perspectief is?
Bij de mevrouw:
Bij de zoon:
Stap 4: Hoe de balans herstellen? Mogelijke oplossingen?
Oefencasus
4. Het evenwicht herstellen
Eens er een gemeenschappelijk perspectief is gevormd, wordt het belangrijk om opnieuw evenwicht te creëren. Vanuit dat gedeelde inzicht kan je samen per risicofactor nagaan wat helpend kan zijn om deze te verminderen en welke concrete oplossingen mogelijk zijn. Op dezelfde manier kan je ook stilstaan bij de beschermende factoren en bekijken hoe deze verder versterkt kunnen worden. Het uiteindelijk doel is om een betere balans te vinden tussen de risicofactoren en de beschermende factoren, zodat de situatie opnieuw draaglijk en stabiel wordt, zoals een weegschaal die weer in evenwicht komt. Oefen stap 4 in op de casus: Hoe ga je het evenwicht herstellen?
Stap 1. Signalen in kaart brengen
In deze stap breng je feitelijkheden in kaart. Je noteert wat je daadwerkelijk hebt gezien of gehoord, zonder interpretaties of veronderstellingen toe te voegen. Het is niet de bedoeling om al hypotheses te formuleren of conclusies te trekken. Bijvoorbeeld: wanneer je blauwe plekken opmerkt bij een oudere persoon, beschrijf je enkel wat je ziet. Het is belangrijk om verder te exploreren, aangezien blauwe plekken ook het gevolg kunnen zijn van bijvoorbeeld een accidentele val. Ook het in kaart brengen van risico- en beschermende factoren van de betrokken actoren hoort hierbij. Een tool die je helpt om deze in kaart te brengen is het risicotaxatie-instrument (RITI). Anoniem advies inwinnen kan altijd bij collega's of gespecialiseerde diensten (VLOCO en Steunpunt FG/OMB Rivierenland).
Oefen stap 1 in op de casus: wat zijn de signalen/indicatoren?
Oefen stap 1 in op de casus: wat zijn de risico- en beschermingsfactoren?
Stap 2. Het gesprek aangaan en positie innemen
In eerste instantie ga je in gesprek met de oudere en vertrek je vanuit de beleving van de oudere. Op die manier toon je betrokkenheid, geef je aan dat je je zorgen maakt en benoem je het geweld. Indien de oudere wilsbekwaam is, vraag je toestemming om ook met de steunfiguur in gesprek te gaan. Vooraleeer je het gesprek met de steunfiguur aangaat, is het belangrijk om goed na te denken over je aanpak: hoe breng je dit ter sprake en wie kan je inschakelen om het gesprek zorgvuldigen niet-veroordelend te voeren? Een belangrijke richtlijn hierbij is om eerst met de oudere te spreken en pas daarna met de steunfiguur, bij voorkeur in afzonderljke gesprekken. Doe je het gesprek op hetzelfde moment, dan kan je dit samen met een collega doen.
Oefen stap 2 in op de casus: hoe zou jij het gesprek aangaan?
Bij ernstig gevaar
Bij ernstig gevaar is het cruciaal om correct in te schatten of er sprake is van een acute situatie. Indien er acuut gevaar dreigt, hoeven deze vier stappen niet eerst doorlopen te worden, maar is onmiddellijk handelen noodzakelijk.
Continue registratie
Continue registratie is belangrijk om de rode draad te bewaken. Bovendien is het, in het kader van schuldig verzuim, essentieel dat je kunt aantonen dat je actief hebt gehandeld en de nodige stappen hebt ondernomen.
3. Naar een gemeenschappelijk perspectief
Vooraleer je overgaat tot het verkennen van mogelijke oplossingen, is het essentieel om eerst een gemeenschappelijk perspectief te ontwikkelen. Daarbij is het belangrijk dat alle betrokkenen erkennen dat er daadwerkelijk iets moet veranderen aan de situatie. Dit gedeelde inzicht vormt de basis voor elke duurzame oplossing. In de praktijk wordt deze stap vaak overgeslagen. Men springt dan te snel van stap 2 naar stap 4, zonder dat er eerst consensus is. Het gevolg is dat oplossingen onvoldoende gedragen zijn en al snel opnieuw ter discussie komen te staan. Daarom is het cruciaal om bewust tijd te nemen voor het creëren van dit gemeenschappelijk perspectief. Alleen zo vergroot je de kans op oplossingen die op lange termijn standhouden.
Oefen stap 3 in op de casus: Hoe merk je dat er een gemeenschappelijk perspectief is?