Φαγιούμ της Αιγύπτου και Εικόνες της ιεράς μονής Σινά, συναντούν

Στο πλαίσιο της σχολικής δράσης «Τα Δικά μας Μουσεία – Το Ταξίδι στην Τέχνη Συνεχίζεται»

8ο Γυμνάσιο Ηρακλείου Κρήτης

Υπεύθυνες καθηγήτριες:

Αγγελιδάκη Μαρία ΠΕ01 θεολόγος

Αρvαουτάκη Ιφιγένεια ΠΕ81 Πολιτικός Μηχανικός/Εκπαιδευτικός

Σκοπός δράσης

Η Τέχνη συμβάλλει στην αναδημιουργία μουσειακών εκθεμάτων από θεματικές συλλογές

διαφορετικών πολιτισμών, αναδεικνύοντας την πολιτιστική κληρονομιά μέσα από τις αφηγήσεις που τα συνοδεύουν, στο πλαίσιο της δημιουργίας του σχολικού μας «Δικού

Μας Μουσείου».

Συλλογή Πορτρέτων Φαγιούμ Η συλλογή αυτή παρουσιάζει την επιρροή που είχαν οι Αιγύπτιοι στα νεκρικά έθιμα των Ρωμαίων που εγκαταστάθηκαν στην χώρα τους μέσω της αναδημιουργίας από τους μαθητές των νεκρικών προσώπων Φαγιούμ από διάφορα μουσεία έτσι ώστε να αντιληφθούν τη διαχρονική αξία του

ανθρώπινου προσώπου και της ψυχής που απεικονίζει

Συλλογή Βυζαντινών Εικόνων μονής Σινά Η συλλογή αυτή παρουσιάζει τις πρώιμες βυζαντινές εγκαυστικές εικόνες που διασώζονται στο μουσείο της Ιεράς Μονή του Σινά μέσω της αναδημιουργίας από τους μαθητές θεϊκών προσώπων έτσι ώστε να αντιληφθούν πως μεταλλάσσεται η μορφή του προσώπου από την φυσικότητα στην

πνευματικότητα

Κριτήρια επιλογής ιστορικών περιόδων και τεκμηρίων πολιτιστικής

κληρονομιάςΟι ιστορικές περίοδοι επιλέχτηκαν καταρχάς βάση της ιστορικής

τους αξίας μια και κατά την διάρκεια τους δημιουργήθηκαν εξαιρετικές μαρτυρίες πολιτιστικής κληρονομιάς .Στη συνέχεια βάση του μηνύματος που εκπέμπουν για την ενότητα των

πολιτισμών της Μεσογείου και της σημασία που έχει για την

ειρήνη και την ασφάλεια του παρόντος και του μέλλοντος.

Τα τεκμήρια πολιτιστικής κληρονομιάς επιλέχτηκαν βάση της

κοινωνικής και αισθητικής αξίας που είχαν στις παραπάνω

ιστορικές περιόδους

Ιστοριογραμμή

Δραστηριότητες για Πορτρέτα Φαγιούμ

https://eclass03.sch.gr/modules/units/index.php?course=1701052298&id=3249899

Δραστηριότητα Ιστοριογράφων-Παρατηρητών

Οι μαθητές γνωρίζουν τα πορτρέτα από τις επίσημες ιστοσελίδες του Βρετανικού Μουσείου και Μουσείου Μπενάκη (όνομα, χρονολόγηση, τόπος εύρεσης, αρχαιολόγος/ερευνητής) και ταυτόχρονα παρατηρούν

τα χρώματα και την τεχνική κάθε πορτρέτου.

Δραστηριότητες για Πορτρέτα Φαγιούμ

https://eclass03.sch.gr/modules/units/index.php?course=1701052298&id=3249899

Δραστηριότητα - Μικροαφηγητών

Οι μαθητές επιλέγουν ένα πορτρέτο από το Βρετανικό Μουσείο ή το Μουσείο Μπενάκη και,

αξιοποιώντας αποσπάσματα από το εφηβικό βιβλίο «Τα πορτρέτα του Φαγιούμ και η μυστηριώδης Μις Τζούλια» της Σοφίας Γιαλουράκη, συνθέτουν μικρές ιστορίες.

Δραστηριότητες για Πορτρέτα Φαγιούμ

https://eclass03.sch.gr/modules/units/index.php?course=1701052298&id=3249899

και 4

Δραστηριότητα Ρόλος- Μικροαφηγητή -Δημιουργού/Σχεδιαστή

Οι μαθητές επιλέγουν ένα πορτρέτο και, αξιοποιώντας αποσπάσματα από το επιστημονικό βιβλίο «Από τα πορτρέτα του Φαγιούμ στις απαρχές της τέχνης των βυζαντινών εικόνων» της Ευφροσύνης Δοξιάδη, δημιουργούν μια σύντομη αφήγηση και σχεδιάζουν το δικό τους πορτρέτο, εμπνεόμενοι από το επιλεγμένο έργο.

Σύγκριση Πορτρέτων Φαγιούμ και Βυζαντινών Εικόνων της Αγίας Αικατερίνης Σινά

https://eclass03.sch.gr/modules/units/index.php?course=1701052298&id=32498

Δραστηριότητα -Ρόλος Αναλυτή/Αγιογράφου

Οι μαθητές παρατηρούν πορτρέτα Φαγιούμ και εικόνες από την Ιερά Μονή Αγίας Αικατερίνης στο Σινά, τα συγκρίνουν εντοπίζοντας ομοιότητες και διαφορές . Στη συνέχεια, μπαίνουν στον ρόλο του αγιογράφου, καταγράφοντας σκέψεις και συναισθήματα πριν δημιουργήσουν τη δική τους εικόνα.

Δραστηριότητες για Βυζαντινές Εικόνες του Σινά

https://eclass03.sch.gr/modules/units/index.php?course=1701052298&id=3249899

Δραστηριότητα- Ρόλος αγιογράφου

Οι μαθητές υιοθετούν τον ρόλο του αγιογράφου και μελετούν φορητές εικόνες της Μονής Σινά,

εστιάζοντας στα πρόσωπα, τα χρώματα, τις γραμμές και την εκφραστικότητα των μορφών. Έπειτα επιλέγουν μία εικόνα ως πηγή έμπνευσης, δημιουργούν το δικό τους εικαστικό έργο και το συνοδεύουν με σύντομο επεξηγηματικό κείμενο .

Ταφικά πορτρέτα από την κοιλάδα

Φαγιούμ στην Αίγυπτο.

Τα πρώτα πορτρέτα βρέθηκαν στην κοιλάδα Φαγιούμ, 60 χλμ. έξω από το Κάϊρο.

Τα ανακάλυψε ο Ιταλός

περιηγητήςPietrodellaValleτο1615.

Γνωστά έγιναν στην επιστήμη κυρίως χάρη στον Flinders Petrie, αρχαιολόγο και αιγυπτιολόγο.Το

1880 εμφανίζονται στην Ευρώπη και σήμερα

βρίσκονται σε πολλά μουσεία στον κόσμο.

Παρουσίαση της δουλειάς των μαθητών .

Ποιο στοιχείο των πορτρέτων Φαγιούμ σας εντυπωσίασε περισσότερο και γιατί;

Το στοιχείο που με εντυπωσιάζει περισσότερο όταν κοιτάω τα πορτρέτα

Φαγιούμ είναι η ζωντάνια που αποπνέουν τα πρόσωπα. Τα μάτια τους είναι

ιδιαίτερα εκφραστικά, σαν να κοιτούν κατευθείαν εμένα, και αυτό με κάνει να νιώθω πως οι άνθρωποι υπήρξαν πραγματικά πρόσωπα με

συναισθήματα και ιστορία.

Μου φαίνεται εντυπωσιακό ότι ο ζωγράφος προσπάθησε να αποδώσει τον

χαρακτήρα κάθε ανθρώπου. Μου αρέσει επίσης ο τρόπος με τον οποίο αποδίδεται το φως και οι λεπτομέρειες στα μαλλιά και στα ρούχα, δίνοντάς τους μια φυσικότητα που τα κάνει να φαίνονται ζωντανά και ρεαλιστικά.Τέλος, τα σκοτεινά χρώματα μου δημιουργούν ανάμεικτα συναισθήματα και κάνουν τα πορτρέτα ακόμη πιο ιδιαίτερα. Χριστοδουλάκης Σπύρος Β3

ΜΟΥΣΕΙΟ PETRIE

Πορτρέτο γυναίκας

https://projects.ics.forth.gr/isl//fayum/portraits/p9.html

Με λένε Ισαρούς.Είμαι ένα από τα πορτρέτα Φαγιούμ και δημιουργήθηκα στην Αίγυπτο κατά τους ρωμαϊκούς χρόνους. Τοποθετήθηκα πάνω σε μούμια και

αποτελούσα μέρος των ταφικών εθίμων

της εποχής καθώς οι Αιγύπτιοι πίστευαν ότι η ψυχή συνέχιζε να υπάρχει μετά τον θάνατο και έπρεπε να μπορεί να αναγνωρίσει το σώμα της.

Το όνομά μου, στα ελληνικά, σημαίνει

«αριστερά και δεξιά του λαιμού». Το ημισέληνο περιδέραιο (lunula), μικρό φεγγάρι ,που φοράω στο λαιμό μου είναι σύμβολο γονιμότητας.

Εγκαυστική σε ξύλο φλαμουριάς 50-100μ.Χ

Μελίσα Μάντσε Β3

Κουράκη Νικολέτα Β3

Πορτρέτο γυναίκας

ΒΡΕΤΑΝΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ

Ποια χρώματα κυριαρχούν;Κυριαρχούν σκούρες αποχρώσεις στα μαλλιά και στο φόντο, σε τόνους μπλε-γκρι, που συνδυάζονται με χρυσαφένιες λεπτομέρειες στα

σκουλαρίκια και στα κοσμήματα,

καθώς και με ζεστούς τόνους καφέ και ώχρας. Οι χρυσές λεπτομέρειες αποδίδουν μια έντονη αίσθηση πλούτου. Ιδιαίτερα εντυπωσιακός είναι

ο ρεαλισμός του προσώπου σε

συνδυασμό με τα διακοσμητικά στοιχεία, τα οποία αποκαλύπτουν την κοινωνική θέση του εικονιζόμενου

Εγκαυστική σε ξύλο από φτελιά.

προσώπου.

Πανταζή Μαρία Γ4

Περίοδος Νέρωνα,54-68μ.Χ

Έφη Τζανάκη Γ2

Σπυριδάκη Δέσποινα Γ4

ΒΡΕΤΑΝΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ

Πορτρέτο νέου άντρα

https://www.britishmuseum.org/collection/object/Y_EA74711?ut

Αν το πορτρέτο μιλούσε

m_source=chatgpt.com

Όταν με βρήκαν μετά από τόσα χρόνια, με φώναζαν Διογένη - δεν ήταν όμως το πρ αγματικό μου όνομα. Όλοι με

θαύμαζαν και φώναζαν: «Τι υπέροχο

πορτρέτο!» Με ζωγράφισαν με καρχηδονικό κερί, την cera punica του Πλίνιου, καθαρισμένο και λευκασμένο σε θαλασσινό νερό κερί μέλισσας και

με λεπτό πινέλο.Όταν ήμουν ζωντανός, ήμουν αθλητής και αγωνιζόμουν επαγγελματικά. Πήρα μέρος σε πολλούς αγώνες και γιορτές,

και με θεωρούσαν από τους

καλύτερους Χριστοδουλάκης Σπύρος Β3

Περίοδος Τραϊανού, 117μ.ΧΚερί, αυγό και λινέλαιο σε ξύλο

8o Γυμνάσιο «Τα Δικά Μας Μουσεία»

Κούνουπα Αικατερίνη Γ1

Πορτρέτο νέας γυναίκας

ΒΡΕΤΑΝΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ

Αν το πορτρέτο μιλούσε…

«Με βλέπεις όπως στάθηκα μπροστά

στον ζωγράφο όσο ζούσα. Με απεικόνισε σε στάση τριών τετάρτων, για να δώσει ζωή στο πρόσωπό μου. Ζούσα ανάμεσα σε Έλληνες, και ένας

από αυτούς με ζωγράφισε. Το

πορτρέτο μου δεν προοριζόταν για έναν τοίχο, αλλά για το πέρασμα στον θάνατο. Ίσως διακρίνεις τη μελαγχολία στο βλέμμα μου·

ζωγραφίστηκα εν ζωή, , όμως

προοριζόμουν για την ταφή. Κι έτσι, μέσα από αυτή την εικόνα, συνεχίζω ακόμη να υπάρχω.»

Εγκαυστική σε ξύλο από φτελιά. Περίοδος Ανδριανού,117-138 μ.Χ

Μαριλένα Τσουμπλέκα Β3

ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΡΧΑΙΑΣ ΓΛΥΠΤΙΚΗΣ

Πορτρέτο νέας γυναίκας

ΦΡΑΝΚΦΟΥΡΤΗ

Τι σας έκανε ιδιαίτερη εντύπωση σε αυτό το πορτρέτοΜου έκανε πολύ εντύπωση πόσο ζωντανά φαίνονται τα πρόσωπα και πόσο ωραία είναι τα χρώματα. Το πιο εντυπωσιακό όμως είναι ότι το

έργο είναι σε πολύ καλή κατάσταση

ακόμα και μετά από τόσα χρόνια. Η τεχνική που χρησιμοποιούν, η εγκαυστική με λιωμένο κερί και χρώμα, μαζί με τα φύλλα χρυσού , κάνει το

έργο να φαίνεται ακόμα πιο λαμπερό.

Εκείνο που μου αρέσει πιο πολύ είναι τα μεγάλα εκφραστικά του μάτια, που σε αιχμαλωτίζουν με το βλέμμα τους.

Εγκαυστική σε ξύλο ,συκομουριάς

8o Γυμνάσιο «Τα Δικά Μας Μουσεία»

Περίοδος :120-150 μ.Χ

Τζανάκη Έφη Γ2

Άννα Βιδάκη Γ2

Πορτρέτο άνδρα

ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ ΑΘΗΝΑ

Αν το πορτρέτο μιλούσε…..

Είμαι άνθρωπος από έναν άλλο

καιρό. Έζησα σε ζεστή γη, κοντά στον ήλιο και την άμμο, μίλησα ελληνικά και μεγάλωσα στα χρόνια της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Ο

ζωγράφος προσπάθησε να αποδώσει

όχι μόνο το πρόσωπό μου, αλλά και την ψυχή μου. Το σώμα μου χάθηκε, όμως η εικόνα έμεινε, τοποθετημένη πάνω στη μούμια μου για να με

θυμούνται. Σε κοιτώ για να σου πω

πως κάποτε έζησα. Κι όσο με κοιτάς, συνεχίζω να υπάρχω.» Καλογεράκης Μιχάλης Γ4

Χαουάρα, Περίοδος Αντωνίνων

8o Γυμνάσιο «Τα Δικά Μας Μουσεία»

138-161 μ.Χ.

Πλατανάκης Νίκος Β2

Ο ιερέας του Σεράπιδος

ΒΡΕΤΑΝΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ

https://www.britishmuseum.org/collection/object/Y

Εγκαυστική σε ξύλοΤι νιώθετε παρατηρώντας το πορτρέτο;

_EA74714?utm_source=chatgpt.com

«Κοιτάζοντας το πορτρέτο, νιώθω

πως με παρατηρεί και εκείνο. Ο ιερέας του Σεράπιδος έχει ένα σοβαρό βλέμμα, σαν να κουβαλά επάνω του μεγάλο βάρος πίστης. Αν

τον ρωτούσα για τη ζωή του,

πιστεύω πως θα μου μιλούσε για τα καθημερινά του καθήκοντα στον ναό, για τους θεούς, αλλά και για το πώς οι άνθρωποι της εποχής του

αναζητούσαν προστασία και ελπίδα

μέσα από τη λατρεία.»

Χαουάρα 1911.Περίοδος Αντωνίνων 138 -161 μ.Χ.

8o Γυμνάσιο «Τα Δικά Μας Μουσεία»Φρονιμάκης Σήφης Β3

Γωγώ Γιανναδάκη Β1

Πορτρέτο γυναίκας Αν το πορτρέτο μιλούσε…«Έρχομαι από την Αιθιοπία και ανακαλύφτηκα στην Σακάρα, την νεκρόπολη της Μέμφιδας.

ΒΡΕΤΑΝΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ

Είμαι ζωγραφισμένη πάνω σε ξύλο.

Ήμουν προγραμματισμένη να μπω πάνω σε τάφο. Παρόλο που ο χρόνος έχει καταστρέψει την φωτογραφία μου, μπορείτε να διακρίνετε, τα

χρυσά μου κοσμήματα Το χρυσό

δάφνινο στεφάνι στα μαλλιά μου αποτελεί σύμβολο δόξας, πλούτου και αθανασίας, παραπέμποντας στην κλασική και ελληνιστική κοσμοθεωρία

και στη νίκη του ανθρώπου απέναντι

8o Γυμνάσιο «Τα Δικά Μας Μουσεία»Τζανοκωστάκης Δημήτρης Γ4

Εγκαυστική σε ξύλο, Σακάρα ,Περίοδος Αντωνίνων 138-161 μ.Χ

στον θάνατο».

ΒΡΕΤΑΝΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ

Πορτρέτο γυναίκας με χρυσό στεφάνι

https://www.britishmuseum.org/collection/object/Y_EA65346

Αν το πορτρέτο μιλούσε…

?utm_source=chatgpt.com

Αν μπορούσα να ζωντανέψω, θα σας κοιτούσα με τα μεγάλα καφέ μάτια μου, που ο ζωγράφος μου χάρισε με τόση προσοχή. Το χρυσό στεφάνι γύρω

από τα μαλλιά μου λάμπει, αλλά το

βλέμμα μου κρύβει σοβαρότητα και ένταση. Ζω στην Ρωμαϊκή Αίγυπτο, σε μια κοσμοπολίτικη κοινωνία με επίκεντρο την Αλεξάνδρεια ,

σταυροδρόμι πολιτισμών και

θρησκειών. Φροντίζω την εμφάνισή μου και ελπίζω να αφήσω το αποτύπωμά μου στην τέχνη, τον πολιτισμό και τη θρησκεία.

8o Γυμνάσιο «Τα Δικά Μας Μουσεία» Καλογεράκης Μιχάλης Γ4

Χαχλιουτάκη Ελευθερία Β2

Περίοδος Αντωνίνων, 161 -192 μ

ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΣΙΝΑΙΤΩΝ

ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ, ΑΘΗΝΑ

Πορτρέτο γυναίκας

ΗΡΑΚΛΕΙΟ ,Αγία Φωτεινή

Στέκομαι ανάμεσα σε δύο

κόσμους, στο φως της ζωής και στη σιωπή του θανάτου.Στο χέρι μου κρατώ τον σταυρό, σύμβολο ζωής και πίστης.Η υψωμένη παλάμη μου αποτρέπει το κακό και ζητά

ευλογία.Ο χρόνος με σημάδεψε, μα δεν με

λύγισε.

Δεν είμαι μόνο εικόνα· είμαι μνήμη και προσευχή.

Τέμπερα σε λινό Περίοδος Σεβήρων 193-235

Τζανακάκη Ηρώ Γ2

ος

14

αιώνας

Τα πορτρέτα Φαγιούμ πρόδρομοι των Θρησκευτικών εικόνων

Τα πορτρέτα Φαγιούμ θεωρούνται προδρομικά έργα των εγκαυστικών εικόνων της Μονής της Αγίας Αικατερίνης Σινά (5ος-6ος αι. μ .Χ. ),που είναι οι πρώτες θρησκευτικές εικόνες.

Τα μεγάλα αιγυπτιακά ενορατικά μάτια και η μακριά μύτη των πορτρέτων Φαγιούμ, δηλώνουν

την αναζήτηση του πνευματικού στοιχείου, του υπερβατικού, που θα βρει την καλύτερη έκφρασή

του στη ζωγραφική των βυζαντινών εικόνων.

Σύμφωνα με την Ορθόδοξη παράδοση, η αγιογραφική εικόνα δεν στοχεύει σε μια ρεαλιστική

23

αναπαράσταση ενός προσώπου αλλά έχει πρωτίστως πνευματική σημειολογία αφού μέσω αυτής

μπορεί να επιτευχθεί μια σχέση ζωής με τον Θεό και τους Αγίους Του.

Ιερά Μονή Αγίας Αικατερίνης Όρους Σινά

Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. Ίδρυση, 6ος αιώνας μ.Χ Ιουστινιανός

Το μοναστήρι της Αγίας Αικατερίνης έχει

μετατραπεί σε ένα «μουσείο βυζαντινών

εικόνων», καθώς εκεί φυλάσσονται περισσότερες από 2.000 εικόνες, 500 από τις οποίες χρονολογούνται μεταξύ του 6ου

και 15ου αιώνα.

Ο Χριστός Παντοκράτορας

ΜΟΝΗ ΑΓΙΑΣ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΣΙΝΑ

Αν ήσασταν αγιογράφος…

Αν αγιογραφούσα την εικόνα του

Χριστού, θα ένιωθα βαθιά

ευγνωμοσύνη και ευθύνη. Μέσα από την εικόνα θα ήθελα να φανερώσω την αγάπη Του προς τους ανθρώπους. Η ασυμμετρία στο βλέμμα Του ,δεν

είναι τυχαία· δηλώνει τη θεία και την

ανθρώπινη φύση Του. Με το ένα χέρι κρατά το Ευαγγέλιο και με το άλλο ευλογεί, άλλοτε κρίνει και άλλοτε σπλαχνίζεται. Ως αγιογράφος, μένω πιστός στην παράδοση, αφήνοντας την εικόνα να γίνει παράθυρο προς το

θείο.Τζολί Αλίσια Β3, Τζεδάκη Σοφία Γ2

Εγκαυστική,

8o Γυμνάσιο «Τα Δικά Μας Μουσεία» Μαριλένα Τσουμπλέκα Β3

ου

πρώτο μισό του 6

αι.

Η Θεοτόκος Βρεφοκρατούσα

ΜΟΝΗ ΑΓΙΑΣ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΣΙΝΑ

Ως αγιογράφος, προσεγγίζω την εικόνα

της Παναγίας με ταπείνωση,

γνωρίζοντας πως δεν δημιουργώ απλώς ένα έργο τέχνης, αλλά ένα μέσο προσευχής. Την εικονίζω βρεφοκρατούσα, καθισμένη σε θρόνο,

με βλέμμα στραμμένο αλλού, σε στάση

εσωτερικού στοχασμού. Ζωγραφίζω τον Χριστό με παιδικό σώμα και ώριμο πρόσωπο, για να τονιστεί η διπλή Του φύση. Φιλοτεχνημένο με την

εγκαυστική τεχνική, το έργο εκφράζει

την προσπάθειά μου να μείνω πιστός στην ελληνιστική παράδοση και στη μεταμόρφωσή της μέσα στη χριστιανική

Άννα Βιδάκη Γ2

ου

β’ μισό του 6

αι.

τέχνη.

Χαχλιουτάκη Ελευθερία Β2

Ο Απόστολος Πέτρος

ΜΟΝΗ ΑΓΙΑΣ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΣΙΝΑ

Ονομάζομαι Απόστολος Πέτρος και

είμαι ένας από τους πρώτους μαθητές του Χριστού. Τα κλειδιά που κρατώ συμβολίζουν τον Παράδεισο, ενώ ο σταυρός στο σκήπτρο παραπέμπει στο

μαρτυρικό μου τέλος. Πάνω από το

κεφάλι μου εικονίζονται μετάλλια με τον Χριστό, την Παναγία και τον Ευαγγελιστή Ιωάννη. Αγιογραφήθηκα τον 6ο αιώνα, σε εργαστήριο της

Κωνσταντινούπολης, με την εγκαυστική

τεχνική. Τα μεγάλα, εκφραστικά μάτια αποκαλύπτουν τη βαθιά πνευματικότητα που ο αγιογράφος απέδωσε με ιδιαίτερη ευαισθησία.

8o Γυμνάσιο «Τα Δικά Μας Μουσεία»

Γωγώ Γιανναδάκη Β1

6ος αιώνας μ.Χ β

Χαχλιουτάκη Ελευθερία Β2

Το εργαστήριο μας: «Πρόσωπα στο χρόνο»

28

Βιβλιογραφία

«Από τα πορτραίτα Φαγιούμ στις απαρχές της τέχνης των Βυζαντινών Εικόνων» Ευφροσύνη Δοξιάδη,

Βικελαία Δημοτική Βιβλιοθήκη ,Ηράκλειο 1998

«Τα πορτρέτα του Φαγιούμ και η μυστηριώδης μις Τζούλια» Σοφία Γιαλουράκη ,Εκδόσεις Ερευνητές 2007,

Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού«Σινά, Οι θησαυροί της Μονής», Εκδοτική Αθηνών«Η ιστορία των Τεχνών, Έργα και Δημιουργοί» , Παιδαγωγικό Ινστιτούτο

Διαδικτυακές πηγέςhttps://www.archetai.gr/images/pdfs/bae/BAE_56.pdfhttps://www.britishmuseum.org/?utm_source=chatgpt.comhttps://www.benaki.org/index.php?lang=elhttp://www.sinaimonastery.com/