Seniors_Lesson 1 - IE

1. Déiríocht i mo Aiste Bia

Déiríocht i mo Aiste Bia / sleamhnán 2 as 21

Cé acu díobh seo a bhfuil eolas agat fúthu ?

Liostáil fíric amháin no dhó atá ar eolas agat faoi gach ceann.

Déiríocht

Aiste Chothromaithe Bia

Píramid Bia

Cothaithigh

Bainne agus táirgí déiríochta, cosúil le cáis agus iógart

Taispeántas i gcruth píraimide ina gcuirtear bianna a bhfuil an cineál céanna cothaitheach iontu le chéile ar an tsraith chéanna.

Grúpaí bia a ithe sa riar molta.

Substaintí a fhaighimid ónár mbia a chabhraíonn lenár gcorp a choinneáil sláintiúil, m.sh. vitimíní agus mianraí.

Déiríocht i mo Aiste Bia / sleamhnán 3 as 21

Ceann is Cruit

Meaitseáil na hiomhanna leis an téacs ceart

BOG CHUN MEAITSEÁIL

Taispeántas i gcruth pirimide ina gcuirtear bianna a bhfuil an cineál céanna cothaitheach iontu le chéile ar an tsraith chéanna.

Píramid Bia

Substaintí a fhaighimid ónár mbia a chabhraíonn lenár gcorp a choinneáil sláintiúil, m.sh. vitimíní agus mianraí.

Cothaithigh

Déiríocht

Bainne agus táirgí déiríochta, cosúil le cáis agus iógart.

Grúpaí bia a ithe sa riar molta.

Aiste Chothromaithe Bia

Déiríocht i mo Aiste Bia / sleamhnán 4 as 21

Ag Ithe go Sláintiúil

Éist go cúramach agus freagair na ceisteanna go léir

BRÚIGH DON CHÉAD CEIST EILE

1. Cén fáth a gcaithfimid aiste chothromaithe bia a ithe?

2. Cén cabhair a dtugann pirimid an bhia dúinn?

3. Cá mhéad riar de bhainne, iógart , nó cáis ba chóir dúinn a ithe gach lá?

4. Cén fáth a bhfuil níos mó bia déiríochta ag teastáil ó pháistí 9–18 mbliana d’aois?

5. Cad é sampla amháin de freastal bainne, iógart , nó cáis?

6. Cad iad na cothaithigh eile atá sa bhainne seachas cailciam?

Nótaí teagaisc

Don Mhúinteoir

Déiríocht i mo Aiste Bia / sleamhnán 5 as 21

Ag Ithe go Sláintiúil – Sleamhnán Físeán

Féach an Físeán

Roghnaigh aon ceithre cheist le freagairt

Ceist: Cén fáth a bhfuil níos mó bia déiríochta ag teastáil ó pháistí 9–18 mbliana d’aois?

Ceist: Cén fáth a gcaithfimid aiste chothromaithe bia a ithe?

Freagra: Chun an méid ceart cothaitheach agus fuinnimh a fháil chun ár gcorp a choinneáil sláintiúil.Stampa ama: (0:11 - 0:18)

Freagra: Toisc go bhfuil cailciam an-tábhachtach dá bhfás ag an am seo.Stampa ama: (0:43 - 0:45)

Ceist: Aimnigh sampla amháin de riar bainne, iógairt, nó cáise?

Ceist: Cén cabhair a dtugann pirimid an bhia dúinn?

Freagra: Gloine bainne (200ml), iógart beag (125ml), nó píosa cáise Cheddar (25g).Stampa ama: (0:50 - 0:57)

Freagra: Tugann sí treoirlínte maidir le bia sláintiúil agus taispeánann sí grúpaí bia bunaithe ar na cothaithigh atá iontu.Stampa ama: (0:19 - 0:27)

Ceist: Cad iad na cothaithigh eile atá sa bhainne seachas cailciam?

Ceist: Cá mhéad riar de bhainne, iógart, nó cáis ba chóir dúinn a ithe gach lá?

Freagra: Próitéin, fosfar, potaisiam, ióidín, vitimín B2, agus vitimín B12.Stampa ama: (1:08 - 1:13)

Freagra: 3 riar don chuid is mó de dhaoine, ach 5 riar do pháistí 9–18 mbliana d’aois.Stampa ama: (0:35 - 0:43)

Déiríocht i mo Aiste Bia / sleamhnán 6 as 21

Club na gCnámh Láidir

Plé

BRUIGH DON CHÉAD CHEIST EILE

1. An féidir le duine ar bith roinnt bianna ón tseilf seo a ainmiú?

2. Cé acu ceann is fearr leat?

3. Cén fáth a gceapann tú go bhfuil na bianna sin ar an gcuid seo de phirimid an bhia?

4. Cé chomh minic agus ba chóir dúinn na bianna sin a ithe agus cén fáth?

5. Cén comparáid atá idir na bianna sin agus bianna ó rannóga eile de phirimid an bhia ó thaobh tairbhí sláinte agus rioscaí de?

Nótaí teagaisc

Don Mhúinteoir

Déiríocht i mo Aiste Bia / sleamhnán 7 as 21

Club na gCnámh Láidir – Plé

Ceist: Cén comparáid atá idir na bianna sin agus bianna ó rannóga eile de phirimid an bhia ó thaobh tairbhi sláinte agus rioscaí de?

Beidh deis ag na daltaí plé a dhéanamh ar phirimid an bhia agus ar earraí déiríochta éagsúla. Má tá deacracht acu, tá moltaí breise ar fáil faoi na hearraí déiríochta. Am: 10-12 nóiméad

Freagra: Tá siad cothaitheach ach ba chóir iad a chothromú le grúpaí bia eile; is féidir le barraíocht díobh a bheith ina chúis le hiontógáil iomarcach saille, agus is féidir le méid róbheag acu difear a dhéanamh do neart na gcnámh.

Ceist: An féidir le duine ar bith roinnt bia ón tseilf seo a ainmniú?

Freagra: Bainne, cáis, iógart, im, uachtar, srl.

Ceist: Cé acu ceann is fearr leat?

Freagra: (Roghanna pearsanta – beidh freagraí éagsula ann.)

Ceist: Cén fáth meas tú an bhfuil na bianna sin ar an gcuid seo de phirimid an bhia?

Freagra: Soláthraíonn siad cothaithigh thábhachtacha cosúil le cailciam agus próitéin, ach ba chóir gan iad a ithe ach ó am go Chéile.

Ceist: Cé chomh minic agus ba chóir dúinn na bianna sin a ithe agus cén fáth?

Freagra: 5 riar sa lá do pháistí 9–18 mbliana chun tacaíocht a thabhairt do shláinte agus fás na gcnámh, ach ní an iomarca mar go bhféadfadh sé go bhfuil mórán saille i gcuid acu.)

Déiríocht i mo Aiste Bia / sleamhnán 8 as 21

Cothaithigh Riachtanacha don tSláinte

Riar laethúil: Tá cuig riar bainne, iógairt, nó cáise ag teastáil ó pháistí 9–18 mbliana gach lá (trí riar do dhaoine eile). Sampla de riar: 200ml bainne, 125g iógart , nó 25g cáis. Roghnaigh roghanna nach bhfuil mórán-saille iontu.

Ióidín: Tacaíonn sé le fás agus le feidhm inchinne.

Vitimíní B: B2, B5, B12: Cabhraíonn siad le fuinneamh a scaoileadh as bia agus laghdaíonn siad tuirse. B2 (Ribeaflaivin): Tábhachtach do shláinte an chraicinn agus na súl. B12: Tacaíonn sé le córas imdhíonachta.

Cén fáth a bhfuil sé tábhachtach: Soláthraíonn sédéiríocht cailciam, próitéin, ióidín, agus vitimíní B, a thacaíonn le cnámha, matáin, feidhm inchinne, leibhéil fuinnimh, agus córas imdhíonachta.

Cailciam: Neartaíonn cailciam cnámha agus fiacla, tacaíonn sé le feidhm na matán.

Sláinte na gCnámh: Cabhraíonn cnámha láidre óige le sláinte ar feadh an tsaoil. Tá cailciam, vitimín D (ón ghrian, éisc shailleacha, uibheacha, déiríocht treisithe), agus aeróidí ag baint úsáid as meáchán coirp (m.sh. bheith ag rith, gleacaíocht, cispheil) tábhachtach.

Próitéin: Cabhraíonn sé le fás na matán agus forbairt na gcnámh.

Ceisteanna Fhíseáin / Triail: 1. Cén fáth a bhfuil níos mó riar déiríochta ag teastáil ó pháistí 9–18 mbliana ná ó ghrúpaí aoise eile? 2. Conas a chabhraíonn cailciam agus próitéin le sláinte na gcnámh agus na matán? 3. Cén fáth a bhfuil vitimín B12 tábhachtach don chóras imdhíonachta? 4. Cad iad na bealaí atá ann chun vitimín D a fháil, agus cén fáth a bhfuil sé tábhachtach do shláinte na gcnámh?

Nótaí teagaisc

Don Mhúinteoir

Déiríocht i mo Aiste Bia / sleamhnán 9 as 21

Club na gcnámh láidir – Plé

Léitheoireacht ranga faoi thábhacht na déiríochta. Úllmhóidh sé sin na daltaí don chluiche gairid idirghníomhach a leanfaidh.Am: 5 nóiméad

Ceist: Cén fáth a bhfuil níos mó riar déiríochta ag teastáil ó pháistí 9–18 mbliana?

Ceist: Cén fáth a bhfuil vitimín B12 tábhachtach don chóras imdhíonachta?

Freagra: Tacaíonn vitimín B12 leis an gcóras imdhíonachta agus cabhraíonn sé le fuinneamh a scaoileadh as bia.

Freagra: Tá cúig riar de dhíth orthu le haghaidh fás cnámh agus matán mar soláthraíonn déiríocht cailciam, próitéin, ióidín, agus vitimíní B.

Ceist: Cad iad roinnt bealaí chun vitimín D a fháil, agus cén fáth a bhfuil sé tábhachtach do shláinte na gcnámh?

Ceist: Conas a chabhraíonn cailciam agus próitéin le sláinte na gcnámh agus na matán?

Freagra: Faightear vitimín D ó sholas na gréine, ó iasc olach, ó uibheacha, agus ó bhainne déiríocht treisithe. Cabhraíonn sé leis an gcorp cailciam a ionsú le haghaidh cnámha láidre.

Freagra: Neartaíonn cailciam cnámha, agus tacaíonn próitéin le fás matán agus forbairt na gcnámh.

Déiríocht i mo Aiste Bia / sleamhnán 10 as 21

Cnámha Láidir agus Bia Sláintiúil!

Triail

Nótaí Teagaisc

Déiríocht i mo Aiste Bia / sleamhnán 11 as 21

Cnámha Láidir agus Bia Sláintiúil!

Triail

Déiríocht i mo Aiste Bia / sleamhnán 12 as 21

Cnámha Láidir agus Bia Sláintiúil!

Triail

Déiríocht i mo Aiste Bia / sleamhnán 13 as 21

Cnámha Láidir agus Bia Sláintiúil!

Triail

Déiríocht i mo Aiste Bia / sleamhnán 14 as 211

Cnámha Láidir agus Bia Sláintiúil!

Triail

Déiríocht i mo Aiste Bia / sleamhnán 15 as 211

Obair i mBeirteanna

Cén uair a itheann tú bia déiríochta?

Comhrá beirte :Cén iad na bianna is fearr leat ón ngrúpa “Bainne, iógart agus cáis”?

Conas a chuireann tú isteach i do réim bia iad i rith an lae?

Samplaí:

●Iógart nádúrtha le caora mionghearrtha a bheith agat mar chuid den lón scoile.

Ag tosú an lae le babhla leite te déanta le bainne.

Ciúbanna caise mionghearrtha a bheith agat le haghaidh sos beag

Cartán nó buidéal de Bhainne Scoile a ól gach lá.

Cupán bainne the a ól sula dtéann tú a chodladh

Bainne a bheith agat in anraithí nó in anlainn ag am dinnéir

Bainne a chur in ubh scrofa nó in uibheagándon dinnéar

Sneaic a dhéanamh le cáis leáite ar thósta lánghráin.

Nótaí teagaisc

Don Mhúinteoir

Déiríocht i mo Aiste Bia / sleamhnán 16 as 21

Obair i mBeirteanna

Cén uair a itheann tú bia déiríochta?

Féadfar é sin a bheith ina phlé gearr agus tá sé nasctha leis an ngníomhaíocht ar shleamhnán a trí déag Treoracha: Iarr ar na daltaí comhrá a dhéanamh i bpéirí faoi na bianna is fearr leo ón ngrúpa “Bainne, iógart, agus cáis.”

• An lá a thosú le babhla leite te déanta le bainne. • Cartán nó buidéal de Bhainne Scoile a ól gach lá. • Ciún cáise le húll mionghearrtha a bheith acu mar bhricfeasta beag. • Iógart nádúrtha le mionghearradh torthaí a bheith acu mar chuid den lón scoile. • Úsáid a bhaint as bainne in anlann nó in anraith don dinnéar. • Sneac a dhéanamh de cháis leáite ar thósta lánghráin. • Bainne a chur isteach in uibheacha scrofa nó in uibheagán don dinnéar. • Cupán bainne the a bheith acu roimh am luí

Iarr orthu plé a dhéanamh ar conas a chuireann siad isteach ina réim bia iad i rith an lae, mar shampla:

Déiríocht i mo Aiste Bia / sleamhnán 17 as 21

Gníomhaíocht

5 an Lá ar Shlí na Déiríochta

BRÚIGH DO SCÁILEÁN IOMLÁN.

Smaoinigh ar bhealaí nua chun gur féidir leat bia déiríochta a áireamh i do réim bia i rith an lae, ó bhricfeasta go dinnéar, chomh maith le sneaiceanna sláintiúla. Scríobh faoi anseo:

Don Mhúinteoir

Déiríocht i mo Aiste Bia / sleamhnán 18 as 21

Gníomhaíocht

Cúig an Lá ar Shlí na Déiríochta

BRÚIGH CHUN DUL GO LÁNSCÁILEÁN

Taispeáin an sleamhnán seo a leanas ar an mbord agus tú ag déanamh an taisc seo.Am: 10 nóiméad

Tasc: Smaoinigh ar bhealaí nua chun bia déiríochta a áireamh i do réim bia i rith an lae, ó bhricfeasta go dinnéar, chomh maith le sneaiceanna sláintiúla. Scríobh faoi anseo:

Nasc leis an mBileog Gníomhaíochta PDF

Don Mhúinteoir

Déiríocht i mo Aiste Bia / sleamhnán 19 as 21

Gníomhaíochtaí Breise

1. Iarr ar na daltaí póstaer a dhearadh i ngrúpaí ina mbeidh a ndeich bPríomh-mholadh chun taitneamh a bhaint as bia déiríochta. Taispeáin iad timpeall an tseomra ranga nó na scoile.

2. Déan suirbhé ranga ar na bianna is fearr leat ón ngrúpa “bainne, iógart,agus cáis.” Priontáil an tábla ar an sleamhnán seo a leanas. Cé acu bia is mó tóir? Cruthaigh picteagram chun an t-eolas sin a léiriú.

Don Mhúinteoir

Déiríocht i mo Aiste Bia / sleamhnán 20 as 21

Déiríocht i mo Aiste Bia / sleamhnán 21 as 21

Tóg abhaile é

Cén uair a itheann tú bia déiríochta?

1. Liostaigh na táirgí bainne, iógairt, agus cáise go léir atá i do chuisneoir sa bhaile.

2. Le duine fásta, cruthaigh béile don teaghlach ag úsáid bia ón ngrúpa bainne, iógairt, agus cáise.

3. Suirbhé Teaghlaigh: Fiafraigh de do theaghlach an bhfuil siad ag fáil a riar déiríochta molta gach lá ? A. Cén bia déiríochta is fearr leo: bainne, iógairt, nó cáis? B. Cad é an t-oideas déiríochta is fearr le do theaghlach?

Tabhair do fhreagraí agus do smaointe ar ais chuig an rang an chéad uair eile!

TEACHERS NOTES

Quiz

Strong bone & Healthy Foods!

Time: 5-7 minutes. Students to be given “letter cards” so they can hold up their answers. Pair students up for this task