20. Kiedy będę dojrzała/y?

Kiedy będę dojrzała/y?

przyrodniczeecho.pl

Po zajęciach związanych z działem "Moje dojrzewanie":

Uczeń:

• opisuje fizyczne, psychiczne, emocjonalne oraz społeczne zmiany występujące w okresie dojrzewania,
• omawia zmiany zachodzące w mózgu podczas dojrzewania oraz wpływ tych zmian na zachowanie nastolatków,
• wyjaśnia różnice między dojrzewaniem fizycznym a dojrzałością psychiczną,
• identyfikuje zmiany dotyczące dojrzewania należące do normy medycznej, w tym różne tempo wzrostu, zmianę sylwetki, ginekomastię, nocne polucje, mutację, wzmożone pocenie się, zmianę zapachu, mimowolne erekcje, owłosienie, wzrost piersi, pojawienie się miesiączki, trądzik, a także odbiegające od normy medycznej, w tym przedwczesne lub opóźnione dojrzewanie, stulejkę, nieprawidłową wydzielinę z pochwy, nieprawidłowości związane z miesiączkowaniem,
• wymienia i stosuje zasady higieny osobistej związanej ze zmianami okresu dojrzewania, higieny skóry twarzy, higieny całego ciała, w tym narządów płciowych.

Czy wiesz, że:

• Dojrzewanie nie zaczyna się jednego dnia. Nie ma jednego „kliku”, który sprawia, że nagle stajesz się dorosły. Dojrzewanie to proces, który trwa kilka lat - u każdego w innym tempie!

• Dojrzewanie często zaczyna się między 9 a 14 rokiem życia. U dziewczyn zazwyczaj wcześniej niż u chłopców. I to zupełnie normalne, że nie wszyscy dojrzewają w tym samym czasie.

• Dojrzałość to nie tylko ciało, ale i umysł. Możesz mieć 13 lat i wyglądać dorośle, ale emocjonalna dojrzałość to coś więcej – umiejętność myślenia o innych, radzenia sobie z emocjami i podejmowania odpowiedzialnych decyzji.

• Dojrzałość to też pytania i wątpliwości - i to jest OK! Każdy ma prawo nie wiedzieć wszystkiego. Dobrze jest pytać dorosłych, lekarzy, nauczycieli, gdy czegoś nie rozumiesz.

• Dojrzewanie to czas odkrywania siebie- Zmieniasz się, poznajesz swoje mocne strony, uczysz się relacji z innymi - to jak poznawanie nowej wersji siebie.

Wstęp do zajeć.

Pomysł na lekcję. Zabawy.

This page is password protected

Enter the password

Dojrzewanie fizyczne.

To proces biologiczny zapoczątkowany wydzielaniem hormonów płciowych. Objawia się gwałtownym wzrostem ciała, zmianami proporcji, rozwojem cech płciowych (u dziewcząt - rozwój piersi, zaokrąglenie bioder, pierwsza miesiączka, a u chłopców – zwiększenie masy mięśniowej, mutacja głosu, owłosienie). Towarzyszą temu zmiany skórne (trądzik) oraz wzmożona potliwość. U dziewcząt początek dojrzewania przypada zwykle między 9 -13 rokiem życia, a u chłopców między 10 - 15 rokiem życia (różni się to indywidualnie). Zmiany fizyczne są zazwyczaj łatwo zauważalne.

Przypominamy z przyrody listę pierwszych objawów dojrzewania.

Dojrzewanie psychiczne i emocjonalne.

Obok zmian ciała następuje intensywny rozwój emocjonalny. Nastoletni uczeń doświadcza huśtawek nastrojów, większej wrażliwości i poszukiwania własnej tożsamości. Hormony wpływają na wahania emocji, a przy tym rozwijają się zdolności myślenia abstrakcyjnego i samodzielnego podejmowania decyzji. Dojrzewanie psychiczne (emocjonalne) nastaje stopniowo i nie idzie w parze na równi z biologią - „mózg dorasta” znacznie później.

Dojrzałość emocjonalna.

Rozumiana jako umiejętność rozpoznawania, rozumienia i właściwego regulowania swoich emocji. Osoba emocjonalnie dojrzała potrafi wyrażać uczucia w sposób konstruktywny i radzić sobie ze stresem czy trudnościami, a jednocześnie wykazuje empatię wobec innych. Przykładami emocji typowych dla wieku dojrzewania są - radość, złość, smutek, lęk. Przypomnijmy sobie techniki zdrowego radzenia z nimi - np. rozmowa, relaksacja.

Dojrzałość moralna i społeczna.

To stopień, w jakim uczeń rozumie pojęcia dobra i zła, przyjmuje wartości społeczne i potrafi podejmować świadome, odpowiedzialne decyzje. W okresie dojrzewania następuje „intensywny rozwój moralny” - młodzież buduje własny system wartości, kształtuje charakter i poczucie własnej wartości. Równolegle rozwijają się kompetencje społeczne: uczeń uczy się współpracy w grupie, poszanowania norm i odpowiedzialności za innych (np. w rodzinie czy szkole).

This page is password protected

Enter the password

Grupa 1 - „Tropiciele Zmian”. Zadanie: Członkowie grupy narysują na dużym arkuszu sylwetki chłopca i dziewczynki w różnych etapach dojrzewania, opisując przy każdym rysunku typowe zmiany (wzrost, rozwój piersi/owłosienia, mutacja głosu itp.). Można użyć kolorów i strzałek z podpisami. Uczniowie dzielą się obserwacjami z lekcji przyrody i uzupełniają informacje przykładem. Efekt: plakat pokazujący „mapę” dojrzewania fizycznego.

Grupa 2 - „Emocjonalni Odkrywcy”. Zadanie: Grupa wybiera jedną z podanych sytuacji typowych dla nastolatków (np. kłótnia z przyjacielem, stres przed sprawdzianem, smutek z powodu niepowodzenia). Następnie członkowie grupy odgrywają (lub opisują) tę scenkę i na dużej kartce wypisują emocje, które towarzyszyły bohaterowi (np. złość, strach, wstyd) oraz pomysły, jak można odpowiednio się z nimi zmierzyć (np. rozmowa z kimś, głębokie oddechy, sport). Można też narysować „emocjonalne drzewo” - na gałęziach wypisane emocje, pod nimi sposoby radzenia sobie. Ważne, że grupa przedstawia nie tylko emocje, ale i przejawy dojrzałego reagowania (np. powstrzymanie krzyku, poszukiwanie pomocy u dorosłego).

Grupa 3 - „Strażnicy Wartości”. Zadanie: Grupa otrzymuje krótkie, zaaranżowane sytuacje (napisane na kartkach, np. Znajomy znalazł portfel - oddać czy zatrzymać? Przyjaciel ściąga na sprawdzianie - powiedzieć nauczycielowi czy nie? Ktoś zamieszcza przykre komentarze o koledze w internecie - zareagować czy zignorować? Widzisz, że ktoś w klasie jest wykluczany i nikt się z nim nie bawi - dołączasz czy odwracasz wzrok? Twoja przyjaciółka opowiada ci, że od kilku dni nie śpi, nic nie je i wszystko ją złości - zachowasz to dla siebie czy poprosisz dorosłego o pomoc? Ktoś oferuje ci grę lub gadżet w zamian za twoje hasło do konta - zgadzasz się czy odmawiasz? Widzisz, że kolega kradnie coś w sklepie - mówisz rodzicom czy milczysz? Przyjaciel prosi, żebyś nie mówił nikomu, że ma bardzo złe myśli - co robisz?). Każda grupa dyskutuje przy scenkach: Która reakcja jest dojrzała? (np. pomoc innym, uczciwość, szacunek do zasad). Uczniowie przygotowują krótką prezentację ustną lub rysunkową: wypisują trzy najważniejsze wartości (np. odpowiedzialność, przyjaźń, uczciwość) i krótko uzasadniają, jak zachowanie zgodne z tymi wartościami świadczy o dojrzałości. W ten sposób wyrabiają umiejętność rozpoznania dojrzałych postaw w codziennych sytuacjach.

Prezentacje grup. Każda grupa przedstawia krótko efekty swojej pracy (np. prezentuje plakat lub scenkę). Pozostałe grupy mogą zadawać pytania. Nauczyciel podkreśla dobre pomysły i wyjaśnia ewentualne nieścisłości. Ważne, by przy prezentacji omawiać różnice: „Co w tym rysunku/tej historii oznacza dojrzewanie fizyczne, a co mówienie o dojrzałości psychicznej/emocjonalnej/moralnej?”. Nauczyciel pyta, co było najciekawsze w zadaniu - celem jest refleksja, nie konkurs. Przy każdym omówieniu subtelnie wskazuje, jak wniosek z prezentacji wiąże się z kryteriami (np. „Wspomnieliście o odpowiedzialności - to część dojrzałości moralnej”).

Podsumowanie i wnioski. Nauczyciel wspólnie z uczniami podsumowuje główne ustalenia lekcji. Podkreśla, że dojrzewanie fizyczne to zmiany ciała, a dojrzałość psychiczna/społeczna/emocjonalna to umiejętność radzenia sobie z emocjami, posiadanie wartości i tworzenie zdrowych relacji. Zadaje pytanie refleksyjne „Czy wiek 18 lat (pełnoletność) automatycznie oznacza pełną dojrzałość?” - by zasugerować, że dojrzewanie trwa dalej. Każdy uczeń może podzielić się jednym, co dziś zrozumiał (np. co jest największą różnicą między zmianami fizycznymi a tym, co znajduje się „w środku” człowieka). Na zakończenie nauczyciel podkreśla, że praca nie była oceniana - zadania służyły poznaniu tematu. Ważne jest, aby uczniowie czuli, że mogą pytać o wszystko bez obawy przed notą.