PL - 7. Moduł GAMEY 7 Bankowość

Współfinansowany przez Program Erasmus+ Unii Europejskiej Numer projektu: 2024-1-PL01-KA220-YOU-000251498

Projekt GAMEY: Podejście grywalizacyjne do edukacji finansowej młodzieży

MODUŁ 7: Bankowość (Kredyty, Pożyczki, Hipoteka)

Chodźmy!

Zawartość

• Wprowadzenie
• Czego się nauczysz
• Zrozumienie banków i instytucji finansowych
• Kredyty i pożyczki
• Kiedy i dlaczego pożyczać
• Wyjaśnienie hipotek
• Wyniki kredytowe
• Ryzyko i czerwone flagi
• Podsumowanie

• Referencje

Kontynuuj

Cel modułu

Ten moduł ma na celu wyposażyć Cię w podstawową wiedzę i umiejętności krytycznego myślenia, aby poruszać się po systemach bankowych, pożyczkowych i hipotecznych. Rozwija praktyczne zrozumienie kredytów i pożyczek, promuje odpowiedzialne decyzje finansowe i wyzwania, które możesz zastosować swoją wiedzę poprzez symulacje i mini-gry oparte na realnych wyborach.

Kontynuuj

Czego się nauczysz?

Wiedza Poprzez eksplorację tego modułu, uczniowie dowiedzą się więcej o tym, jak:

• Zrozumieć rolę instytucji finansowych i powszechne produkty bankowe
• Zidentyfikować rodzaje kredytów i pożyczek oraz wyjaśnić związane z nimi terminy
• Opisać, jak działają hipoteki i obliczyć podstawowe scenariusze spłat

Kontynuuj

Czego się nauczysz?

Postawy Przejście przez ten moduł pomoże Ci:

• Rozwinąć krytyczną postawę wobec pożyczania i rozpoznać ryzykowne lub nieetyczne praktyki pożyczkowe
• Zwiększyć świadomość odpowiedzialnego zachowania finansowego i długoterminowego planowania
• Okazać ostrożność i zadawać pytania podczas wyboru ofert pożyczek lub korzystania z kredytu

Kontynuuj

Czego się nauczysz?

Umiejętności Na końcu tego modułu będziesz potrafić

• Porównywać i oceniać oferty pożyczek na podstawie realistycznych warunków
• Obliczać spłaty na podstawie odsetek i czasu
• Stosować umiejętności podejmowania decyzji w symulacjach obejmujących pożyczki, hipoteki i ryzyko kredytowe

Kontynuuj

Wprowadzenie

Kontynuuj

Kontynuuj

Cele edukacyjne

W tym module nauczymy się, jak:

• Zrozumieć, co robią banki i jak działa kredyt
• Porównywać opcje pożyczek i obliczać spłaty
• Zbadać, jak działają hipoteki
• Myśleć krytycznie przed zaciągnięciem pożyczki
• Nauczyć się rozpoznawać ryzykowne lub nieuczciwe pożyczki
• Ćwiczyć podejmowanie mądrych decyzji w rzeczywistych scenariuszach pożyczkowych

Które z tych tematów już znasz? Które są nowe lub mylące?

Kontynuuj

Zrozumienie banków i instytucji finansowych

Kontynuuj

Co robią banki?

Banki to nie tylko miejsce, gdzie Twoje pieniądze leżą. Są kluczowymi graczami w naszej gospodarce. Gdy wpłacasz pieniądze do banku (depozyt), to nie jest tylko leżenie. Bank wykorzystuje część tych pieniędzy, aby udzielać pożyczek ludziom lub firmom, które ich potrzebują. W zamian banki pobierają odsetki od pożyczek i mogą również płacić odsetki od oszczędności. To w ten sposób zarabiają pieniądze.

Kontynuuj

Główne funkcje banków

Pomóż oszczędzać i rozwijać pieniądze (odsetki, plany oszczędnościowe)

Pożyczaj pieniądze osobom i firmom (pożyczki, kredyty hipoteczne, karty kredytowe)

Oferuj narzędzia cyfrowe (bankowość mobilna, aplikacje do budżetowania)

Zabezpiecz swoje pieniądze (depozyty, konta oszczędnościowe)

Kontynuuj

Rodzaje instytucji finansowych

Tradycyjne banki

Kasy oszczędnościowe

Banki internetowe

Pożyczkodawcy chwilówek

Kontynuuj

Karty słownictwa

Kliknij lub odwróć każdą kartę, aby dowiedzieć się o tych powszechnych terminach finansowych. Spróbuj odgadnąć, co oznaczają, zanim ujawnisz odpowiedź!

Związek kredytowy

Organizacja non-profit, alternatywa dla banków

Pieniądze, które dodajesz do konta bankowego

Pieniądze, które pożyczasz i musisz spłacić

Dodatkowe pieniądze płacone przy pożyczaniu

Depozyt

Pożyczka

Odsetki

Wydawanie więcej, niż masz na koncie

Dług długoterminowy na zakup domu

Pierwotna kwota, którą pożyczasz

Przekroczenie limitu konta

Hipoteka

Kapitał

Kontynuuj

Kredyty i pożyczki

Kontynuuj

Czym jest kredyt?

Kredyt oznacza pożyczanie pieniędzy, które obiecujesz spłacić później — często z odsetkami.Umożliwia to ludziom kupowanie teraz i płacenie w ratach. Ale kredyt nie jest darmowy — płacisz dodatkowo za wygodę.Dlatego ważne jest, aby zrozumieć, jak to działa, zanim z niego skorzystasz.

Kontynuuj

Rodzaje pożyczek

Kontynuuj

Kluczowe terminy do poznania

Odsetki

Kapitał

Okres spłaty

RRSO (Roczna Rzeczywista Stopa Oprocentowania)

Dodatkowy koszt, który płacisz za pożyczenie

Pierwotna kwota, którą pożyczasz

Jak długo masz na spłatę

Całkowity koszt pożyczki w ciągu roku (z opłatami)

Kontynuuj

"Jeśli Rob pożycza 1000 € z 10% RRSO na 1 rok, płaci około 100 € odsetek. Jeśli RRSO wynosi 20%, płaci 200 € — duża różnica!”

Kontynuuj

Rob musi pożyczyć 8 000 € na zakup używanego samochodu. Trzy banki oferują różne warunki pożyczki. Pomóż Robowi zdecydować, która jest najlepsza.

Pomóż Robowi wybrać najlepszy kredyt

Która jest najtańszą ofertą ogółem? Która ma najniższą miesięczną ratę? Która pomaga Robowi najszybciej spłacić dług? Który kredyt jest najlepszy, jeśli Rob chce zaoszczędzić pieniądze łącznie? Który byłby najlepszy, gdyby Rob miał niskie miesięczne dochody?

BANK 1

BANK 2

Użyj tabeli, aby porównać wszystkie trzy oferty. Odpowiedz na następujące pytania...

BANK 3

Kontynuuj

Kiedy i dlaczego pożyczać

Kontynuuj

Dlaczego ludzie pożyczają pieniądze?

Pożyczanie pieniędzy nie zawsze jest złe. W rzeczywistości, niektóre z największych kroków życiowych - takie jak zakup domu czy pójście na uniwersytet, wymagają pożyczek. Kluczem jest mądre pożyczanie - na rzeczy, które dodają wartość twojej przyszłości.

Kontynuuj

Drogie wakacjeUbrania od projektantówNajnowszy telefonBilety na koncert

Edukacja (pożyczki studenckie)Zakup domu (hipoteka)Założenie małej firmySamochód do dojazdu do pracy

Ryzykowne powody pożyczania

Dobre powody do pożyczania

Kontynuuj

Dlaczego uważasz, że niektóre powody są mądrzejsze od innych?

Pożyczanie & budżetowanie

Zasada ogólna

Nigdy nie pożyczaj więcej, niż możesz spłacić bez stresu.

Przed pożyczeniem, zapytaj

Czy stać mnie na miesięczną spłatę?

Planuj z wyprzedzeniem -

nieoczekiwane koszty mogą się zdarzyć!

Kontynuuj

Uważnie przeczytaj oba scenariusze.Decyzja: „Czy Rob powinien pożyczyć w A czy B?”

Scenariusz A

Rob chce pożyczyć 3000 € na zakup używanego samochodu, aby dojeżdżać do nowej pracy. Praca dobrze płaci i jest długoterminowa.

Scenariusz B

Rob chce pożyczyć 5000 € na wyjazd za granicę na wakacje z przyjaciółmi na 2 tygodnie.

Kontynuuj

•Które jest bardziej odpowiedzialne? Dlaczego?• Jakie mogą być konsekwencje pożyczania na wycieczkę?• Jakie alternatywy mógłby rozważyć Rob w obu scenariuszach?

Kontynuuj

Chęci vs. Potrzeby - jaka jest różnica?

Jeśli chodzi o pożyczanie pieniędzy, jedno kluczowe pytanie to: „Czy to jest chęć czy potrzeba?” Potrzeby są niezbędne — rzeczy, bez których nie można żyć ani pracować.Chęci to rzeczy, które chciałbyś mieć, ale bez nich można żyć.

Kontynuuj

Potrzeby

Chęci

Przykłady

Przykłady

• Miejsce do zamieszkania• Podstawowe jedzenie i odzież• Transport do pracy lub szkoły• Internet do szkoły/pracy• Opieka medyczna

• Podróż za granicę• Najnowszy smartfon• Częste jedzenie na mieście• Marki odzieżowe• Bilety na koncerty

Refleksja

"Czy naprawdę konieczne jest pożyczanie na to?"→ Czy to pomoże twojej przyszłości, czy to tylko coś zabawnego na teraz?

Kontynuuj

Kontynuuj

Kontynuuj

Kluczowe wnioski

• Pożyczanie na cele osobiste nie zawsze jest złe, ale może stać się problemem, jeśli tworzy niepotrzebny dług.• Myśl długoterminowo. Czy to jest zachcianka czy potrzeba? Czy to pomoże twojej przyszłości?

Kontynuuj

Wyjaśnienie hipotek

Kontynuuj

Zrozumieć hipotekę

Czym jest hipoteka? Hipoteka to specjalny rodzaj pożyczki, którą bierzesz od banku lub pożyczkodawcy w celu zakupu domu. Ponieważ domy kosztują dużo, większość ludzi nie może zapłacić pełnej ceny z góry. Dlatego pożyczają pieniądze i zgadzają się spłacać je miesięcznie przez wiele lat.

Kontynuuj

Jak to działa?

Płacisz część ceny domu z góry - nazywa się to wkład własny. 🏠 Przykład: Jeśli mieszkanie kosztuje 120 000 € i wpłacasz 20 000 € z oszczędności, kredyt hipoteczny pokryje pozostałe 100 000 €. Wybierasz, jak długo będziesz to spłacać. To nazywa się okres spłaty (np. 20 lub 30 lat). Dłuższe okresy = mniejsze miesięczne raty, ale więcej odsetek łącznie. Bank nalicza odsetki – opłatę za pożyczenie pieniędzy. Jest dodawana do Twoich rat.

Kontynuuj

Odsetki i czas

Nawet jeśli stopa procentowa wydaje się mała (np. 2,5%), to przez 20–30 lat możesz zapłacić dziesiątki tysięcy w odsetkach. Dlatego wybór odpowiedniej długości kredytu hipotecznego i stopy jest bardzo ważny!

Zmienne odsetki mogą się zmieniać w zależności od gospodarki. ⚠️ Mogą rosnąć lub spadać — mogą być bardziej ryzykowne, ale na początku tańsze.

Stałe odsetki pozostają takie same przez cały czas.✔️ Bezpieczniejsze i przewidywalne.

Kontynuuj

Pierwsze mieszkanie Roba

Proszę, uzupełnij luki:

Kontynuuj

Rob musi upewnić się, że miesięczna rata kredytu mieszkaniowego mieści się w jego dochodzie wynoszącym 1800 € i ma pieniądze na jedzenie, rachunki i oszczędności!

Kontynuuj

Kluczowe wnioski

Hipoteki to duże, długoterminowe decyzje. Zawsze zadaj sobie pytanie:• Czy stać mnie na miesięczną ratę?• Co się stanie, jeśli koszty wzrosną?• Co jest lepsze dla mojej przyszłości — krótkoterminowa wygoda czy długoterminowe oszczędności?

Kontynuuj

Wyniki kredytowe

Kontynuuj

Czym jest wynik kredytowy?

Wynik kredytowy jest jak ocena szkolna za to, jak dobrze zarządzasz pieniędzmi. Banki używają go, aby zdecydować, czy mogą Ci zaufać przy pożyczce lub karcie kredytowej. Wyższy wynik = lepsze oferty pożyczek i niższe odsetkiNiski wynik = może zostać odrzucony lub zapłacić więcej

Kontynuuj

Jak jest obliczane?

Rodzaje używanego kredytu

Historia spłat

Nowe kredyty

Wysokość zadłużenia

Długość historii kredytowej

Czy płacisz swoje rachunki na czas?

Ile już jesteś winien?

Za dużo nowych pożyczek w krótkim czasie = ryzyko.

Jak długo masz konta kredytowe.

Mieszanka (karta kredytowa, pożyczka itp.)

Kontynuuj

Dlaczego to ma znaczenie?

Podpisać umowę najmu mieszkania?

Niektórzy wynajmujący mogą sprawdzić Twoją historię kredytową!

Chcesz pożyczkę na samochód?

Twoja ocena decyduje, czy się kwalifikujesz.

Chcesz umowę o pracę?

Firmy mogą sprawdzić Twoją zdolność kredytową.

Kontynuuj

Wynik kredytowy Mity i Fakty

❌ Fałsz

✅ Prawda

💳 „Potrzebujesz wyniku kredytowego tylko wtedy, gdy jesteś starszy.”

🏦 „Dobry wynik kredytowy pomaga uzyskać lepsze oferty pożyczek.”

Możesz tego potrzebować tak szybko, jak podpiszesz swoją pierwszą umowę na telefon lub wynajem.

Pożyczkodawcy ufają Ci bardziej i oferują lepsze stopy procentowe.

❌ Fałsz

❌ Fałsz

📉 „Brak jednej płatności nie zaszkodzi Twojemu wynikowi.”

🔄 „Częste sprawdzanie wyniku kredytowego obniży go.”

✅ Prawda

Nawet jedna spóźniona płatność może znacząco wpłynąć na Twój wynik.

Sprawdzanie własnego wyniku jest bezpieczne i nie wpływa na niego.

💼 „Budujesz historię kredytową, mając różne rodzaje kredytów.”

Rodzaje kredytów są częścią obliczania wyniku.

Kontynuuj

Wyższe wyniki uzyskują lepsze oferty pożyczek; niskie wyniki mogą oznaczać odmowę lub wyższe koszty.

Wynik kredytowy pokazuje, jak dobrze zarządzasz pieniędzmi i pomaga pożyczkodawcom decydować o pożyczkach.

Kluczowe wnioski

Opiera się na historii płatności, kwocie zadłużenia, długości kredytu, typach kredytów i nowym kredycie.

Kontynuuj

Ryzyko i czerwone flagi

Kontynuuj

Rozpoznawanie niebezpiecznych praktyk pożyczkowych

Nie wszystkie pożyczki są bezpieczne. Niektórzy pożyczkodawcy używają sztuczek lub wywierają presję, aby skłonić ludzi do pożyczenia pieniędzy, których mogą nie rozumieć lub na które nie mogą sobie pozwolić. Pożyczanie to narzędzie — ale tak jak każde narzędzie, może być niebezpieczne, jeśli jest źle używane. Oto kilka rzeczy, o których warto pamiętać...

Kontynuuj

Nadmierne zadłużenieGdy ktoś pożycza zbyt dużo i nie jest w stanie nadążyć z płatnościami. Może to prowadzić do stresu, nieopłaconych rachunków lub utraty ważnych rzeczy, takich jak dom.

Lombardy predatoryjne Niektórzy pożyczkodawcy wykorzystują ludzi, oferując pożyczki z niesprawiedliwymi zasadami, dużymi odsetkami lub ukrytymi opłatami.

Oszuści związani z pożyczkami To są fałszywe lub nielegalne oferty, które wyglądają na prawdziwe, ale mają na celu kradzież twoich pieniędzy lub danych osobowych.

Kontynuuj

Niebezpieczne a bezpieczne pożyczanie

prawdopodobnie tak.

Zawsze zadawaj pytania i czytaj wszystko uważnie.

Jeśli wydaje się zbyt dobre, aby było prawdziwe,

Kontynuuj

Rob otrzymuje 3 oferty pożyczek

Rob potrzebuje 1000 € na naprawę samochodu, aby mógł nadal dojeżdżać do pracy. Otrzymuje 3 oferty pożyczek. Czy możesz mu pomóc zdecydować, która jest najlepsza — i której unikać?

Proszę, wybierz:• Najbezpieczniejszą ofertę • Niejasną ofertę • Ryzykowną/predatoryjną Pytania do dyskusji: • Co sprawiło, że wybrałeś tę ofertę? • Co byś zrobił, gdyby ktoś naciskał na szybkie podpisanie?

Kontynuuj

Kluczowe wnioski

Pożyczanie pieniędzy to odpowiedzialny wybór. Zanim to zrobisz, zawsze zapytaj siebie:• Czy rozumiem, ile będę musiał spłacić?• Czy ufam źródłu? • Czy jest to dla mnie dostępne finansowo?

Kontynuuj

Podsumowanie

Kontynuuj

Czego się nauczyliśmy?

• Pożyczanie nie jest złe — jeśli robisz to mądrze. Nauczyliśmy się, kiedy ma to sens, a kiedy nie.
• Banki i instytucje finansowe odgrywają kluczową rolę w udzielaniu pożyczek — ale nie wszyscy pożyczkodawcy są bezpieczni.
• Teraz wiemy, jak porównywać oferty pożyczek, rozumieć stopy procentowe i dostrzegać ukryte koszty.
• Wyniki kredytowe mają znaczenie! Wpływają na to, ile możesz pożyczyć i ile to kosztuje.
• Zbadaliśmy hipoteki, jedną z największych decyzji finansowych, jakie podejmują ludzie.
• Ćwiczyliśmy rozpoznawanie różnicy między potrzebami a zachciankami — i jak to wpływa na pożyczanie.
• Nauczyliśmy się, jak unikać ryzykownych pożyczek i oszustw, czytając drobny druk i zadając pytania.
• Najważniejsze: Teraz mamy narzędzia do krytycznego myślenia przed podpisaniem jakiejkolwiek umowy pożyczkowej.

Kontynuuj

Pomyślmy jeszcze raz...

💭 Jaka jest jedna ważna rzecz, którą nauczyłeś się o pożyczaniu pieniędzy?🧠 Na co zawsze powinieneś sprawdzić przed wzięciem pożyczki?📊 Dlaczego stopy procentowe i warunki pożyczki (czas) są tak ważne?🚩 Jakie są oznaki, że pożyczka może być ryzykowna lub nieuczciwa?🤔 Jak odróżnić „chęć” od „potrzeby”?🖊️ Co zrobiłbyś TY, zanim podpiszesz umowę kredytową lub pożyczkową?

Kontynuuj

Słownik

Kontynuuj

Karty słownictwa

Kliknij lub odwróć każdą kartę, aby ocenić swoją wiedzę na temat powszechnych terminów finansowych.

Całkowity roczny koszt pożyczenia pieniędzy, obejmujący zarówno odsetki, jak i wszelkie dodatkowe opłaty.

Liczba pokazująca, jak niezawodnie zarządzasz pieniędzmi i spłacasz pożyczki.

Stopa procentowa, która pozostaje taka sama przez cały okres kredytowania, dzięki czemu płatności są przewidywalne.

Roczna stopa procentowa (APR)

Okres czasu, na który zgadzasz się spłacić pożyczkę lub kredyt hipoteczny.

Okres spłaty

Stała stopa procentowa

Wynik kredytowy

Planowanie, jak wydać i zaoszczędzić pieniądze, aby pokryć swoje potrzeby i unikać zadłużenia.

Stopa procentowa, która może wzrosnąć lub spaść w zależności od zmian w gospodarce lub na rynku.

Kwota pieniędzy, którą wpłacasz z góry przy zakupie czegoś drogiego, takiego jak dom.

Wkład własny

Zmienne oprocentowanie

Budżetowanie

Kontynuuj

Karty słownicowe

Kliknij lub odwróć każdą kartę, aby ocenić swoją wiedzę na temat powszechnych terminów finansowych.

Niesprawiedliwe lub wprowadzające w błąd pożyczki, które wprawiają ludzi w kosztowne zadłużenie z bardzo wysokimi odsetkami lub ukrytymi opłatami.

Sposób na decyzję, co jest niezbędne (potrzeby), a co opcjonalne (zachcianki) przed pożyczeniem.

Gdy ktoś pożycza zbyt dużo i nie może już spłacać.

Fałszywa oferta pożyczki mająca na celu kradzież danych osobowych lub pieniędzy.

Potrzeby a zachcianki

Przekredytowanie

Pożyczki drapieżne

Oszuści pożyczkowi

Legalna pożyczka z jasnymi warunkami, uczciwymi odsetkami i realistycznymi warunkami spłaty.

Pożyczka z niejasnymi zasadami, bardzo wysokimi kosztami lub presją na szybkie podpisanie.

Osoba lub instytucja, która udziela pieniędzy do spłaty później, zwykle z odsetkami.

Pożyczkodawca

Ryzykowna pożyczka

Bezpieczna pożyczka

Kontynuuj

Odwołania

• Europejski Urząd Nadzoru Bankowego. (2021). Wiedza finansowa i ochrona konsumentów. https://www.eba.europa.eu
• OECD. (2020). Międzynarodowe badanie wiedzy finansowej dorosłych OECD/INFE 2020. https://www.oecd.org
• Investopedia. (brak daty). Wyjaśnienie kredytów i pożyczek. https://www.investopedia.com/loans
• FINRA. (2022). Zrozumienie ocen kredytowych i podstaw pożyczania. https://www.finra.org/investors

Kontynuuj

Współfinansowane przez Program Erasmus+ Unii Europejskiej Numer projektu: 2024-1-PL01-KA220-YOU-000251498

Dziękuję!

Start

Przykład

Efektowna reklama online obiecuje „Natychmiastową gotówkę – bez pytań!” Rob składa wniosek i dostaje 500 €, ale pożyczkodawca chce 100 € co tydzień przez 12 tygodni. Całkowity koszt? Więcej niż dwukrotność pożyczki!

Przykład

Peter otrzymuje wiadomość, że jest wstępnie zatwierdzony na pożyczkę w wysokości 5000 € . Ale zanim otrzyma pieniądze, zostaje poinformowany, aby zapłacić „opłatę za przetwarzanie” z góry. Wysyła pieniądze — a potem nic nie słyszy. To było fałszywe.

Przykład

Lina wzięła pożyczkę na nowy telefon, potem użyła karty kredytowej na ubrania i znowu pożyczyła na wycieczkę. Teraz jej miesięczne raty są większe niż połowa jej dochodu. Jest zestresowana i zalega z rachunkami.