Erreakzio Kimikoak

Erreakzio Kimikoak

2.Kimikaren Funtzesko Legeak

1. Erreakzio Kimikoak

- Masaren kontzerbasio legea

- Definizio+Adibide

- Proportzio definituen legeaa

- Ezaugarriak

- Proportzio Anizkotzen Legea

- Zergatik koefizienteak

- Konbinazio-Bolumen legea

- Avogadroren hipotesia

3. Erreakzio Kimikoen Energia

4. Erreakzio Kimikoen Abiadura

- Errekuntza Prozesua

- Erreakzio Exotermikoa

-Tenperatura

- Erreakzio Endotermikoa

- Ondorioa

-Erreaktibo kontzentrazioa

-Ukipen Azaleraa

5. Erreakzio Kimiko Motak

-Katalizatzaileak

- Sintesi Erreakzioak

- Deskonposizio-erreakzioak

-Desplazamendu edo ordezkapenekoak

- Desplazamendu bikoitzeko erreakzioak

- Azido-base edo neutralizaziokoak

- Oxidazio-erredukziokoak (erredox)

- Hauspeatze-erreakzioak

- Errekuntza-erreakzioak

Sintesi-erreazkzioak

Bi erreaktibo sinple edo gehiago elkartzen dira produktu konposatu bakarra sortzeko.

Adibidea

• O₂(g) + 2 H₂(g) → 2 H₂O(g)

Erreakzio Kimikoa

Erreakzio kimikoa substantzia batzuk eraldatu eta beste substantzia berri batzuk sortzen diren prozesua da, atomoak berrantolatuz baina atomo kopurua eta masa mantenduz.

Adibideak

• CH₄ + 2 O₂ → CO₂ + 2 H₂O
• 4 Fe + 3 O₂ → 2 Fe₂O₃
• 2 H₂ + O₂ → 2 H₂O

Ezaugarriak

• Hasierako substantziak ezkerrean jartzen dira, eta sortutakoak eskuinean.

• Geziak erreakzioaren noranzkoa erakusten du.

• Formula kimikoek substantzien osaera adierazten dute.

• Ekuazioan bi aldeetan atomo kopuru bera egon behar da.

Zergatik jartzen dira koefizienteak?

Koefizienteak jartzen dira erreakzioaren bi aldeetan elementu bakoitzaren atomo kopurua berdina izan dadin, erreakzioan ezer ez delako sortzen ezta galtzen ere.

Masaren kontzerbazioaren legea (Lavoisierren Legea 1774)

Erreakzio kimiko batean, materia ez da sortzen ezta desagertzen; eraldatu egiten da. Ondorioz, erreaktiboen masa guztien batura beti berdina da produktuen masarekin.

Adibideak

• Na + Cl → NaCl
• 2 H₂ + O₂ → 2 H₂O

Proportzio definituen legea (Proust-en legea 1793)

Konposatu bateko osagaiak beti berdin konbinatzen dira, ezin da nahi adina aldatu; horixe da konposatuaren bereizgarri nagusia.

Adibideak

2H2 + O2 → 2H2O x g H2 ---------- = kntex g H2 + y g O2 → H2O y g O2

Proportzio Anizkoitzen legea (Dalton 1803)

Bi elementu konposatu desberdinak eratzeko konbinatzen direnean, elementu horietako baten masa konstantea bada eta beste elementuaren masa aldakorra bada, masa aldakorren proportzioek zenbaki oso eta sinpleen erlazioa mantentzen dute.

Adibidea

Konbinazio-bolumen legea (Gay-Lussac 1808)

Gasak elkartzen direnean, ez dira bolumen nahasian nahasten; beti daude proportzio oso eta sinpleetan, errezeta baten moduan.

Adibidea

2H2 + O2 → 2H2O2 bolumen H2 + 1 bolumen O2 → 2 bolumen H2O Bolumen erlazioa: 2 : 1 : 2

Avogadroren Hipotesia (Avogadro 1811)

Edozein gasen bolumen berdinek, presio eta tenperatura baldintza berdinetan neurtuta, molekula kopuru bera izango dute.

Definizioa

• Erreakzio kimiko bat da, non substantzia bat (normalean karbohidrato, koipe edo hidrokarburoa) oxigenoarekin erreakzionatzen duen.
• Produkto nagusiak CO₂ (dioxido de carbono) eta H₂O (ur) izaten dira.
• Energia askatzen edo xurgatzen da beroaren formatuan.

Adibidea

CH4​+2O2​→CO2​+2H2​O+energia

Erreakzio exotermikoa

Prozesu exotermikoan, bero kantitate bat askatzen da ingurunean.

Adibideak

• Ikatzaren edo gas naturala errekuntza
• Suaren piztean sortzen den beroa

Erreakzio endotermikoa

Prozesu endotermikoan, bero kantitate bat xurgatzen da inguruneatik.

Adibideak

• Fotosintesia (energia eguzkitik xurgatzen da)
• Batzuk laborategiko erreakzioak

Ondorioa Exotermikoa vs Endotermikoa

1. Tenperatura

• Tenperatura ↑ → partikulen mugimendua ↑ → partikulen arteko talka kopurua ↑ → erreakzio abiadura ↑ • Tenperatura ↓ → partikulen mugimendua ↓ → partikulen arteko talka kopurua ↓ → erreakzio abiadura ↓

2. Erreaktibo Kontzentrazioa

• Erreaktibo kontzentrazioa ↓ → partikulen arteko talka kopurua ↓ → erreakzio abiadura
• Erreaktibo kontzentrazioa ↓ → partikulen arteko talka kopurua ↓ → erreakzio abiadura ↓

3. Ukipen Azalera

Erreaktiboaren tamaina ↑ → ukipen azalera ↓ → erreaktiboen arteko kontaktua ↓ → talka kopurua ↓ →erreakzio abiadura ↓

Erreaktiboaren tamaina ↓ → ukipen azalera ↑ → erreaktiboen arteko kontaktua ↑ → talka kopurua ↑ → erreakzio abiadura ↑

4. Katalizatzaileak

• Erreakzioak azkarrago gertatzeko erabiltzen diren substantziak dira.

• Erreakzioari hasiera emateko behar den energia murrizten dute.

• Partikulek elkarrekin talka egitea errazten dute.

• Kantitate oso txikitan ere eragiten dute.

• Erreakzio zehatz batekin bakarrik funtzionatzen dute.

Deskonposizio-erreakzioak

Substantzia konposatu bakar bat hainbat substantzia sinpleagotan apurtzen da.

Adibidea

• 2 H₂O(l) → O₂(g) + 2 H₂(g)

Desplazamendu edo ordezkapenekoak

Konposatu bateko elementu bat beste elementu batek ordezkatzen du.

Adibidea

• Mg(s) + 2 HCl(aq) → MgCl₂(aq) + H₂(g)

Desplazamendu bikoitzeko erreakzioak

Bi konposatuk osagaiak trukatzen dituzte, eta bi konposatu berri sortzen dira.

Adibidea

• H₂SO₄(aq) + 2 NaOH(aq) → Na₂SO₄(aq) + 2 H₂O(l)

Azido-base edo neutralizaziokoak

Azido batek (H⁺) eta base batek (OH⁻) erreakzionatzen dute gatza eta ura sortzeko.

Adibidea

• HNO₃(aq) + NaOH(aq) → NaNO₃(aq) + H₂O(l)

Oxidazio-erredukzio erreakzioak (redox)

Elektroi-transferentzia gertatzen da: substantzia batek elektroiak galtzen ditu (oxidazioa) eta besteak irabazi (erredukzioa).

Adibidea

• 2 Na(s) + Cl₂(g) → 2 NaCl(s)

Hauspeatze-erreakzioak

Disoluzioan dauden ioiek solido disolbaezina (hauspeakina) sortzen dute.

Adibidea

• 2 KI(aq) + Pb(NO₃)₂(aq) → 2 KNO₃(aq) + PbI₂(s)

Errekuntza-erreakzioak

Substantzia batek oxigenoarekin erreakzionatzen du energia askatuz; hidrokarburoen kasuan CO₂ eta H₂O sortzen dira.

Adibidea

• 2 C₄H₁₀(g) + 13 O₂(g) → 8 CO₂(g) + 10 H₂O(g)