05

ERREAKZIO KIMIKOAK

05

01

03

Erreakzio kimikoak eta ekuazio kimikoak

Errekuntzak eta erreakzio endotermiko eta exotermikoa

Erreakzio motak

02

04

06

Erreakzio kimikoen abiadura eta erakiten duten faktoreak

KImikaren funtzezko legeak

NEUTRALIZAZIO ERREAKZIOAK ETA pH ESKALA

Erreakzio kimikoetan elementuak atomo kopuru berdinak egon behar dira erreaktiboan eta produktuan hooretarako doitu egin behar dira. Erreakzio kimikoak bi noranzkoan gertatu ahal dira. erreakzio kimiko bat norazko bakarrean gertatzen bada erreaktiboa produktua bihurtzen da horri erreakzio itzulezina deitzen zaio. ordea bi noranzkoan gertatzen denean produktua berriro erreaktibo bihurtu ahal da honi erreakzio itzulgarria deitzen zaio hauetan erreakzio zuzenaren abiadura handiagoa izango da alderantzizkoa baino. biak abiadura berdinean gertatzen direnean oreka kimikoa gertatzen da

Erreakzio kimikoetan energia truke bat gertatzen da erreakzioetan non substantziak eta ingurunea pate artzen dute energia hori bero moduan trukatzen da Bi erreakzio mota daude: batean erreaktiboen loturak apurtzen ditu erreaktiboen energia xurgatu behar du hau gertatzeko honi erreakzio endotermikoa deitzen zaio bestean erreakzio kimikoaren produktuan lotura berriak sortzen direnean energia askatzen da honi erreakzio exotermikoa deritzo

Fletxita hauek aktibazio energia da erreaktiboak apurtzeko behar den energia da.

TEMPERATURA

• Temperatura igotzen denean partikulen mugimendua handitzen da eta erreakzio abiadura handitzen da.

• Temperatura jaizten bada partikulen mugimendua jaizten da eta erreakzio abiadura jaizten da.

ERREAKTIBO KONTZENTRAZIOA

• Erreaktiboen kontzentrazioa igotzen denean partikulen arteko talka kopurua eta abiadura handitzen da

• Erreaktiboen kontzentrazioa jaizten denean partikulen arteko talka kopurua eta abiadura jaizten da.

UKIPEN AZALERA

• Erreaktiboen tamaina handitzean ukipen azalera erreaktiboen arteko kontaktua talka kopurua eta erreakzio abiadura jaizten da

• Erreaktiboen tamaina jaizten denean ukipen azalera erreaktiboen arteko kontaktua talka kopurua eta erreakzio abiadura handitzen da

KATALIZATZAILEAK

• Erreakzioen abiadura handitzeko erabiltzen dirensubstantziak dira

• Aktibazio energia txikitzen dute.

• erreaktibo partikulen kontaktua errazten du

• Oso espezifikoak dira

Zortzi erreakzio kimiko mota daude:Sintesi erreakzioa: bi erreakzio simple edo gehiago kombinatzen direnean produktu komplexuago bat sortzekoDeskonposizio erreakzioak: substantzia bat substantzia simpleagoetan deskompozatzen denean Desplazamendu edo ordezkapenekoak: konposatu batean elementu batek beste elementu bat ordezkatzen duenean beste konposatu bat sortzeko desplazamendu bikoitzekoa: bi elementu beraien posizioak trukatzen dituztenean beste bi konposatu sortzeko azido base edo neutralizaziokoak: azido baten hidrogeno katioia base batera igarotzen direnean.

Erreakzio erreuzioak (erredox): erreaktiboen arteko elektroi trukea da eta bi prozesu gertatzen dira oxidazioa eta erredukzioa. Hauspeatze erreakzioak: disoluzioan dauden bi komposatu ionikok trukatzen direnean eta gatz disolbaezin bat eratzen da. Errekuntza erreakzioak: erredox erreakzioen kasu bereziak dira substantzia batek oxigenoarekin erreakzionatzen du.

Substantzia bat azidoa edo basea den jakiteko disoluzio akuosoan dauden hidroi kontzentrazioa neurtzen egiten da horretarako Ph konzeptua erabiltzen dugu Ph neurtzeko paper adierazlea erabitzen da Ph eskala 0tik 14ra joaten da 7 baino handiagoa bada azidoa da 7 bada neutroa da 7 baino txikiagoa bada basikoa

Neutralizazio erreakzioak disoluzio akuosoetan gertatzen dira azido eta base baten arteko erreakzioa daBi mota daude azido eta base sendoak eta ahulak Azido base sendoak: hidroiak hartzeko edo emateko joera dute Azido eta base ahulak: hidroiak emateko edo hartzeko joera txikia dute.

Erreakzio kimikoetan 5 lege daude:

• Masa kontzerbazio legea: hau lavoisierrek egin zuen metalen oxidazioa eta materia organikoaren deskompozizioa aztertuz
• Proportzio definituen legea(Proust): hau bi elementu egiten direnean komposatu jakin bat sortzeko hauek masa proportzio jakin batean kombinatzen dira
• Proportzio anizkoitzen legea(dalton): bi elementu komposatu ezberdinak kombinatzeko eratzen direnean masa aldakorren proportzioek zenbaki oso eta simpleen erlazioa mantentzen dute
• Kombinazio bolumen legea(Gay lussac): temperatura eta presio berean dauden gasek erreakzionatzen dutenean gas bolumenaren zenbaki oso eta simpleen erlazioa betetzen dute
• Avogadroren legea (avogadro):Edozein gasen bolumen berdinek presio eta tenperatura baldintza

berdinetan neurtuta molekula kopuru bera izango dute.