Ο Ακάθιστος Ύμνος

Ο ακαθιστοσ υμνοσ

Μάθε τους οίκους του τροπαρίου...

Συμπλήρωσε την εικόνα...

ΕΝΑΡΞΗ...

evikosmidou

Ο ΑΚΑΘΙΣΤΟΣ ΥΜΝΟΣ

Ο Ακάθιστος Ύμνος είναι ένας ύμνος, ο οποίος ανήκει στο είδος των Κοντακίων και είναι αφιερωμένος στην Θεοτόκο Μαρία. Το κεντρικό θέμα είναι η Σάρκωση του Χριστού, αλλά είναι αφιερωμένος μέσω των 12 δωδεκάδων Χαιρετισμών στην Μαρία. Θεωρείται αριστούργημα της βυζαντινής υμνογραφίας. Διαιρείται σε δύο ισομερείς ενότητες: α) Α-Μ: Ιστορικό μέρος: Τα γεγονότα από τον Ευαγγελισμό μέχρι την Υπαπαντή του Χριστού. β) Ν-Ω: Δογματικό Μέρος: Περιλαμβάνει τα κυριότερα Χριστολογικά κυρίως δόγματα.

Ακροστιχίδα Εφύμνιο

Οίκοι

Προοίμιο

Κοντάκιο

Συγγραφέας Χρονολόγηση

Ο Ακάθιστος Ύμνος

Ιδιόμελα Προσόμοια

Ισοσυλλαβία Ισοτονία

ΟΔΗΓΙΕΣ...

ΟΔΗΓΙΕΣ

1. Κάντε κλικ στις εικόνες, για να δείτε το κείμενο του αντίστοιχου οίκου. 2. Σύρτε τις εικόνες στο κατάλληλο πλαίσιο, ώστε να συμπληρωθεί η εικόνα του Ακάθιστου, αντιστοιχίζοντας το εικονίδιο που συνοδεύεται από το κείμενο του οίκου με το αντίστοιχο Γράμμα του Αλφάβητου. 3. Κάνε κλικ στην κεντρική εικόνα στους προφήτες, για να μάθεις την προφητεία τους.

ΕΝΑΡΞΗ...

ΠΡΟΟΙΜΙΟ ΙΙΙΤῇ ὑπερμάχῷ στρατηγῷ τὰ νικητήρια, ὡς λυτρωθεῖσα τῶν δεινῶν εὐχαριστήρια, ἀναγράφω σοι ἡ πόλις σου, Θεοτόκε· ἀλλ' ὡς ἔχουσα τὸ κράτος ἀπροσμάχητον, ἐκ παντοίων με κινδύνων ἐλευθέρωσον, ἵνα κράζω σοί· Χαῖρε Νύμφη ἀνύμφευτε.

Ιδιόμελα και Προσόμοια Τα κοντάκια ψάλλονταν σύμφωνα με συγκεκριμένη Μελωδία / Ήχο. Τα συνθε-μένα κατά νέα μελωδία κοντάκια ονομάζονται Ιδιόμελα, επειδή έχουν μία δική τους μελωδία. Τα κοντάκια που συντίθενται σύμφωνα με τη υπάρχουσα μελωδία παλαιότερων κοντακίων ονομάζονται προσόμοια, γιατί αντιγράφουν τη με-λωδία άλλων κοντακίων. Ο Ακάθιστος ύμνος είναι ένα ιδιόμελο κοντάκιο που ψάλλεται κατά τον Δ΄ Πάγιο ήχο. Η πρωτότυπη μελωδία του 6ου αιώνα δεν δια-τηρείται σήμερα .

Ισοσυλλαβία και Ισοτονία Ο πρώτος οίκος του κοντακίου λειτουργεί ως πρότυπο σε ό,τι αφορά το μέτρο και τη μελωδία για τους άλλους οίκους. Υπάρχει δηλαδή Ισοσυλλαβία και Ισοτονία ανάμεσα στους οίκους. Με τον όρο Ισοσυλλαβία εννοείται η διατήρηση του ίδιου αριθμού συλλαβών σε κάθε στίχο των οίκων κατά τον πρώτο οίκο. Επιπρόσθετα το μέτρο βασίζεται στον τονισμό των λέξεων και γι’ αυτό επαναλαμβάνεται ο τονισμός του πρώτου οίκου σε κάθε οίκο. Αυτό ονομάζεται Ισοτονία.

Το «Κοντάκιο» Η καταγωγή της λέξης Κοντάκιο είναι αμφίβολη˙ υπάρχει η άποψη ότι προέρχεται από τη λεξη «κοντός», γύρω από το οποίο τυλίγεται το εἰλητάριο. Μία άλλη δυνατότητα είναι ότι αυτό το όνομα προέρχεται από το προοίμιο, το οποίο ονομάζεται κοντάκιο, επειδή «ἐν κοντῷ» (εν συντομία) αποδίδει το περιε-χόμενο του ύμνου. Θα μπορούσε επίσης να σημαίνει και ένα σύντομο βιβλίο. Για λειτουργικούς σκοπούς τα κοντάκια περιορίστηκαν και διατηρήθηκε μόνο το προοίμιο και ο πρώτος οίκος. Γι’ αυτό το λόγο ονομάστηκαν Κοντάκια οι περιορισμένη μορφή αυτών των ύμνων.

"Ἔχουσα θεοδόχον, ἡ Παρθένος τὴν μήτραν, ἀνέδραμε πρὸς τὴν Ἐλισάβετ. Τὸ δὲ βρέφος ἐκείνης εὐθὺς ἐπιγνόν, τὸν ταύτης ἀσπασμὸν ἔχαιρε, καὶ ἅλμασιν ὡς ἄσμασιν, ἐβόα πρὸς τὴν Θεοτόκον· [...] Χαῖρε Νύμφη ἀνύμφευτε" Ἔχουσα ἡ Παρθένος μὲς στὴ μήτρα της τὸν Θεό, ἔτρεξε πρὸς τὴν Ἐλισάβετ. Τὸ βρέφος ἐκείνης (ὁ Ἰωάννης) μόλις κατάλαβε τὸν χαιρετισμό της σκίρτησε ἀπὸ χαρά· καὶ μὲ σκιρτήματα ἀντὶ γιὰ ὕμνους, φώναζε δυνατὰ πρὸς τὴ Θεοτόκο· [...] Χαῖρε Νύμφη ἀνύμφευτε

Ο Ακάθιστος Ύμνος Ο Ακάθιστος ύμνος είναι ένα ανώνυμος ύμνος και μάλιστα κοντάκιο, α-φιερωμένος στην Θεοτόκο, ο οποίος ψάλλεται στις 25 Μαρτίου ή στην γιορτή του Ακάθιστου. Ο Ακάθιστος ψάλλονταν, όπως δηλώνει το όνομά του, με τους πιστούς όρθιους και όχι καθισμένους και μάλιστα σύμφωνα με τα συναξάρια κατά τη διάρκεια μιας ολονύχτιας ακολουθίας στον ναό των Βλαχερνών στην Κωνσταντινούπολη . Αν κάποιος ακολουθήσει την παράδοση των Κοντακαρίων, ψάλλοντας έτσι ο Ακάθιστος στην εορτή του Ευαγγελισμόυ (25 Μαρτίου), μίας γιορτής άλλωστε, που εισήχθη στην Κωνσταντινούπολη από τον αυτοκράτορα Ιουστινιανό Α΄ (μετά το 530 και πριν από την Ε΄ Οικουμενική Σύνοδο του 533). Ορισμένοι ερευνητές θεωρούν ωστόσο, ότι αρχικά συνετέθη για μία δευτερεύ-ουσα γιορτή της Μητέρας του Θεού, που γιορτάζονταν στην δεύτερη μέρα των Χριστουγέννων, δηλαδή στις 26 Δεκεμβρίου . Η συγκεκριμένη εορτή του Ακάθιστου κατά το 5ο Σάββατο της Τεσσαρακοστής, στην οποίοα τοποθετούν τα χειρόγραφα τον ύμνο, εισήχθη στην εκκλησία της Κωνσταντινούπολης μετά το τέλος της εικονομαχίας (843), κάτι που δεν μπορεί να βεβαιώσει ένα terminus ante quem. Στη σημερινή λειτουργική πράξη της Ορ-θόδοξης Εκκλησίας ο Ακάθιστος ψάλλεται κατά τις τέσσερις παρασκευές της Τεσσαρακοστής χωρισμένος σε 4 νοηματικές ενότητες (Οίκοι 1-6, 7-12, 13-18, 19-24) και την πέμπτη εβδομάδα ολόκληρος .

"Δύναμις τοῦ Ὑψίστου, ἐπεσκίασε τότε, πρὸς σύλληψιν τῇ Ἀπειρογάμω· καὶ τὴν εὔκαρπον ταύτης νηδύν, ὡς ἀγρὸν ὑπέδειξεν ἡδὺν ἅπασι, τοῖς θέλουσι θερίζειν σωτηρίαν, ἐν τῷ ψάλλειν οὕτως· Ἀλληλούια." Δύναμη τοῦ Ὑψίστου τότε ἐπισκίασε ἐκείνη ποὺ δὲ γνώρισε γάμο, ὥστε νὰ συλλάβει· καὶ τὴν εὔκαρπή της κοιλιὰ τὴν κατέστησε χωράφι εὐχάριστο γιὰ ὅσους θέλουν νὰ θερίσουν (νὰ βροῦν) τὴ σωτηρία τους καὶ οἱ ὁποῖοι ψάλλουν αὐτὰ τὰ λόγια, Ἀλληλούϊα.

"Γνῶσιν ἄγνωστον γνῶναι, ἡ Παρθένος ζητοῦσα, ἐβόησε πρὸς τὸν λειτουργοῦντα· ἐκ λαγόνων ἁγνῶν, υἷον πῶς ἔσται τεχθῆναι δυνατόν; λέξον μοι. Πρὸς ἥν ἐκεῖνος ἔφησεν ἐν φόβῳ, πλὴν κραυγάζων οὕτω· [...] Χαῖρε Νύμφη ἀνύμφευτε" Θέλοντας ἡ Παρθένος νὰ γνωρίσει τὸ ἄγνωστο αὐτὸ μυστήριο, εἶπε δυνατὰ πρὸς τὸν λειτουργὸ Ἄγγελο· πές μου, ἀπὸ σῶμα ἁγνὸ (παρθενικὸ) πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γεννηθεῖ γιός; Κι ἐκεῖνος τότε εἶπε πρὸς αὐτὴ μὲ φόβο, φωνάζοντας αὐτὰ τὰ λόγια· [...] Χαῖρε Νύμφη ἀνύμφευτε

"Ρήτορας πολυφθόγγους, ὡς ἰχθύας ἀφώνους, ὁρῶμεν ἐπὶ σοὶ Θεοτόκε· ἀποροῦσι γὰρ λέγειν, τὸ πῶς καὶ Παρθένος μένεις, καὶ τεκεῖν ἴσχυσας· ἡμεῖς δὲ τὸ μυστήριον θαυμάζοντες, πιστῶς βοῶμεν· [...] Χαῖρε, Νύμφη ἀνύμφευτε." Τοὺς ἐπιδέξιους ρήτορες, τοὺς βλέπουμε σὰν ψάρια ἄφωνα νὰ στέκονται μπροστὰ στὸ μυστήριό σου Θεοτόκε· γιατὶ δὲν μποροῦν νὰ ἐξηγήσουν πῶς καὶ Παρθένος ἔμεινες καὶ μπόρεσες νὰ γεννήσεις. Ἐμεῖς ὅμως θαυμάζοντας τὸ μυστήριο, σοῦ φωνάζουμε μὲ πίστη· [...] Χαῖρε, Νύμφη ἀνύμφευτε.

"Ζάλην ἔνδοθεν ἔχων, λογισμῶν ἀμφιβόλων, ὁ σώφρων Ἰωσὴφ ἐταράχθη· πρὸς τὴν ἄγαμόν σὲ θεωρῶν, καὶ κλεψίγαμον ὑπονοῶν Ἄμεμπτε· μαθὼν δέ σου τὴν σύλληψιν, ἐκ Πνεύματος Ἁγίου, ἔφη· Ἀλληλούια." Ἔχοντας μέσα του ζάλη ἀπὸ λογισμοὺς ἀμφιβολίας, ὁ δίκαιος Ἰωσὴφ ταράχτηκε, κι ἐνῶ σὲ θεωροῦσε ἄγαμη (Παρθένο), τώρα σὲ ὑποπτευόταν γιὰ παράνομες σχέσεις, Ἄμεμπτε· Σὰν πληροφορήθηκε ὅμως ὅτι ἡ σύλληψη προερχόταν ἀπὸ τὸ Ἅγιο Πνεῦμα, φώναξε Ἀλληλούϊα

"Ὦ πανύμνητε Μῆτερ, ἡ τεκοῦσα τὸν πάντων ἁγίων, ἁγιώτατον Λόγον δεξαμένη γὰρ τὴν νῦν προσφοράν, ἀπὸ πάσης ρῦσαι συμφορᾶς ἅπαντας, καὶ τῆς μελλούσης λύτρωσαι κολάσεως, τοὺς σοὶ βοῶντας· Ἀλληλούια." Ὦ πανύμνητη Μητέρα, ποὺ γέννησες τῶν Ἁγίων ὅλων τὸν Ἁγιώτατο Λόγο· ἀφοῦ δέχτηκες αὐτὴ τὴν προσφορὰ τῆς δοξολογίας μας, φύλαξέ μας ὅλους ἀπὸ κάθε συμφορὰ καὶ λύτρωσε ἀπὸ τὴ μέλλουσα κόλαση ἐμᾶς ποὺ σοῦ φωνάζουμε δυνατὰ Ἀλληλούϊα.

Ααρών - Βλαστήσασα Ράβδος «23 καὶ ἐγένετο τῇ ἐπαύριον καὶ εἰσῆλθεν Μωυσῆς καὶ Ααρων εἰς τὴν σκηνὴν τοῦ μαρτυρίου, καὶ ἰδοὺ ἐβλάστησεν ἡ ῥάβδος Ααρων εἰς οἶκον Λευι καὶ ἐξήνεγκεν βλαστὸν καὶ ἐξήνθησεν ἄνθη καὶ ἐβλάστησεν κάρυα.» (Ααρ., 17,23)

"Ἤκουσαν oἱ ποιμένες, τῶν Ἀγγέλων ὑμνούντων, τὴν ἔνσαρκον Χριστοῦ παρουσίαν· καὶ δραμόντες ὡς πρὸς ποιμένα, θεωροῦσι τοῦτον ὡς ἀμνὸν ἄμωμον, ἐν γαστρὶ τῆς Μαρίας βοσκηθέντα, ἥν ὑμνοῦντες εἶπον· Χαῖρε, Νύμφη ἀνύμφευτε." Ἄκουσαν οἱ ποιμένες τοὺς Ἀγγέλους νὰ ὑμνοῦν τὴν ἔνσαρκη παρουσία τοῦ Χριστοῦ (στὴ γῆ) καὶ σπεύδοντας νὰ Τὸν δοῦν ὡς ποιμένα, τὸν ἀντίκρισαν ὡς πρόβατο ἄκακο ποὺ βοσκήθηκε στὴν κοιλιὰ τῆς Μαρίας, καὶ μὲ ὕμνους εἶπαν πρὸς αὐτήν· Χαῖρε, Νύμφη ἀνύμφευτε.

"Τεῖχος εἶ τῶν παρθένων, Θεοτόκε Παρθένε, καὶ πάντων τῶν εἰς σὲ προστρεχόντων. Ὁ γὰρ τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς, κατεσκεύασέ σε ποιητής, Ἄχραντε, οἰκήσας ἐν τῇ μήτρα σου, καὶ πάντας σοι προσφωνεῖν διδάξας· [...] Χαῖρε, Νύμφη ἀνύμφευτε." Τεῖχος εἶσαι προστατευτικὸ τῶν παρθένων, Θεοτόκε Παρθένε, καθὼς καὶ ὅλων ὅσοι προστρέχουν στὴ χάρη σου. Γιατὶ ὁ Ποιητὴς τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς εἶναι ἐκεῖνος ποὺ σὲ ἀνέδειξε στὸ θεομητορικό σου ἀξίωμα, ἄχραντε, σκηνώνοντας στὴ μήτρα σου καὶ διδάσκοντας ὅλους νὰ σὲ προσφωνοῦν· [...] Χαῖρε, Νύμφη ἀνύμφευτε.

Δανιήλ - Λίθος άνευ χειρών τμηθείς «34 ἑώρακας ἕως ὅτου ἐτμήθη λίθος ἐξ ὄρους ἄνευ χειρῶν καὶ ἐπάταξε τὴν εἰκόνα ἐπὶ τοὺς πόδας τοὺς σιδηροῦς καὶ ὀστρακίνους καὶ κατήλεσεν αὐτά.» (Δαν. 2, 34)

"Ὕμνος ἅπας ἡττᾶται, συνεκτείνεσθαι σπεύδων, τῷ πλήθει τῶν πολλῶν οἰκτιρμῶν σου· ἰσαρίθμους γὰρ τῇ ψάμμῳ ὠδάς, ἂν προσφέρωμέν σοι, Βασιλεῦ ἅγιε, οὐδὲν τελοῦμεν ἄξιον, ὧν δέδωκας ἡμῖν τοῖς σοὶ βοῶσιν· Ἀλληλούια." Κάθε ὕμνος (ἀνθρώπινος) ἀποδεικνύεται μηδαμινός, ὅταν συγκριθεῖ μὲ τὸ πλῆθος τῆς μεγάλης Σου εὐσπλαγχνίας· γιατὶ κι ἂν ἀκόμα Σοῦ ἀναπέμπαμε τόσους ὕμνους ὅσους καὶ οἱ κόκκοι τῆς ἄμμου, Βασιλέα Ἅγιε, τίποτε δὲ θὰ κάναμε ἀντάξιο στὰ ὅσα πρόσφερες σὲ μᾶς ποὺ σοῦ φωνάζουμε δυνατά· Ἀλληλούϊα.

Ιακώβ - Κλίμακα «12 καὶ ἐνυπνιάσθη, καὶ ἰδοὺ κλίμαξ ἐστηριγμένη ἐν τῇ γῇ, ἧς ἡ κεφαλὴ ἀφικνεῖτο εἰς τὸν οὐρανόν, καὶ οἱ ἄγγελοι τοῦ θεοῦ ἀνέβαινον καὶ κατέβαινον ἐπ᾽ αὐτῆς.» (Γεν. 28, 12)

Ἄγγελος πρωτοστάτης, οὐρανόθεν ἐπέμφθη, εἰπεῖν τῇ Θεοτόκω τὸ Χαῖρε καὶ σὺν τῇ ἀσωμάτῳ φωνῇ, σωματούμενόν σε θεωρῶν, Κύριε, ἐξίστατο καὶ ἵστατο, κραυγάζων πρὸς Αὐτὴν τοιαῦτα· Ἄγγελος ποὺ ἦταν πρῶτος μεταξὺ τῶν ἀγγέλων, στάλθηκε ἀπὸ τὸν οὐρανὸ νὰ πεῖ στὴ Θεοτόκο τὸ χαῖρε· καὶ μὲ τὴν ἀσώματή του φωνή, βλέποντάς σε Κύριε νὰ παίρνεις σῶμα (νὰ γίνεσαι ἄνθρωπος), ἐκπλησσόταν καὶ στεκόταν φωνάζοντας πρὸς αὐτὴν αὐτὰ τὰ λόγια·

Ιεσαί - Λαβίδα «6 καὶ ἀπεστάλη πρός με ἓν τῶν σεραφιν, καὶ ἐν τῇ χειρὶ εἶχεν ἄνθρακα, ὃν τῇ λαβίδι ἔλαβεν ἀπὸ τοῦ θυσιαστηρίου, 7 καὶ ἥψατο τοῦ στόματός μου καὶ εἶπεν ᾿Ιδοὺ ἥψατο τοῦτο τῶν χειλέων σου καὶ ἀφελεῖ τὰς ἀνομίας σου καὶ τὰς ἁμαρτίας σου περικαθαριεῖ.» (Ιε., 6, 5-7)

Η Ακροστιχίδα και το Εφύμνιο Η σύνδεση ανάμεσα στους οίκους γίνεται μέσω της ακροστιχίδας και του ευφύμνιου. Ακροστιχίδα (άκρη + στίχος) μπορεί να είναι η σειρά των γραμμά-των του αλφάβητου (Α-Ω) σε κάθε οίκο, όπως στον Ακάθιστο. Μπορεί όμως να είναι και μία φράση, η οποία κρύβει την ταυτότητα του συνθέτη, όπως συμβαίνει στα κοντάκια του Ρωμανού: ΤΟΥ ΤΑΠΕΙΝΟΥ ΡΩΜΑΝΟΥ Ο ΥΜΝΟΣ, ΤΟΥ ΤΑΠΙΝΟΥ ΡΩΜΑΝΟΥ ΑΙΝΟΣ, ΤΟΥ ΤΑΠΕΕΙΝΟΥ ΡΩΜΑΝΟΥ, ΤΟΥ ΤΑΠΕΙΝΟΥ ΡΩΜΑΝΟΥ ΤΟΥΤΟ ΤΟ ΠΟΙΗΜΑ. Η ακροστιχίδα φροντίζει για την ενότητα και την πληρότητα αλλά και τη σωστή σειρά των οίκων. Ο τελευταίος στίχος του προοιμίου ονομάζεται Εφύμνιο ή ρεφραίν. Το εφύμνιο επαναλαμβάνεται σε κάθε οίκο του κονταίου και δημιουργεί έτσι ένα στοιχείο συνοχής των οίκων, καθώς διατρέχει όλο τον ύμνο. Στον ακάθιστο ως εφύμνιο λειτουργεί ο χαιρετισμός «Χαῖρε, νύμφη, ἀνύμφευτε!».

Δαβίδ - Κιβωτός της Διαθήκης «9 καὶ ποιήσεις μοι κατὰ πάντα, ὅσα ἐγώ σοι δεικνύω ἐν τῷ ὄρει, τὸ παράδειγμα τῆς σκηνῆς καὶ τὸ παράδειγμα πάντων τῶν σκευῶν αὐτῆς· οὕτω ποιήσεις. 10 Καὶ ποιήσεις κιβωτὸν μαρτυρίου ἐκ ξύλων ἀσήπτων, δύο πήχεων καὶ ἡμίσους τὸ μῆκος καὶ πήχεος καὶ ἡμίσους τὸ πλάτος καὶ πήχεος καὶ ἡμίσους τὸ ὕψος.» (Εξ., 25, 9-10)

"Νέαν ἔδειξε κτίσιν, ἐμφανίσας ὁ Κτίστης, ἡμῖν τοῖς ὑπ' αὐτοῦ γενομένοις· ἐξ ἀσπόρου βλαστήσας γαστρός, καὶ φυλάξας ταύτην, ὥσπερ ἦν ἄφθορον, ἵνα τὸ θαῦμα βλέποντες, ὑμνήσωμεν αὐτὴν βοῶντες· [...] Χαῖρε, Νύμφη ἀνύμφευτε." Νέα (πνευματικὴ) κτίση φανέρωσε ὁ Κτίστης σ᾿ ἐμᾶς ποὺ γίναμε ἀπ᾿ Αὐτόν, ἀφοῦ βλάστησε χωρὶς σπορὰ ἀπὸ παρθενικὴ κοιλιὰ καὶ τὴν διαφύλαξε ὅπως ἦταν ἄφθορη. Ὣστε βλέποντας ἐμεῖς τὸ θαῦμα, μὲ ὕμνους νὰ φωνάζουμε πρὸς αὐτή· [...] Χαῖρε, Νύμφη ἀνύμφευτε.

Βαλαάμ - Αστέρι „17 Δείξω αὐτῷ, καὶ οὐχὶ νῦν· μακαρίζω, καὶ οὐκ ἐγγίζει· ἀνατελεῖ ἄστρον ἐξ Ιακωβ, καὶ ἀναστήσεται ἄνθρωπος ἐξ Ισραηλ καὶ θραύσει τοὺς ἀρχηγοὺς Μωαβ καὶ προνομεύσει πάντας υἱοὺς Σηθ. 18 καὶ ἔσται Εδωμ κληρονομία, καὶ ἔσται κληρονομία Ησαυ ὁ ἐχθρὸς αὐτοῦ· καὶ Ισραηλ ἐποίησεν ἐν ἰσχύι.“ (Αριθμ., 24, 17-18)

Εζεκιήλ - Κεκλεισμένη Πύλη «1 Καὶ ἐπέστρεψέν με κατὰ τὴν ὁδὸν τῆς πύλης τῶν ἁγίων τῆς ἐξωτέρας τῆς βλεπούσης κατ᾽ ἀνατολάς, καὶ αὕτη ἦν κεκλεισμένη. 2 καὶ εἶπεν κύριος πρός με ῾Η πύλη αὕτη κεκλεισμένη ἔσται, οὐκ ἀνοιχθήσεται, καὶ οὐδεὶς μὴ διέλθῃ δι᾽ αὐτῆς, ὅτι κύριος ὁ θεὸς τοῦ Ισραηλ εἰσελεύσεται δι᾽ αὐτῆς, καὶ ἔσται κεκλεισμένη·» (Εζ. 44, 1-2)

"Φωτοδόχον λαμπάδα, τοῖς ἐν σκότει φανεῖσαν, ὁρῶμεν τὴν ἁγίαν Παρθένον· τὸ γὰρ ἄυλον ἅπτουσα φῶς, ὁδηγεῖ πρὸς γνῶσιν θεϊκὴν ἅπαντας, αὐγῇ τὸν νοῦν φωτίζουσα, κραυγῇ δὲ τιμωμένη ταῦτα· [...] Χαῖρε, Νύμφη ἀνύμφευτε." Σὰν λαμπάδα φωτεινή, ποὺ φάνηκες σ᾿ αὐτοὺς ποὺ ἦσαν στὸ σκοτάδι, σὲ βλέπουμε ἁγία Παρθένε· γιατὶ ἀνάβεις τὸ ἄυλο φῶς καὶ ὁδηγεῖς σὲ γνώση θεϊκὴ ὅλους, φωτίζοντας μὲ καθαρὸ σὰν τὴν αὐγὴ φῶς τὸ νοῦ μας καὶ τιμᾶσαι μὲ δυνατὴ φωνὴ ὡς ἑξῆς· [...] Χαῖρε, Νύμφη ἀνύμφευτε.

"Ξένον τόκον ἰδόντες, ξενωθῶμεν τοῦ κόσμου, τὸν νοῦν εἰς οὐρανὸν μεταθέντες· διὰ τοῦτο γὰρ ὁ ὑψηλὸς Θεός, ἐπὶ γῆς ἐφάνη ταπεινὸς ἄνθρωπος· βουλόμενος ἑλκύσαι πρὸς τὸ ὕψος, τοὺς αὐτῷ βοώντας· Ἀλληλούια." Ἀφοῦ γνωρίσαμε τὴν παράδοξη γέννηση (τοῦ Χριστοῦ), ἂς ἀποξενωθοῦμε ἀπὸ τὸν κόσμο, μεταφέροντας τὸ νοῦ μας στὸν οὐρανό. Γιὰ τοῦτο ὁ ὑψηλὸς Θεὸς φανερώθηκε στὴ γῆ ὡς ἕνας ταπεινὸς ἄνθρωπος· γιατὶ ἤθελε νὰ τραβήξει πρὸς τὸ δικό Του ὕψος αὐτοὺς ποὺ τοῦ φωνάζουν Ἀλληλούϊα.

"Σῶσαι θέλων τὸν κόσμον, ὁ τῶν ὅλων κοσμήτωρ, πρὸς τοῦτον αὐτεπάγγελτος ἦλθε· καὶ ποιμὴν ὑπάρχων ὡς Θεός, δι' ἡμᾶς ἐφάνη καθ' ἡμᾶς ἄνθρωπος· ὁμοίῳ γὰρ τὸ ὅμοιον καλέσας, ὡς Θεὸς ἀκούει· Ἀλληλούια." Θέλοντας νὰ σώσει τὸν κόσμο Ἐκεῖνος ποὺ γιὰ χάρη μας τὸν κόσμησε, ἦλθε πρὸς αὐτὸν μὲ δική του πρωτοβουλία. Καὶ ὄντας Ποιμένας, ὡς Θεός, γιὰ χάρη μας φάνηκε ὅμοιος μὲ μᾶς ἄνθρωπος, καὶ κάλεσε ἔτσι (στὴ σωτηρία) τοὺς ὅμοιους μὲ Αὐτόν, ποὺ ὡς Θεὸς ἀκούει· Ἀλληλούϊα.

Εικόνα: Εγκώμιο της Θεοτόκου με σκηνές από τον Ακάθιστο, μέσα 16ου αιώνα, Μόσχα, προέλευση: Κύριλλος της Μονής Μπελοζέρσκ. Στο κέντρο παριστάνεται η εικόνα: "Άνωθεν οι προφήται" Στην εικόνα παριστάνεται η Παναγία ένθρονη μαυροφορεμένη με τον Χριστό από επάνω της σε πλαίσιο. Η Παναγία περιβάλλεται από 11 προφήτες, οι οποίοι κρατάν στα χέρια τους πάπυρο, όπου αναγράφεται η προφητεία τους για τον ερχομό της Παναγίας. Επίσης ο καθένας κρατάει και το σύμβολο / εικόνα της προφητείας του. Για παράδειγμα η προφητεία του Ιακώβ την ονομάζει "Κλίμακα" και στα χέρια του κρατάει μια κλίμακα (σκάλα). Ι. Προοίμιον - Ιδιόμελον Τὸ προσταχθὲν μυστικῶς λαβὼν ἐν γνώσει, ἐν τῇ σκηνῇ τοῦ Ἰωσὴφ σπουδῇ ἐπέστη, ὁ ἀσώματος λέγων τῇ Ἀπειρογάμω· ὁ κλίνας ἐν καταβάσει τοὺς οὐρανούς, χωρεῑται ἀναλλοιώτως ὅλος ἐν σοι· Ὃν καὶ βλέπων ἐν μήτρᾳ σου, λαβόντα δούλου μορφήν, ἐξίσταμαι κραυγάζων σοι· Χαῖρε Νύμφη ἀνύμφευτε

ΙΙ. Προοίμιο - Ιδιόμελον Οὐ παυόμεθα κατά χρέος ἀνυμνοῦντες σε, θεοτόκε, καί λέγοντες˙ «Χαῖρε, ἡ κεχαριτωμένη».

"Χάριν δοῦναι θελήσας, ὀφλημάτων ἀρχαίων, ὁ πάντων χρεωλύτης ἀνθρώπων, ἐπεδήμησε δι’ἑαυτοῦ, πρὸς τοὺς ἀποδήμους τῆς αὐτοῦ Χάριτος· καὶ σχίσας τὸ χειρόγραφον, ἀκούει παρὰ πάντων οὕτως· Ἀλληλούια." Ὁ πληρωτὴς τοῦ χρέους ὅλων τῶν ἀνθρώπων, θέλοντας νὰ πληρώσει τὶς παλιὲς ὀφειλές, ἦλθε αὐτοπροσώπως πρὸς αὐτοὺς ποὺ ἔφυγαν μακριὰ ἀπ᾿ τὴ θεία Χάρη Του· καὶ ἀφοῦ ἔσχισε τὸ γραμμάτιο τῆς ὀφειλῆς, ἀκούει ἀπ᾿ ὅλους Ἀλληλούϊα.

"Ὅλως ἦν ἐν τοῖς κάτω, καὶ τῶν ἄνω οὐδόλως ἀπῆν, ὁ ἀπερίγραπτος Λόγος· συγκατάβασις γὰρ θεϊκή, οὐ μετάβασις τοπικὴ γέγονε, καὶ τόκος ἐκ Παρθένου θεολήπτου, ἀκουούσης ταῦτα· [...] Χαῖρε, Νύμφη ἀνύμφευτε." Ὁλόκληρος βρισκόταν κάτω στὴ γῆ, κι ὡστόσο δὲν ἀπουσίαζε ἀπὸ τὰ ἄνω (τὸν οὐρανὸ) ὁ ἀπερίγραπτος Υἱὸς καὶ Λόγος (τοῦ Θεοῦ). Κι αὐτὸ ἔγινε μὲ θεϊκὴ συγκατάβαση κι ὄχι μὲ τοπικὴ μετακίνηση· κι ἔτσι συντελέστηκε ἡ γέννηση ἀπὸ Παρθένο ἀφιερωμένη στὸ Θεό, ἡ ὁποία ἀκούει αὐτά· Χαῖρε, Νύμφη ἀνύμφευτε.

Βλέπουσα ἡ Ἁγία, ἑαυτήν ἐν ἁγνείᾳ, φησὶ τῷ Γαβριὴλ θαρσαλέως· τὸ παράδοξόν σου τῆς φωνῆς, δυσπαράδεκτόν μου τῇ ψυχῇ φαίνεται· ἀσπόρου γὰρ συλλήψεως, τὴν κύησιν πὼς λέγεις κράζων· Ἀλληλούια. Γνωρίζοντας τὴν ἁγνότητά της ἡ Παναγία λέγει στὸν Γαβριὴλ μὲ θάρρος· Ὅσα παράδοξα ἀκούω ἀπὸ τὴ φωνή σου, εἶναι δύσκολο νὰ τὰ δεχτῶ στὴν ψυχὴ μου· πῶς μοῦ ἀναγγέλλεις κύηση, ἀφοῦ δὲν προηγήθηκε σύλληψη ἀπὸ ἀνθρώπινη σπορά; Κι ὅμως ἐσὺ τὸ λέγεις καὶ φωνάζεις δυνατά, Ἀλληλούϊα (αἰνεῖτε τὸν Θεό).

"Μέλλοντος Συμεῶνος, τοῦ παρόντος αἰῶνος, μεθίστασθαι τοῦ ἀπατεῶνος, ἐπεδόθης ὡς βρέφος αὐτῷ, ἀλλ' ἐγνώσθης τούτω καὶ Θεὸς τέλειος· διόπερ ἐξεπλάγη σου τὴν ἄρρητον σοφίαν, κράζων· Ἀλληλούια." Ὅταν ἐπρόκειτο ὁ Συμεὼν νὰ φύγει ἀπὸ αὐτὴν ἐδῶ τὴ ζώη, τὴν ψεύτικη κι ἀπατηλή, τοῦ δόθηκες ὡς βρέφος· ἐκεῖνος ὅμως κατάλαβε πὼς εἶσαι τέλειος Θεός. Γι᾿ αὐτὸ ἐκπλησσόμενος ἀπὸ τὴν ἀνέκφραστη σοφία σου, σοῦ φώναζε δυνατά· Ἀλληλούϊα.

"Λάμψας ἐν τῇ Αἰγύπτῳ, φωτισμὸν ἀληθείας ἐδίωξας, τοῦ ψεύδους τὸ σκότος· τὰ γὰρ εἴδωλα ταύτης Σωτήρ, μὴ ἐνέγκαντά σου τὴν ἰσχὺν πέπτωκεν, οἱ τούτων δὲ ρυσθέντες, ἐβόων πρὸς τὴν Θεοτόκον· [...] Χαῖρε, Νύμφη ἀνύμφευτε." Ἀφοῦ ἔλαμψες στὴν Αἴγυπτο τὸ φωτισμὸ τῆς θείας ἀλήθειας, ἀφάνισες τὸ σκοτάδι τοῦ ψεύδους· γιατὶ τὰ εἴδωλα αὐτῆς, μὴ μπορώντας νὰ ἀντέξουν τὴ δύναμὴ σου, Σωτήρα, γκρεμίστηκαν· κι ἐκεῖνοι ποὺ λυτρώθηκαν ἀπὸ αὐτὰ φώναζαν δυνατὰ στὴ Θεοτόκο· [...] Χαῖρε, Νύμφη ἀνύμφευτε.

Συγγραφέας - Χρόνος σύνθεσης Ο χρόνος σύνθεσης του Ακάθιστου είναι επίσης επίμαχος˙ προτάθηκε ως χρό-νος από τον 5ο ως τον 9ο αιώνα. Το τελευταίο όμως (ο 9ος αιώνας) είναι αδύνα-τον να ισχύει, γιατί ήδη γύρω στο 800 στο περιβάλλον του Αγίου Διονυσίου και ανάμεσα στο 810 και 813 μεταφράστηκε στα λατινικά από τον βενετό επίσκοπο ελληνικής καταγωγής Christophorus I. Olivolo (Επίσκοπος: 798-810 & 813-827). Η ιδιαιτερότητα του κειμένου και η ανωνυμία κατά την παράδοσή του έχουν προ-καλέσει διαφορετικές θεωρίες και προτάσεις . Ο συγγραφέας του ή οι συγγραφείς του επίσης δεν είναι γνωστός. Έχουν προταθεί ο Πατριάρχης Σέργιος Α΄ Κωνσταντινουπόλεως (Πατριαρχεία: 610-638), ο Ρωμανός ο Μελωδός (485-μετά το 555), ο Βασίλειος Σελευκείας (432/447-458), ο Πρόκλος Κωνσταντινουπόλεως (Πατριαρχεία: 434-446).

"Θεοδρόμον ἀστέρα, θεωρήσαντες Μάγοι, τῇ τούτου ἠκολούθησαν αἴγλῃ· καὶ ὡς λύχνον κρατοῦντες αὐτόν, δι' αὐτοῦ ἠρεύνων κραταιὸν Ἄνακτα, καὶ φθάσαντες τὸν ἄφθαστον, ἐχάρησαν αὐτῷ βοῶντες· Ἀλληλούια." Οἱ Μάγοι, ἀφοῦ εἶδαν τὸ ἀστέρι ποὺ ὁδηγοῦσε στὸ Θεό, ἀκολούθησαν τὴ φωτεινὴ λάμψη του· καὶ σὰν νὰ κρατοῦσαν αὐτὸ γιὰ λυχνάρι, ἔψαχναν γιὰ τὸν ἰσχυρὸ Βασιλιά· κι ὅταν ἔφθασαν σ᾿ Αὐτὸν ποὺ κανεὶς δὲν μπορεῖ νὰ φθάσει, χάρηκαν καὶ φώναξαν δυνατὰ σ᾿ Αὐτόν· Ἀλληλούϊα

Οι Οίκοι / Στροφές Η λέξη Οίκος σημαίνει στροφή προέρχεται από τη μετάφραση της αντίστοιχης συριακής λέξης. Στα κοντάκια ο αριθμός των οίκων ποικίλλει. Υπάρχουνε κο-ντάκια με 24 ως 30 οίκους˙ αυτό δεν είναι απόλυτο, καθώς έχουμε ακόμη κοντά-κια με 18 οίκους στον Ρωμανό τον Μελωδό ή με 40. Ο Ακάθιστος έχει 24 οίκους, όσα είναι και τα γράμματα του ελληνικού αλφάβητου, το οποίο χρησιμοποιείται ως ακροστιχίδα.

Το Προοίμιο Προοίμιο ή Κουκούλιο είναι η πρώτη στροφή του Κοντακίου, το οποίο συντίθε-ται σε ένα άλλο μέτρο απ’ ό,τι οι οίκοι. Στο προοίμιο αποδίδει εν συντομία το γεγονός και τα πρόσωπα που αναφέρονται στο κοντάκιο.

Προφήτης Αββακούμ - Όρος Θαιμάν «3 ὁ θεὸς ἐκ Θαιμαν ἥξει, καὶ ὁ ἅγιος ἐξ ὄρους κατασκίου δασέος. διάψαλμα. ἐκάλυψεν οὐρανοὺς ἡ ἀρετὴ αὐτοῦ, καὶ αἰνέσεως αὐτοῦ πλήρης ἡ γῆ.» (Αβ. 3,3)

Ιερεμίας - Καινή Διαθήκη «Ἰδού ἡμέραι ἔρχονται, λέγει κύριος, καί συντελέσω ἐπί τόν οἶκον Ἰσραήλ καί ἐπί τόν οἶκον Ἰούδα διαθήκην καινήν, οὐ κατά τήν διαθήκην, ἥν ἐποίησα τοῖς πατράσιν αὐτῶν [...]» (Ιερ. 31, 31-34)

"Ψάλλοντές σου τὸν τόκον, ἀνυμνοῦμέν σε πάντες, ὡς ἔμψυχον ναόν, Θεοτόκε. Ἐν τῇ σῇ γὰρ οὶκήσας γαστρί, ὁ συνέχων πάντα τῇ χειρὶ Κύριος, ἡγίασεν, ἐδόξασεν, ἐδίδαξε βοᾶν σοὶ πάντας· [...] Χαῖρε, Νύμφη ἀνύμφευτε." Καθὼς ψέλνουμε ὕμνους στὸν τόκο σου (στὸ Χριστό), Θεοτόκε, ἐσένα ἀνυμνοῦμε ὡς ἔμψυχο ναὸ τοῦ Θεοῦ. Γιατὶ μὲ τὸ νὰ κατοικήσει στὴ κοιλιά σου ὁ Κύριος, ποὺ κρατεῖ στὸ χέρι Του τὰ πάντα, σὲ ἁγίασε, σὲ δόξασε καὶ δίδαξε ὅλους νὰ σοῦ φωνάζουν· Χαῖρε, Νύμφη ἀνύμφευτε.

"Ἴδον παῖδες Χαλδαίων, ἐν χερσὶ τῆς Παρθένου, τὸν πλάσαντα χειρὶ τοὺς ἀνθρώπους· καὶ Δεσπότην νοοῦντες αὐτόν, εἰ καὶ δούλου μορφὴν ἔλαβεν, ἔσπευσαν τοῖς δώροις θεραπεῦσαι, καὶ βοῆσαι τῇ Εὐλογημένῃ· [...] Χαῖρε, Νύμφη ἀνύμφευτε." Εἶδαν τὰ παιδιὰ τῶν Χαλδαίων (οἱ μάγοι) στὰ χέρια τῆς Παρθένου Ἐκεῖνον ποὺ μὲ τὰ χέρια Του ἔπλασε τοὺς ἀνθρώπους. Καὶ κατανοώντας πὼς εἶναι ὁ Κύριος τοῦ κόσμου, ἂν καὶ ἔλαβε τὴν ἀνθρώπινη μορφή, ἔσπευσαν νὰ τοῦ προσφέρουν τὰ δῶρα τους καὶ νὰ φωνάξουν δυνατὰ στὴν Εὐλογημένη· [...] Χαῖρε, Νύμφη ἀνύμφευτε.

Γεδεών - Πόκος «37 ἰδοὺ ἐγὼ ἀπερείδομαι τὸν πόκον τῶν ἐρίων ἐν τῷ ἅλωνι, καὶ ἐὰν δρόσος γένηται ἐπὶ τὸν πόκον μόνον καὶ ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν ξηρασία, καὶ γνώσομαι ὅτι σῴζεις ἐν τῇ χειρί μου τὸν Ισραηλ, ὃν τρόπον ἐλάλησας. 38 καὶ ἐγένετο οὕτως· καὶ ὤρθρισεν Γεδεων τῇ ἐπαύριον καὶ ἀπεπίασεν τὸν πόκον, καὶ ἀπερρύη ἡ δρόσος ἐκ τοῦ πόκου, πλήρης λεκάνη ὕδατος» (Παροιμίες, 6, 36-40)

Μωυσής - Φλεγόμενη Βάτος «3 εἶπεν δὲ Μωυσῆς Παρελθὼν ὄψομαι τὸ ὅραμα τὸ μέγα τοῦτο, τί ὅτι οὐ κατακαίεται ὁ βάτος. 4 ὡς δὲ εἶδεν κύριος ὅτι προσάγει ἰδεῖν, ἐκάλεσεν αὐτὸν κύριος ἐκ τοῦ βάτου λέγων Μωυσῆ, Μωυσῆ. ὁ δὲ εἶπεν Τί ἐστιν;» (Εξ., 3, 3-4)

"Πᾶσα φύσις Ἀγγέλων, κατεπλάγη τὸ μέγα, τῆς σῆς ἐνανθρωπήσεως ἔργον· τὸν ἀπρόσιτον γὰρ ὡς Θεόν, ἐθεώρει πᾶσι προσιτὸν ἄνθρωπον, ἡμῖν μὲν συνδιάγοντα, ἀκούοντα δὲ παρὰ πάντων οὕτως· Ἀλληλούια." Κάθε φύση Ἀγγέλων κατεπλάγη γιὰ τὸ μεγάλο γεγονὸς τῆς ἐνανθρωπήσεὼς Σου· γιατὶ ἔβλεπε τὸν ἀπρόσιτο Θεό, νὰ γίνεται προσιτὸς σὲ ὅλους ἄνθρωπος, νὰ συναναστρέφεται μαζί μας καὶ νὰ ἀκούει ἀπὸ ὅλους τὸ Ἀλληλούϊα.

"Κήρυκες θεοφόροι, γεγονότες οἱ Μάγοι, ὑπέστρεψαν εἰς τὴν Βαβυλῶνα, ἐκτελέσαντές σου τὸν χρησμόν, καὶ κηρύξαντές σε τὸν Χριστὸν ἅπασιν, ἀφέντες τὸν Ἡρώδην ὡς ληρώδη, μὴ εἰδότα ψάλλειν· Ἀλληλούια." Ἀφοῦ οἱ Μάγοι ἔγιναν θεοφόροι κήρυκες, γύρισαν πίσω στὴ Βαβυλώνα. Ἐκπλήρωσαν ἔτσι τὸν χρησμό σου καὶ σὲ ὅλους κήρυξαν πὼς εἶσαι ὁ Χριστός. Κι ἄφησαν τὸν Ἡρώδη στὸ παραλήρημά του, βουβὸ καὶ ἀνίκανο νὰ ψέλνει (στὸ Θεό)· Ἀλληλούϊα.