5.MODUŁ MOBIUS 5

Numer projektu: 2023-2-PL01-KA220-YOU-000171409

MOBIUS: MODUŁ 5

Od pomysłów do prototypów. Proces projektowania innowacji społecznych.

Projekt Mobius został sfinansowany przez Unię Europejską. Wyrażone poglądy i opinie są jednak wyłącznie poglądami i opiniami autora(ów) i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy Unii Europejskiej ani Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji (FRSE). Ani Unia Europejska ani FRSE nie mogą być za nie odpowiedzialne.

Agenda

• 5.1. Innowacje społeczne i spirala innowacji społecznych
• Aktywność 1: Spiral innowacji
• 5.2. DESIGN THINKING
• Aktywność 2: Design thinking
• Aktywność 3: 5 etapów
• Aktywność 4: Techniki generowania pomysłów
• Aktywność 5: Wyszukiwanie słów
• Źródła

Cel modułu

Moduł 5 pomoże Ci nauczyć się korzystać z podstaw myślenia projektowego - design thinking oraz spirali innowacji społecznych. Dowiesz się, jak wymyślać kreatywne pomysły, tworzyć proste prototypy i testować swoje rozwiązania, aby wywrzeć realny wpływ na społeczność.

Czego się nauczysz?

WIEDZA

• Poznasz kluczowe idee stojące za Design Thinking i Spiralą Innowacji Społecznych.
• Zrozumiesz, dlaczego empatia i stawianie ludzi na pierwszym miejscu są tak ważne w projektowaniu rozwiązań.
• Nauczysz się używać zabawnych i przydatnych narzędzi, które pomogą Ci wymyślić pomysły, szybko tworzyć modele (prototypy) i je testować.
• Zobaczysz, jak słuchanie prawdziwej informacji zwrotnej może pomóc Ci jeszcze bardziej ulepszyć swoje pomysły.

NASTAWIENIE

• Będziesz zachęcany do tego, by pozostać ciekawym i wypróbowywać nowe rzeczy podczas tworzenia swoich pomysłów.
• Zrozumiesz, że można ciągle się poprawiać i zmieniać swoje rozwiązanie w trakcie pracy.
• Będziesz otwarty na współpracę z innymi i słuchanie ich potrzeb i opinii.
• Zrozumiesz, że porażka jest częścią nauki — i pomaga Ci się rozwijać.

• Dostosujesz realizację projektu na podstawie informacji zwrotnej, do wyciągniętych wniosków i danych o wydajności.

Czego się nauczysz?

UMIEJĘTNOŚCI

• Nauczysz się, jak korzystać z metody design thinking, aby wymyślać kreatywne rozwiązania dla realnych problemów.
• Nauczysz się, jak tworzyć szybkie i proste wersje swoich pomysłów (prototypy), aby sprawdzić, jak działają.
• Nauczysz się, jak zbierać opinie od innych i wykorzystywać je, aby Twoje prototypy były jeszcze lepsze.
• Nauczysz się, jak jasno przedstawiać swoje pomysły, korzystając z rysunków, diagramów i narzędzi cyfrowych.

5.1. Innowacje społeczne i spirala innowacji społecznych

PODSUMOWANIE DEFINICJI

Przed zagłębieniem się w treść modułu, odświeżmy kilka definicji!

INNOWACJA SPOŁECZNA

• Uniwersytet Stanford definiuje innowację społeczną jako proces opracowywania i wdrażania skutecznych rozwiązań dla trudnych i często systemowych problemów społecznych i środowiskowych na rzecz postępu społecznego.
• Aby uprościć, innowacja społeczna to proces wprowadzania nowych produktów, procesów lub usług, które są w stanie rozwiązać złożone problemy społeczne. Udane innowacje społeczne mają długoterminowy wpływ na społeczeństwo.

PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ SPOŁECZNA

• Przedsiębiorczość społeczna jest związana z innowacją społeczną, ale dwa zjawiska nie są tym samym.
• Przedsiębiorczość społeczna odgrywa kluczową rolę w napędzaniu innowacji społecznej.
• Przedsiębiorcy społeczni to osoby lub organizacje, które dążą do innowacyjnych rozwiązań problemów społecznych.

Źródło: Akademia Innowacji Społecznych

SPIRALA INNOWACJI SPOŁECZNYCH

• Spirala innowacji społecznych to proces, który pomaga tworzyć pomysły rozwiązujące rzeczywiste problemy i wywierające trwały wpływ.
• Spirala innowacji społecznych została opracowana przez Nesta, wiodącą agencję innowacji w Wielkiej Brytanii, by wprowadzić wspólną definicję tego jak wygląda proces innowacji i jakie różne etapy i działania są w to zaangażowane.
• Model został opracowany przez Murray, Caulier-Grice i Mulgan (2010) i ma kształt spirali, podkreślając rosnące efekty poszczególnych etapów wporowadzania innowacji w życie.
• Chociaż wielu ludzi kojarzy ‘innowację’ z kreatywnością i przebłyskami inspiracji, w rzeczywistości więcej innowacji powstaje w wyniku zdyscyplinowanego, zaplanowanego i zarządzanego procesu.

AKTYWNOŚĆ: Spirala składa się z 7 KROKÓW. Kliknij na każdy krok aby dowiedzieć się więcej o nich!

SIEDMIU ETAPÓW

1. Eksploracja możliwości i wyzwań: Identyfikacja możliwości lub wyzwania, na które chcesz odpowiedzieć, oraz wczesne inwestowanie czasu w badanie i zrozumienie tematu. 2. Generowanie pomysłów: Tworzenie, zapożyczanie lub „kradzież” pomysłów, oraz identyfikacja tych z prawdziwym potencjałem. 3. Rozwój i testowanie: Badanie, uczenie się i udoskalanie pomysłu, który chcesz rozwijać. 4. Uzasadnienie: Planowanie i wdrażanie strategii zbierania dowodów potwierdzających wpływ Twojego rozwiązania.

5. Dostarczanie i wdrażanie: Planowanie i organizacja wdrożenia Twojego rozwiązania, w tym określenie jego własności oraz formy i struktury niezbędnych do jego realizacji. 6. Rozwój, skalowanie i rozpowszechnianie: Tworzenie warunków oraz rozszerzanie zasięgu Twojego rozwiązania, w tym wybór odpowiedniego modelu rozwoju i strategii upowszechniania. 7. Zmiana systemowa: Innowacje systemowe to obszar, w którym można osiągnąć największy wpływ społeczny. Zazwyczaj obejmują one długoterminowe zmiany w sektorze publicznym i prywatnym oraz interakcje wielu elementów i nowych sposobów myślenia.

Źródło: NESTA

INNOWACJA SPOŁECZNA + CELE ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU (SDGs)

Kiedy tworzysz pomysły w ramach innowacji społecznej, ważne jest, aby pamiętać o 17 Celach Zrównoważonego Rozwoju (SDGs). Są to globalne cele mające na celu uczynienie świata lepszym miejscem dla ludzi i planety do 2030 roku. Dlaczego są ważne?

• Twoje pomysły mogą:
• pomagać w walce z ubóstwem i głodem,
• wspierać edukację, zdrowie i równość,
• chronić klimat, oceany i lasy,
• budować lepsze miasta i społeczności,
• promować pokój, sprawiedliwość i partnerstwa.

Pamiętaj: każdy etap spirali — od eksploracji pomysłów po tworzenie realnych zmian — to szansa na wniesienie wkładu w jeden lub więcej z tych globalnych celów.

PRZYKŁADY INNOWACJI SPOŁECZNYCH

Five App: Komunikacja za pomocą gestów

• Five App to aplikacja mobilna stworzona przez 18-letniego Mateusza Macha, ucznia szkoły średniej.
• Aplikacja umożliwia komunikację poprzez animowane gesty dłoni i symbole oparte na języku migowym. Każdy gest reprezentuje określoną informację, co ułatwia wysyłanie wiadomości i porozumiewanie się w sposób wizualny.
• Obsługuje m.in. komunikację w Amerykańskim Języku Migowym (ASL), wykorzystując bazę znaków i animacji, które można łączyć w zdania.
• Projekt szybko zyskała zainteresowanie użytkowników i wsparcie finansowe na dalszy rozwój, co pozwoliło ulepszyć aplikację i lepiej odpowiadać na potrzeby społeczności osób niesłyszących

• Dowiedz się więcej: https://www.itgenerator.com/five-app-a-messenger-for-the-deaf/

Couchsurfing: Podróżuj, Spotykaj, Łącz się

• Couchsurfing to globalna społeczność licząca około 14 milionów użytkowników w ponad 200 000 miastach.
• Platforma łączy podróżnych z lokalnymi mieszkańcami, którzy dzielą się swoimi domami oraz codziennym życiem, dzięki czemu podróż staje się bardziej społecznym i znaczącym (oraz tańszym) doświadczeniem.
• Projekt został rozpoczęty w 2004 roku przez Casey Fenton, Daniel Hoffer, Sebastian Le Tuan oraz Leonardo Bassani da Silveira.
• Inicjatywa była inspirowana e-mailem wysłanym do studentów na Islandii, który pokazał, że ludzie chętnie dzielą się swoim domem z nieznajomymi — czy „przyjaciółmi, których jeszcze nie poznali”.

• Dowiedz się więcej: https://www.couchsurfing.com/dashboard

Too Good To Go: Walcz z marnowaniem jedzenia

• Umożliwia ratowanie niesprzedanych produktów ze sklepów i restauracji, oferując tzw. „Paczki-niespodzianki” z nadwyżkami jedzenia w atrakcyjnych cenach.
• Dzięki temu użytkownicy mogą kupować dobre jedzenie, które w przeciwnym razie zostałoby wyrzucone.
• Aplikacja pozwala znaleźć lokalne miejsca oferujące takie paczki i w prosty sposób przyczynia się do ograniczenia marnotrawstwa żywności

• Dowiedz się więcej: https://www.toogoodtogo.com/pl

GoodGym: Ćwiczenia spotykają się ze społecznością

• Z siedzibą w Wielkiej Brytanii, GoodGym wierzy, że energia wykorzystywana podczas ćwiczeń powinna robić więcej niż tylko spalać kalorie — powinna wspierać lokalne społeczności.
• Organizacja łączy aktywność fizyczną z wolontariatem poprzez tzw. „parkruns” i biegi łączone, podczas których biegacze odwiedzają samotne, odizolowane osoby starsze.
• GoodGym organizuje także cotygodniowe biegi grupowe połączone z zadaniami społecznymi, takimi jak sprzątanie rzek, usuwanie śmieci czy pomoc starszym sąsiadom w codziennych obowiązkach.
• To podejście przekształca zwykły trening w realny, pozytywny wpływ społeczny.

• Dowiedz się więcej: https://www.nesta.org.uk/feature/8-social-innovations-making-it-big/goodgym/

5.2. DESIGN THINKING

DEFINICJA

Design thinking to sposób rozwiązywania problemów, który w pierwszej kolejności koncentruje się na człowieku. Pomaga zrozumieć, czego naprawdę potrzebują ludzie, generować kreatywne pomysły oraz testować rozwiązania, które mogą realnie działać. Myślenie projektowe, a spirala innowacji społecznej: Myślenie projektowe to metoda, która pomaga przejść przez kluczowe etapy spirali innowacji społecznej, takie jak zrozumienie problemu, generowanie pomysłów, prototypowanie, testowanie i udoskonalanie rozwiązań. Spirala innowacji społecznej to szerszy proces — od identyfikacji wyzwań aż po zmianę całych systemów. Myślenie projektowe szczególnie dobrze wspiera wczesne i środkowe etapy tej spirali, zwłaszcza podczas tworzenia, rozwijania i testowania pomysłów.

https://www.youtube.com/watch?v=_r0VX-aU_T8

Proces

Myślenie projektowe pomaga rozwijać innowacyjne pomysły, które są pożądane przez ludzi (reprezentowane przez serce na diagramie), wykonalne (reprezentowane przez koło) oraz opłacalne lub istotne (reprezentowane przez znak dolara). Zaczynamy od pytania: czego potrzebują ludzie? Następnie, gdy to ustalimy, przechodzimy do kolejnego etapu — czy jesteśmy w stanie to zrealizować? Czy mamy odpowiednie technologie, narzędzia i zasoby, aby dostarczyć takie rozwiązanie? Na końcu analizujemy, czy rozwiązanie jest istotne — czy spełnia nasze cele i przynosi wartość.

• Istnieje 5 głównych etapów w procesie myślenia projektowego.
• Kliknij na obrazek powyżej aby odkryć, jakie to etapy

• Na podstawie diagramu może się wydawać, że etapy design thinking przebiegają w kolejności, ale w rzeczywistości — nie zawsze jest to takie proste! Myślenie projektowe nie podąża za ścisłym liniowym procesem.
• Możesz odkryć coś nowego na dowolnym etapie, co sprawi, że wrócisz do poprzednich etapów, dostosujesz swój pomysł lub spróbujesz innego kroku ponownie.
• To całkowicie normalne i to właśnie sprawia, że świetne pomysły stają się jeszcze lepsze!

1. EMPATYZUJ

• Celem tutaj jest naprawdę poznanie ludzi, dla których projektujesz:

- Kim oni są? - Jakie wyzwania stoją przed nimi? - Czego potrzebują lub czego oczekują?

• Ta faza polega na uczeniu się od ludzi – słuchając, a nie oceniając.

• Używaj narzędzi takich jak:

- Ankiety - Wywiady - Obserwacja (obserwowanie, jak ludzie wykonują czynności)

• Wskazówka: Bądź ciekawy. Zadawaj otwarte pytania. Postaw się na ich miejscu.

2. ZDEFINIUJ

• Po wysłuchaniu i zebranie informacji w fazie Empatyzacji, będziesz mieć dużo danych.

• Teraz czas ustalić: Jaki jest prawdziwy problem, z którym borykają się ludzie?

• Nie tylko to, co myślisz, że jest problemem — ale co faktycznie pokazują dane.

• Grupuj to, czego się nauczyłeś, w tematy lub wzorce
• Zidentyfikuj prawdziwe potrzeby stojące za historiami ludzi
• Wybierz jedną główną potrzebę lub problem, na którym się skupisz. Upewnij się, że pasuje do Twoich celów i tego, co możesz realistycznie rozwiązać

• Ten krok wyznacza kierunek dla całego Twojego projektu — daje Ci jasny cel do osiągnięcia!

3. Generuj pomysły

• Teraz, gdy znasz problem, czas wymyślić pomysły na jego rozwiązanie.

• Skup się najpierw na ilości – im więcej pomysłów, tym lepiej! Nie martw się, jeśli na początku wydają się dzikie lub dziwne.

• Ta faza dotyczy:

- Myślenia poza schematami - Eksplorowania nowych perspektyw - Uwalniania swojej kreatywności

• Wskazówka: Nie oceniaj, po prostu wyobrażaj sobie. Nawet „zły” pomysł może prowadzić do czegoś świetnego!

Generuj pomysły

Generując pomysy, możesz korzystać z poniższych technik by pobudzić swą kreatywność

Zabawny i interaktywny sposób na zebranie wielu pomysłów poprzez rozmowę! Oto jak to działa:

• Ustaw stoliki (fizyczne lub wirtualne), każdy z innym pytaniem lub tematem.
• Małe grupy dyskutują o każdym temacie przez krótki czas.
• Po 10–15 minutach, wszyscy zmieniają stolik – z wyjątkiem jednej osoby, która zostaje jako „gospodarz”, aby podsumować to, co zostało powiedziane przy każdym stoliku.

• Na końcu zbierasz spostrzeżenia i pomysły ze wszystkich stolików.

Świetne do eksplorowania wyzwania z wielu perspektyw i angażowania głosu każdego uczestnika. Trochę jak speed dating.

Odwróć scenariusz: Spróbuj wymyślić NAJGORSZE możliwe rozwiązania. Dlaczego? To zabawne, bez presji i pomaga przełamać blokady mentalne. Po wymienieniu złych pomysłów, zapytaj: Dlaczego to jest tak złe? To często prowadzi do zaskakująco dobrych pomysłów. Cel: Rozbudzić kreatywność, obniżając strach przed porażką.

Klasyczna metoda na szybkie generowanie dużej liczby pomysłów.

• Pracuj sam lub w grupie.
• Ustaw timer i zapisuj jak najwięcej pomysłów.
• Bez oceniania czy filtrowania – nawet „szalone” pomysły są mile widziane!
• Po tym, uporządkuj i wybierz swoje ulubione.
• Cel: Rozbudzić swoją kreatywność i wyjść poza oczywiste schematy!

Użyj tej strony karty, aby podać więcej informacji na temat. Skup się na jednym pojęciu. Uczyń naukę i komunikację bardziej efektywną.

Użyj tej strony karty, aby podać więcej informacji na temat. Skup się na jednym pojęciu. Uczyń naukę i komunikację bardziej efektywną.

Użyj tej strony karty, aby podać więcej informacji na temat. Skup się na jednym pojęciu. Uczyń naukę i komunikację bardziej efektywną.

Tytuł

Tytuł

Tytuł

Najgorszy możliwy pomysł

Burza mózgów

Metoda world cafe

Napisz tutaj króki opis

Napisz tutaj króki opis

Napisz tutaj króki opis

Narzędzie, które pomaga ulepszyć lub przemyśleć pomysły, korzystając z listy kreatywnych podpowiedzi:

• S – Substytucja: Co możesz zastąpić? (np. materiały, kroki, osoby?)
• C – Połączenie: Czy możesz to połączyć z czymś innym?
• A – Adaptacja: Czy możesz to zmienić, aby działało w nowy sposób lub w nowym otoczeniu?
• M – Modyfikacja: Co możesz powiększyć, zmniejszyć, wzmocnić lub zrobić zabawniejszym?
• P – Użycie w innym celu: Czy możesz użyć tego pomysłu lub jego części do czegoś innego?
• E – Eliminacja: Co możesz usunąć lub uprościć?
• R – Przearanżacja/odwrócenie: Co się stanie, jeśli zmienisz kolejność, odwrócisz role lub odwrócisz to do góry nogami?

SCAMPER pomaga spojrzeć na twój pomysł z nowych perspektyw.

Narzędzie do wizualizacji i eksplorowania powiązań między pomysłami. Napisz główne wyzwanie, problem lub pytanie na środku strony. Rozszerz je o powiązane pomysły lub kategorie. Kontynuuj rozbudowę – mapa może rosnąć we wszystkich kierunkach! Używaj kolorów, rysunków i strzałek, aby uczynić ją dynamiczną. Cel: Nabrać perspektywy i odkryć nieoczekiwane powiązania.

Szybkie ćwiczenie szkicowania, które pozwala szybko generować różnorodne pomysły. Złóż kartkę papieru na 8 kwadratów. Ustaw timer na 8 minut. Narysuj 1 pomysł w każdym kwadracie, niezależnie od tego czy jest dopracowany czy sensowny. Nie myśl za dużo! Cel: Odblokować odważne, kreatywne pomysły, pracując pod presją czasu

Użyj tej strony karty, aby podać więcej informacji na temat. Skup się na jednym pojęciu. Uczyń naukę i komunikację bardziej efektywną.

Użyj tej strony karty, aby podać więcej informacji na temat. Skup się na jednym pojęciu. Uczyń naukę i komunikację bardziej efektywną.

Użyj tej strony karty, aby podać więcej informacji na temat. Skup się na jednym pojęciu. Uczyń naukę i komunikację bardziej efektywną.

Tytuł

Tytuł

Tytuł

SCAMPER

Mapa myśli

Szalona Ósemka

Napisz tutaj krótkie opis

Napisz tutaj krótkie opis

Napisz tutaj krótkie opis

PROTOTYP: ZBUDUJ TO (SZYBKO I TANIO)

• Wybierz jedną ideę do przetestowania i stwórz jej prostą wersję – prototyp.
• Może to być szkic, model, makieta lub demonstracja.

1. Szybko
2. Tanio
3. Bałagan jest w porządku!

• Zacznij od podzielenia się tym z zespołem.

• AKTYWNOŚĆ: Wyzwanie Szukanie Słów - Etap Prototypowania!

- Kliknij ikonę poniżej, aby zagrać!- Znajdź wszystkie ukryte słowa związane z prototypowaniem i testowaniem!- Słowa mogą iść do przodu, w dół lub na ukos - Nie spiesz się, zaznacz każde słowo, które znajdziesz, i zobacz, ile z nich uda Ci się dostrzec! - Uwaga: krzyżówka w języku angielskim - Gotowy? Zanurzmy się w świat prototypowania!

TEST: POKAŻ TO INNYM

• Teraz czas podzielić się swoim prototypem z prawdziwymi ludźmi (twoimi użytkownikami)!

• Zadawaj pytania, ale skup się na słuchaniu:

- Co mówią ludzie? - Co działa? - Co ich myli?

• Wykorzystaj ich opinie, aby ulepszyć swoje rozwiązanie.

• Prototypowanie i testowanie idą w parze!

• Możesz zmodyfikować swój projekt – albo nawet wrócić i wymyślić nowy pomysł!
• Skacz pomiędzy etapami procesu!
• Za każdym razem zbieraj opinie! Aż trafisz na odpowiedni prototyp :)

Rozwiąż ten krótki quiz, aby sprawdzić, co już wiesz o Design Thinking! Bez presji – to tylko dla zabawy.

Reflekcja i kolejne kroki w myśleniu projektowym

Podsumujmy to czego się nauczyłeś do tej pory:

1. jak zamieniać realne problemy w kreatywne rozwiązania,
2. dlaczego opinie i testowanie są kluczowe dla ulepszania pomysłów,
3. oraz jak ważna jest praca "w pętlach", a nie w prostych, liniowych schematach.

REFLEKSJA

Co najbardziej Cię zaskoczyło w procesie design thinking? Jak się czujesz, wracając i poprawiając swoje pomysły po testowaniu? Jakie wyzwanie uważasz, że możesz napotkać podczas tworzenia lub skalowania swojego rozwiązania? Jak możesz dalej uczyć się od ludzi, dla których projektujesz?

Przydatne linki:

• Strona internetowa IDEO: https://designthinking.ideo.com/

• „Wicked Problems in Design Thinking”: https://web.mit.edu/jrankin/www/engin_as_lib_art/Design_thinking.pdf

• d.school: https://dschool.stanford.edu/about

• strona internetowa zestawu narzędzi do projektowania: https://www.designkit.org/

• internetowa tablica do dzielenia się pomysłami i prostymi szkicami: www.padlet.com

• planowanie spotkań: www.doodle.com

Źródła i zasoby

• Brown, T. (2009). Zmiana przez projekt: Jak myślenie projektowe tworzy nowe alternatywy dla biznesu i społeczeństwa. HarperBusiness.
• Komisja Europejska. (2020). Innowacje społeczne: Nowy sposób radzenia sobie z wyzwaniami społecznymi. https://ec.europa.eu/growth/industry/innovation/strategy/social-innovation_en
• Nicholls, A., & Murdock, A. (2012). Innowacje społeczne: Zacieranie granic w tworzeniu nowych modeli biznesowych. Palgrave Macmillan.
• Mulgan, G., & Leadbeater, C. (2013). Otwarta księga innowacji społecznych. The Young Foundation. https://youngfoundation.org/
• Brown, T., & Katz, B. (2011). Zmiana przez projekt: Jak myślenie projektowe tworzy nowe alternatywy dla biznesu i społeczeństwa. HarperBusiness.
• Brown, T. (2015). Myślenie projektowe dla innowacji społecznych. Stanford Social Innovation Review. https://ssir.org/articles/entry/design_thinking_for_social_innovation
• Greenhalgh, T., & Stones, R. (2010). Rola innowacji w zarządzaniu sektorem publicznym. Przegląd Administracji Publicznej, 70(2), 258-264. https://doi.org/10.1111/j.1540-6210.2010.02182.x

Czas przetestować swoją wiedzę z modułu!