18. Skąd biorą się dziury ozonowe?

Skąd biorą się dziury ozonowe?

przyrodniczeecho.pl

Kryteria sukcesu do działu „Moje zdrowie środowiskowe”

• omawiam wpływ jakości środowiska naturalnego na zdrowie człowieka, w tym zanieczyszczenia powietrza i wód, zmniejszenie ilości terenów zielonych, zmiany klimatu;
• wyjaśniam, jak wzrost średniej globalnej temperatury wpływa na zdrowie i warunki życia człowieka;
• sprawdzam aktualny stan zanieczyszczenia powietrza przy użyciu technologii informacyjno-komunikacyjnych (np. specjalistycznych aplikacji mobilnych) oraz podaję przykłady ograniczania jego poziomu w swoim otoczeniu;
• wyjaśniam, dlaczego kontakt z naturą jest istotny dla zdrowia;
• wyjaśniam, czym jest odpowiedzialność za zwierzęta domowe, jak również za dziką przyrodę i ekosystemy;
• sprawdzam natężenie hałasu przy użyciu technologii informacyjno-komunikacyjnych (np. specjalistycznych aplikacji mobilnych) oraz podaje przykłady ograniczania jego poziomu w swoim otoczeniu;
• wyjaśniam zasady profilaktyki niedosłuchu;
• podejmuję działania proekologiczne, aby poprawić stan środowiska naturalnego i własne zdrowie.

Czy wiesz, że:

• 🛡️ Ozon to nasza tarcza ochronna! Warstwa ozonowa działa jak naturalny filtr przeciwsłoneczny - chroni Ziemię przed szkodliwym promieniowaniem UV. Bez niej łatwiej o oparzenia słoneczne i choroby skóry.

• 📆 Dziurę odkryto w 1985 roku - naukowcy zauważyli nad Antarktydą bardzo cienką warstwę ozonu - to był alarm dla całego świata!

• 🌍 Świat zareagował szybko! W 1987 r. podpisano Protokół montrealski - międzynarodową umowę, dzięki której wycofano freony z użycia. To jeden z największych sukcesów ekologii!

• 😎 Więcej promieni UV = większe ryzyko chorób. Gdy ozonu jest mniej, promienie UV łatwiej docierają do ludzi, zwierząt i roślin - mogą uszkadzać skórę, wzrok i wpływać na ekosystemy.

• 📅 Międzynarodowy Dzień Ochrony Warstwy Ozonowej obchodzimy 16 września. To okazja, żeby przypomnieć, jak ważna jest troska o atmosferę 🌍

Wstęp do zajeć.

Pomysł na lekcję. Zabawy.

This page is password protected

Enter the password

Czym jest warstwa ozonowa (ozonosfera)?

Część stratosfery bogata w ozon (O₃) (około 30 km nad nami), która pełni rolę „słonecznej ochrony” Ziemi - pochłania szkodliwe promieniowanie ultrafioletowe (UV) ze Słońca. Dzięki temu warstwa ozonowa zapobiega poparzeniom słonecznym i chroni przed uszkodzeniem DNA, co zmniejsza ryzyko raka skóry u ludzi. Zawartość ozonu naturalnie zmienia się w zależności od szerokości geograficznej (jest najcieńsza nad biegunami).

Czym jest dziura ozonowa?

To zjawisko znacznego spadku stężenia ozonu w stratosferze, szczególnie nad biegunem południowym - nad Antarktydą. Powstawanie dziur ozonowych wiąże się przede wszystkim z działalnością człowieka: do atmosfery trafiają freony i inne chlorowane/bromowane związki chemiczne. W stratosferze te związki uwalniają atomy chloru i bromu, które rozkładają cząsteczki ozonu.

Gazy niszczące ozon - takie jak freony (inaczej CFC, czyli chlorofluorowęglowodory) - były kiedyś używane w: sprayach (dezodoranty, lakiery, środki czyszczące), lodówkach i zamrażarkach, klimatyzatorach, pianach izolacyjnych i gaśnicach. Kiedy te urządzenia przeciekają albo są wyrzucane, freony ulatują do powietrza. Wędrują powoli w górę - aż do stratosfery, czyli wyższej warstwy atmosfery. Tam, pod wpływem silnego światła słonecznego, freony rozpadają się i uwalniają atomy chloru, które niszczą cząsteczki ozonu. Jeden atom chloru może zniszczyć tysiące cząsteczek ozonu!

Jakie są skutki ubytków ozonu?

Mniejsza ilość ozonu oznacza, że na Ziemię dociera więcej promieniowania UV. Nadmiar UV powoduje oparzenia skóry, zaćmę oczu i zwiększa ryzyko wystąpienia nowotworów skóry. Dlatego ochrona warstwy ozonowej jest ważna także z punktu widzenia zdrowia dzieci.

Co możemy zrobić, aby ograniczyć ubytki ozonu?

W 1987 r. podpisano Protokoł Montrealski - międzynarodowe porozumienie zakazujące produkcji freonów. Dzięki temu emisje substancji niszczących ozon znacznie spadły i stopniowo obserwuje się powolne odtwarzanie warstwy ozonowej. Prognozy ONZ mówią, że powłoka ozonowa może się całkowicie odnowić około roku 2060.

This page is password protected

Enter the password

Zadanie 2 - „Plakat eko-świadomości”

Grupa tworzy plakat (lub gazetkę ścienną) zatytułowany np. „Chrońmy ozon!”. Uczniowie rysują ilustracje (Słońca, Ziemi z osłoną, puszki aerozolu z przekreślonym znakiem itp.) i dopisują hasła edukacyjne (np. „Bez freonu - czyste niebo”, „Ozon = zdrowie”). Plakat powinien pokazywać sposoby ochrony ozonosfery (unikajmy produktów z freonem, używajmy kremów z filtrem UV itp.). Po wykonaniu plakat prezentują reszcie klasy.

Zadanie 3 - „Ozonowy teatrzyk”

Uczniowie wymyślają krótką scenkę lub komiks, w której wcielają się w role symbolizujące Słońce, ozon i freony. Mogą przedstawić np. konflikt: Słońce świeci mocno, a Ozonnos zabiera im tarczę, freony wysysają ozon. Dzięki tej zabawie grupa zilustruje, co się dzieje, gdy warstwa ozonowa jest zniszczona oraz dlaczego warto ją chronić.

Prezentacja i podsumowanie.

Po upływie czasu każda grupa krótko prezentuje efekty swojej pracy (odgadywane hasła, plakat lub scenkę). Nauczyciel podsumowuje lekcję, podkreślając najważniejsze wnioski: ozon chroni nas przed UV, dziura ozonowa wynika z użycia freonów, a dzięki wspólnym działaniom można ją ograniczać. 💬 „Jakie jedno zdanie pomoże nam pamiętać, dlaczego ozon jest ważny?” Wspólnie wymyślmy prosty rymowany wierszyk lub rytmiczny „okrzyk”: Dziura w ozonie - to nie żart! Chrońmy niebo - to nasz start!” „Nie chcę freonów, wolę zdrowie! Ozon to tarcza na mojej głowie!”