10.MODUŁ MOBIUS 10

Numer projektu: 2023-2-PL01-KA220-YOU-000171409

MOBIUS: MODUŁ 10

Zrównoważony rozwój i wpływ społeczny

Projekt Mobius został sfinansowany przez Unię Europejską. Wyrażone poglądy i opinie są jednak wyłącznie poglądami i opiniami autora(ów) i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy Unii Europejskiej ani Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji (FRSE). Ani Unia Europejska ani FRSE nie mogą być za nie odpowiedzialne.

Agenda:

• Definicja
• Zmiana systemowa
• Projektowanie skoncentrowane na człowieku
• Wymiary zrównoważonego rozwoju
• Czym jest wpływ społeczny?
• Kluczowe teorie
• SROI i Teoria Zmiany
• Zastosowanie w cyklu życia
• Gospodarka cyrkularna, Cele Zrównoważonego Rozwoju i zgodność z ESG
• Technologia dla zrównoważonego rozwoju
• Współpraca międzysektorowa
• Kluczowe bariery
• Praktyczne rozwiązania
• Ramowe strategie

W świecie, który mierzy się z rosnącymi wyzwaniami społecznymi, gospodarczymi i środowiskowymi, innowacje muszą robić więcej niż tylko tworzyć nowe produkty lub usługi — powinny wywierać trwały, pozytywny wpływ. Ten moduł dotyczy tego, jak wprowadzać zrównoważone innowacje społeczne w życie. Opisuje sposoby, w jakie nowe pomysły, podejścia i współpraca mogą prowadzić do systemowych zmian, które wzmacniają społeczności, promują równość i chronią naszą planetę. Poprzez praktyczne ramy, przykłady z życia oraz globalne trendy odkryjemy, jak projektować innowacje nie tylko po to, aby rozwiązywać problemy, ale także w taki sposób, aby ich efekty były trwałe.

Czego się nauczysz?

WIEDZA

• Zrozumiesz zasady zrównoważonego rozwoju.
• Dowiesz się o metodach zarządzania projektami.

UMIEJĘTNOŚCI

• Będziesz potrafił skutecznie ocenić i zmierzyć wpływ społeczny.
• Będziesz potrafił zarządzać projektami.
• Będziesz wiedział, jak prowadzić organizacje przechodzące zmiany.

NASTAWIENIA

• Podejdziesz do innowacji z długoterminowym i systemowym myśleniem.
• Będziesz cenił równość, inkluzję i współpracę międzysektorową.
• Będziesz zaangażowany w tworzenie trwałej wartości społecznej.

10.1. Zrównoważony rozwój

Ta sekcja wprowadza podstawowe zasady zrównoważonej innowacji społecznej — nowe pomysły i strategie mające na celu lepsze, bardziej skuteczne i sprawiedliwe zaspokajanie potrzeb społecznych. Skupia się na długoterminowych zmianach systemowych, projektowaniu skoncentrowanym na człowieku oraz równoważeniu trwałości środowiskowej, społecznej i ekonomicznej.

10.1 Zrównoważona innowacja

Czym jest innowacja społeczna?

• Innowacja społeczna odnosi się do nowych strategii, koncepcji, pomysłów i rozwiązań organizacyjnych, które odpowiadają na potrzeby społeczne (takie jak edukacja, zdrowie czy rozwój społeczności) w sposób bardziej skuteczny, efektywny, zrównoważony lub sprawiedliwy niż istniejące podejścia. W przeciwieństwie do innowacji czysto technologicznych lub rynkowych, jej celem jest przede wszystkim wywołanie pozytywnej zmiany społecznej.

• Nowe strategie, które skuteczniej zaspokajają potrzeby społeczne niż dotychczasowe rozwiązania.

Co czyni ją zrównoważoną?

• Innowacja społeczna odnosi się do nowych strategii, koncepcji, pomysłów i rozwiązań organizacyjnych, które odpowiadają na potrzeby społeczne (takie jak edukacja, zdrowie czy rozwój społeczności) w sposób bardziej skuteczny, efektywny, zrównoważony lub sprawiedliwy niż istniejące podejścia. W przeciwieństwie do innowacji czysto technologicznych lub rynkowych, jej celem jest przede wszystkim wywołanie pozytywnej zmiany społecznej.
• Nowe strategie, które skuteczniej zaspokajają potrzeby społeczne niż dotychczasowe rozwiązania.

Najlepszym sposobem nauki jest wizualizacja i słuchanie. Dlatego obejrzyj ten filmik!

10.1 Zrównoważona innowacja

Zrównoważony rozwój

• Środowisko: zmniejszanie śladu węglowego, odpadów, zużycia zasobów.
• Społeczne: Wzmacnia społeczności, zmniejsza nierówności.
• Ekonomiczne: Tworzy finansowo opłacalne modele, które mogą się rozwijać.

Skalowalność i powielalność

• Rozwiązania muszą być zaprojektowane tak, aby rosnąć i dostosowywać się w różnych kontekstach.

10.1 Zrównoważona innowacja

Współpraca i współpraca międzysektorowa

• Odnosi się do partnerstw między różnymi sektorami (prywatny, publiczny i społeczeństwo obywatelskie).
• Promuje wspólne wartości i współtworzenie.

Inkluzja i równość

• Skupia się na marginalizowanych, niedoreprezentowanych grupach.
• Zajmuje się podstawowymi przyczynami wykluczenia i ubóstwa.
• Przykłady – Grameen Bank, Fairphone, Ekowioski, M-Pesa, Koalicja Toaletowa

10.1 Zrównoważona innowacja

10.2. Wpływ społeczny & Ewaluacja

Innowacja ma znaczenie tylko wtedy, gdy tworzy trwałe, pozytywne zmiany. Ta sekcja bada, jak definiuje się i mierzy wpływ społeczny, podkreślając kluczowe podejścia, takie jak łańcuch wartości wpływu, społeczny zwrot z inwestycji (SROI) oraz teorię zmiany, które służą do oceny wartości i skuteczności innowacji.

10.2 Wpływ społeczny i ewaluacja

Czym jest wpływ społeczny?

Wpływ społeczny odnosi się do znaczących, pozytywnych zmian mających na celu rozwiązywanie wyzwań społecznych — takich jak ubóstwo, nierówności, edukacja, zdrowie czy ochrona środowiska — będących wynikiem celowych działań lub interwencji. W innowacjach społecznych istotne jest nie tylko samo działanie czy jego bezpośredni rezultat, lecz przede wszystkim trwała zmiana, jaką wprowadza ono w życiu ludzi, społeczności i systemów. Trwała, pozytywna zmiana w życiu ludzi i systemach wywołana przez innowację.

Impact Value Chain

Wkład: Zainwestowane zasoby (np. finansowanie, narzędzia) Wynik: Realizowane działania i zadania (np. sesje szkoleniowe) Rezultat: Efekty krótkoterminowe/ średnioterminowe (np. nabyte umiejętności) Wpływ: Długoterminowa zmiana na poziomie systemu

10.2 Wpływ społeczny i ewaluacja

Teorie wspierające wpływ systemowy

Teoria zmiany systemowej: Trwały wpływ pochodzi ze zmiany norm, polityk, instytucji. Teoria interesariuszy: Wszyscy interesariusze powinni korzystać, zwłaszcza marginalizowani. Podejście do zdolności: Wzmacnianie wolności i możliwości ludzi.

10.2 Wpływ społeczny i ewaluacja

Czym jest SROI?

SROI (Społeczny Zwrot z Inwestycji) – Mierzy wartość społeczną, środowiskową i gospodarczą tworzona na każdą zainwestowaną dolara Przykład: 1 USD zainwestowany = 3 USD wartości społecznej

Proces SROI

1. Określ zakres i interesariuszy 2. Mapuj wkłady na wyniki (mapowanie wpływu) 3. Przypisz wartość pieniężną i udowodnij wyniki

Mocne strony i ograniczenia SROI

Mocne strony SROI: Promuje odpowiedzialność, uniwersalny język Ograniczenia SROI: Wymaga zasobów, może upraszczać złożone kwestie

10.2 Wpływ społeczny i ewaluacja

Teoria zmiany (ToC):

Ramy wyjaśniające, jak i dlaczego dochodzi do zmiany obejmuje wkłady, działania, wyniki i długoterminowy wpływ

ToC: Mocne strony i ograniczenia

Mocne strony ToC – Elastyczne, podkreśla założenia Ograniczenia ToC – Nie monetyzuje; może nadmiernie upraszczać

10.2 Wpływ społeczny i ewaluacja

Porównanie (SROI vs ToC):

SROI: Mierzy wartość ToC: Wyjaśnia ścieżki

Mocne strony:

Elastyczny i partycypacyjny Podkreśla założenia i ryzyko Przydatny do planowania, komunikacji i oceny

Ograniczenia:

Nie przypisuje wartości pieniężnej Może być zbyt liniowy lub uproszczony dla złożonych systemów

10.2 Wpływ społeczny i ewaluacja

Jak te narzędzia pasują do cyklu życia innowacji społecznych

Pomysł i projektowanie → wykorzystaj teorię zmiany do uporządkowania innowacji. Pilotaż i skalowanie → zastosuj SROI do oceny wartości i pozyskania finansowania. Ewaluacja i uczenie się → połącz oba podejścia, aby dostosować i ulepszać rozwiązania.

Najlepszym sposobem nauki jest wizualizacja i słuchanie. Wybraliśmy dla Ciebie film — obejrzyj go!

10.2 Wpływ społeczny i ewaluacja

Możesz zastosować to, czego się nauczyłeś, poprzez to krótkie ćwiczenie wpływu.

Wyobraź sobie następujący projekt: Zmniejszenie bezrobocia wśród młodzieży w małym miasteczku. I rozważ pytanie:

10.3 Trendy w innowacji społecznej i zrównoważonym rozwoju

W miarę jak świat się zmienia, zmienia się również krajobraz innowacji społecznych. Ta sekcja przedstawia kluczowe globalne trendy, takie jak gospodarka obiegu zamkniętego, rozwiązania cyfrowe i partnerstwa międzysektorowe, które kształtują sposób projektowania, wdrażania i rozwijania zrównoważonych innowacji dzisiaj.

10.3 Trendy w innowacji społecznej i zrównoważonym rozwoju

Kluczowe trendy w zrównoważonym rozwoju

Gospodarka o obiegu zamkniętym: przejście od liniowego modelu „weź–wyprodukuj–usuń” do modelu opartego na obiegu zamkniętym, który kładzie nacisk na ponowne użycie, recykling i ograniczanie odpadów. Integracja celów SDGs i ESG: dostosowanie inicjatyw innowacji społecznych do Celów Zrównoważonego Rozwoju ONZ oraz ram ESG, aby zwiększyć wpływ i zgodność biznesową. Technologia dla zrównoważonego rozwoju: wykorzystanie technologii takich jak IoT, AI i analiza danych do monitorowania wpływu na środowisko, optymalizacji wykorzystania zasobów oraz tworzenia zrównoważonych rozwiązań. Współpraca międzysektorowa: wspieranie partnerstw między sektorem publicznym, prywatnym i non-profit w celu wykorzystania różnorodnej wiedzy i zasobów na rzecz innowacji społecznych.

10.3 Trendy w innowacji społecznej i zrównoważonym rozwoju

Teorie stojące za trendami

Teoria instytucjonalna – polityka i ekosystemy prawne kształtują skalę innowacji. Teoria sieci – innowacje rozwijają się w sieciach międzysektorowych i współpracy. Teoria innowacji systemowych – skupia się na zmianie pełnych systemów (np. żywność, edukacja).

Jeśli nadal zastanawiasz się, dlaczego Innowacje Społeczne, obejrzyj wideo:

10.3 Trendy w innowacji społecznej i zrównoważonym rozwoju

Oto szybki i łatwy sposób na zapamiętanie:

• Gospodarka o obiegu zamkniętym – skupienie się na ponownym użyciu, recyklingu i ograniczaniu odpadów.
• Dopasowanie do celów zrównoważonego rozwoju i ESG – łączenie projektów z globalnymi celami zrównoważonego rozwoju

• Technologia dla zrównoważonego rozwoju – wykorzystanie IoT, AI i danych do monitorowania i poprawy wpływu na środowisko.

• Współpraca międzysektorowa – dzielenie się zasobami i wiedzą między różnymi sektorami.

10.3 Trendy w innowacji społecznej i zrównoważonym rozwoju

Możesz zobaczyć, jak te trendy łączą się w ramach tego krótkiego działania na rzecz zrównoważonego rozwoju.

10.4 Wyzwania, dobre praktyki

Innowacje społeczne napotykają realne wyzwania, które mogą ograniczać ich zasięg i wpływ. W tej sekcji identyfikujemy powszechne bariery, takie jak luki finansowe, fragmentacja oraz kwestie równości, a także przedstawiamy sprawdzone dobre praktyki i ramy działania, które wspierają osiąganie trwałych, długoterminowych zmian.

10.4 Wyzwania, dobre praktyki

Wiele innowacji pozostaje na poziomie lokalnym z powodu braku finansowania, infrastruktury lub wsparcia politycznego.

Wyjaśnienie

Wyzwanie

Wiele innowacji pozostaje lokalnych z powodu braku finansowania, infrastruktury lub wsparcia politycznego

Wpływ skalowania

Luki finansowe i krótkoterminowość

Finansowanie oparte na projektach ogranicza długoterminową trwałość

Brak koordynacji prowadzi do powielanialub sprzecznych inicjatyw

Fragmentacja działań

Pomiar długoterminowego

Trudności w przypisywaniu wpływu w złożonych

systemach

wpływu

Innowacje często pomijają potrzebyzmarginalizowanych grup

Inkluzywność i równość

10.4 Wyzwania, dobre praktyki

Najlepsze praktyki w zrównoważonym rozwoju innowacji społecznych

• Przydatna wskazówka: Na podstawie teorii i globalnych studiów przypadków, następujące praktyki wyłaniają się jako kluczowe dla osiągnięcia trwałego i zrównoważonego wpływu społecznego.

• Podstawa teoretyczna:- Teoria zmiany: kieruje planowaniem strategicznym i oceną.- Potrójna linia wyników (Elkington): Równoważy cele społeczne, środowiskowe i gospodarcze.

- Myślenie projektowe i projektowanie skoncentrowane na człowieku: Umieszcza użytkowników i interesariuszy w centrum procesu innowacji.

10.4 Wyzwania, dobre praktyki

Zasoby i żródła

• Biuro Rady Ministrów. (2009). Przewodnik po społecznym zwrocie z inwestycji. Londyn: Biuro Rady Ministrów. https://socialvalueuk.org/resources/a-guide-to-social-return-on-investment-2012/

• Organizacyjne Usługi Badawcze. (2004). Teoria zmiany: praktyczne narzędzie do działania, wyników i nauki. Seattle, WA: Fundacja Annie E. Casey.
• Mulgan, G. (2006). Proces innowacji społecznych. Innowacje: Technologia, Zarządzanie, Globalizacja, 1(2), 145–162. https://direct.mit.edu/itgg/article/1/2/145/9448/The-Process-of-Social-Innovation
• Prezentacje TEDx. (2015, 26 marca). Społeczna wartość pomiaru wpływu | Alexandra M. Toma | TEDxMidAtlantic. [Wideo]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=KDCYc_0h13g
• Nicholls, A., Lawlor, E., Neitzert, E., & Goodspeed, T. (2015). Pomiar wpływu społecznego: przewodnik dla przedsiębiorców społecznych. Oksford: Uniwersytet Oksfordzki.

Czas przetestować wiedzę z modułu! Rozpocznij quiz!