16. STOP - nasza kampania przeciw uzależnieniom?

STOP- nasza kampania przeciw uzależnieniom?

przyrodniczeecho.pl

Po dzisiejszych zajęciach:

• omawiam sposoby reagowania w sytuacjach występowania zagrożeń związanych z korzystaniem z Internetu i zażywaniem substancji psychoaktywnych, w tym ze spożywaniem alkoholu, używaniem wyrobów tytoniowych, spożywaniem napojów energetyzujących, a także wymienia sposoby uzyskania pomocy specjalistycznej w tym zakresie,
• formułuję argumenty dotyczące korzyści wynikających z niezażywania substancji psychoaktywnych, w tym niespożywania alkoholu, nieużywania wyrobów tytoniowych, niespożywania napojów energetyzujących.

This page is password protected

Enter the password

Przypomnienie mechanizmu uzależnienia.

Każda substancja uzależniająca oszukuje nasz mózg - silnie pobudza tzw. układ nagrody, powodując wyrzut dopaminy i chwilowe uczucie przyjemności i rozluźnienia. Młody rozwijający się mózg jest na to szczególnie wrażliwy - u nastolatków ośrodek nagrody jest bardzo aktywny, a obszary odpowiedzialne za kontrolę (płaty czołowe) nie są jeszcze dojrzałe. Dlatego dzieci i młodzież uzależniają się szybciej niż dorośli. Uzależnienie to choroba, w której stopniowo traci się kontrolę nad własnym zachowaniem.

Przypomnienie rodzajów substancji uzależniających.

Nikotyna (papierosy tradycyjne oraz elektroniczne), alkohol, narkotyki (w tym marihuana, ale także twarde narkotyki jak heroina, kokaina, amfetamina - wszystkie silnie uzależniają i są nielegalne), dopalacze (niebezpieczne, sztuczne środki psychoaktywne - ich skład i działanie są nieprzewidywalne), leki (np. środki nasenne, uspokajające - nadużywane mogą prowadzić do nałogu). Warto wspomnieć również o kofeinie np. w napojach energetycznych - i innych popularnych substancjach. Najpopularniejsze środki uzależniające to nikotyna i alkohol, ale również m.in. opiaty, środki pobudzające (np. amfetamina), halucynogeny, środki wziewne (np. wdychanie kleju) czy dopalacze. Niezależnie od nazwy - każdy z tych środków stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia.

Krótkie przypomnienie negatywnych skutków dla zdrowia.

Alkohol: uszkadza mózg (niszczy komórki nerwowe), osłabia układ nerwowy i odpornościowy, upośledza pamięć i koncentrację, zaburza koordynację (co grozi wypadkami), przeciąża wątrobę, może doprowadzić do uzależnienia psychicznego i fizycznego.

Krótkie przypomnienie negatywnych skutków dla zdrowia.

Papierosy (nikotyna): powodują uzależnienie i liczne choroby - m.in. raka płuc, gardła, choroby serca, dym tytoniowy zawiera trujące związki chemiczne. Palenie stopniowo pogarsza kondycję fizyczną - palacz ma słabą wydolność, zadyszkę. Palenie też fatalnie wpływa na wygląd (szara cera, żółte zęby, nieprzyjemny zapach).

Krótkie przypomnienie negatywnych skutków dla zdrowia.

E-papierosy i snusy: choć często uznawane przez młodych za „bezpieczniejsze”, również zawierają nikotynę, silnie uzależniają, a ich inhalowanie podrażnia drogi oddechowe i może prowadzić do problemów z płucami. Używanie nikotyny w okresie dorastania uszkadza rozwijający się mózg - pogarsza zdolność uczenia się, koncentracji, kontrolowania emocji.

Krótkie przypomnienie negatywnych skutków dla zdrowia.

Narkotyki i dopalacze: wywołują silne zmiany w psychice i organizmie - np. środki pobudzające mogą wywołać agresję lub psychozy, wszystkie narkotyki pustoszą organizm i niezwykle łatwo uzależniają, często rujnując życie społeczne zażywających. W skrajnych przypadkach ich zażycie może skończyć się śmiercią (np. przedawkowanie). Dopalacze bywają szczególnie podstępne - sprzedawane kiedyś legalnie, zawierają mieszanki nieznanych chemikaliów - media donosiły o nastolatkach, którzy po dopalaczach trafili do szpitala z poważnym uszkodzeniem zdrowia.

Krótkie przypomnienie negatywnych skutków dla zdrowia.

Napoje energetyzujące: od 2024 roku w Polsce obowiązuje zakaz sprzedaży napojów energetycznych osobom poniżej 18 lat (to pokazuje, jak poważnie traktuje się ich szkodliwość). Wyjaśnia, że typowy energetyk zawiera bardzo dużo kofeiny (puszka 250 ml ma tyle co filiżanka mocnej kawy) oraz cukru. Nadmiar kofeiny powoduje zaburzenia pracy serca (kołatanie, podwyższenie ciśnienia krwi), a cukier - sprzyja otyłości i uszkodzeniom wątroby. Dla dzieci i młodzieży takie napoje są szczególnie niebezpieczne, bo młody organizm nie radzi sobie z takim „koktajlem” pobudzających substancji. Nawet 20–30% młodych ludzi odczuwa skutki uboczne po energetykach - np. palpitacje serca, bóle głowy, rozdrażnienie, drżenie rąk.

Używki powodują także problemy społeczne - osoba uzależniona może zaniedbywać naukę, rodzinę, popadać w konflikty z prawem (np. za posiadanie narkotyków, picie alkoholu nieletni może mieć poważne kłopoty).

Presja rówieśników.

Często młodzi ludzie sięgają po używki pod wpływem namowy kolegów - dla „szpanu” lub żeby nie odstawać. Ważne jest, by nie ulegać presji grupy nawet, jeśli inni próbują nas przekonać. Bardzo ważne jest, by presja rówieśnicza nigdy nie była powodem sięgnięcia po jakąkolwiek używkę - prawdziwi przyjaciele powinni szanować naszą odmowę.

Sposoby odmawiania:

Techniki asertywnej odmowy - schemat 4 kroków: odmowa → podanie powodu → powtórzenie decyzji → przyjazne zakończenie rozmowy. Przykład - „Nie, dzięki, nie chcę palić” (stanowcza odmowa). „To nie moje klimaty i nie czuję się z tym dobrze” (uzasadnienie). „Już zdecydowałem, na pewno nie spróbuję” (ponowne stanowcze potwierdzenie odmowy). „Bawcie się dobrze beze mnie” (pozytywne zakończenie rozmowy). Odmawiając warto mówić pewnym siebie tonem, utrzymywać kontakt wzrokowy, ale być przy tym spokojnym i kulturalnym - nie musimy nikogo pouczać ani obrażać. Ważne, aby nie wdawać się w długie dyskusje - krótko i jasno komunikujemy decyzję.

METODA ZACINAJĄCEJ SIĘ PŁYTY

METODA ZASŁONY DYMNEJ

METODA ZADAWANIA PYTAŃ

Wielokrotnie (jak płyta, która się zacięła) odmawiasz, mówiąc na przykład:

• Nie, dziękuję, nie mam na to ochoty.
• Nie lubię papierosów lub żartobliwie oznajmiasz: Dzisiaj nie palę lub już nie palę.

Pozornie zgadzasz się z krytyką własnej osoby, mówiąc na przykład: - Masz rację, przejmuję się tym, co myślą o mnie rodzice. - Zgadza się, jestem dzieckiem. - Rzeczywiście, boję się kłopotów w szkole.

Wypytujesz o dobre i złe strony propozycji, na przykład: - Co dobrego widzisz w paleniu papierosów? - Co złego jest w tym, że nie chcę palić?

Korzyści z życia wolnego od nałogów. Unikanie używek to tak naprawdę wybór zdrowia i wolności. Podajcie plusy w niepodejmowaniu palenia, picia itp.? (np. „będę zdrowszy”, „rodzice mi ufają”, „mam lepszą kondycję w sporcie”, „oszczędzam pieniądze”, „nie truję innych”, „ładniej pachnę i wyglądam” itp.), osoba niepaląca ma lepszą wydolność i kondycję fizyczną, lepszy wygląd skóry i świeży oddech, nie naraża bliskich na bierne palenie. Osoba nienadużywająca alkoholu/narkotyków ma jasny umysł, kontrolę nad swoim zachowaniem, unika ryzyka wypadków i uzależnienia, może w pełni realizować swoje pasje. Poza tym nie wydaje pieniędzy na używki - zostaje więcej na przyjemności (palenie to kosztowny nałóg - paczka papierosów to kilkanaście złotych, co w skali roku daje kilka tysięcy złotych oszczędności. Zdrowie, uroda, pieniądze, dobre relacje, bezpieczeństwo - to wszystko zyskujemy, będąc wolnymi od uzależnień.

Teraz uczniowie wcielą się w twórców kampanii społecznej pod hasłem “STOP uzależnieniom!”. Dzielenie klasy na 3 - 4 zespoły. Każda grupa otrzyma inne zadanie do wykonania - wszystkie elementy złożą się na klasową minikampanię profilaktyczną.

Grupa 1 - „Zespół Graficzny STOP” (plakat).

Ta grupa pełni rolę agencji reklamowej kampanii. Ich zadaniem jest zaprojektować plakat promujący hasło lekcji. Na dużym arkuszu papieru uczniowie tworzą plakat pt. „STOP uzależnieniom” - powinien zawierać chwytliwe hasło (slogan) i elementy graficzne przyciągające uwagę. Plakat może przedstawiać np. przekreślone symbole używek (papieros, butelka, strzykawka), scenę szczęśliwego życia wolnego od nałogów, lub porównanie “zdrowy vs. uzależniony”. Ważne, by przekaz był pozytywny i zrozumiały dla rówieśników. Grupa powinna też wymyślić krótkie hasło przewodnie kampanii (np. „STOP dla nałogów - START dla zdrowia!” albo „Wolę sport zamiast narkotyków!” itp.) i umieścić je na plakacie.

Grupa 2 - „Zespół Teatralny STOP” (scenka dramowa).

Ta grupa to młodzi aktorzy przygotowujący krótki skecz edukacyjny. Ich zadanie nosi tytuł „Jak powiedzieć NIE?”. Uczniowie w grupie mają wymyślić scenkę odgrywającą sytuację, w której młoda osoba jest nakłaniana do zażycia jakiejś używki (np. kolega częstuje papierosem lub starszy znajomy proponuje piwo na imprezie), a następnie odmawia w odpowiedni sposób. Scenka powinna pokazać właściwe reagowanie w takiej sytuacji - zastosowanie asertywnej odmowy i konsekwencję w trwaniu przy swojej decyzji. Uczniowie mogą rozdzielić role: np. jedna osoba jako „namawiający”, druga jako „odmawiający”, ewentualnie dodatkowe osoby jako postronni obserwatorzy lub narrator komentujący skutki. Powinni spróbować zawrzeć w dialogu elementy omówionych 4 kroków asertywności (np. „Nie, dzięki” + krótki powód, itp.[4]). Mogą też pokazać dwie wersje zakończenia: negatywne (ulegnięcie presji) i pozytywne (bohater odmawia i zyskuje szacunek). Grupa ma za zadanie przećwiczyć scenkę, tak aby płynnie ją odegrać. (Nauczyciel zachęca do kreatywności - można dodać rekwizyty, np. pustą puszkę jako „piwo”, zgnieciony papier jako „skręt”, itp., oraz humor, o ile przekaz pozostanie czytelny).

Grupa 3 - „Zespół Ekspertów Zdrowia” (argumenty prozdrowotne).

Ta grupa wciela się w ekspertów (np. lekarzy, doradców), którzy przygotowują listę argumentów przekonujących do nienaruszania abstynencji. Zadanie: opracować krótkie wystąpienie pod hasłem „Dlaczego warto być wolnym od nałogów?”. Uczniowie w grupie wspólnie wypisują na kartce najważniejsze korzyści unikania używek - starając się nawiązać do różnych dziedzin życia. Na przykład: Zdrowie: „Mam czyste płuca i mocne serce - nie niszczę ich papierosami ani alkoholem”, Kondycja: „Uprawiam sport, mam dobrą formę - nałogi osłabiają organizm”, Wygląd: „Dobrze wyglądam - nie mam żółtych zębów od papierosów, ani poszarzałej cery”, Relacje: „Rodzina i przyjaciele mi ufają - nie muszę ich okłamywać, że czegoś nie biorę”, Finanse: „Oszczędzam pieniądze - zamiast wydawać na używki, mogę kupić sobie coś fajnego”, Bezpieczeństwo: „Mam pewność, że nie wpakuję się w kłopoty zdrowotne ani prawne”. Grupa następnie ustala, kto co powie - każdy uczeń może przedstawić 1-2 argumenty, zwracając się do publiczności (klasy) jak mówca motywacyjny lub ekspert przestrzegający młodzież. Forma może przypominać mini-debatę lub konferencję prasową - np. jeden z uczniów w roli prowadzącego zadaje pytanie „Czy warto unikać narkotyków i papierosów?” a pozostali kolejno udzielają odpowiedzi - argumentów. Ważne, by mówić przekonująco i operować konkretami (grupa może wykorzystać informacje z prezentacji, np. że “papierosy powodują raka i choroby serca”, “alkohol uszkadza mózg nastolatka” itp., aby ich argumenty brzmiały wiarygodnie).

Grupa 4 - „Zespół Marketingowy” (hasło i logo kampanii).

Ta ekipa ma za zadanie wymyślić przewodni slogan i symbol graficzny kampanii „STOP uzależnieniom”. Uczniowie mogą pracować podobnie jak grupa plakatowa, ale skupiają się na samym haśle (np. krótkim rymowanym zdaniu) oraz na zaprojektowaniu np. logo kampanii - prostej grafiki, znaczku, który mógłby pojawić się na ulotkach, koszulkach itp. (np. znak STOP ze strzykawką i papierosem w tle, przekreślona butelka itp.). Grupa może też przygotować np. okrzyk lub okrągłą odznakę z hasłem, które mogliby nosić uczniowie popierający akcję. Po przygotowaniu pomysłów uczniowie tworzą mini-prezentację: np. przedstawią klasie wymyślone hasło, wytłumaczą jego znaczenie oraz pokażą narysowane logo.

Prezentacja wyników i podsumowanie.

Nauczyciel prosi uczniów, aby na zakończenie lekcji jeszcze raz przypomnieli najważniejsze wnioski. Pyta: “Jak należy zachować się, gdy ktoś proponuje nam papierosa lub inne świństwo?” “Co zyskujemy, nie sięgając po używki?”

Macie wiedzę i umiejętności, by powiedzieć STOP uzależnieniom - w razie pokusy przypomnijcie sobie naszą kampanię i te wszystkie powody, dla których warto być wolnym od nałogów. Wybierajcie zdrowie! (pozytywnego).