Jak działają substancje psychoaktywne?
przyrodniczeecho.pl
Po dzisiejszych zajęciach:
- omawiam sposoby reagowania w sytuacjach występowania zagrożeń związanych z korzystaniem z Internetu i zażywaniem substancji psychoaktywnych, w tym ze spożywaniem alkoholu, używaniem wyrobów tytoniowych, spożywaniem napojów energetyzujących, a także wymienia sposoby uzyskania pomocy specjalistycznej w tym zakresie,
- formułuję argumenty dotyczące korzyści wynikających z niezażywania substancji psychoaktywnych, w tym niespożywania alkoholu, nieużywania wyrobów tytoniowych, niespożywania napojów energetyzujących.
Czy wiesz, że:
- 🌀 Substancje psychoaktywne „mieszają” w mózgu. Zmieniają sposób, w jaki działa mózg: wpływają na myślenie, nastrój, emocje i zachowanie.
- 🧠 Mózg nastolatka jest bardziej podatny na uzależnienia. Rozwija się aż do około 25. roku życia – każda „interwencja” chemiczna (narkotyk, dopalacz, alkohol) może zaburzyć jego rozwój.
- 😰 Część substancji może wywołać halucynacje i paranoje. Osoba pod ich wpływem może widzieć coś, czego nie ma, albo bać się rzeczy, które nie istnieją.
- 🧩 Nie ma bezpiecznej „dawki na spróbowanie”. Każdy organizm reaguje inaczej. To, co dla jednej osoby było „luzem”, dla innej może być tragedią.
- 🚫 „Eksperymentowanie” może skończyć się szpitalem - albo gorzej. Wiele ofiar dopalaczy i narkotyków to młode osoby, które „chciały tylko raz spróbować”.
Wstęp do zajeć.
Pomysł na lekcję. Zabawy.
This page is password protected
Enter the password
Przykłady substancji.
Lista substancji psychoaktywnych jest bardzo długa - obejmuje zarówno środki legalne (np. nikotyna w wyrobach tytoniowych, alkohol w napojach procentowych, dostępne od określonego wieku), jak i nielegalne narkotyki: np. marihuana, amfetamina, mefedron, heroina i wiele innych. Wszystkie one łączy wpływ na ośrodkowy układ nerwowy człowieka.
Wpływ na organizm.
Działanie danej substancji zależy od jej rodzaju i klasy farmakologicznej. Niektóre środki pobudzają aktywność psychoruchową, poprawiają samopoczucie lub zwiększają koncentrację, inne mogą powodować odmienne efekty - np. wywoływać euforię, omamy czy urojenia, a jeszcze inne działają depresyjnie - uspokajają i rozluźniają organizm. Niezależnie od tych różnic, wspólną cechą wszystkich substancji psychoaktywnych jest to, że mogą prowadzić do uzależnienia.
Substancje te zmieniają pracę mózgu - mogą np. przyspieszać jego aktywność (pobudzają - człowiek czuje się pełen energii, pewny siebie) albo przeciwnie, spowalniać działanie układu nerwowego (uspokajają, usypiają czujność). Niektóre powodują także zaburzenia percepcji (halucynacje, omamy). Zwykle na początku pojawia się przyjemne odczucie (euforia, „odlot”), ale potem mogą wystąpić przykre skutki (rozbicie, senność, zły nastrój) - w rezultacie osoba chce znów zażyć substancję, by wrócić do euforii.
Mechanizm uzależnienia.
Wiele substancji psychoaktywnych silnie oddziałuje na tzw. układ nagrody w mózgu. Powodują one wyrzut neuroprzekaźników (m.in. dopaminy) wywołujących uczucie przyjemności i „euforii” - stąd zażycie daje krótkotrwałe pozytywne doznania. Z czasem jednak organizm przyzwyczaja się do obecności substancji i domaga się coraz większych dawek dla uzyskania tego samego efektu. Tak rozwija się tolerancja i przymus zażywania - czyli uzależnienie fizyczne i psychiczne. Osoba uzależniona traci kontrolę nad przyjmowaniem środka, mimo negatywnych konsekwencji.
Zażycie narkotyku lub wypicie alkoholu może spowodować, że mózg poczuje się nagle bardzo dobrze - to przez substancje chemiczne, które oszukują nasz mózg (np. wywołują wyrzut dopaminy - hormonu szczęścia). Niestety, ten efekt szybko mija. Czujemy się gorzej, więc żeby znów poczuć się dobrze - sięgamy po kolejną dawkę. W ten sposób tłumaczy, jak rodzi się psychiczna potrzeba sięgania po używkę. Organizm przyzwyczaja się do środka i z czasem musi go być więcej, by poczuć ten sam efekt (to zjawisko tolerancji). To mechanizm „błędnego koła”.
Konsekwencje zdrowotne.
Używanie wielu substancji psychoaktywnych (zarówno nielegalnych, jak i legalnych używek) może wyrządzić poważne szkody zdrowotne. Negatywny wpływ dotyczy różnych układów organizmu - np. mózgu (problemy z pamięcią, koncentracją, zaburzenia psychiczne), układu krążenia (nadciśnienie, choroby serca, udary), układu oddechowego (np. chroniczne zapalenia oskrzeli, rak płuc przy paleniu), wątroby i innych narządów (szczególnie przy alkoholu i narkotykach). Ponadto osłabienie samokontroli pod wpływem substancji może prowadzić do wypadków i urazów. Przedawkowanie wielu substancji jest stosunkowo łatwe i wyjątkowo niebezpieczne - może wywołać ostre zatrucie organizmu, utratę przytomności, a nawet zgon.
Profilaktyka.
Ze względu na zagrożenia najbezpieczniej jest w ogóle nie eksperymentować z substancjami psychoaktywnymi. Nawet środki legalne dla dorosłych (alkohol, papierosy, napoje energetyczne) są szkodliwe dla zdrowia młodego człowieka i silnie uzależniają. Szczególnie narkotyków o najsilniejszym działaniu psychoaktywnym należy bezwzględnie unikać. W sytuacji nacisku rówieśników lub propozycji spróbowania takiej substancji - warto mieć przygotowane strategie odmowy i pamiętać, że asertywna odmowa chroni nasze zdrowie i życie. W razie potrzeby należy szukać pomocy u zaufanych dorosłych lub specjalistów.
This page is password protected
Enter the password
Zadanie 2: „Nie używasz - wygrywasz!” Jakie są korzyści z życia wolnego od nałogów?
Druga grupa ma za zadanie wypisać jak najwięcej pozytywów i korzyści wynikających z nieużywania substancji psychoaktywnych. Uczniowie wspólnie tworzą plakat lub mapę myśli zatytułowaną np. „Życie bez używek = …”. Nauczyciel zachęca, by pomyśleli o różnych sferach życia: zdrowiu fizycznym (np. lepsza kondycja, żadnych zniszczonych płuc czy wątroby, atrakcyjny wygląd bez przedwczesnego starzenia się), psychice (spokój, brak huśtawek nastroju spowodowanych działaniem środków, większa pewność siebie bez „wspomagaczy”), relacjach i rodzinie (zaufanie rodziców, dobry przykład dla rodzeństwa, nieokłamywanie bliskich), nauce i pasjach (lepsze wyniki w szkole, więcej czasu na zainteresowania, brak kłopotów z prawem, możliwość uprawiania sportu, realizowania marzeń). Uczniowie zapisują hasła lub rysują symbole na plakacie. Kreatywna forma mile widziana - mogą wymyślić hasło przewodnie (np. „Wolę endorfiny z biegania niż dopalacze”, „Naturalny haj - sport i pasje”).
Prezentacja wyników i podsumowanie.
Wystąpienia grup. Po upływie wyznaczonego czasu każda grupa kolejno prezentuje wyniki swojej pracy na forum klasy.
Na koniec nauczyciel prosi uczniów, by jednym zdaniem wyrazili, czego nauczyli się na lekcji lub co ich najbardziej zaskoczyło. Rzuca piłeczkę do losowego ucznia prosząc o dokończenie zdania: „Z tej lekcji zapamiętam, że…” Na zakończenie nauczyciel zachęca: „Bądźcie SMART - mądrzy i silni, wybierajcie zdrowe życie! Pamiętajcie, odmawiając złym propozycjom, WYGRYWACIE.”
14. Jak działają substancje psychoaktywne?
Iza Kleinszmidt
Created on January 4, 2026
Start designing with a free template
Discover more than 1500 professional designs like these:
View
House Parts Game
View
Historical Facts Game
View
Interactive Onboarding Guide
View
Pixel Challenge
View
Math Calculations
View
Puzzle Game
View
Interactive Bingo
Explore all templates
Transcript
Jak działają substancje psychoaktywne?
przyrodniczeecho.pl
Po dzisiejszych zajęciach:
Czy wiesz, że:
Wstęp do zajeć.
Pomysł na lekcję. Zabawy.
This page is password protected
Enter the password
Przykłady substancji.
Lista substancji psychoaktywnych jest bardzo długa - obejmuje zarówno środki legalne (np. nikotyna w wyrobach tytoniowych, alkohol w napojach procentowych, dostępne od określonego wieku), jak i nielegalne narkotyki: np. marihuana, amfetamina, mefedron, heroina i wiele innych. Wszystkie one łączy wpływ na ośrodkowy układ nerwowy człowieka.
Wpływ na organizm.
Działanie danej substancji zależy od jej rodzaju i klasy farmakologicznej. Niektóre środki pobudzają aktywność psychoruchową, poprawiają samopoczucie lub zwiększają koncentrację, inne mogą powodować odmienne efekty - np. wywoływać euforię, omamy czy urojenia, a jeszcze inne działają depresyjnie - uspokajają i rozluźniają organizm. Niezależnie od tych różnic, wspólną cechą wszystkich substancji psychoaktywnych jest to, że mogą prowadzić do uzależnienia.
Substancje te zmieniają pracę mózgu - mogą np. przyspieszać jego aktywność (pobudzają - człowiek czuje się pełen energii, pewny siebie) albo przeciwnie, spowalniać działanie układu nerwowego (uspokajają, usypiają czujność). Niektóre powodują także zaburzenia percepcji (halucynacje, omamy). Zwykle na początku pojawia się przyjemne odczucie (euforia, „odlot”), ale potem mogą wystąpić przykre skutki (rozbicie, senność, zły nastrój) - w rezultacie osoba chce znów zażyć substancję, by wrócić do euforii.
Mechanizm uzależnienia.
Wiele substancji psychoaktywnych silnie oddziałuje na tzw. układ nagrody w mózgu. Powodują one wyrzut neuroprzekaźników (m.in. dopaminy) wywołujących uczucie przyjemności i „euforii” - stąd zażycie daje krótkotrwałe pozytywne doznania. Z czasem jednak organizm przyzwyczaja się do obecności substancji i domaga się coraz większych dawek dla uzyskania tego samego efektu. Tak rozwija się tolerancja i przymus zażywania - czyli uzależnienie fizyczne i psychiczne. Osoba uzależniona traci kontrolę nad przyjmowaniem środka, mimo negatywnych konsekwencji.
Zażycie narkotyku lub wypicie alkoholu może spowodować, że mózg poczuje się nagle bardzo dobrze - to przez substancje chemiczne, które oszukują nasz mózg (np. wywołują wyrzut dopaminy - hormonu szczęścia). Niestety, ten efekt szybko mija. Czujemy się gorzej, więc żeby znów poczuć się dobrze - sięgamy po kolejną dawkę. W ten sposób tłumaczy, jak rodzi się psychiczna potrzeba sięgania po używkę. Organizm przyzwyczaja się do środka i z czasem musi go być więcej, by poczuć ten sam efekt (to zjawisko tolerancji). To mechanizm „błędnego koła”.
Konsekwencje zdrowotne.
Używanie wielu substancji psychoaktywnych (zarówno nielegalnych, jak i legalnych używek) może wyrządzić poważne szkody zdrowotne. Negatywny wpływ dotyczy różnych układów organizmu - np. mózgu (problemy z pamięcią, koncentracją, zaburzenia psychiczne), układu krążenia (nadciśnienie, choroby serca, udary), układu oddechowego (np. chroniczne zapalenia oskrzeli, rak płuc przy paleniu), wątroby i innych narządów (szczególnie przy alkoholu i narkotykach). Ponadto osłabienie samokontroli pod wpływem substancji może prowadzić do wypadków i urazów. Przedawkowanie wielu substancji jest stosunkowo łatwe i wyjątkowo niebezpieczne - może wywołać ostre zatrucie organizmu, utratę przytomności, a nawet zgon.
Profilaktyka.
Ze względu na zagrożenia najbezpieczniej jest w ogóle nie eksperymentować z substancjami psychoaktywnymi. Nawet środki legalne dla dorosłych (alkohol, papierosy, napoje energetyczne) są szkodliwe dla zdrowia młodego człowieka i silnie uzależniają. Szczególnie narkotyków o najsilniejszym działaniu psychoaktywnym należy bezwzględnie unikać. W sytuacji nacisku rówieśników lub propozycji spróbowania takiej substancji - warto mieć przygotowane strategie odmowy i pamiętać, że asertywna odmowa chroni nasze zdrowie i życie. W razie potrzeby należy szukać pomocy u zaufanych dorosłych lub specjalistów.
This page is password protected
Enter the password
Zadanie 2: „Nie używasz - wygrywasz!” Jakie są korzyści z życia wolnego od nałogów?
Druga grupa ma za zadanie wypisać jak najwięcej pozytywów i korzyści wynikających z nieużywania substancji psychoaktywnych. Uczniowie wspólnie tworzą plakat lub mapę myśli zatytułowaną np. „Życie bez używek = …”. Nauczyciel zachęca, by pomyśleli o różnych sferach życia: zdrowiu fizycznym (np. lepsza kondycja, żadnych zniszczonych płuc czy wątroby, atrakcyjny wygląd bez przedwczesnego starzenia się), psychice (spokój, brak huśtawek nastroju spowodowanych działaniem środków, większa pewność siebie bez „wspomagaczy”), relacjach i rodzinie (zaufanie rodziców, dobry przykład dla rodzeństwa, nieokłamywanie bliskich), nauce i pasjach (lepsze wyniki w szkole, więcej czasu na zainteresowania, brak kłopotów z prawem, możliwość uprawiania sportu, realizowania marzeń). Uczniowie zapisują hasła lub rysują symbole na plakacie. Kreatywna forma mile widziana - mogą wymyślić hasło przewodnie (np. „Wolę endorfiny z biegania niż dopalacze”, „Naturalny haj - sport i pasje”).
Prezentacja wyników i podsumowanie.
Wystąpienia grup. Po upływie wyznaczonego czasu każda grupa kolejno prezentuje wyniki swojej pracy na forum klasy.
Na koniec nauczyciel prosi uczniów, by jednym zdaniem wyrazili, czego nauczyli się na lekcji lub co ich najbardziej zaskoczyło. Rzuca piłeczkę do losowego ucznia prosząc o dokończenie zdania: „Z tej lekcji zapamiętam, że…” Na zakończenie nauczyciel zachęca: „Bądźcie SMART - mądrzy i silni, wybierajcie zdrowe życie! Pamiętajcie, odmawiając złym propozycjom, WYGRYWACIE.”