13. Jak działają napoje energetyzujące?

Jak działają napoje energetyzujące?

przyrodniczeecho.pl

Po dzisiejszych zajęciach:

• omawiam sposoby reagowania w sytuacjach występowania zagrożeń związanych z korzystaniem z Internetu i zażywaniem substancji psychoaktywnych, w tym ze spożywaniem alkoholu, używaniem wyrobów tytoniowych, spożywaniem napojów energetyzujących, a także wymienia sposoby uzyskania pomocy specjalistycznej w tym zakresie,
• formułuję argumenty dotyczące korzyści wynikających z niezażywania substancji psychoaktywnych, w tym niespożywania alkoholu, nieużywania wyrobów tytoniowych, niespożywania napojów energetyzujących.

Czy wiesz, że:

• 🧃 Energetyk to nie sok ani zwykły napój. Zawiera dużo kofeiny, cukru i sztucznych dodatków. Działa pobudzająco - ale na krótko.

• ❤️ Jedna puszka może mieć więcej kofeiny niż filiżanka kawy. To może przyspieszyć bicie serca, podnieść ciśnienie i powodować niepokój albo zawroty głowy.

• 😵 Po chwili pobudzenia często przychodzi „zjazd”. Najpierw masz dużo energii, ale potem czujesz się zmęczony, rozdrażniony albo ospały.

• 🍬 W jednej puszce może być tyle cukru, co w 5 -7 łyżeczkach! To dużo więcej niż dzienna zalecana dawka dla dziecka. Nadmiar cukru szkodzi zębom i zwiększa ryzyko otyłości.

• 🧠 Młody mózg źle znosi „sztuczne pobudzenie”. Energetyki mogą pogarszać koncentrację, powodować trudności ze snem, drażliwość i nadpobudliwość.

Wstęp do zajeć.

Pomysł na lekcję. Zabawy.

This page is password protected

Enter the password

Jaki jest mechanizm działania kofeiny?

Kofeina pobudza ośrodkowy układ nerwowy, podnosząc poziom adrenaliny i chwilowo usuwając uczucie zmęczenia. Daje efekt „energetycznego kopa”, jednak po pewnym czasie nastepuje nagły spadek energii (tzw. crash). Krótkotrwale kofeina może poprawić nastrój i czujność, ale jednocześnie zwiększa zapotrzebowanie serca na tlen i przyspiesza jego pracę. Uwaga: Kofeina nie jest składnikiem odżywczym, lecz psychoaktywnym - w małych dawkach stymuluje, ale w większych wywołuje rozdrażnienie, niepokój, bezsenność czy zaburzenia koordynacji. Nadmierna ilość (przedawkowanie) może skutkować nadpobudliwością, roztrzęsieniem, drżeniem rąk, a nawet kołataniem serca czy bólami głowy. U młodszych organizmów duże dawki kofeiny podnoszą ciśnienie krwi i mogą zaburzać rozwój układu nerwowego.

To sztuczna stymulacja - organizm tak naprawdę nie zyskuje nowej energii, tylko zużywa swoje rezerwy.Kofeina oszukuje strażnika zmęczenia w naszym mózgu, przez co przez chwilę nie czujemy zmęczenia, ale gdy oszustwo mija - zmęczenie wraca ze zdwojoną siłą.

Jaki jest ich wpływ na zdrowie młodzieży? Napoje energetyzujące nie są przeznaczone dla dzieci i młodzieży!!!

Ze względu na małą masę ciała młodych osób nawet jedna puszka może spowodować przekroczenie toksycznej dawki kofeiny. Częste spożycie “energetyków” przez dzieci wiąże się z wahaniami nastroju, drażliwością, lękiem, problemami ze snem, a także ryzykiem nadciśnienia. Kofeina zaburza gospodarkę wapnia w organizmie, co u dzieci może utrudniać prawidłowy rozwój kości. Zawarty w napojach cukier dostarcza tzw. “pustych kalorii” - sprzyja nadwadze, otyłości i psuciu zębów. Kombinacja kofeiny z innymi składnikami (jak tauryna) dodatkowo obciąża organizm - duże dawki tauryny mogą uszkadzać nerki i prowadzić do ich niewydolności, Napoje energetyczne zawierają też sztuczne barwniki i znaczne ilości sodu, co również niekorzystnie wpływa na zdrowie.

U dzieci po spożyciu mogą wystapić: trzęsące się ręce, kołatanie serca, bezsenność, rozdrażnienie, ból głowy, ból brzucha, a w skrajnych przypadkach może dojść do poważnych problemów zdrowotnych, np. zawału serca .

Jakie są zagrożenia i skutki nadużywania?

Spożywanie wielu napojów energetycznych w krótkim czasie może prowadzić do przedawkowania kofeiny. Objawia się to m.in. nadmiernym pobudzeniem, drżeniem ciała, zaburzeniami rytmu serca, bólami głowy, nudnościami, a w skrajnych przypadkach drgawkami czy zaburzeniem oddychania. U nastolatków po “zastrzyku energii” często pojawia się rozdrażnienie, zmęczenie, bóle brzucha, mogą wystąpić wymioty czy biegunka w wyniku podrażnienia układu pokarmowego. Naukowcy alarmują, że napoje te zagrażają nie tylko zdrowiu, ale i życiu - zdarzały się przypadki zawału serca już po jednej puszce, zwłaszcza u osób młodych z predyspozycjami.

Regularne sięganie po energetyki może też prowadzić do uzależnienia fizycznego i psychicznego. Kofeina stymuluje wydzielanie dopaminy (hormonu przyjemności), co w konsekwencji uzależnia organizm od kolejnych dawek dla uzyskania dobrego samopoczucia. Dzieci i nastolatki łatwo wyrabiają nawyk sięgania po “energetyki” dla stylu lub smaku, nie zdając sobie sprawy z konsekwencji - psychologowie ostrzegają, że młodzi mogą uzależnić się od nich równie szybko jak od innych używek.

Czy są jakieś ograniczenia prawne i zalecenia?

W Polsce od 1 stycznia 2024 r. obowiązuje zakaz sprzedaży napojów energetyzujących osobom niepełnoletnim, co jest reakcją na niepokojące statystyki spożycia tych napojów przez dzieci. “Energetyki” zostały wycofane ze szkolnych sklepików i automatów, a producenci muszą umieszczać ostrzeżenia na opakowaniach o wysokiej zawartości kofeiny i tauryny. Żadne dziecko ani nastolatek nie powinien spożywać napojów energetycznych - zdrowe osoby dorosłe mogą ewentualnie sięgnąć po nie sporadycznie, w sytuacjach awaryjnych (np. przed długą podróżą), ale nawet u dorosłych zaleca się ostrożność i umiar. Osoby z chorobami serca, nadciśnieniem, zaburzeniami neurologicznymi, cukrzycą, chorobami nerek czy kobiety w ciąży w ogóle nie powinny spożywać takich napojów.

Są inne, zdrowsze sposoby na zyskanie energii (sen, odpoczynek, ruch, zdrowa przekąska, nawodnienie organizmu wodą).

This page is password protected

Enter the password

Grupa 2 - „SOS Energetyczny”. (Sposoby reagowania na zagrożenia - scenki i porady)

Opis zadania: Grupa druga tworzy mini-poradnik pierwszej pomocy i właściwego reagowania w sytuacjach zagrożeń związanych z napojami energetycznymi. Mają wcielić się w specjalną brygadę S.O.S., która wie, co robić, gdy energetyk zaszkodzi lub gdy ktoś namawia do jego wypicia. Przebieg: Nauczyciel proponuje, by grupa 2 rozważyła dwie krótkie scenki (sytuacje) i opracowała dla nich rozwiązania: 1. Scenka A - „Kryzys po energetyku”: Kolega z klasy wypił naraz dwie puszki energetyka i teraz źle się czuje - kręci mu się w głowie, serce mocno bije, trzęsą mu się ręce. Jak powinni zareagować jego koledzy? 2. Scenka B - „Presja grupy”: Starszy znajomy proponuje Wam spróbowanie nowego napoju energetycznego, zachęca słowami: „Dawaj, to nic takiego, wszyscy piją, bądź cool!”. Jak odmówić i co odpowiedzieć, aby wybrnąć z tej sytuacji? Zadanie grupy: Uczniowie mają wymyślić konkretne sposoby reagowania w obu sytuacjach i zapisać je w formie listy porad lub odegrać scenki. Grupa dzieli się rolami: część może przygotować krótki odgrywany dialog do każdej scenki, inni notują najważniejsze wskazówki na plakacie „SOS Energetyczny – co robić gdy…”. Nauczyciel podpowiada, by w Scence A uwzględnili elementy pierwszej pomocy przy przedawkowaniu kofeiny: np. posadzenie kolegi w spokoju, podanie mu wody małymi łykami do picia (żeby wypłukać kofeinę), uspokojenie go, zapewnienie świeżego powietrza, niezwłoczne powiadomienie nauczyciela/dorosłego o problemie, a jeśli objawy są poważne (utrata przytomności, problemy z oddychaniem) - wezwanie pomocy medycznej . W Scence B uczniowie proponują konkretne odmowy asertywne, np.: „Nie, dzięki. Widziałem, jak źle się czuł mój kolega po energetyku - ja wolę tego uniknąć” albo „Nie pijam tego, szkodzi zdrowiu. Wolę zwykły sok lub wodę, po nich mam energię na dłużej”. Mogą też zaproponować humorystyczną ripostę, by rozładować presję (byle skutecznie odmówić). Efekt pracy: Grupa przygotowuje krótkie przedstawienie obu scenek przed klasą lub prezentuje plakat z wypisanymi poradami „SOS - co robić w sytuacji zagrożenia energetykiem”. Podczas prezentacji mają wyjaśnić kolegom dlaczego takie działania są ważne (np. picie wody pomaga usunąć kofeinę z organizmu, odmówienie chroni przed szkodą i pokazuje odwagę bycia sobą, itp.).

Grupa 3 - „Moc bez energetyków”. (Argumenty za nieużywaniem - kampania pozytywnej energii)

Opis zadania: Grupa trzecia zostaje „Agencją reklamową Zdrowa Energia”, której zadaniem jest przekonać rówieśników, że nie sięgając po energetyki, też można mieć mnóstwo energii i korzyści. Mają oni przygotować listę argumentów oraz hasło lub krótką reklamę promującą życie bez „energetyków”. Przebieg: Uczniowie w grupie zastanawiają się wspólnie: „Co zyskujemy, gdy nie pijemy napojów energetycznych? Dlaczego warto ich nie używać?”. Każdy rzuca pomysły, zapisują je na kartkach, następnie wybierają najciekawsze i rozwijają. Nauczyciel naprowadza, że wiele korzyści to odwrócenie skutków negatywnych: np. lepsze zdrowie i samopoczucie (brak rozdrażnienia, brak skoków ciśnienia - ci, którzy nie piją kofeiny, mają bardziej stabilny nastrój i lepiej śpią., zdrowe zęby i prawidłowa waga (bo unikają nadmiaru cukru obecnego w energetykach, który powoduje otyłość i próchnicę, oszczędność pieniędzy (puszka kosztuje, a woda z kranu jest prawie darmowa), brak ryzyka uzależnienia (nie pijąc, nie wpadniesz w nawyk ciągłego pobudzania się kofeiną - zachowujesz naturalną energię każdego dnia), serce i nerwy w dobrej kondycji (unikanie energetyków = mniejsze ryzyko groźnych incydentów jak zaburzenia rytmu serca czy zawał). Uczniowie formułują te myśli własnymi słowami na plakacie, poprzedzając każde zdanie np. zwrotem „Nie piję energetyków, więc…” albo „Zyskuję: ... (lepszy sen, więcej kasy, itp.)”. Dodatkowo grupa opracowuje krótkie hasło reklamowe lub slogan przeciw energetykom, np. „Naturalna energia - zero ściemy, zero chemii!”, „Chcesz mieć power - postaw na prysznic, nie na puszkę!”, „Energię czerpię ze snu, nie z energetyka - i to jest praktyka!”. Formę pozostawiamy kreatywności uczniów - może to być okrzyk, rymowanka, krótkie przemówienie lub mini-plakat z chwytliwym hasłem. Efekt pracy: Plakat pt. „Moc bez energetyków - dlaczego warto?” z wypisanymi argumentami za niepiciem tych napojów. Grupa prezentuje go, a na koniec jeden uczeń wygłasza przygotowane hasło/slogan jak reklamę (można zachęcić całą klasę do powtórzenia hasła chórem, aby utrwalić przekaz w pozytywny, zabawny sposób).

Prezentacja wyników i podsumowanie.

Wystąpienia grup. Po upływie wyznaczonego czasu każda grupa kolejno prezentuje wyniki swojej pracy na forum klasy.

Podsumowanie przez nauczyciela: Nauczyciel zbiera uwagę całej klasy i jeszcze raz krótko podkreśla najważniejsze wnioski z lekcji. Na tablicy (lub slajdzie) wyświetla trzy pytania podsumowujące:

Na koniec nauczyciel prosi uczniów, by jednym zdaniem wyrazili, czego nauczyli się na lekcji lub co ich najbardziej zaskoczyło. Rzuca piłeczkę do losowego ucznia (lub wybiera kilka osób), prosząc: „Dokończ zdanie: Po dzisiejszych zajęciach będę pamiętać, że…”. Uczniowie mogą odpowiadać np.: „…że energetyki to nie witaminy - mogą poważnie szkodzić”, „…że jak ktoś mi zaproponuje energetyk, to wiem jak odmówić”, „…że lepiej odespać niż pić napój z kofeiną” itp.