Polityka otwartej nauki UW

Polityka otwartej nauki Uniwersytetu Warszawskiego

z dnia 31 lipca 2025 r.

Przewodnik

Spis treści

Otwarta nauka

Publikacje

Dane badawcze

Rekomendacje

Pełnomocnicy ds. otwartej nauki

Kontakt

Otwarta nauka

DefinicjaOtwartej Nauki

jest według Rekomendacji UNESCO w sprawie otwartej nauki z 23 listopada 2021 r., szeroka i kompleksowa.Zgodnie z tym dokumentem, otwarta nauka została zdefiniowana jako koncepcja łącząca różne ruchy i praktyki, których celem jest:

• udostępnianie wielojęzycznej wiedzy naukowej w sposób otwarty i możliwy do ponownego wykorzystania dla wszystkich,
• zacieśnianie współpracy naukowej i dzielenie się informacjami z korzyścią dla nauki i społeczeństwa,

• otwieranie procesów wytwarzania i oceniania wiedzy naukowej oraz komunikacji z podmiotami społecznymi spoza tradycyjnie rozumianej społeczności naukowej.

Elementy otwartej nauki wg Rekomendacji UNESCO https://doi.org/10.54677/UTCD9302

Otwarta nauka

Zarządzenie nr 136 Rektora Uniwersytetu Warszawskiego z dnia 31 lipca 2025 r. w sprawie wprowadzenia Polityki otwartej nauki Uniwersytetu Warszawskiego

Polityka otwartej nauki Uniwersytetu Warszawskiego

W dokumencie sformułowano politykę otwartego dostępu do publikacji i danych badawczych na Uniwersytecie Warszawskim. Wprowadza on szczegółowe zasady i procedury dotyczące udostępniania wyników badań naukowych.Reguluje również inne zobowiązania społeczności UW w zakresie otwartej nauki, tworząc spójny system zarządzania wiedzą akademicką. Polityka ta wpisuje się w globalne trendy demokratyzacji dostępu do wiedzy naukowej.

Ważne terminy Paragraf 2 i 3 (obowiązek deponowania) wchodzą w życie 1 lutego 2026 r.

Otwarta nauka

Polityka otwartej nauki Uniwersytetu Warszawskiego

Obowiązek deponowania Zapewnienie otwartego dostępu do wyników badań poprzez zdeponowanie elektronicznej wersji pełnego tekstu publikacji w Repozytorium Instytucjonalnym UW oraz umieszczenie danych badawczych w wybranych repozytorium otwartych danych.

Najważniejsze założenia

Uniwersalnych charakter Obowiązek dotyczy wszystkich publikacji oraz danych badawczych afiliowanych przy UW, nie tylko tych opublikowanych w otwartym dostępie.

Licencje otwarte Zdeponowana publikacja powinna zostać objęta licencją otwartego dostępu. Metadane opisujące publikację należy udostępniać na zasadach zgodnych z oświadczeniem CC0 (domena publiczna).

Otwarta nauka

Polityka otwartej nauki Uniwersytetu Warszawskiego

Pracownicy uczelni* Wszyscy pracownicy afiliowani przy UW: zatrudnieni na stanowiskach badawczych i dydaktycznych, a także pracownicy niebędący nauczycielami akademickimi, niezależnie od formy zatrudnienia i wymiaru etatu.

Zakres podmiotowy

Doktoranci i studenci Osoby uczestniczące w programach studiów doktorskich oraz studenci wszystkich poziomów studiów prowadzący działalność badawczą.

Pracownicy uczelni

Doktoranci i studenci

Stażyści i praktykanci

Współpracownicy zewnętrzni

Stażyści i praktykanci, współpracownicy zewnętrzni Osoby odbywające staże, praktyki, otrzymujące stypendia oraz słuchacze różnych form kształcenia oferowanych przez UW, a także wizytujący pracownicy naukowi oraz inne osoby, z którymi Uniwersytet zawarł umowy, o ile tak stanowi treść tych umów.

*Wszystkie rzeczowniki męskoosobowe użyte w Przewodniku jako nazwy funkcji lub stanowisk odnoszą się do pełniących je osób niezależnie od płci.

Otwarta nauka

Publikacje w czasopismach naukowych Niezależnie od ich zasięgu, prestiżu i miejsca wydania – wszystkie artykuły w czasopismach naukowych podlegają wymogom otwartego dostępu.

Polityka otwartej nauki Uniwersytetu Warszawskiego

Rozprawy doktorskie Podlegają szczególnym regulacjom dotyczącym otwartego dostępu, zapewniając publiczny dostęp do osiągnięć naukowych młodych badaczy.

Zakres przedmiotowy

Publikacje konferencyjne Recenzowane materiały z konferencji, sympozjów i innych wydarzeń naukowych, które prezentują wyniki badań.

Dane badawcze Wszystkie dane wytworzone w wyniku badań prowadzonych na UW, które mogą być wykorzystane przez innych naukowców.

Monografie i rozdziały Monografie o charakterze naukowym oraz rozdziały w monografiach, zarówno autorskie, jak i redakcyjne.

Ważne!Polityka NIE obejmuje prac dyplomowych ani zaliczeniowych studentów.

Publikacje

Otwarty dostępdo publikacji

Droga Zielona

Repozytorium Instytucjonalne UW Deponowanie publikacji w ReIn UW – instytucjonalnym repozytorium, które umożliwia samodzielne archiwizowanie i udostępnianie swoich prac.

Twórcy zapewniają otwarty dostęp do publikacji, wybierając jedną z dwóch ścieżek, które mają na celu maksymalizację zasięgu ich pracy naukowej:

Droga Złota

§2

Czasopisma i wydawnictwa OA Publikowanie w czasopismach i wydawnictwach oferujących natychmiastowy otwarty dostęp do wszystkich publikacji.

Publikacje

• Polityka rekomenduje zdeponowanie publikacji w ostatecznej wersji opublikowanej (VoR – Version of Record) lub w ostatecznej wersji autorskiej (AAM – Author Accepted Manuscript).
• Zdeponowana publikacja powinna zostać objęta licencją otwartego dostępu.
• Metadane (dane bibliograficzne, abstrakt, słowa kluczowe) opisujące publikację należy udostępniać na zasadach zgodnych z oświadczeniem CC0 (domena publiczna).

• Publikacja powinna zostać zdeponowana niezwłocznie po opublikowaniu (licząc od daty publikacji) lub po upływie okresu embarga nałożonego przez wydawcę, z uwzględnieniem specyfiki różnych dziedzin nauki.

Otwarty dostępdo publikacji

Publikacje afiliowane przy Uniwersytecie Warszawskim, bez względu na wybór ścieżki publikacyjnej (model otwarty lub zamknięty) muszą zostać zdeponowane w Repozytorium Instytucjonalnym UW w pełnym tekście.

Embargo – okres, w którym publikacja naukowa nie jest powszechnie dostępna ze względu na ograniczenia nałożone przez wydawcę; wydawca przyjmuje określoną politykę wydawniczą w przypadku samodzielnej archiwizacji i wskazujew konkretnej umowie z autorem okres, w którym autor nie może opublikować swej pracy w repozytorium cyfrowym, na swojej domowej stronie internetowej lub innych serwisach internetowych.

§2

Ograniczenia prawne

Publikacje

Wersje publikacji

Autor posiada autorskie prawa majątkowe

Wydawnictwo przejmuje autorskie prawa majątkowe

PDF

Redakcja i skład

Zgłoszenie

Recenzje

Korekta

(peer review)

preprint

ostateczna wersja autorska (AAM / postprint)

ostateczna wersja opublikowana (VoR)

Może być publikowanaw repozytorium lub na platformie typu arXiv, bioRxiv, OSF.

Przyjęcie do publikacji

Publikacja

§2

Wersja umieszczona przez wydawcę na stronie www. Polityka wydawnictwa określa, czy publikacja może być udostępniona w repozytorium instytucjonalnym.Jeśli opłacono APC (article processing charge) i wybrano licencję CC BY, autor może zdeponować tę wersję w repozytorium instytucjonalnym.

Zasady określono w umowie z wydawcą. Polityki opisano w katalogu Open Policy Finder (wcześniej SHERPA/RoMEO). Wydawcy najczęściej pozwalają udostępnić tę wersję w repozytorium instytucjonalnym po upływie embargo.

Publikacje

Licencje

Licencje otwartego dostępu (Open Access licence, OA) to zasady prawne, które określają, co użytkownicy mogą robićz publikacją naukową udostępnioną w otwartym dostępie.

Zastępują tradycyjny model „wszystkie prawa zastrzeżone” zasadą „pewne prawa zastrzeżone”. Dzięki takiej licencji autor pozwala odbiorcom na określone formy korzystania z jego pracy — np. na: kopiowanie, udostępnianie, drukowanie czy tworzenie utworów pochodnych — często bez konieczności uzyskiwania dodatkowej zgody.

Po co są licencje OA?Gwarantują:

• jasne określenie praw użytkowników,
• ochronę autora (np. wymagany sposób cytowania),
• możliwość swobodnego rozpowszechniania wiedzy naukowej.

§2

Najczęściej stosowane są licencje Creative Commons (CC).

Więcej o licencjach na stronie internetowej

Publikacje

Autor powinien:

1. Sprawdzić w umowie lub na stronie wydawcy zapisy dotyczące praw autorskich, otwartego dostępu i samoarchiwizacji publikacji w repozytorium uczelnianym.
2. Zdeponować w Repozytorium Instytucjonalnym UW (ReIn UW) pełny tekst publikacji afiliowanej przy UW. Dotyczy to także publikacji z tradycyjnych czasopism „zamkniętych” i tych, które są dostępne gdzie indziej.
3. Wgrać do ReIn UW plik z odpowiednią wersję publiakcji: VoR lub AAM, ewentualnie preprint.
1. preferowana: VoR – Version of Record,
2. alternatywna: AAM – Author Accepted Manuscript,
3. gdy umowa z wydawcą nie pozwala: preprint + link do wersji wydawcy,
4. w przypadku embarga: deponowanie wcześniej, udostępnienie po terminie.
4. Wybrać odpowiednią licencję otwartą (preferowana CC BY).
5. Uzupełnić metadane, które będę udostępnione na licecncji CC0.

§2

Dane badawcze

Otwarty dostęp do danych badawczych

Robią to poprzez:

• przygotowanie danych zgodnie z zasadami FAIR,
• opracowanie i (w razie potrzeby) aktualizację planu zarządzania danymi (DMP, Data management Plan) wraz z dokumentacją,
• zdeponowanie DMP w ReIn UW – zapewnia to otwarty dostęp do jego treści,
• zdeponowanie danych w DB UW (Repozytorium Dane Badawcze UW) lub innym zaufanym repozytorium dziedzinowym oraz udostępnienie metadanych na zasadach CC0, co zapewnia otwarty dostęp do danych – z poszanowaniem przepisów o ochronie danych osobowych, tajemnicy przedsiębiorstwa czy informacji niejawnych.

Twórcy danych badawczych udostępniają je zgodnie z zasadą „tak otwarte, jak to możliwe, na tyle zamknięte, na ile to konieczne” (as open as possible, as closed as necessary).

Co oznacza ta zasada?

§3

Dane badawcze

Otwarty dostęp do danych badawczych w Polityce otwartej nauki UW

Współpraca międzyinstytucjonalna Zasady udostępnienia danych badawczych ze współpracy międzyinstytucjonalnej należy ustalić w Data Management Plan (DMP) z uwzględnieniem regulacji obowiązujących w instytucjach partnerów.

Wymagania grantowe W wypadku rozbieżności między Polityką otwartej nauki UW a umowami o dofinansowanie obowiązują postanowienia tych umów.

Dane wrażliwe Jeśli pełne otwarcie danych nie jest możliwe, dopuszcza się embargo czasowe lub ograniczony dostęp.

§3

Poradnik dla naukowcówi data stewardów

Witryna informacyjna

Rekomendacje

Czasopisma i monografie wydawane na UW

Rekomendacje dotyczące czasopism i monografii wydawanych na UW również zostały zawarte w Polityce otwartej nauki Uniwersytetu Warszawskiego:

Otwarte publikowanie Redakcjom czasopism i wydawcom monografii rekomenduje się przechodzenie do modeli otwartego publikowania i stosowanie wolnych i otwartych licencji.

Umowy z autorami Zaleca się, by umowy z autorami umożliwiały im udostępnianie utworów w otwartych repozytoriach bez embarga, a jeśli to niemożliwe – aby takie embargo było wyraźnie określone.

§4

DOAJ i DOAB Rekomenduje się zgłaszanie otwartych czasopism do katalogu Directory of Open Access Journals, a otwartych książek – do Directory of Open Access Books.

Pełnomocnicy do spraw otwartej nauki

Pełnomocnicy do spraw otwartej nauki

Dopuszcza się powoływanie pełnomocników do sprawotwartej nauki w jednostkach organizacyjnych Uniwersytetuw celu koordynacji działań w zakresie otwartej nauki.

Za koordynację działań w zakresie otwartej nauki na poziomie całej Uczelni odpowiada Pełnomocnik Rektora UW ds. otwartej nauki, do którego głównych zadań należy:

Rektor UW

Pełnomocnik Rektora UW ds. Otwartej Nauki

Pełnomocnik jednostki UW

Pełnomocnik jednostki UW

Pełnomocnik jednostki UW

Pełnomocnik jednostki UW

• informowanie o Polityce i doradzanie interesariuszom,

• koordynowanie prac związanych z infrastrukturą otwartej nauki UW,

• edukowanie,
• monitorowanie realizacji Polityki i raportowanie wyników,

• prowadzenie analiz i wnioskowanie w sprawie wdrażania otwartych rozwiązań na różnych etapach procesu badawczego,

• koordynowanie prac Pełnomocników ds. otwartej nauki.

§6

Zespół Doradczy ds. otwartej nauki

Zespół Doradczyds. otwartej nauki

Do zadań Zespołu należy:

• udzielanie wsparcia rektorowi, prorektorom

i kierownikom jednostek organizacyjnych UW w zakresie przyjmowania rozwiązań dotyczących otwartej nauki, zgodnych z przepisami prawa, z uregulowaniami obowiązującymi na UW oraz z zaleceniami instytucji krajowych i międzynarodowych na temat polityk otwartościowych, rozwiązań technicznychi teleinformatycznych,

• formułowanie zaleceń, rekomendacji oraz opiniowanie propozycji w zakresie wdrażania otwartych rozwiązań na różnych etapach procesu badawczego.

§7

Zespół Doradczy ds. otwartej nauki, powołuje Rektor UW, na wniosek Pełnomocnika Rektora ds. otwartej nauki.

Kontakt

Pełnomocnik Rektora ds. otwartej nauki

repozytorium.buw@uw.edu.pl

Karolina Minch

otwarta.nauka@uw.edu.pl

danebadawczeuw@icm.edu.pl

Wykorzystano grafiki Storyset

PON UW — Instrukcja

Wprowadza ona domyślną otwartość. Oznacza to, że wyniki badań, dane, publikacje, oprogramowanie i metody powinny być udostępniane publicznie, aby wspierać przejrzystość, replikowalność i rozwój nauki. Natomiast wprowadzanie ograniczeń jest stosowane tylko tam, gdzie to uzasadnione – tylko wtedy, gdy istnieją ważne powody, np.:

• ochrona danych osobowych (RODO),
• ochrona własności intelektualnej lub praw patentowych,
• względy bezpieczeństwa,
• tajemnice handlowe,
• kwestie etyczne (np. wrażliwe dane).

Licencje Creative Commons (CC)

SPEKTRUM

Copyleft

Copyright

Domena Publiczna

• wszystkie prawa zrzeczone

• należy podać twórcę (uznanie autorstwa)

• należy podać twórcę (uznanie autorstwa)
• adaptacje muszą być udostępniane na tych samych warunkach

• należy podać twórcę (uznanie autorstwa)
• dozwolone wyłącznie niekomercyjne wykorzystanie utworu
• adaptacje muszą być udostępniane na tych samych warunkach

• należy podać twórcę (uznanie autorstwa)
• dozwolone wyłącznie niekomercyjne wykorzystanie utworu

• należy podać twórcę (uznanie autorstwa)
• niedozwolone są utwory zależne ani adaptacje

• należy podać twórcę (uznanie autorstwa)
• dozwolone wyłącznie niekomercyjne wykorzystanie utworu

• niedozwolone są utwory zależne ani adaptacje

• wszystkie prawa zastrzeżone

Copyright

Zachowuj, modyfikuj, wykorzystuj ponownie, remiksuj i rozpowszechniaj

Otwarty Dostęp

Twórczynią tego schematu jest Shuana Niessen (2025), jest objęty licencją CC BY-NC.Tłum. na j. pol. Zu Sendor

Rozwiązania dla ograniczeń prawnych (§ 2)

Preprint jako alternatywaW przypadku gdy zdeponowanie ostatecznej wersji opublikowanej lub ostatecznej wersji autorskiej nie jest możliwe z powodu postanowień umów z wydawcami, twórcy są zobowiązani do zdeponowania w ReIn UW preprintu publikacji i udzielenia licencji otwartej lub wolnej. Preprint wraz z linkiem odsyłającym do strony czasopisma lub wydawcy powinien być udostępniony po ukazaniu się publikacji.

Procedura w przypadku embargaW przypadku nałożenia przez wydawcę embarga, twórcy są zobowiązani do udostępnienia w ReIn UW wersji VoR (Version of Record) lub AAM (Author Accepted Manuscript) po jego upływie. Można zdeponować wcześniej, dostęp zostanie otwarty automatycznie.

PDF

ostateczna wersja opublikowana (VoR)

ostateczna wersja autorska (AAM / postprint)

preprint (pierwsza, nierecenzowana wersja tekstu wysłana do wydawcy)

Licencje Creative Commons (CC)

SPEKTRUM

Copyleft

Copyright

Domena Publiczna

• wszystkie prawa zrzeczone

• należy podać twórcę (uznanie autorstwa)

• należy podać twórcę (uznanie autorstwa)
• adaptacje muszą być udostępniane na tych samych warunkach

• należy podać twórcę (uznanie autorstwa)
• dozwolone wyłącznie niekomercyjne wykorzystanie utworu
• adaptacje muszą być udostępniane na tych samych warunkach

• należy podać twórcę (uznanie autorstwa)
• dozwolone wyłącznie niekomercyjne wykorzystanie utworu

• należy podać twórcę (uznanie autorstwa)
• niedozwolone są utwory zależne ani adaptacje

• należy podać twórcę (uznanie autorstwa)
• dozwolone wyłącznie niekomercyjne wykorzystanie utworu

• niedozwolone są utwory zależne ani adaptacje

• wszystkie prawa zastrzeżone

Copyright

Zachowuj, modyfikuj, wykorzystuj ponownie, remiksuj i rozpowszechniaj

Otwarty Dostęp

Twórczynią tego schematu jest Shuana Niessen (2025), jest objęty licencją CC BY-NC.Tłum. na j. pol. Zu Sendor

DOAJ, czyli Directory of Open Access Journals to największa baza danych zbierająca informacje o czasopismach naukowych publikowanych w otwartym dostępie. Dzięki stosowanym procedurom polegającym na dokładnym sprawdzeniu każdego czasopisma, DOAJ jest najbardziej zaufanym katalogiem otwartych czasopism. Dobór czasopism do bazy oparty jest na zbadaniu naukowości czasopisma i jego otwartości. DOAB, czyli Directory of Open Access Books to otwarta infrastruktura zaangażowana w otwartą naukę. Zawiera pełnotekstowe książki z wielu dziedzin wiedzy (m.in. nauki o ziemi, matematyka, ekonomia, nauki społeczne i humanistyczne) różnych wydawców.

Dostępność Rozpraw Doktorskich w ramach PON UW

Oświadczenie autorskie Autorzy rozpraw doktorskich są zobowiązani do złożenia oświadczenia o udzieleniu lub nieudzieleniu Uniwersytetowi Warszawskiemu licencji otwartej lub wolnej na udostępnianie rozprawy po obronie w ReIn UW.

Ochrona informacji niejawnej W przypadku rozprawy doktorskiej, której przedmiot jest objęty tajemnicą prawnie chronioną, w ReIn UW udostępnia się tylko recenzje z wyłączeniem treści objętych tą tajemnicą. To rozwiązanie równoważy zasadę otwartości z wymogami ochrony informacji poufnych.

Automatyczny transfer z APD Elektroniczne wersje rozpraw doktorskich wraz z recenzjami oraz ich metadane będą pobierane z Archiwum Prac Dyplomowych Uniwersytetu Warszawskiego do ReIn UW na 30 dni przed obroną.