Dolu Prozesuetan Hezkuntza Jarduerak egiteko Orientabideak
Aitor Ikastola
Maialen Mutuberria
2025-2026 ikasturtea
‘Heriotzaren gaia Hezkuntzan sartzen ez bada, ez da bizitzarako hezten.’
Mar Cortina
Índice
04. Hezkuntza etapen arabera
01. Zergatik gida hau?
10. Lehen Hezkuntzako baliabideak
07. Dekalogoak
08. Baliabide didaktikoak
05. Esku-hartze eta protokoloak
02. Zer da dolua?
11. DBH
03. Oinarrizko baliabideak
09. Haur hezkuntzako baliabideak
12. Irakasleentzat baliabidea
06. Alerta seinaleak
01. Zergatik gida hau?
-Hezkuntzan hutsune nabarmena dolua lantzeko. -Irakasleek eta zuzendaritzek sarritan ez dakite nola jokatu. -Helburua: orientabide praktikoak eskaintzea segurtasuna eta egokitzapena hobetzeko. Norentzat da? Hezkuntza elkarte osoarentzat.
02. Zer da dolua?
-Ez da gaixotasun bat.-Ez du iraupen jakinik. -Denek ezberdin pasatzen dugu. -Umeekin adina eta ulermen gaitasuna kontuan izan behar da.
-Galeraren aurrean sortzen den prozesu biologiko, psikologiko eta soziala. -Ez da gaixotasuna, egokitze-prozesu naturala da. -Adierazleak: tristura, haserrea, nekea, arreta falta, isolamendua… -Guztiok modu desberdinean bizi dugu.
03. Oinarrizko orientabideak
Bi esku-hartze mota daude: -Hezitzailea: Heriotzaren pedagogia du helburu eta ikastetxeko curriculumean txertatzen da. -Aringarria: Ikaslearen inguruko norbaiten heriotza ondoren ematen den laguntza da. Gida hau bigarrenari erantzuten dio.
Jarraibideak:
- Errespetua: bakoitzak bere erritmoa eta modua du.
- Egia eta zintzotasuna: ez eufemismoak, ez gezurrak.
- Enpatia: entzun, ez epaitu.
- Presentzia: ez utzi bakarrik, ez presarik.
- Normaltasuna: emozioak adierazteko baimena.
04. Hezkuntza etaparen arabera
6-9 urte
0-3 urte
Nola bizi dute: Pixkanaka kontzeptua barneratu, bizidunen zikloa ulertzeko gai. Erreakzioa: Ezinegon fisikoa, konzentrazio galera, hildako helduaren rola hartu. Orientabidea: Tailerrak, marrazkiak, olerkiak, horma-irudiak.
LH
HH
Nola bizi dute: Ez dute heriotza kontzeptua ulertzen. Abandonatuak sentitzen dira. Erreakzioak: Haserrea, lo gutxi, negarrerako joera. Orientabidea: Eguneroko erritmoari eustea.
9-12 urte
3-6 urte
Nola bizi dute: Unibertsaltasun kontzeptua ulertu, heriotzan pentsatzen hasi, erritualen esanahia ulertu. Erreakzioa: Antsietatea, amorrua, kosta egiten zaie sentitzen dutenaz hitz egitea. Orientabidea: Mintzatzeko aukera eman, errespetatu bakarrik egon nahi badute.
Nola bizi dute: Oraindik ez dute barneratu kontzeptua, pentsamendu egozentrikoa, haien errua dela pentsatu. Erreakzioak: Kasketak, haserreak, ondoeza fisikoa, lo egiteko arazoak... Orientabidea: Galderak erantzun eufemismorik gabe, heriotzari buruzko ipuinak irakurri,
LH
HH
12-16 urte
Nola bizi dute: Kontzeptua barneratuta, urrun ikusten dute. Erreakzioa: Jarrera aldakorra, isolamendua, interes galera, errudun sentitu, bere buruaz beste egiteko zantzuak. Orientabidea: Gaiari buruz egiteko jarduerak, firmak, argazki bildumak, solasaldiak.
DBH
05. Esku-hartze eta protokoloak
Nola jokatu ikaslearen gertuko norbaiten heriotzaren aurrean.
3 Klaustroarekin nola jokatu
1. Ikasleekin nola jokatu
-Arduradunak bilatu eta gela pribatu batera lagundu. -Ez utzi inoiz bakarrik. -Familia etortzen denean eta haiekin elkartzen denean bakarrik utzi. -Ikastetxean bueltatzean: Maldutasuna, gehiegizko babesean ez erori.
-Berria egia dela baieztatu. -Irakasleei eskela edo ohar bidez jakinarazi. -Zurrumurruak ekidin.
4. Erreferentzia-taldearekin nola jokatu
-Naturaltasunez gerturatu. -Informazioa adina kontuan izanda eman. -Emozio-adierazpenak baimendu. -Garen bezalakoak agertu. -Emozioen adierazpena suspertu eta baloratu. -Ez gehitu min gehiago.
2. Familiarekin nola jokatu
-Doluminak eman. -Hileta errituetara joan. -Ikaslearen jarraipena koordinatu.
05. Esku-hartze eta protokoloak
05. Esku-hartze eta protokoloak
05. Esku-hartze eta protokoloak
05. Esku-hartze eta protokoloak
05. Esku-hartze eta protokoloak
Nola jokatu hezkuntza elkarteko ikasle, irakasle edo beste langileren baten heriotzaren aurrean.
1. Gelditu denbora batez ikastetxeko ohiko jarduera
4. Minaren adierazpenerako denbora eta lekua eskaini
2. Klaustroan eman berria, kontsignak zehaztu
5. Dolu kolektiboa egiten lagundu dezaketen errituak prestatu
3. Irakasle bat izendatu familiarekin harremanetan jartzeko
6. Kanpoko laguntza espezializatua eskatu behar bada.
06. Alerta seinaleak
Sei hilabete/urtebete pasa ondoren mantentze badira:
Sei hilabete/urtebete pasa ondoren mantentze badira:
-Lagunekiko interesa galtzea.
-Nerabeengan arrisku jarduerak egitea.
-Apatia eta sentikortasun eza.
-Etsipena, bere burua zauritzeko pentsamenduak.
-Dolu, oldakortasun edo erruduntasun erreakzio oso biziak.
-Hildakoaren gehiegizko antzeratzea edo harekin elkartzeko gogoa.
-Tristura sakon luzea, loezina.
-Eskolako errendimenduan aldaketa garrantzitsuak.
-Erregresioak (Adinari ez dagokion portaerak).
-Dolua lantzen dagoen pertsonak eskatzen duenean.
07. Dekalogoa
Concepció Poch-ek (2003) sortutako dekalogoa
Gezurrik ez esan.
Ez azaldu ulertu dezakeena baino gehiago.
Dolu egoera baten aurretik hitz egin heriotzaz.
Ez lotu heriotza eragozpen edo gaixotasun arinekin.
Heriotza hitza erabili, ez leungarriak ("joan egin da").
Hildakoaz hitz egiteko aukera eman.
Heriotzaren itzulezintasuna sendotu.
Irakasleek/tutoreek berri izan behar dute.
Gure mina ez gorde (helduak ere sentiberak gara).
Haurrentzako laguntza taldeak sortzea kontuan hartu.
08. Baliabide didaktikoak
Jarraitu beharreko jarraibideak.
Idatziak (ipuinak, bertsoak, olerkiak...)
-Ipuinak/Olerkiak irakurri eta sentimenduak antzeman. -Galeraz hitz egin (hortzen erorketa, banaketa...) -Bizitza eta heriotza marraztu/modelatu. -Duguna baloratu eta eskertu.
Filmak
-Filma ikusi. -Sentimenduak, desioak identifikatu eta partekatu. -Bizitzaren zikloaren inguruan hausnartu. -Sentitzen dutena idatziz adierazi.
08. Baliabide didaktikoak
Dolu kolektiboa errazten duten jarduerak.
Hildakoaren bizi izandako gertaera kontatu.
Oroimenerako gune partekatua sortu.
Adierazpen artistikoa (marrazkiak, musika, antzerkia).
Erritualak aktiboki prestatu (familiarekin elkarlanean.
Omenaldi ekitaldia prestatu.
Gelan bildu (kandela, biril batean).
Idatziz adierazi (gutuna, bertsoak).
Ekintza fisikoak prestatu (energia askatzeko).
09. Haur Hezkuntzako baliabideak
Liburuak
-Hil dira negarriak, jaio dira irriak. -Irri aldizkaria -Betiko - Timus Mas. -Yo siempre te querré - Hans Wilhelm -Pupu eta Lore triste - Uxue Alberdi Estibalitz
Filmak
-Bambi -El Rey León
10. Lehen Hezkuntzako baliabideak
Liburuak
-Zaintzo - Pello Añorga. -Aitatxo balkoian dago - S. Calleja. -Baltaxar inoizko astorik bakartiena - I. Misschaert. -Abuelo ¿dónde estás? - E. Mantoni. -No es fácil pequeña ardilla - E. Ramon. -Aitonaren txalupa - M. Landa. -Ama! - Iñaki Zubeldia. -Ehun ipuin hitz gutxitan - J. Ormazabal.
Filmak
-Historia de una gaviota. -Hercules. -El Rey León. -Hermano Oso. -Ponette. -Mi chica.
11. DBH-ko baliabideak
Liburuak
-Un verano para morir - Lois Lowry -El principito - A. Saint Exupery -Consejo para jóvenes ante el significado de la muerte - A. Wolfelt -Una medicina para no llorar - D. Paloma eta M. Arango. -Espejo de la luna - Sato Norikiyo -Te lo contaré en un viaje - C. Garrido
Filmak
-La habitación del hijo -Los descendientes -El hombre bicentenario -Despedidas -Posdata: te quiero -La vida continúa -Más allá de los sueños -Mi chica
Bideoak
-The lighthouse -Maika La princesa -Semilla del recuerdo -La dama y la muerte -El último viaje -Gesto de amor -Pensando en los demás -Cambio de pilas -Alma -EMI
Eskerrik asko!
Dolu Prozesuetan Hezkuntza Jarduerak egiteko Orientabideak
Maialen Mutuberria
Created on November 4, 2025
Start designing with a free template
Discover more than 1500 professional designs like these:
View
Newspaper Presentation
View
Audio tutorial
View
Pechakucha Presentation
View
Desktop Workspace
View
Decades Presentation
View
Psychology Presentation
View
Medical Dna Presentation
Explore all templates
Transcript
Dolu Prozesuetan Hezkuntza Jarduerak egiteko Orientabideak
Aitor Ikastola
Maialen Mutuberria
2025-2026 ikasturtea
‘Heriotzaren gaia Hezkuntzan sartzen ez bada, ez da bizitzarako hezten.’
Mar Cortina
Índice
04. Hezkuntza etapen arabera
01. Zergatik gida hau?
10. Lehen Hezkuntzako baliabideak
07. Dekalogoak
08. Baliabide didaktikoak
05. Esku-hartze eta protokoloak
02. Zer da dolua?
11. DBH
03. Oinarrizko baliabideak
09. Haur hezkuntzako baliabideak
12. Irakasleentzat baliabidea
06. Alerta seinaleak
01. Zergatik gida hau?
-Hezkuntzan hutsune nabarmena dolua lantzeko. -Irakasleek eta zuzendaritzek sarritan ez dakite nola jokatu. -Helburua: orientabide praktikoak eskaintzea segurtasuna eta egokitzapena hobetzeko. Norentzat da? Hezkuntza elkarte osoarentzat.
02. Zer da dolua?
-Ez da gaixotasun bat.-Ez du iraupen jakinik. -Denek ezberdin pasatzen dugu. -Umeekin adina eta ulermen gaitasuna kontuan izan behar da.
-Galeraren aurrean sortzen den prozesu biologiko, psikologiko eta soziala. -Ez da gaixotasuna, egokitze-prozesu naturala da. -Adierazleak: tristura, haserrea, nekea, arreta falta, isolamendua… -Guztiok modu desberdinean bizi dugu.
03. Oinarrizko orientabideak
Bi esku-hartze mota daude: -Hezitzailea: Heriotzaren pedagogia du helburu eta ikastetxeko curriculumean txertatzen da. -Aringarria: Ikaslearen inguruko norbaiten heriotza ondoren ematen den laguntza da. Gida hau bigarrenari erantzuten dio.
Jarraibideak:
04. Hezkuntza etaparen arabera
6-9 urte
0-3 urte
Nola bizi dute: Pixkanaka kontzeptua barneratu, bizidunen zikloa ulertzeko gai. Erreakzioa: Ezinegon fisikoa, konzentrazio galera, hildako helduaren rola hartu. Orientabidea: Tailerrak, marrazkiak, olerkiak, horma-irudiak.
LH
HH
Nola bizi dute: Ez dute heriotza kontzeptua ulertzen. Abandonatuak sentitzen dira. Erreakzioak: Haserrea, lo gutxi, negarrerako joera. Orientabidea: Eguneroko erritmoari eustea.
9-12 urte
3-6 urte
Nola bizi dute: Unibertsaltasun kontzeptua ulertu, heriotzan pentsatzen hasi, erritualen esanahia ulertu. Erreakzioa: Antsietatea, amorrua, kosta egiten zaie sentitzen dutenaz hitz egitea. Orientabidea: Mintzatzeko aukera eman, errespetatu bakarrik egon nahi badute.
Nola bizi dute: Oraindik ez dute barneratu kontzeptua, pentsamendu egozentrikoa, haien errua dela pentsatu. Erreakzioak: Kasketak, haserreak, ondoeza fisikoa, lo egiteko arazoak... Orientabidea: Galderak erantzun eufemismorik gabe, heriotzari buruzko ipuinak irakurri,
LH
HH
12-16 urte
Nola bizi dute: Kontzeptua barneratuta, urrun ikusten dute. Erreakzioa: Jarrera aldakorra, isolamendua, interes galera, errudun sentitu, bere buruaz beste egiteko zantzuak. Orientabidea: Gaiari buruz egiteko jarduerak, firmak, argazki bildumak, solasaldiak.
DBH
05. Esku-hartze eta protokoloak
Nola jokatu ikaslearen gertuko norbaiten heriotzaren aurrean.
3 Klaustroarekin nola jokatu
1. Ikasleekin nola jokatu
-Arduradunak bilatu eta gela pribatu batera lagundu. -Ez utzi inoiz bakarrik. -Familia etortzen denean eta haiekin elkartzen denean bakarrik utzi. -Ikastetxean bueltatzean: Maldutasuna, gehiegizko babesean ez erori.
-Berria egia dela baieztatu. -Irakasleei eskela edo ohar bidez jakinarazi. -Zurrumurruak ekidin.
4. Erreferentzia-taldearekin nola jokatu
-Naturaltasunez gerturatu. -Informazioa adina kontuan izanda eman. -Emozio-adierazpenak baimendu. -Garen bezalakoak agertu. -Emozioen adierazpena suspertu eta baloratu. -Ez gehitu min gehiago.
2. Familiarekin nola jokatu
-Doluminak eman. -Hileta errituetara joan. -Ikaslearen jarraipena koordinatu.
05. Esku-hartze eta protokoloak
05. Esku-hartze eta protokoloak
05. Esku-hartze eta protokoloak
05. Esku-hartze eta protokoloak
05. Esku-hartze eta protokoloak
Nola jokatu hezkuntza elkarteko ikasle, irakasle edo beste langileren baten heriotzaren aurrean.
1. Gelditu denbora batez ikastetxeko ohiko jarduera
4. Minaren adierazpenerako denbora eta lekua eskaini
2. Klaustroan eman berria, kontsignak zehaztu
5. Dolu kolektiboa egiten lagundu dezaketen errituak prestatu
3. Irakasle bat izendatu familiarekin harremanetan jartzeko
6. Kanpoko laguntza espezializatua eskatu behar bada.
06. Alerta seinaleak
Sei hilabete/urtebete pasa ondoren mantentze badira:
Sei hilabete/urtebete pasa ondoren mantentze badira:
-Lagunekiko interesa galtzea.
-Nerabeengan arrisku jarduerak egitea.
-Apatia eta sentikortasun eza.
-Etsipena, bere burua zauritzeko pentsamenduak.
-Dolu, oldakortasun edo erruduntasun erreakzio oso biziak.
-Hildakoaren gehiegizko antzeratzea edo harekin elkartzeko gogoa.
-Tristura sakon luzea, loezina.
-Eskolako errendimenduan aldaketa garrantzitsuak.
-Erregresioak (Adinari ez dagokion portaerak).
-Dolua lantzen dagoen pertsonak eskatzen duenean.
07. Dekalogoa
Concepció Poch-ek (2003) sortutako dekalogoa
Gezurrik ez esan.
Ez azaldu ulertu dezakeena baino gehiago.
Dolu egoera baten aurretik hitz egin heriotzaz.
Ez lotu heriotza eragozpen edo gaixotasun arinekin.
Heriotza hitza erabili, ez leungarriak ("joan egin da").
Hildakoaz hitz egiteko aukera eman.
Heriotzaren itzulezintasuna sendotu.
Irakasleek/tutoreek berri izan behar dute.
Gure mina ez gorde (helduak ere sentiberak gara).
Haurrentzako laguntza taldeak sortzea kontuan hartu.
08. Baliabide didaktikoak
Jarraitu beharreko jarraibideak.
Idatziak (ipuinak, bertsoak, olerkiak...)
-Ipuinak/Olerkiak irakurri eta sentimenduak antzeman. -Galeraz hitz egin (hortzen erorketa, banaketa...) -Bizitza eta heriotza marraztu/modelatu. -Duguna baloratu eta eskertu.
Filmak
-Filma ikusi. -Sentimenduak, desioak identifikatu eta partekatu. -Bizitzaren zikloaren inguruan hausnartu. -Sentitzen dutena idatziz adierazi.
08. Baliabide didaktikoak
Dolu kolektiboa errazten duten jarduerak.
Hildakoaren bizi izandako gertaera kontatu.
Oroimenerako gune partekatua sortu.
Adierazpen artistikoa (marrazkiak, musika, antzerkia).
Erritualak aktiboki prestatu (familiarekin elkarlanean.
Omenaldi ekitaldia prestatu.
Gelan bildu (kandela, biril batean).
Idatziz adierazi (gutuna, bertsoak).
Ekintza fisikoak prestatu (energia askatzeko).
09. Haur Hezkuntzako baliabideak
Liburuak
-Hil dira negarriak, jaio dira irriak. -Irri aldizkaria -Betiko - Timus Mas. -Yo siempre te querré - Hans Wilhelm -Pupu eta Lore triste - Uxue Alberdi Estibalitz
Filmak
-Bambi -El Rey León
10. Lehen Hezkuntzako baliabideak
Liburuak
-Zaintzo - Pello Añorga. -Aitatxo balkoian dago - S. Calleja. -Baltaxar inoizko astorik bakartiena - I. Misschaert. -Abuelo ¿dónde estás? - E. Mantoni. -No es fácil pequeña ardilla - E. Ramon. -Aitonaren txalupa - M. Landa. -Ama! - Iñaki Zubeldia. -Ehun ipuin hitz gutxitan - J. Ormazabal.
Filmak
-Historia de una gaviota. -Hercules. -El Rey León. -Hermano Oso. -Ponette. -Mi chica.
11. DBH-ko baliabideak
Liburuak
-Un verano para morir - Lois Lowry -El principito - A. Saint Exupery -Consejo para jóvenes ante el significado de la muerte - A. Wolfelt -Una medicina para no llorar - D. Paloma eta M. Arango. -Espejo de la luna - Sato Norikiyo -Te lo contaré en un viaje - C. Garrido
Filmak
-La habitación del hijo -Los descendientes -El hombre bicentenario -Despedidas -Posdata: te quiero -La vida continúa -Más allá de los sueños -Mi chica
Bideoak
-The lighthouse -Maika La princesa -Semilla del recuerdo -La dama y la muerte -El último viaje -Gesto de amor -Pensando en los demás -Cambio de pilas -Alma -EMI
Eskerrik asko!