UNIT 3: Relationship Between Weight and Mass

Project Number: 2023-1-PL01-KA220-SCH-000164042

ÜNİTE 3: Ağırlık ve Kütle Arasındaki İlişki

Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the European Education and Culture Executive Agency (EACEA). Neither the European Union nor EACEA can be held responsible for them.

Giriş

• Bu etkinlikte gündelik hayatta sık sık birbirinin yerine kullanılan kütle ve ağırlık kavramları arasındaki fark üzerinde duracağız.

source: freepik.com

Öğrenme Çıktıları

Öğrenciler:

• Kütle ve ağırlık kavramlarını karşılaştırır.
• Kütleye etki eden yer çekimi kuvvetini ağırlık olarak adlandırır.

source: freepik.com

source: freepik.com

source: freepik.com

• Gündelik hayatta bir çok kez kütle ve ağırlık kavramlarının birbirinin yerine kullanıldığına şahit olmuşsunuzdur.
• Ancak fen kitaplarında bunların birbiriyle ilişkili ama farklı şeyler olduğu ifade edilir. Peki kütle ile ağırlık arasındaki fark tam olarak nedir?
• Gelin kütle ve ağırlık kavramlarına yakından bakalım:

Kütle Nedir?

• Kütle, bir nesnedeki değişmeyen madde miktarıdır; cisimlerin barındırdıkları atom sayısına ve çeşidine bağlı olarak belirlenir.
• Eşit kollu terazi ile ölçülür. Birimi gram veya kilogramdır.
• Örneğin 1 karbon atomunun kütlesi 1.9945×10^−23 gramdır. Dolayısıyla eğer 10^23 tane karbon atomundan oluşan saf bir maddeyi tartacak olursanız 1.9945 g geldiğini görürsünüz. O halde bir cismin kütlesinin o cismi oluşturan atomların kütlelerinin toplamına eşit olduğunu söyleyebiliriz.

source: freepik.com

Kütle Nedir?

• Eğer bir cismin kütlesi değiştirilmek isteniyorsa o cismi oluşturan taneciklerin sayısı ve/veya çeşidi değiştirilmelidir. Örneğin bir bardaktaki suyun üzerine biraz daha su eklediğinizde bardaktaki tanecik miktarını değiştirdiğiniz için kütleyi arttırmış olursunuz. Aynı şekilde, bardaktaki suyun bir kısmını içtiğinizde bardaktaki tanecik miktarı azaldığından kütlesini azaltmış olursunuz.

• Ancak tanecik miktarı sabit kaldığı sürece cismin kütlesi değişmeyecektir.

source: freepik.com

Peki o zaman ağırlık nedir?

• Ağırlık kütleye etki eden kuvvetin büyüklüğüdür. Dinamometre ile ölçülür ve birimi “Newton”dur. Tanımdan da anlaşılacağı üzere ağırlığı kütleye bağlı olarak tanımlıyoruz. Kütle olmadan ağırlıktan söz edemeyiz.
• Bir cismin kütlesi arttığında ağırlığı da artar. Kütlesi azaldığında ağırlığı da azalır. Ancak kütle ile ağırlık yine de aynı şeyler değildir. Çünkü kütleyi değiştirmeden de ağırlığı değiştirmek mümkünüdür.
• Aradaki farkı daha iyi anlamak için bir öğrenme etkinliği gerçekleştirelim:

source: freepik.com

ÖĞRENME ETKİNLİĞİ:

• Özdeş iki cismi alıp bir eşit kollu terazinin kefelerine yerleştirdiğinizi düşünün. Özdeş olduklarından terazi dengede kalacaktır. Bu teraziyi ve ağırlıkları alıp Ay’a, Mars’a veya herhangi bir gezegene götürseniz sizce terazinin dengesi bozulur mu?
• Akranlarınızla tartışınız.

……………………………………………………………………………………………………….........………………………………………………………………………………………….……………………………………………………………………………………………………………….

• Yandaki QR kodu taratarak arttırılmış gerçeklik ortamında farklı gezegenlere yolculuk edip cisimlerin kütle ve ağırlığına ilişkin gözlemler gerçekleştirebilirsiniz.

Gözlemlerinizi not ediniz. Etkinlik hakkında daha fazla bilgi edinmek için sağdaki QR kodunu tarayın. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Gözlemlerinize bağlı olarak kütle ve ağırlık kavramları arasındaki ilişkiyi tanımlayınız. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 80 kg kütleli bir ağırlığı kaldırmaya çalışan bir halterciyi düşünün. Sizce halterci bu denemeyi Dünya’da mı yoksa Ay’da mı yapsa halteri daha kolay kaldırır? Görüşünüzü gerekçeleriyle açıklayınız. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………