Project Number: 2023-1-PL01-KA220-SCH-000164042
Dział 10: Kwasy i zasady
Projekt współfinansowany przez Komisję Europejską. Publikacja odzwierciedla jedynie stanowisko autora, a Komisja nie ponosi odpowiedzialności za sposób wykorzystania zawartych w niej informacji. Nr projektu: 2023-1-PL01-KA220-SCH-000164042
Wstęp
W tym dziale poznasz kwasy i zasady, a także koncepcję pH, z którą spotykamy się w wielu sytuacjach w naszym codziennym życiu.
Źródło: canva.com
Cele lekcji:
Cele lekcji:
- Wyrażenie ogólnych właściwości kwasów i zasad.
- Podanie przykładów kwasów i zasad z życia codziennego.
- Wnioski na temat kwasowości i zasadowości substancji, korzystając z wartości pH.
Ciekawe odkrycie: otwory hydrotermalne
Kominy hydrotermalne zostały odkryte przypadkowo w 1977 roku przez grupę naukowców ze Stanów Zjednoczonych podczas badania dna morskiego u wybrzeży Wysp Galapagos na Oceanie Spokojnym.
Źródło: canva.com
Ciekawe odkrycie: otwory hydrotermalne
Ich głównym celem było zbadanie połączeń płyt tektonicznych na dnie morskim. Jednak podczas nurkowania niespodziewanie odkryli strumienie ciepłej, bogatej w minerały wody wyłaniającej się z dna morskiego na głębokości 2500 metrów.
Źródło: canva.com
Ciekawe odkrycie: otwory hydrotermalne
Woda oceaniczna, podgrzewana przez magmę przesączającą się przez szczeliny w dnie oceanu, przenosi jony metali i inne minerały z magmy na dno oceanu. Gromadzenie się tych minerałów w czasie tworzy otwory hydrotermalne.
Źródło: canva.com
Ciekawe odkrycie: otwory hydrotermalne
Pod wpływem gorącej wody unoszącej się z magmy temperatura wewnątrz komina może osiągnąć 350-400oC, a przy ujściu komina 100oC.
Źródło: canva.com
Ciekawe odkrycie: otwory hydrotermalne
Zazwyczaj z kominów wydobywa się czarny lub biały dym. Podczas gdy czarny dym zawiera duże ilości minerałów siarki, biały dym zawiera jasne minerały, takie jak bar, wapń i krzem. To sprawia, że warunki otoczenia są bardzo trudne dla życia, zarówno pod względem temperatury, jak i kwasowości.
Źródło: canva.com
Ciekawe odkrycie: otwory hydrotermalne
Jednak wbrew oczekiwaniom zaobserwowano wiele gatunków, które przystosowały się do tych trudnych warunków. Niektóre z nich są nawet znane jako endemiczne, co oznacza, że mogą przetrwać tylko w regionie, w którym na Ziemi znajdują się otwory hydrotermalne.
Źródło: canva.com
Ciekawe odkrycie: otwory hydrotermalne
Może wydawać się dziwne, że wybieramy życie w tak surowym miejscu, skoro na Ziemi jest tak wiele innych miejsc, w których warunki są bardziej sprzyjające. Ale kto wie: może nasze warunki życia są równie trudne dla tych stworzeń.
Źródło: canva.com
Ciekawe odkrycie: otwory hydrotermalne
Na przykład, jeśli ktoś z was interesuje się kwiatami, to wie, że niektóre kwiaty nie rosną we wszystkich glebach, potrzebują własnej, specjalnej gleby. Podobnie jak w przypadku kominów hydrotermalnych, w naszym przykładzie uprawy kwiatów, kwasowość-zasadowość jest ważnym parametrem dla czynności życiowych. Przyjrzyjmy się więc bliżej kwasom i zasadom, które są niezbędne do życia:
Źródło: canva.com
Czym są kwasy i zasady?
Koncepcje kwasów, zasad i pH są bardzo ważne w naszym rozumieniu substancji chemicznych. Kwasy i zasady były definiowane na różne sposoby w historii. Kwasy są zwykle znane ze swojego kwaśnego smaku, podczas gdy zasady są znane ze swojego gorzkiego smaku. Ponadto kwasy zmieniają papierek lakmusowy na czerwony, podczas gdy zasady zmieniają go na niebieski.
Czym są kwasy i zasady?
Jednak ponieważ próbowanie każdej substancji chemicznej może być niebezpieczne, konieczne jest stosowanie bezpieczniejszych i bardziej szczegółowych metod analizy w celu ustalenia, czy substancja jest kwaśna czy zasadowa.
Źródło: canva.com
Czym są kwasy i zasady?
Jeśli spojrzysz na książki naukowe, zobaczysz, że istnieją różne definicje kwasu i zasady. Jedną z najczęstszych jest definicja kwasu i zasady Arrheniusa opracowana przez szwedzkiego naukowca Svante Arrheniusa. Zgodnie z tą definicją substancje, które po dysocjacji wydzielają jony wodorowe (H+), to kwasy, a substancje wydzielające jony hydroksylowe (OH-), to zasady.
Źródło: canva.com
Czym są kwasy i zasady?
Chociaż ta definicja jest nadal stosowana, w niektórych przypadkach może być niewystarczająca. Ponieważ zgodnie z tą definicją, aby substancja była kwaśna, musi mieć wodór w swojej strukturze, a aby była zasadowa, musi mieć grupę hydroksylową.
Źródło: canva.com
Czym są kwasy i zasady?
Istnieją jednak substancje, które nie zawierają OH- w swojej strukturze, ale nadal wykazują właściwości zasadowe. Jednym z najlepszych przykładów jest NH₃. Związek NH₃ (amoniak) ma właściwości zasadowe, mimo że nie zawiera jonów OH-.
Źródło: canva.com
Czym są kwasy i zasady?
Inną definicją kwasów i zasad jest definicja Brönsteda-Lowry'ego. Definicja ta opiera się na teorii reakcji kwas-zasada stworzonej niezależnie przez Johannesa Nicolausa Brønsteda i Thomasa Martina Lowry'ego.
Źródło: canva.com
Czym są kwasy i zasady?
Zgodnie z tą teorią, substancje, które po dysocjacji wydzielają jony (H+), to kwasy, a te, które mogą je otrzymywać, to zasady. Kwasy dają jony wodorowe (H+) i zamieniają się w swoje własne zasady. Zasady natomiast przyjmują jony wodorowe (H+) i zamieniają się w swoje własne kwasy.
Źródło: canva.com
Czym są kwasy i zasady?
Chociaż woda jest w rzeczywistości obojętna, wiadomo, że może wykazywać właściwości kwasowe lub zasadowe w zależności od tego, czy substancja, z którą wchodzi w interakcję, jest kwasem czy zasadą. Kiedy woda wchodzi w interakcję z kwasem, wykazuje właściwości zasadowe; kiedy wchodzi w interakcję z zasadą, wykazuje właściwości kwasowe. Ze względu na tę właściwość wodę definiuje się jako substancję amfoteryczną. Podczas gdy definicja Arrheniusa jest niewystarczająca do wyjaśnienia tych substancji amfoterycznych, definicja Brönsteda-Lowry'ego może wyjaśnić te substancje.
Źródło: canva.com
Miejsce kwasów i zasad w naszym życiu
Kiedy myślimy o kwasach i zasadach, wiele osób myśli o niebezpiecznych chemikaliach, o których uczyli się na lekcjach nauk ścisłych, przechowywanych w zamkniętych szafkach w laboratorium.
Miejsce kwasów i zasad w naszym życiu
Szczególnie kwasy mogą stanowić zagrożenie dla wielu osób. Jednak kwasy i zasady można znaleźć w wielu miejscach w naszym codziennym życiu. Przykładami kwasów w naszym codziennym życiu jest kwas cytrynowy, który znajduje się w pomarańczach, cytrynach, occie i wielu produktach spożywczych. Jak widać, wszystkie one pasują do definicji kwasu Arrheniusa.
Źródło: canva.com
Miejsce kwasów i zasad w naszym życiu
Powstawanie zasad występuje głównie w produktach czyszczących. Mydła, wybielacze, pasta do zębów, soda oczyszczona (wodorowęglan sodu) to materiały bazowe, których często używamy w codziennym życiu.
Źródło: canva.com
Miejsce kwasów i zasad w naszym życiu
Innym odzwierciedleniem kwasów i zasad w naszym codziennym życiu są sole. Sole powstają, gdy kwasy i zasady łączą się i neutralizują. Dlatego w laboratoriach, jeśli zostaniesz ochlapany kwasem podczas eksperymentu, zaleca się, aby najpierw zmyć go dużą ilością wody, a następnie dużą ilością mydła.
Źródło: canva.com
Miejsce kwasów i zasad w naszym życiu
Kwas + zasada= sól + woda HCl + NaOH = NaCl + H2O
Na przykład używamy pasty do zębów, która jest zasadą, aby zapobiec uszkodzeniu zębów przez kwasy w jedzeniu, które spożywamy. Ale w paście do zębów nie używamy bardzo silnych zasad stosowanych w laboratoriach, które mają działanie drażniące.
Źródło: canva.com
Miejsce kwasów i zasad w naszym życiu
Dlatego nie wystarczy klasyfikować substancji jako kwasy i zasady. Potrzebne są metody analityczne, aby określić moc kwasów i zasad. W tym momencie natrafiamy na pojęcie „pH” lub „mocy wodoru”. Przyjrzyjmy się bliżej pojęciu pH.
Źródło: canva.com
Pojęcie pH
Pojęcie pH jest miarą kwasowości lub zasadowości substancji. Skala pH daje nam jasne informacje, aby określić, czy substancja jest kwaśna czy zasadowa.
Źródło: canva.com
Pojęcie pH
Zgodnie z tą skalą, jeśli wartość pH jest mniejsza niż 7, substancja jest kwaśna; jeśli jest większa niż 7, jest zasadowa; a jeśli wynosi 7, jest obojętna. Wartość pH substancji zależy bezpośrednio od stosunku stężeń jonów wodorowych [H+] i jonów hydroksylowych [OH-].
Źródło: canva.com
Pojęcie pH
Jeśli stężenie H+ jest wyższe niż stężenie OH-, nasza substancja jest kwaśna; to znaczy, że wartość pH jest niższa niż 7. Jeśli stężenie OH- jest wyższe niż stężenie H+, nasza substancja jest zasadowa; to znaczy, że wartość pH jest większa niż 7.
Źródło: canva.com
Pojęcie pH
Jeśli obecne są równe ilości jonów OH- i H+, substancja jest obojętna i ma pH 7.
Źródło: canva.com
Pojęcie pH
Na przykład czysta woda (pH=7) jest przykładem substancji neutralnej. Gdy wartość pH zbliża się do 0, substancja staje się bardziej kwaśna, a gdy zbliża się do 14, staje się bardziej zasadowa.
Źródło: canva.com
Pojęcie pH
UWAGA: Mocne zasady o wysokim pH mogą być równie niebezpieczne, jak mocne kwasy. Z tego powodu bardzo ważne jest, aby znać pH substancji chemicznej, która ma być użyta.
Źródło: canva.com
Doświadczenie:
W tym doświadczeniu musisz zdecydować, czy substancje chemiczne w środowisku rozszerzonej rzeczywistości są kwasami czy zasadami, a następnie uporządkować je według stopnia pH od słabego do silnego. Możesz użyć „tabeli wskaźników pH”, aby określić stopień pH.
Doświadczenie:
Why do you think different indicators are needed when determining pH? .............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. How did you choose the indicators during the activity? .............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. Briefly explain the concept and importance of pH in the light of what you have learned in this unit. ..............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
Copy - UNIT 10: Acids and Bases
Eco-Smart Schools
Created on November 1, 2025
Start designing with a free template
Discover more than 1500 professional designs like these:
View
Urban Illustrated Presentation
View
3D Corporate Reporting
View
Discover Your AI Assistant
View
Vision Board
View
SWOT Challenge: Classify Key Factors
View
Explainer Video: Keys to Effective Communication
View
Explainer Video: AI for Companies
Explore all templates
Transcript
Project Number: 2023-1-PL01-KA220-SCH-000164042
Dział 10: Kwasy i zasady
Projekt współfinansowany przez Komisję Europejską. Publikacja odzwierciedla jedynie stanowisko autora, a Komisja nie ponosi odpowiedzialności za sposób wykorzystania zawartych w niej informacji. Nr projektu: 2023-1-PL01-KA220-SCH-000164042
Wstęp
W tym dziale poznasz kwasy i zasady, a także koncepcję pH, z którą spotykamy się w wielu sytuacjach w naszym codziennym życiu.
Źródło: canva.com
Cele lekcji:
Cele lekcji:
Ciekawe odkrycie: otwory hydrotermalne
Kominy hydrotermalne zostały odkryte przypadkowo w 1977 roku przez grupę naukowców ze Stanów Zjednoczonych podczas badania dna morskiego u wybrzeży Wysp Galapagos na Oceanie Spokojnym.
Źródło: canva.com
Ciekawe odkrycie: otwory hydrotermalne
Ich głównym celem było zbadanie połączeń płyt tektonicznych na dnie morskim. Jednak podczas nurkowania niespodziewanie odkryli strumienie ciepłej, bogatej w minerały wody wyłaniającej się z dna morskiego na głębokości 2500 metrów.
Źródło: canva.com
Ciekawe odkrycie: otwory hydrotermalne
Woda oceaniczna, podgrzewana przez magmę przesączającą się przez szczeliny w dnie oceanu, przenosi jony metali i inne minerały z magmy na dno oceanu. Gromadzenie się tych minerałów w czasie tworzy otwory hydrotermalne.
Źródło: canva.com
Ciekawe odkrycie: otwory hydrotermalne
Pod wpływem gorącej wody unoszącej się z magmy temperatura wewnątrz komina może osiągnąć 350-400oC, a przy ujściu komina 100oC.
Źródło: canva.com
Ciekawe odkrycie: otwory hydrotermalne
Zazwyczaj z kominów wydobywa się czarny lub biały dym. Podczas gdy czarny dym zawiera duże ilości minerałów siarki, biały dym zawiera jasne minerały, takie jak bar, wapń i krzem. To sprawia, że warunki otoczenia są bardzo trudne dla życia, zarówno pod względem temperatury, jak i kwasowości.
Źródło: canva.com
Ciekawe odkrycie: otwory hydrotermalne
Jednak wbrew oczekiwaniom zaobserwowano wiele gatunków, które przystosowały się do tych trudnych warunków. Niektóre z nich są nawet znane jako endemiczne, co oznacza, że mogą przetrwać tylko w regionie, w którym na Ziemi znajdują się otwory hydrotermalne.
Źródło: canva.com
Ciekawe odkrycie: otwory hydrotermalne
Może wydawać się dziwne, że wybieramy życie w tak surowym miejscu, skoro na Ziemi jest tak wiele innych miejsc, w których warunki są bardziej sprzyjające. Ale kto wie: może nasze warunki życia są równie trudne dla tych stworzeń.
Źródło: canva.com
Ciekawe odkrycie: otwory hydrotermalne
Na przykład, jeśli ktoś z was interesuje się kwiatami, to wie, że niektóre kwiaty nie rosną we wszystkich glebach, potrzebują własnej, specjalnej gleby. Podobnie jak w przypadku kominów hydrotermalnych, w naszym przykładzie uprawy kwiatów, kwasowość-zasadowość jest ważnym parametrem dla czynności życiowych. Przyjrzyjmy się więc bliżej kwasom i zasadom, które są niezbędne do życia:
Źródło: canva.com
Czym są kwasy i zasady?
Koncepcje kwasów, zasad i pH są bardzo ważne w naszym rozumieniu substancji chemicznych. Kwasy i zasady były definiowane na różne sposoby w historii. Kwasy są zwykle znane ze swojego kwaśnego smaku, podczas gdy zasady są znane ze swojego gorzkiego smaku. Ponadto kwasy zmieniają papierek lakmusowy na czerwony, podczas gdy zasady zmieniają go na niebieski.
Czym są kwasy i zasady?
Jednak ponieważ próbowanie każdej substancji chemicznej może być niebezpieczne, konieczne jest stosowanie bezpieczniejszych i bardziej szczegółowych metod analizy w celu ustalenia, czy substancja jest kwaśna czy zasadowa.
Źródło: canva.com
Czym są kwasy i zasady?
Jeśli spojrzysz na książki naukowe, zobaczysz, że istnieją różne definicje kwasu i zasady. Jedną z najczęstszych jest definicja kwasu i zasady Arrheniusa opracowana przez szwedzkiego naukowca Svante Arrheniusa. Zgodnie z tą definicją substancje, które po dysocjacji wydzielają jony wodorowe (H+), to kwasy, a substancje wydzielające jony hydroksylowe (OH-), to zasady.
Źródło: canva.com
Czym są kwasy i zasady?
Chociaż ta definicja jest nadal stosowana, w niektórych przypadkach może być niewystarczająca. Ponieważ zgodnie z tą definicją, aby substancja była kwaśna, musi mieć wodór w swojej strukturze, a aby była zasadowa, musi mieć grupę hydroksylową.
Źródło: canva.com
Czym są kwasy i zasady?
Istnieją jednak substancje, które nie zawierają OH- w swojej strukturze, ale nadal wykazują właściwości zasadowe. Jednym z najlepszych przykładów jest NH₃. Związek NH₃ (amoniak) ma właściwości zasadowe, mimo że nie zawiera jonów OH-.
Źródło: canva.com
Czym są kwasy i zasady?
Inną definicją kwasów i zasad jest definicja Brönsteda-Lowry'ego. Definicja ta opiera się na teorii reakcji kwas-zasada stworzonej niezależnie przez Johannesa Nicolausa Brønsteda i Thomasa Martina Lowry'ego.
Źródło: canva.com
Czym są kwasy i zasady?
Zgodnie z tą teorią, substancje, które po dysocjacji wydzielają jony (H+), to kwasy, a te, które mogą je otrzymywać, to zasady. Kwasy dają jony wodorowe (H+) i zamieniają się w swoje własne zasady. Zasady natomiast przyjmują jony wodorowe (H+) i zamieniają się w swoje własne kwasy.
Źródło: canva.com
Czym są kwasy i zasady?
Chociaż woda jest w rzeczywistości obojętna, wiadomo, że może wykazywać właściwości kwasowe lub zasadowe w zależności od tego, czy substancja, z którą wchodzi w interakcję, jest kwasem czy zasadą. Kiedy woda wchodzi w interakcję z kwasem, wykazuje właściwości zasadowe; kiedy wchodzi w interakcję z zasadą, wykazuje właściwości kwasowe. Ze względu na tę właściwość wodę definiuje się jako substancję amfoteryczną. Podczas gdy definicja Arrheniusa jest niewystarczająca do wyjaśnienia tych substancji amfoterycznych, definicja Brönsteda-Lowry'ego może wyjaśnić te substancje.
Źródło: canva.com
Miejsce kwasów i zasad w naszym życiu
Kiedy myślimy o kwasach i zasadach, wiele osób myśli o niebezpiecznych chemikaliach, o których uczyli się na lekcjach nauk ścisłych, przechowywanych w zamkniętych szafkach w laboratorium.
Miejsce kwasów i zasad w naszym życiu
Szczególnie kwasy mogą stanowić zagrożenie dla wielu osób. Jednak kwasy i zasady można znaleźć w wielu miejscach w naszym codziennym życiu. Przykładami kwasów w naszym codziennym życiu jest kwas cytrynowy, który znajduje się w pomarańczach, cytrynach, occie i wielu produktach spożywczych. Jak widać, wszystkie one pasują do definicji kwasu Arrheniusa.
Źródło: canva.com
Miejsce kwasów i zasad w naszym życiu
Powstawanie zasad występuje głównie w produktach czyszczących. Mydła, wybielacze, pasta do zębów, soda oczyszczona (wodorowęglan sodu) to materiały bazowe, których często używamy w codziennym życiu.
Źródło: canva.com
Miejsce kwasów i zasad w naszym życiu
Innym odzwierciedleniem kwasów i zasad w naszym codziennym życiu są sole. Sole powstają, gdy kwasy i zasady łączą się i neutralizują. Dlatego w laboratoriach, jeśli zostaniesz ochlapany kwasem podczas eksperymentu, zaleca się, aby najpierw zmyć go dużą ilością wody, a następnie dużą ilością mydła.
Źródło: canva.com
Miejsce kwasów i zasad w naszym życiu
Kwas + zasada= sól + woda HCl + NaOH = NaCl + H2O
Na przykład używamy pasty do zębów, która jest zasadą, aby zapobiec uszkodzeniu zębów przez kwasy w jedzeniu, które spożywamy. Ale w paście do zębów nie używamy bardzo silnych zasad stosowanych w laboratoriach, które mają działanie drażniące.
Źródło: canva.com
Miejsce kwasów i zasad w naszym życiu
Dlatego nie wystarczy klasyfikować substancji jako kwasy i zasady. Potrzebne są metody analityczne, aby określić moc kwasów i zasad. W tym momencie natrafiamy na pojęcie „pH” lub „mocy wodoru”. Przyjrzyjmy się bliżej pojęciu pH.
Źródło: canva.com
Pojęcie pH
Pojęcie pH jest miarą kwasowości lub zasadowości substancji. Skala pH daje nam jasne informacje, aby określić, czy substancja jest kwaśna czy zasadowa.
Źródło: canva.com
Pojęcie pH
Zgodnie z tą skalą, jeśli wartość pH jest mniejsza niż 7, substancja jest kwaśna; jeśli jest większa niż 7, jest zasadowa; a jeśli wynosi 7, jest obojętna. Wartość pH substancji zależy bezpośrednio od stosunku stężeń jonów wodorowych [H+] i jonów hydroksylowych [OH-].
Źródło: canva.com
Pojęcie pH
Jeśli stężenie H+ jest wyższe niż stężenie OH-, nasza substancja jest kwaśna; to znaczy, że wartość pH jest niższa niż 7. Jeśli stężenie OH- jest wyższe niż stężenie H+, nasza substancja jest zasadowa; to znaczy, że wartość pH jest większa niż 7.
Źródło: canva.com
Pojęcie pH
Jeśli obecne są równe ilości jonów OH- i H+, substancja jest obojętna i ma pH 7.
Źródło: canva.com
Pojęcie pH
Na przykład czysta woda (pH=7) jest przykładem substancji neutralnej. Gdy wartość pH zbliża się do 0, substancja staje się bardziej kwaśna, a gdy zbliża się do 14, staje się bardziej zasadowa.
Źródło: canva.com
Pojęcie pH
UWAGA: Mocne zasady o wysokim pH mogą być równie niebezpieczne, jak mocne kwasy. Z tego powodu bardzo ważne jest, aby znać pH substancji chemicznej, która ma być użyta.
Źródło: canva.com
Doświadczenie:
W tym doświadczeniu musisz zdecydować, czy substancje chemiczne w środowisku rozszerzonej rzeczywistości są kwasami czy zasadami, a następnie uporządkować je według stopnia pH od słabego do silnego. Możesz użyć „tabeli wskaźników pH”, aby określić stopień pH.
Doświadczenie:
Why do you think different indicators are needed when determining pH? .............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. How did you choose the indicators during the activity? .............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. Briefly explain the concept and importance of pH in the light of what you have learned in this unit. ..............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................