ENOTHTA 3: ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ
Διαμόρφωση του ευρωπαίου ενεργού πολίτη: Αύξηση της διαπολιτισμικής/διαπολιτισμικής συνείδησης μέσω της καλλιέργειας δεξιοτήτων ζωής στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση
No. 2023-1-EL01-KA220-SCH-000158723
Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the European Education and Culture Executive Agency (EACEA). Neither the European Union nor EACEA can be held responsible for them.
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Οι δεξιότητες ζωής είναι πολύ σημαντικές για την ανάπτυξη των παιδιών. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας υποστηρίζει ότι υπάρχουν πέντε βασικά σύνολα δεξιοτήτων που προάγουν την ευημερία των νέων (WHO, 2020): 1. Λήψη αποφάσεων και επίλυση προβλημάτων
2. Kριτική και δημιουργική σκέψη
3. Eπικοινωνία και διαπροσωπικές σχέσεις
4. Aυτεπίγνωση και ενσυναίσθηση
5. Aντιμετώπιση του στρες και διαχείριση των συναισθημάτων
- Σε αυτή την ενότητα θα εστιάσουμε σε ορισμένες από τις δεξιότητες ζωής που θεωρούνται απαραίτητες για την υιοθέτηση ενός υγιού τρόπου ζωής και την ολόπλευρη ανάπτυξη των παιδιών, ώστε να γίνουν ώριμοι ενήλικες που λαμβάνουν συνειδητές αποφάσεις.
Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the European Education and Culture Executive Agency (EACEA). Neither the European Union nor EACEA can be held responsible for them.
Σε αυτή την ενότητα ελπίζουμε να βοηθήσουμε τους γονείς να κατανοήσουν καλύτερα:
Τη σημασία των δεξιοτήτων ζωής για την ανάπτυξη των παιδιών τους.
Μαθησιακοί στόχοι
Τη σημασία του γονεϊκού ρόλου στην υποστήριξη των παιδιών για την ανάπτυξη δεξιοτήτων ζωής.
Ενεργόντας ως πρότυπα για τα παιδιά όσον αφορά στην ανάπτυξη δεξιοτήτων ζωής.
Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the European Education and Culture Executive Agency (EACEA). Neither the European Union nor EACEA can be held responsible for them.
Στο τέλος αυτής της ενότητας αναμένεται ότι οι γονείς θα είναι πιο ενήμεροι ως προς:
Μαθησιακά αποτελέσματα
- Τη σημασία των δεξιοτήτων ζωής και την αξία τους για την επίτευξη γνωστικών στόχων.
- Την ανάγκη συνεργασίας με τα σχολεία για την ανάπτυξη των δεξιοτήτων ζωής των παιδιών.
- Την αξία της συμμετοχής σε δράσεις της τοπικής κοινότητας που θα ενισχύσουν τις δεξιότητες ζωής των παιδιών.
Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the European Education and Culture Executive Agency (EACEA). Neither the European Union nor EACEA can be held responsible for them.
Τι είναι οι δεξιότητες ζωής;
- Υπάρχουν διάφοροι όροι που θα μπορούσαν να συμπεριληφθούν στην ευρύτερη έννοια των δεξιοτήτων ζωής. Τέτοιοι όροι είναι, για παράδειγμα οι παρακάτω:
- ‘μη-γνωστικές δεξιότητες' που αναφέρονται στην κριτική και καινοτόμα σκέψη, στις διαπροσωπικές και ενδοπροσωπικές δεξιότητες, στις δεξιότητες ενεργού πολιτειότητας, στον ψηφιακό αλφαβητισμό και τον αλφαβητισμό στα μέσα μαζικής επικοινωνίας.
- 'κοινωνικές και συναισθηματικές δεξιότητες’ που αναφέρονται στην κριτική σκέψη, τη συναισθηματική νοημοσύνη, τη συνεργασία, τη δημιουργικότητα, την επίλυση προβλημάτων, τη διαχείριση του χρόνου, την ευελιξία, την ευσυνειδησία και τις διάφορες επικοινωνιακές δεξιότητες.
Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the European Education and Culture Executive Agency (EACEA). Neither the European Union nor EACEA can be held responsible for them.
Τι είναι οι δεξιότητες ζωής;
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (2020), οι δεξιότητες ζωής είναι "οι ικανότητες ευελιξίας και θετικής συμπεριφοράς που επιτρέπουν στα άτομα να αντιμετωπίζουν με αποτελεσματικότητα τις απαιτήσεις και τις προκλήσεις της καθημερινή ζωής” (σελ. 37).
Ο ΟΟΣΑ υποστηρίζει ότι οι “κοινωνικές και συναισθηματικές δεξιότητες” αναφέρονται στις ικανότητες ενός ατόμου να ρυθμίζει τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τη συμπεριφορά του.
Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the European Education and Culture Executive Agency (EACEA). Neither the European Union nor EACEA can be held responsible for them.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναφέρεται στις παρακάτω βασικές δεξιότητες που προάγουν την ευημερία των παιδιών και των νέων και για τις οποίες είναι σημαντικό να υποστηρίξουμε τα παιδιά και τους νέους να τις καλλιεργήσουν:
Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the European Education and Culture Executive Agency (EACEA). Neither the European Union nor EACEA can be held responsible for them.
ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΥΓΕΙΑΣ: ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ
1. Η λήψη αποφάσεων και η επίλυση προβλημάτων βοηθά τα παιδιά και τους νέους να αντιμετωπίζουν εποικοδομητικά τις αποφάσεις που αφορούν τη ζωή τους.
Βοηθώντας τα παιδιά να παίρνουν ουσιαστικές αποφάσεις και να κάνουν συνειδητές επιλογές, οι γονείς μπορούν να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο: α) όντας ξεκάθαροι σε ζητήματα αξιών και ηθικής
β) ενισχύοντας την κουλτούρα μάθησης ως κουλτούρα που μπορεί να παρέχει συνεχώς ασφάλεια στη ζωή τους
γ) διδάσκοντας τα παιδιά πώς να προστατεύουν τη δική τους ψυχική υγεία και ευημερία, συμμετέχοντας σε θετικές δραστηριότητες
δ) βοηθώντας τα παιδιά να οικοδομήσουν καλές και αξιόπιστες σχέσεις στο σχολείο και στο σπίτι και
ε) παρατηρώντας συμπεριφορές που μπορεί να έχουν αρνητικό αντίκτυπο στη ζωή τους, εμπιστευόμενοι τη διαίσθησή τους και το ''ένστικτό'' τους.
Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the European Education and Culture Executive Agency (EACEA). Neither the European Union nor EACEA can be held responsible for them.
ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΥΓΕΙΑΣ: ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ
2. Η κριτική και η δημιουργική σκέψη αναφέρονται στην ικανότητα των παιδιών να ελέγχουν και να αξιολογούν την αξιοπιστία των πληροφοριών, να κατανοούν τις σχέσεις μεταξύ γεγονότων ή ιδεών και να αμφισβητούν ιδέες, υποθέσεις και συμπεράσματα. Οι γονείς θα μπορούσαν να βοηθήσουν τα παιδιά να: α) διερευνούν εναλλακτικές λύσεις σε διάφορες καταστάσεις
β) αλληλεπιδρούν με άλλα άτομα από διαφορετικό υπόβαθρο (κοινωνικό, εκπαιδευτικό, πολιτισμικό)
γ) ανακαλύπτουν άγνωστα πεδία και να συμμετέχουν σε νέες δραστηριότητες
δ) κάνουν ερωτήσεις και
ε) τα ενθαρρύνουν να παίζουν χωρίς να περιορίζουν την ελευθερία τους, να πειραματίζονται και να κάνουν λάθη.
Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the European Education and Culture Executive Agency (EACEA). Neither the European Union nor EACEA can be held responsible for them.
ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΥΓΕΙΑΣ: ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ
3. Η επικοινωνία αναφέρεται στην ικανότητα των παιδιών να εκφράζονται, τόσο λεκτικά όσο και μη λεκτικά, με τρόπους που είναι κατάλληλοι για τον πολιτισμό μας και να οικοδομούν διαπροσωπικές σχέσεις με θετικό τρόπο με τους ανθρώπους με τους οποίους αλληλεπιδρούν.
Οι γονείς μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά να αναπτύξουν αυτοπεποίθηση δίνοντας το παράδειγμα:
α) Να λένε ΟΧΙ με δίκαιο και πειστικό τρόπο όταν αισθάνονται ότι παρασύρονται σε καταστάσεις στις οποίες δεν θέλουν να βρίσκονται.
β) Να δίνουν προσοχή στη γλώσσα του σώματος, στον τόνο της φωνής.
γ) Να διαχειρίζονται κατάλληλα τον χρόνο.
δ) Να χρησιμοποιούν "δηλώσεις του εγώ" αντί για "δηλώσεις του εσύ" (π.χ. "Νιώθω θυμωμένος όταν εσύ...." αντί για "Με θυμώνεις όταν...") και
ε) Να εκφράζουν τις δικές τους σκέψεις και τα συναισθήματά τους, αντί να ‘επιτίθενται’ σε κάποιο άλλο άτομο.
Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the European Education and Culture Executive Agency (EACEA). Neither the European Union nor EACEA can be held responsible for them.
ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΥΓΕΙΑΣ: ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ
4. Η αυτεπίγνωση περιλαμβάνει την αναγνώριση του εαυτού μας, του χαρακτήρα μας, των δυνατών και αδύνατων σημείων μας, των επιθυμιών και των αντιπαθειών μας. Όσον αφορά την ενσυναίσθηση, είναι η ικανότητα να φανταζόμαστε πώς είναι η ζωή για ένα άλλο άτομο, ακόμη και σε μια κατάσταση που μπορεί να μην είναι οικεία για εμάς. Όταν τα παιδιά είναι ικανά για αυτορρύθμιση, τείνουν να είναι ευέλικτα, να αντιμετωπίζουν θετικά τις αλλαγές και τη διαχείριση των συγκρούσεων.
Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the European Education and Culture Executive Agency (EACEA). Neither the European Union nor EACEA can be held responsible for them.
ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΥΓΕΙΑΣ: ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ
5. Η αντιμετώπιση του στρες αναφέρεται στην ικανότητα των παιδιών να μπορούν να αναγνωρίζουν τις πηγές του στρες στη ζωή τους, πώς αυτό τα επηρεάζει και να ενεργούν με τρόπους που θα μπορούσαν να τα βοηθήσουν στον έλεγχο των επιπέδων του στρες. Το άγχος στα παιδιά και τους εφήβους μπορεί να εμφανιστεί ως αντίδραση σε μια βραχυπρόθεσμη κατάσταση, π.χ. η επίδοση στις εξετάσεις, ή μπορεί να διαρκέσει περισσότερο π.χ. η δημιουργία ουσιαστικών σχέσεων στο σχολείο. Η αντιμετώπιση του άγχους είναι δυνατόν να είναι: α) εστιασμένη στο πρόβλημα ή
β) εστιασμένη στο συναίσθημα. Όταν τα παιδιά αισθάνονται ότι δεν μπορούν να ανταποκριθούν στις προκλήσεις, είναι πιο πιθανό να αντιδράσουν εστιάζοντας στο συναίσθημα. Για παράδειγμα, μπορεί να καταφύγουν σε ευσεβείς πόθους, να αποσπάσουν την προσοχή τους ή να εστιάσουν υπερβολικά στα θετικά. Αυτό αποτελεί μια προσπάθεια να μειώσουν τις δυσάρεστες συναισθηματικές αντιδράσεις που συνδέονται με το στρες, όπως η αμηχανία, ο φόβος, το άγχος, η κατάθλιψη, η διέγερση και η απογοήτευση.
Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the European Education and Culture Executive Agency (EACEA). Neither the European Union nor EACEA can be held responsible for them.
Γιατί είναι σημαντική η εκπαίδευση στις Δεξιότητες Ζωής;
Η εκπαίδευση στις δεξιότητες ζωής είναι σημαντική για την ανάπτυξη των παιδιών και των νέων. Η UNESCO υποστηρίζει ότι μπορεί να μας βοηθήσει να επιτύχουμε την προσωπική ανάπτυξη και βελτίωση ακολουθώντας τα παρακάτω: 1. "Μαθαίνω να γνωρίζω"
2. "Μαθαίνω να κάνω".
3. "Μαθαίνω να είμαι".
4. "Μαθαίνω να ζούμε μαζί" . Σε αυτό το πλαίσιο, κάθε παιδί και νέος μπορεί να μάθει από την πρώιμη παιδική ηλικία έως την εφηβεία και να επιτύχει εκτός από τον γραμματισμό και τον αριθμητισμό, την κριτική σκέψη και την επίλυση προβλημάτων, κοινωνικο-συναισθηματικές δεξιότητες, όπως η ηγεσία, η ομαδική εργασία και ο αυτοέλεγχος, και ειδικές για το πλαίσιο δεξιότητες που απαιτούνται για την εκτέλεση μιας συγκεκριμένης εργασίας.
Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the European Education and Culture Executive Agency (EACEA). Neither the European Union nor EACEA can be held responsible for them.
Ποιος είναι ο ρόλος του γονέα;
- Ο ρόλος του γονέα είναι πολύ σημαντικός για την έγκαιρη ανάπτυξη και ενίσχυση των δεξιοτήτων ζωής των παιδιών τους. Η οικογένεια είναι η πρώτη ομάδα που βιώνουν τα παιδιά και παίζει σημαντικό ρόλο στην κοινωνικοποίησή τους.
- Ως γονέας εκτός από την παροχή ενός ασφαλούς και υγιούς περιβάλλοντος (απαραίτητη προϋπόθεση) είναι σημαντικό να βοηθήσεις τα παιδιά και τους εφήβους να ενισχύσουν τις δεξιότητες ζωής, ωθώντας τους να συμμετέχουν:
- στις δουλειές του σπιτιού.
- σε αποφάσεις που αφορούν την καθημερινή τους ζωή.
- σε αποφάσεις που αφορούν την εκπαίδευση και την ανάπτυξή τους.
- στη ζωή της κοινότητας και να ενδιαφέρονται για όσα συμβαίνουν στην κοινότητά τους, συμπεριλαμβανομένων των σχολικών συλλόγων ή άλλων συλλογικοτήτων της γειτονιάς.
Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the European Education and Culture Executive Agency (EACEA). Neither the European Union nor EACEA can be held responsible for them.
Τι δραστηριότητες μπορείτε να κάνετε με τα παιδιά σας;
- Δώστε τους το καλό παράδειγμα και βοηθήστε τα να συνδεθούν με τους τοπικούς συλλόγους της γειτονιάς σας με το να είστε και εσείς μέλος στον τοπικό σας σύλλογο και να συμμετέχετε τακτικά στις δραστηριότητές τους.
- Συμμετέχετε στο σύλλογο γονέων του σχολείου και παρακολουθείτε τακτικά τις συνεδριάσεις τους - λάβετε μέρος στις εκλογές είτε ψηφίζοντας είτε ακόμη και θέτοντας υποψηφιότητα για μια θέση.
- Ορίστε μια ημερομηνία, τουλάχιστον μια φορά την εβδομάδα (π.χ. κατά τη διάρκεια των Σαββατοκύριακων) για να ετοιμάσετε μαζί τους ένα υγιεινό οικογενειακό γεύμα. Ζητήστε από το/α παιδί/α σας να συμμετέχει/ουν στην προετοιμασία των γευμάτων, στρώνοντας το τραπέζι και βοηθώντας στην προετοιμασία των φαγητών.
- Καταγράψτε τις εκδηλώσεις που πραγματοποιούνται στην τοπική σας γειτονιά, επιλέξτε αυτές που προτιμάτε και ταιριάζουν καλύτερα στο χρόνο σας. Κατόπιν ζητήστε από το παιδί σας να συμμετάσχει μαζί σας σε κάποιες από τις εκδηλώσεις αυτές (τουλάχιστον μία φορά κάθε 2-3 μήνες).
Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the European Education and Culture Executive Agency (EACEA). Neither the European Union nor EACEA can be held responsible for them.
Αναφορές
Cope, S. (2025). 18 αποτελεσματικές στρατηγικές και τεχνικές διαχείρισης χρόνου. Harvard Summer School (2022). 8 συμβουλές διαχείρισης χρόνου για φοιτητές. Hugh-Jones, D., & Borcan, O. (2022). Όχι, περίμενε, σταμάτα: Οι γονείς κάνουν τη διαφορά. BPS. Lorencová, H., Jarošová, E., Avgitidou, S., & Dimitriadou, C. (2019). Πρακτικές κριτικής σκέψης σε προγράμματα εκπαίδευσης εκπαιδευτικών: A systematic review. Studies in Higher Education, 44(5), 844-859. Πρακτικό Συμβούλιο (2018). Προστασία των παιδιών και των νέων. Ευθύνη κάθε ψυχολόγου. BPS. RaduloviÄ, L., & StanÄ iÄ, M. (2017). Τι χρειάζεται για την ανάπτυξη της κριτικής σκέψης στα σχολεία; Center for Educational Policy Studies Journal, 7(3), 9-25. Saeed, B. A., & Ramdane, T. (2022). Η επίδραση της εφαρμογής ενός μοντέλου δημιουργικής σκέψης στην ανάπτυξη δεξιοτήτων δημιουργικής σκέψης σε μαθητές γυμνασίου: Μια συστηματική ανασκόπηση. Review of Education, 10(3), e3379. Sugg, K. (2025). Διερεύνηση των πιέσεων που βιώνουν τα παιδιά και των στρατηγικών αντιμετώπισης που χρησιμοποιούν. BPS. UNESCO (2020). Καλλιέργεια της κοινωνικής και συναισθηματικής ευημερίας των παιδιών και των νέων κατά τη διάρκεια κρίσεων. Unicef (n.d). Γονείς για κάθε παιδί-Τι είναι το στρες; Ένα κοινό συναίσθημα που επηρεάζει τα παιδιά όσο και τους ενήλικες, απλά με διαφορετικό τρόπο. USAHS (n.d.). 9 αποδεδειγμένες τεχνικές και εργαλεία διαχείρισης χρόνου. Zilli, Ch. (2025). Η συμμετοχή των αυτιστικών μαθητών στη λήψη αποφάσεων σχετικά με τις σχολικές τους εμπειρίες: A Case Study Of One School (Μελέτη περίπτωσης ενός σχολείου). BPS.
https://www.upwork.com/resources/time-management-strategies
https://summer.harvard.edu/blog/8-time-management-tips-for-students/#1-Create-a-Calendar
https://www.bps.org.uk/psychologist/no-wait-stop-parents-do-make-difference
https://doi.org/10.1080/03075079.2019.1586331
https://www.bps.org.uk/guideline/safeguarding-children-and-young-people-every-psychologists-responsibility
https://doi.org/10.26529/cepsj.283
https://www.bps.org.uk/investigating-stresses-children-experience-and-coping-strategies-they-use
https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000373271
https://www.unicef.org/parenting/mental-health/what-is-stress
https://www.usa.edu/blog/time-management-techniques
https://www.bps.org.uk/participation-autistic-pupils-decision-making-about-their-school-experiences-case-study-one-school
Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the European Education and Culture Executive Agency (EACEA). Neither the European Union nor EACEA can be held responsible for them.
https://www.bps.org.uk/participation-autistic-pupils-decision-making-about-their-school-experiences-case-study-one-school
ENOTHTA 3: ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ
Eco-Smart Schools
Created on October 31, 2025
Start designing with a free template
Discover more than 1500 professional designs like these:
View
Discover Your AI Assistant
View
Urban Illustrated Presentation
View
Geographical Challenge: Drag to the map
View
Decisions and Behaviors in the Workplace
View
Tangram Game
View
Process Flow: Corporate Recruitment
View
Weekly Corporate Challenge
Explore all templates
Transcript
ENOTHTA 3: ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ
Διαμόρφωση του ευρωπαίου ενεργού πολίτη: Αύξηση της διαπολιτισμικής/διαπολιτισμικής συνείδησης μέσω της καλλιέργειας δεξιοτήτων ζωής στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση
No. 2023-1-EL01-KA220-SCH-000158723
Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the European Education and Culture Executive Agency (EACEA). Neither the European Union nor EACEA can be held responsible for them.
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Οι δεξιότητες ζωής είναι πολύ σημαντικές για την ανάπτυξη των παιδιών. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας υποστηρίζει ότι υπάρχουν πέντε βασικά σύνολα δεξιοτήτων που προάγουν την ευημερία των νέων (WHO, 2020): 1. Λήψη αποφάσεων και επίλυση προβλημάτων 2. Kριτική και δημιουργική σκέψη 3. Eπικοινωνία και διαπροσωπικές σχέσεις 4. Aυτεπίγνωση και ενσυναίσθηση 5. Aντιμετώπιση του στρες και διαχείριση των συναισθημάτων
Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the European Education and Culture Executive Agency (EACEA). Neither the European Union nor EACEA can be held responsible for them.
Σε αυτή την ενότητα ελπίζουμε να βοηθήσουμε τους γονείς να κατανοήσουν καλύτερα:
Τη σημασία των δεξιοτήτων ζωής για την ανάπτυξη των παιδιών τους.
Μαθησιακοί στόχοι
Τη σημασία του γονεϊκού ρόλου στην υποστήριξη των παιδιών για την ανάπτυξη δεξιοτήτων ζωής.
Ενεργόντας ως πρότυπα για τα παιδιά όσον αφορά στην ανάπτυξη δεξιοτήτων ζωής.
Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the European Education and Culture Executive Agency (EACEA). Neither the European Union nor EACEA can be held responsible for them.
Στο τέλος αυτής της ενότητας αναμένεται ότι οι γονείς θα είναι πιο ενήμεροι ως προς:
Μαθησιακά αποτελέσματα
Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the European Education and Culture Executive Agency (EACEA). Neither the European Union nor EACEA can be held responsible for them.
Τι είναι οι δεξιότητες ζωής;
Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the European Education and Culture Executive Agency (EACEA). Neither the European Union nor EACEA can be held responsible for them.
Τι είναι οι δεξιότητες ζωής;
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (2020), οι δεξιότητες ζωής είναι "οι ικανότητες ευελιξίας και θετικής συμπεριφοράς που επιτρέπουν στα άτομα να αντιμετωπίζουν με αποτελεσματικότητα τις απαιτήσεις και τις προκλήσεις της καθημερινή ζωής” (σελ. 37). Ο ΟΟΣΑ υποστηρίζει ότι οι “κοινωνικές και συναισθηματικές δεξιότητες” αναφέρονται στις ικανότητες ενός ατόμου να ρυθμίζει τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τη συμπεριφορά του.
Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the European Education and Culture Executive Agency (EACEA). Neither the European Union nor EACEA can be held responsible for them.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναφέρεται στις παρακάτω βασικές δεξιότητες που προάγουν την ευημερία των παιδιών και των νέων και για τις οποίες είναι σημαντικό να υποστηρίξουμε τα παιδιά και τους νέους να τις καλλιεργήσουν:
Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the European Education and Culture Executive Agency (EACEA). Neither the European Union nor EACEA can be held responsible for them.
ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΥΓΕΙΑΣ: ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ
1. Η λήψη αποφάσεων και η επίλυση προβλημάτων βοηθά τα παιδιά και τους νέους να αντιμετωπίζουν εποικοδομητικά τις αποφάσεις που αφορούν τη ζωή τους. Βοηθώντας τα παιδιά να παίρνουν ουσιαστικές αποφάσεις και να κάνουν συνειδητές επιλογές, οι γονείς μπορούν να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο: α) όντας ξεκάθαροι σε ζητήματα αξιών και ηθικής β) ενισχύοντας την κουλτούρα μάθησης ως κουλτούρα που μπορεί να παρέχει συνεχώς ασφάλεια στη ζωή τους γ) διδάσκοντας τα παιδιά πώς να προστατεύουν τη δική τους ψυχική υγεία και ευημερία, συμμετέχοντας σε θετικές δραστηριότητες δ) βοηθώντας τα παιδιά να οικοδομήσουν καλές και αξιόπιστες σχέσεις στο σχολείο και στο σπίτι και ε) παρατηρώντας συμπεριφορές που μπορεί να έχουν αρνητικό αντίκτυπο στη ζωή τους, εμπιστευόμενοι τη διαίσθησή τους και το ''ένστικτό'' τους.
Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the European Education and Culture Executive Agency (EACEA). Neither the European Union nor EACEA can be held responsible for them.
ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΥΓΕΙΑΣ: ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ
2. Η κριτική και η δημιουργική σκέψη αναφέρονται στην ικανότητα των παιδιών να ελέγχουν και να αξιολογούν την αξιοπιστία των πληροφοριών, να κατανοούν τις σχέσεις μεταξύ γεγονότων ή ιδεών και να αμφισβητούν ιδέες, υποθέσεις και συμπεράσματα. Οι γονείς θα μπορούσαν να βοηθήσουν τα παιδιά να: α) διερευνούν εναλλακτικές λύσεις σε διάφορες καταστάσεις β) αλληλεπιδρούν με άλλα άτομα από διαφορετικό υπόβαθρο (κοινωνικό, εκπαιδευτικό, πολιτισμικό) γ) ανακαλύπτουν άγνωστα πεδία και να συμμετέχουν σε νέες δραστηριότητες δ) κάνουν ερωτήσεις και ε) τα ενθαρρύνουν να παίζουν χωρίς να περιορίζουν την ελευθερία τους, να πειραματίζονται και να κάνουν λάθη.
Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the European Education and Culture Executive Agency (EACEA). Neither the European Union nor EACEA can be held responsible for them.
ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΥΓΕΙΑΣ: ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ
3. Η επικοινωνία αναφέρεται στην ικανότητα των παιδιών να εκφράζονται, τόσο λεκτικά όσο και μη λεκτικά, με τρόπους που είναι κατάλληλοι για τον πολιτισμό μας και να οικοδομούν διαπροσωπικές σχέσεις με θετικό τρόπο με τους ανθρώπους με τους οποίους αλληλεπιδρούν. Οι γονείς μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά να αναπτύξουν αυτοπεποίθηση δίνοντας το παράδειγμα: α) Να λένε ΟΧΙ με δίκαιο και πειστικό τρόπο όταν αισθάνονται ότι παρασύρονται σε καταστάσεις στις οποίες δεν θέλουν να βρίσκονται. β) Να δίνουν προσοχή στη γλώσσα του σώματος, στον τόνο της φωνής. γ) Να διαχειρίζονται κατάλληλα τον χρόνο. δ) Να χρησιμοποιούν "δηλώσεις του εγώ" αντί για "δηλώσεις του εσύ" (π.χ. "Νιώθω θυμωμένος όταν εσύ...." αντί για "Με θυμώνεις όταν...") και ε) Να εκφράζουν τις δικές τους σκέψεις και τα συναισθήματά τους, αντί να ‘επιτίθενται’ σε κάποιο άλλο άτομο.
Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the European Education and Culture Executive Agency (EACEA). Neither the European Union nor EACEA can be held responsible for them.
ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΥΓΕΙΑΣ: ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ
4. Η αυτεπίγνωση περιλαμβάνει την αναγνώριση του εαυτού μας, του χαρακτήρα μας, των δυνατών και αδύνατων σημείων μας, των επιθυμιών και των αντιπαθειών μας. Όσον αφορά την ενσυναίσθηση, είναι η ικανότητα να φανταζόμαστε πώς είναι η ζωή για ένα άλλο άτομο, ακόμη και σε μια κατάσταση που μπορεί να μην είναι οικεία για εμάς. Όταν τα παιδιά είναι ικανά για αυτορρύθμιση, τείνουν να είναι ευέλικτα, να αντιμετωπίζουν θετικά τις αλλαγές και τη διαχείριση των συγκρούσεων.
Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the European Education and Culture Executive Agency (EACEA). Neither the European Union nor EACEA can be held responsible for them.
ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΥΓΕΙΑΣ: ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ
5. Η αντιμετώπιση του στρες αναφέρεται στην ικανότητα των παιδιών να μπορούν να αναγνωρίζουν τις πηγές του στρες στη ζωή τους, πώς αυτό τα επηρεάζει και να ενεργούν με τρόπους που θα μπορούσαν να τα βοηθήσουν στον έλεγχο των επιπέδων του στρες. Το άγχος στα παιδιά και τους εφήβους μπορεί να εμφανιστεί ως αντίδραση σε μια βραχυπρόθεσμη κατάσταση, π.χ. η επίδοση στις εξετάσεις, ή μπορεί να διαρκέσει περισσότερο π.χ. η δημιουργία ουσιαστικών σχέσεων στο σχολείο. Η αντιμετώπιση του άγχους είναι δυνατόν να είναι: α) εστιασμένη στο πρόβλημα ή β) εστιασμένη στο συναίσθημα. Όταν τα παιδιά αισθάνονται ότι δεν μπορούν να ανταποκριθούν στις προκλήσεις, είναι πιο πιθανό να αντιδράσουν εστιάζοντας στο συναίσθημα. Για παράδειγμα, μπορεί να καταφύγουν σε ευσεβείς πόθους, να αποσπάσουν την προσοχή τους ή να εστιάσουν υπερβολικά στα θετικά. Αυτό αποτελεί μια προσπάθεια να μειώσουν τις δυσάρεστες συναισθηματικές αντιδράσεις που συνδέονται με το στρες, όπως η αμηχανία, ο φόβος, το άγχος, η κατάθλιψη, η διέγερση και η απογοήτευση.
Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the European Education and Culture Executive Agency (EACEA). Neither the European Union nor EACEA can be held responsible for them.
Γιατί είναι σημαντική η εκπαίδευση στις Δεξιότητες Ζωής;
Η εκπαίδευση στις δεξιότητες ζωής είναι σημαντική για την ανάπτυξη των παιδιών και των νέων. Η UNESCO υποστηρίζει ότι μπορεί να μας βοηθήσει να επιτύχουμε την προσωπική ανάπτυξη και βελτίωση ακολουθώντας τα παρακάτω: 1. "Μαθαίνω να γνωρίζω" 2. "Μαθαίνω να κάνω". 3. "Μαθαίνω να είμαι". 4. "Μαθαίνω να ζούμε μαζί" . Σε αυτό το πλαίσιο, κάθε παιδί και νέος μπορεί να μάθει από την πρώιμη παιδική ηλικία έως την εφηβεία και να επιτύχει εκτός από τον γραμματισμό και τον αριθμητισμό, την κριτική σκέψη και την επίλυση προβλημάτων, κοινωνικο-συναισθηματικές δεξιότητες, όπως η ηγεσία, η ομαδική εργασία και ο αυτοέλεγχος, και ειδικές για το πλαίσιο δεξιότητες που απαιτούνται για την εκτέλεση μιας συγκεκριμένης εργασίας.
Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the European Education and Culture Executive Agency (EACEA). Neither the European Union nor EACEA can be held responsible for them.
Ποιος είναι ο ρόλος του γονέα;
Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the European Education and Culture Executive Agency (EACEA). Neither the European Union nor EACEA can be held responsible for them.
Τι δραστηριότητες μπορείτε να κάνετε με τα παιδιά σας;
Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the European Education and Culture Executive Agency (EACEA). Neither the European Union nor EACEA can be held responsible for them.
Αναφορές
Cope, S. (2025). 18 αποτελεσματικές στρατηγικές και τεχνικές διαχείρισης χρόνου. Harvard Summer School (2022). 8 συμβουλές διαχείρισης χρόνου για φοιτητές. Hugh-Jones, D., & Borcan, O. (2022). Όχι, περίμενε, σταμάτα: Οι γονείς κάνουν τη διαφορά. BPS. Lorencová, H., Jarošová, E., Avgitidou, S., & Dimitriadou, C. (2019). Πρακτικές κριτικής σκέψης σε προγράμματα εκπαίδευσης εκπαιδευτικών: A systematic review. Studies in Higher Education, 44(5), 844-859. Πρακτικό Συμβούλιο (2018). Προστασία των παιδιών και των νέων. Ευθύνη κάθε ψυχολόγου. BPS. RaduloviÄ, L., & StanÄ iÄ, M. (2017). Τι χρειάζεται για την ανάπτυξη της κριτικής σκέψης στα σχολεία; Center for Educational Policy Studies Journal, 7(3), 9-25. Saeed, B. A., & Ramdane, T. (2022). Η επίδραση της εφαρμογής ενός μοντέλου δημιουργικής σκέψης στην ανάπτυξη δεξιοτήτων δημιουργικής σκέψης σε μαθητές γυμνασίου: Μια συστηματική ανασκόπηση. Review of Education, 10(3), e3379. Sugg, K. (2025). Διερεύνηση των πιέσεων που βιώνουν τα παιδιά και των στρατηγικών αντιμετώπισης που χρησιμοποιούν. BPS. UNESCO (2020). Καλλιέργεια της κοινωνικής και συναισθηματικής ευημερίας των παιδιών και των νέων κατά τη διάρκεια κρίσεων. Unicef (n.d). Γονείς για κάθε παιδί-Τι είναι το στρες; Ένα κοινό συναίσθημα που επηρεάζει τα παιδιά όσο και τους ενήλικες, απλά με διαφορετικό τρόπο. USAHS (n.d.). 9 αποδεδειγμένες τεχνικές και εργαλεία διαχείρισης χρόνου. Zilli, Ch. (2025). Η συμμετοχή των αυτιστικών μαθητών στη λήψη αποφάσεων σχετικά με τις σχολικές τους εμπειρίες: A Case Study Of One School (Μελέτη περίπτωσης ενός σχολείου). BPS.
https://www.upwork.com/resources/time-management-strategies
https://summer.harvard.edu/blog/8-time-management-tips-for-students/#1-Create-a-Calendar
https://www.bps.org.uk/psychologist/no-wait-stop-parents-do-make-difference
https://doi.org/10.1080/03075079.2019.1586331
https://www.bps.org.uk/guideline/safeguarding-children-and-young-people-every-psychologists-responsibility
https://doi.org/10.26529/cepsj.283
https://www.bps.org.uk/investigating-stresses-children-experience-and-coping-strategies-they-use
https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000373271
https://www.unicef.org/parenting/mental-health/what-is-stress
https://www.usa.edu/blog/time-management-techniques
https://www.bps.org.uk/participation-autistic-pupils-decision-making-about-their-school-experiences-case-study-one-school
Funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the European Education and Culture Executive Agency (EACEA). Neither the European Union nor EACEA can be held responsible for them.
https://www.bps.org.uk/participation-autistic-pupils-decision-making-about-their-school-experiences-case-study-one-school