GIZARTE

GIZARTE

Nekazarien egoerak

Erdi Aroan nekazariak biztanle gehienak ziren.

Gehienak feudo batean bizi ziren Jaunak noblee eta klerikoen lurrak lantzen zituzten

Nekazari guztiek ez zuten egoera berbera

Jopuak: Jaunaren agintipearen mende zueden. Kobratu gabe egiten zuten lan hori, janaria soilik ematen zioten. Jopu-izaera gurasoengandik jasotzen zuten. Ezin ziren eskondu, edo feudotik joan jaunaren baimenik gabe.

Nekazari askeak

Herrizketan bizi ziren

Beren ekintzen jabe ziren eta feudotik alde egin zezaketen

Mantsoak lantzen zituzten

Horren truke -> errentak ordaitzen zizikioten jaunari

Eliza hamarrena ordaintzen

NEKAZARIEN LANA

Familia guztia lan egin behar zuen, lanabes soilak erabiliz

Abereak ongarria soilik zuten -> lurra atseden hartzen utzi behar zuten

Urtero lursailaren herdia landu / Bestea lurgorri utzi -> emankortasuna berreskuratzeko (horregatik, nekazaritzaren ekoizpena oso txikia)

Zerealak lantzen zituzten

Oiloak, ardiak eta behiak -> Arrautza eta esnea lortzeko

X MENDETIK AURRERA

Nekazaritzarako ekoizpenak gora igo

Basoak bota -> lurrak lehortu (landu ahal zuten lurren hazalera handitu)

AURRERAPENAK: Golde belarriduna

Labore txandaketa (bi hurtetik behin) ordez, aldatu hiru urtetik behin

ONDORIOAK:

Elikadura hobetu zen, eta biztanleria gora egin zuen

Nolakoak ziren Herrixkak

Herrixkak txikiak ziren eta gaztelu batetik edo monasterio batetik hurbil egon ohi ziren. Herrixkaren inguruan, soroak egoten ziren.

Etxebizitzak txikiak ziren, eta adobez, zurez eta koltzaz eraikita zeuden.

Barruan, bi gune bereitzen ziren: ganaduaren gunea

Familiako kide guztiek familiaren gunean jaten zuten eta han egiten zuten lo.

Gela horren erdian, beheko sua egoten zen.

Oso altzari gutxi zituzten; mahi bat eta kutxatzar batzuk

Azken horiek gauez gorde egiten ziren egitenziren, lo egiteko koltxoiak zabaltzeko.

zaldunak eta gerrako prestakuntza

Gerra-> nobleen jarduera nagusia zen, saldi gainean borrokatzen ziren

Horregatik, nobleen semeak txikitatik hezten eta ikasten zuten, militarrak izateko. Txikitan noble garrantzitsu baten morroi eta eskultari izaten ziren, borrokako teknikak ikasteko. Nagusi bihurtzean, zaldun egiten dira, zeremonia ondoren

Subtítulo

Gerra pizten bazen monarka laguntza militarra eskatzen zien zalduneei.

Zaldunak Beren basileusarekin eta armadarekin joaten zien. Oste bat osatzen zuten.

Gerra amaitzean nobleak beren feudoetara izultzen ziren. Bake garaian, torneoak antolatzen zituzten, dibertitzeko eta gudetarako entrenatzeko.

Nobleziako damak

Damak guztiek gauza bera egin nahi zuten beren bizitzan

Ezkontzea Semeak izatea

Damak etxeko lanak egiten zuten

Seme-alabei etxeko lanak egiten irakasten zieten, haiek semeak zituztenean etxeko lanak egiten jakiteko.

Ezkonduta ez zeudenak

Monasterioetan bizitzen ziren

Kleroaren egiturak

Kleroaren egitura Aita Santua Erromako apezpikua zen baita ere kristasunaren erlijioagintari gorena. Elizan bi adar zituen

Klero Sekularra

Erregularra

Klero sekularra

Kardinalek, apezpikuak, artzapezpikuek eta apaizek osatzen zuten.

Apezpikuek, botere handia zuten, lizbarruti bat kontrolatzen baitzuen. Elizbarruti bakoitza, zenbait parrokia zituen. Parrokietan apaizek otoitz egitera joaten ziren fededunei arreta ematen zieten.

Klero erregularra

Erlijio-ordenek osatzen zuten.

Ordena bakoitza erregela bat

Ordenako kideen betebeharrak eta eguneroko zereginen ordutegia esertzen zituzten arauen bat. Adibidez, ordena bat zuetan debekatuta zegoen egitea; este batzuk, ordez, klausurakoak ziren.

Ordena bakoitzaren barruan

- Abade

- Adabesa

Kokamentuak eta monasterioak zuzentzen zituzte nagusiak zeuden. Monasterioetan; fraideak, monjek eta monjak bizi ziren.

Elizaren eragina erdi aroko gizartean

Elizak botere politiko eta ekonomiko handia zuen

Aita Santuek -> Estatu kristauen parte hartzen zuten

Eta errege-erreginak arteko liskarretan bitartekari izaten ziren

Lurren zati handi bat monasterioen eta katedralen esku zegoen

Elizak errentak kobratzen zizkieten beren jopuei, eta nekazariek harremana ordaintzen zuten

Elizak eragin handia zuen gizartean, eguneroko bizitza erlijioaren araberakoa baitzen.

Errituak bataiotik hasi eta ehortzketaraino, kristautasunaren lotuta zueden. Elizak ezartzen zuen noiz egin behar zen lan eta eta noiz jai -> Elizako kanpaiek nekazarien eguneroko lanak markatzen. Jesusen jaiotzatik hasten zireb urteak zenbatzen.

Elizak gerretan ere parte hartzen zuen, Jainkoaren tregoak ezarriz borrokatzeko aldi baterako debekoak. Eta erlijio arrazoien alde borrokatzeko armadak antolatzen zituen.

ElLIZAREN BOTERE POLITIKOA

X MENDEAN Inperio Santuko enperadoreak: -Elizaren estatuen gaineko subiranotasuna zuen -Elizaren zaindaria zen -> Elizako hierarkiako gohi karguak aukeratu

XI MENDEAN Gregorio VII aita santuak erreforma hasi zuen HELBURUA: -Aita santuak nahi zuena zen enperadoreagandik askatzea eta Elizaren instituzioak Eliza berak kontrolatzea zen. Inperio Santuaren eta aitasantuaren arteko listarrek iraun zuten ondorengo mende guztia.

Elizaren estatuek botere militarra gutxi zuen. Ala ere, aita santuak edozein kristau (enperadoreak eta monarkak ere) eskumikatu ahal zituen Eskumikua -Mehatxu larria zen -Errege/enperadore bat eskumikatuz gero, haren medekoak haien lehialtasun-zina betetzeagatik aske geratzen ziren

ZER IZAN ZIREN HERESIAK?

XI eta XV MENDEEN BITARTEAN Heresiak sortu -> Erromako elizaren dogmak onartzen ez zuten korronte erlijiosoak HELBURUAK: Batzuen helburua, adibidez: -Baldotarren helburua: Jesusen lenen distipuluen bisimodura hurbiltzea (pobreziaren ideiarekin ere) -Beste batzuk: Elizak jarritako arauetatik urrundu -> Beste ikuspuntu doktrinal jarraitu

Katarismoa Heresi indartsuenetako bat -XII. mendean Frantziako hegoaldean zortu zen, eta askar hedatu zen

ALDARRIKATZEN ZUEN: Elkarren kontrakoak diren Lehian ari diren

BI MUNDU DAUDELA

MUNDU MATERIALA Gaizkiaren espirituen mendekoa

JAINKOAK SORTUTA Ongiaren eta espiritualitatearen mundua

Erromako doktrinaren ardatz batzuk ezeztatzen zituen (adibidez, sakramendu balioa ukatzen baitzuen) Aita santuak: katakrismoaren jarraitzaileei eriotza-zigorra ezarri zien