Haizea, Aitana D.V eta Nerea
Literatura Garaikidea
Existentzialismoa
Aurkibidea
Literatura Garaikidea
Egile Nagusiak
Atal Praktikoa
Existentzialismoa
Literatura Garaikidea
Literatura Garaikidea XX. mendearen erdialdean sortutako literatura estiloa da. Bi gertaera historiko garrantzitsuek markatu zuten: 1945eko Bigarren Mundu Gerraren amaierak eta 1947ko Gerra Hotzaren hasierak.
Gerra hauen ondoren ondorio larriak sortu ziren, garaiko pentsamoldea eragin eta aldatu baitzuten. Hauek mugimendu honen aurreko pentsamendu eta balioak suntsitu nahi zituzten, baita literatura eta gizartea ere. Ordura arte, arrazoia eta garapen zientifikoa funtsezkoa ziren, baina erlatibotasunak eta ziurgabetasunak ordezkatu zuten. Une horretan, ezagutza ez da ziurra eta ez dago segurtasunik. Egitura literario berria klasikotik aldendu zen errealitate konplexuagoak eta hainbat ikuspegitakoak ezartzeko.
Existentzialismoa
Euskal Herrian, literatura Garaikidearekin batera existentzialismoa sortu zen; hau da, XX. mendearen bigarren erdian.
HAUSTURA ETA MODERNIZAZIOA Euskal Literaturan berrikuntza handia egon zen. Idazleek amaitu nahi zuten antzinako kultura eta gizarte euskaldun nazionalistarekin, haien helburua literatura berritzea zelako.
GERRAOSTEA ETA FRANKISMOA Gerra Zibilaren ostean, hau da, frankismoa, errepresio erraldoia egon zen. Garai horretan, euskera debekatuta zegoen eta idazleek zalantzatan zeudeten, ez zekitelako zer egingo zuten haien lanekin.
IDENTITATE-KRISIA Euskal Herrian gatazkak egon ziren, tradizioak eta ohiturak galtzen ari zirelako, adibidez: baserria eta euskera; eta modernizazioa indartzen ari ziren, adibidez: industrializazioa eta urbanizazioa. XX. mendearen bigarren erdian, existentzialismoak eragina izan zuen Euskal Herrian. Mugimendu honek euskal gizartearen eta kulturaren arazoak azaltzeko balio izan zuen.
EGILE NAGUSIAK
EGILE NAGUSIAK
Jose Luis Alvarez Enparantza
Jose Luis Alvarez, Txillardegi izenez ezagunagoa,1929ko irailaren 27an jaio zen Donostian; eta hiri horretan hil zen 2012ko urtarrilaren 14an.
Euskal nazionalismoan eta kulturan eragin handia izan duen pertsoonetako bat da, hizkuntzalari, politikari eta idazle abertzalea izan baitzen.
Literatura Lana
Lan Politikoa
Txillardegi ez zen bertako hiztuna, 17 urterekin ikasi zuen euskaraz hitz egiten, eta bere bizitza osoan haren liburuak eta saiakerak erabiltzen zituen kultura bultzatzeko. Lehen euskal eleberri modernoa idatzi zuen, "Leturiaren Egunkari Ezkutua" (Leturia izeneko gizon baten bizitza egunkari sekretu baten bidez azaltzen duen eleberria). Halaber, euskara batua sortzeko oinarriak finkatu zituen Arantzatzu biltzarreko parte-hartzaileetako bat izan zen.
Mugimendu abertzaleen defendatzaile handienetako bat izan zen, baita ETA erakundearen sortzaileetako bat ere. Hura utzi ondoren, euskararen irakaskuntzari ekin zion eta Euskal Alderdi Sozialista sortu zuen. Geroago, Herri Batasunaren sorreran parte hartu zuen, Euskal Herriaren independentzia helburu zuen alderdia.
EGILE NAGUSIENAK
RAMON SAIZARBITORIA
Ramon Saizritoria Donostian jaio zen 1944ko apirilaren 21ean. Euskal soziologo eta idazle honek sari ugari irabazi zituen bere lanekin, hala nola, Euskadi Literatura saria eta Kritikaren euskarazko narratiba saria. Soziologian lizentziatu zen Suitzan, Friburgoko unibertsitatean.Bere eleberriek euskaldunen artean dagoen arazoari buruz hitz egiten dute. Bere lanik onenak "Egunero hasten delako" eta "100 metros" dira.
- "Egunero Hasten Delako": 1969an kaleratu zen, eta haurdun geratu eta beste hiri batera abortatzera joaten den neska bati buruzkoa da. Bere garaian oharkabean igaro bazen ere, urte batzuk geroago ospea hartzen hasi zen eta lehen euskal nobela modernoa josi zen.
- 100 metro: 1976an jaurti zen, eta ETA erakundeko kide batek, bere azken 100 metroak korrika egiten dituena, poliziak atzetik dituela eta bere iraganari buruzko guztia gogoratuz, bere bizitza pasatzen ikusiko bezala. Hainbat sari irabaztera eraman duen egilearen eleberririk garrantzitsuena da.
ATAL PRAKTIKOA
ATAL PRAKTIKOA
5.
a) Zer gai lantzen da?Testu honetan, Leturia, parkeko banku batean eserita, haren ingurua behatzen dago. Bikote ezkonberri bati buruz hausnartzen du, baita ezkontzak dakarrena ere. Nahasita dago aukeratu behar duen bideaz, ez baitaki ezkontzean askatasuna galduko duen edo bizitza hobetuko dion. Era berean, ez dago ziur amaiera edo etapa berri baterako trantsizioa bezala ikusteko, edo bere ametsak eta helburuak jarraituko duten.
b) Hainbat gogoeta bildu ditu Leturiak bere egunerokoan. Ba al duzue zuek horretarako ohiturarik? Erantzun galderei, taldeka eta ahoz.
- Izan al duzu inoiz egunerokorik? Edo blogik? Deskribatu zertarako erabili ohi den egunerokoa edo bloga.
Bai, noizbait bai erabiltzen dugu eguneroko bat, denbora tarte batean sentitu duguna adierazteko eta horri buruz hausnartzeko aukera ematen baitigu. Barnea lasaitzeko eta zure kezkak partekatzeko modu bat da, edo, besterik ez, ongizatea azaltzeko. Horrela, gordeta geratzen dire, egunen batean gogoratu behar badituzu.
- Ba al duzu lagunen baten edo beste norbaiten bloga irakurtzeko ohiturarik? Nolako gaiak jorratu ohi ditu?
Tarteka-marteka besteen blogak irakurtzen ditugu, gai pertsonalak kontatzen dituztenak. Egunean zehar gertatzen zaiena, emozioak eta hausnarketak azaltzen dituzte. Espazio horretan ere haien ideiak eta iritziak partekatzen dituzte.
ATAL PRAKTIKOA
5.
- Alderatu zure lagunek eta ingurukoek blogetan adierazten dituzten kezkak eta Leturiarenak. Zertan datoz bat? Zertan bereizten dira?
Antzekotasun nagusia egunkarien gaia izaten da, biek adierazten dutelako pentsatzen eta sentitzen dutena hainbat egoeren aurrean. Hala ere, Leturiaren kasuan, bere inguruan gertatzen denari buruz sakonago hausnartzen du, eta ez du bere buruan hainbeste ardaztu.
c) Irakurritako pasartean, bizitzako bi aldiri buruz hitz egiten da. Lotu adierazpenak eta bi aldiak.
ATAL PRAKTIKOA
5.
d) Biltegia atalean, existentzialismoaren ezaugarriak jaso dira. Leturiaren egunkari ezkutua liburuan, existentzialismoaren zer ezaugarri garatu dira? Eman adibideak.
Leturiaren Egunkari Ezkutuan existentzialismoaren ezaugarriak adierazten dira:- Pertsonaia nagusi baten inguruan sortzen dira literatura lanak, Leturiaren bizipenak eta pentsamenduak adierazten dira. - Pertsonaren barne mundua agertzen da, kasu honetan, Leturiaren kezka agertzen da, ez dakielako zer egingo duen etorkizunean, erabaki onak hartuko duenik, ezkonduko denik, askatasunez biziko duenik... - Egunerokoaren erabilera, ezaugarri nagusia da, lanaren izenak esaten duen bezala, Leturiaren egunkaria da. Horretan, hari gertatzen zaion guztia azaltzen du, lehenengo pertsona erabiliz. - Aukeratzeak sortzen duen larrimina, pertsona bakoitzak bide batzuen artean erabaki beharra urduritasuna sortzen du, ez baitakizu erabaki egokia hartzen ari zaren ala ez.
e) Leturiaren iritziz, “aukeramenean datza gizonaren izana”. Bat al zatozte ikuspegi horrekin? Taldeka, egin gogoeta, eta idatzi zuen ondorioak, labur-labur.Guztiz ados gaude Leturiaren baiztapenarekin, pertsonak etengabe ari baikara erabakiak hartzen. Egunero hainbat egoera aurkezten zaizkigu, eta zenbait gauzaren artean aukeratu behar dugu. Aukera horiek definitzen eta pertsona moduan hobetzen gaituzte. Ez da beti erabakirik onena hartzen, baina, horri esker, egiten ditugun akatsetatik ikasten dugu, berriro ez errepikatzeko. Horregatik, batzuetan, gure denbora hartu behar dugu gure ustez aukerarik onena dena aukeratzeko.
ATAL PRAKTIKOA
6.
Imajina ezazue Leturiaren pareko bankuan eserita zaudetela, eta Leturiaren jarreren lekuko zaretela. Nolakoa imajinatzen duzue Leturia? Zer gorpuzkera du, eta zer aurpegiera? Talde txikitan, marraztu Leturia, edo bilatu Leturia irudikatuko duen irudi bat (argazkia, artelana…).
Buruan Leturiari buruz dugun irudia mutil gazte eta zentzudun batena da, bizitza osoa aurretik duena bere erabakiak hartzeko.Fisikoki, pertsona altua, argala eta betaurrekoduna bezala ikusten dugu, uste duenak haren itxura garrantzitsua dela, beti apainduta eta garbi joaten dena.Beste aldetik, pertsonalki, uste dugu ezagutzak dituen pertsona dela eta izaera autentikoa duela, eta bere pentsatzeko modua ez duela aldatzen kanpoko eragin batengatik. Pertsona enpatiko, atsegin eta esker onekoa bezala ere irudikatzen dugu, beti entzuteko prest dagoena.
Amaiera
Literatura Garaikidea
Nerea Calle Pardo
Created on October 23, 2025
Start designing with a free template
Discover more than 1500 professional designs like these:
View
Essential Learning Unit
View
Akihabara Learning Unit
View
Genial learning unit
View
History Learning Unit
View
Primary Unit Plan
View
Vibrant Learning Unit
View
Art learning unit
Explore all templates
Transcript
Haizea, Aitana D.V eta Nerea
Literatura Garaikidea
Existentzialismoa
Aurkibidea
Literatura Garaikidea
Egile Nagusiak
Atal Praktikoa
Existentzialismoa
Literatura Garaikidea
Literatura Garaikidea XX. mendearen erdialdean sortutako literatura estiloa da. Bi gertaera historiko garrantzitsuek markatu zuten: 1945eko Bigarren Mundu Gerraren amaierak eta 1947ko Gerra Hotzaren hasierak.
Gerra hauen ondoren ondorio larriak sortu ziren, garaiko pentsamoldea eragin eta aldatu baitzuten. Hauek mugimendu honen aurreko pentsamendu eta balioak suntsitu nahi zituzten, baita literatura eta gizartea ere. Ordura arte, arrazoia eta garapen zientifikoa funtsezkoa ziren, baina erlatibotasunak eta ziurgabetasunak ordezkatu zuten. Une horretan, ezagutza ez da ziurra eta ez dago segurtasunik. Egitura literario berria klasikotik aldendu zen errealitate konplexuagoak eta hainbat ikuspegitakoak ezartzeko.
Existentzialismoa
Euskal Herrian, literatura Garaikidearekin batera existentzialismoa sortu zen; hau da, XX. mendearen bigarren erdian.
HAUSTURA ETA MODERNIZAZIOA Euskal Literaturan berrikuntza handia egon zen. Idazleek amaitu nahi zuten antzinako kultura eta gizarte euskaldun nazionalistarekin, haien helburua literatura berritzea zelako.
GERRAOSTEA ETA FRANKISMOA Gerra Zibilaren ostean, hau da, frankismoa, errepresio erraldoia egon zen. Garai horretan, euskera debekatuta zegoen eta idazleek zalantzatan zeudeten, ez zekitelako zer egingo zuten haien lanekin.
IDENTITATE-KRISIA Euskal Herrian gatazkak egon ziren, tradizioak eta ohiturak galtzen ari zirelako, adibidez: baserria eta euskera; eta modernizazioa indartzen ari ziren, adibidez: industrializazioa eta urbanizazioa. XX. mendearen bigarren erdian, existentzialismoak eragina izan zuen Euskal Herrian. Mugimendu honek euskal gizartearen eta kulturaren arazoak azaltzeko balio izan zuen.
EGILE NAGUSIAK
EGILE NAGUSIAK
Jose Luis Alvarez Enparantza
Jose Luis Alvarez, Txillardegi izenez ezagunagoa,1929ko irailaren 27an jaio zen Donostian; eta hiri horretan hil zen 2012ko urtarrilaren 14an.
Euskal nazionalismoan eta kulturan eragin handia izan duen pertsoonetako bat da, hizkuntzalari, politikari eta idazle abertzalea izan baitzen.
Literatura Lana
Lan Politikoa
Txillardegi ez zen bertako hiztuna, 17 urterekin ikasi zuen euskaraz hitz egiten, eta bere bizitza osoan haren liburuak eta saiakerak erabiltzen zituen kultura bultzatzeko. Lehen euskal eleberri modernoa idatzi zuen, "Leturiaren Egunkari Ezkutua" (Leturia izeneko gizon baten bizitza egunkari sekretu baten bidez azaltzen duen eleberria). Halaber, euskara batua sortzeko oinarriak finkatu zituen Arantzatzu biltzarreko parte-hartzaileetako bat izan zen.
Mugimendu abertzaleen defendatzaile handienetako bat izan zen, baita ETA erakundearen sortzaileetako bat ere. Hura utzi ondoren, euskararen irakaskuntzari ekin zion eta Euskal Alderdi Sozialista sortu zuen. Geroago, Herri Batasunaren sorreran parte hartu zuen, Euskal Herriaren independentzia helburu zuen alderdia.
EGILE NAGUSIENAK
RAMON SAIZARBITORIA
Ramon Saizritoria Donostian jaio zen 1944ko apirilaren 21ean. Euskal soziologo eta idazle honek sari ugari irabazi zituen bere lanekin, hala nola, Euskadi Literatura saria eta Kritikaren euskarazko narratiba saria. Soziologian lizentziatu zen Suitzan, Friburgoko unibertsitatean.Bere eleberriek euskaldunen artean dagoen arazoari buruz hitz egiten dute. Bere lanik onenak "Egunero hasten delako" eta "100 metros" dira.
ATAL PRAKTIKOA
ATAL PRAKTIKOA
5.
a) Zer gai lantzen da?Testu honetan, Leturia, parkeko banku batean eserita, haren ingurua behatzen dago. Bikote ezkonberri bati buruz hausnartzen du, baita ezkontzak dakarrena ere. Nahasita dago aukeratu behar duen bideaz, ez baitaki ezkontzean askatasuna galduko duen edo bizitza hobetuko dion. Era berean, ez dago ziur amaiera edo etapa berri baterako trantsizioa bezala ikusteko, edo bere ametsak eta helburuak jarraituko duten.
b) Hainbat gogoeta bildu ditu Leturiak bere egunerokoan. Ba al duzue zuek horretarako ohiturarik? Erantzun galderei, taldeka eta ahoz.
- Izan al duzu inoiz egunerokorik? Edo blogik? Deskribatu zertarako erabili ohi den egunerokoa edo bloga.
Bai, noizbait bai erabiltzen dugu eguneroko bat, denbora tarte batean sentitu duguna adierazteko eta horri buruz hausnartzeko aukera ematen baitigu. Barnea lasaitzeko eta zure kezkak partekatzeko modu bat da, edo, besterik ez, ongizatea azaltzeko. Horrela, gordeta geratzen dire, egunen batean gogoratu behar badituzu.- Ba al duzu lagunen baten edo beste norbaiten bloga irakurtzeko ohiturarik? Nolako gaiak jorratu ohi ditu?
Tarteka-marteka besteen blogak irakurtzen ditugu, gai pertsonalak kontatzen dituztenak. Egunean zehar gertatzen zaiena, emozioak eta hausnarketak azaltzen dituzte. Espazio horretan ere haien ideiak eta iritziak partekatzen dituzte.ATAL PRAKTIKOA
5.
- Alderatu zure lagunek eta ingurukoek blogetan adierazten dituzten kezkak eta Leturiarenak. Zertan datoz bat? Zertan bereizten dira?
Antzekotasun nagusia egunkarien gaia izaten da, biek adierazten dutelako pentsatzen eta sentitzen dutena hainbat egoeren aurrean. Hala ere, Leturiaren kasuan, bere inguruan gertatzen denari buruz sakonago hausnartzen du, eta ez du bere buruan hainbeste ardaztu.c) Irakurritako pasartean, bizitzako bi aldiri buruz hitz egiten da. Lotu adierazpenak eta bi aldiak.
ATAL PRAKTIKOA
5.
d) Biltegia atalean, existentzialismoaren ezaugarriak jaso dira. Leturiaren egunkari ezkutua liburuan, existentzialismoaren zer ezaugarri garatu dira? Eman adibideak. Leturiaren Egunkari Ezkutuan existentzialismoaren ezaugarriak adierazten dira:- Pertsonaia nagusi baten inguruan sortzen dira literatura lanak, Leturiaren bizipenak eta pentsamenduak adierazten dira. - Pertsonaren barne mundua agertzen da, kasu honetan, Leturiaren kezka agertzen da, ez dakielako zer egingo duen etorkizunean, erabaki onak hartuko duenik, ezkonduko denik, askatasunez biziko duenik... - Egunerokoaren erabilera, ezaugarri nagusia da, lanaren izenak esaten duen bezala, Leturiaren egunkaria da. Horretan, hari gertatzen zaion guztia azaltzen du, lehenengo pertsona erabiliz. - Aukeratzeak sortzen duen larrimina, pertsona bakoitzak bide batzuen artean erabaki beharra urduritasuna sortzen du, ez baitakizu erabaki egokia hartzen ari zaren ala ez.
e) Leturiaren iritziz, “aukeramenean datza gizonaren izana”. Bat al zatozte ikuspegi horrekin? Taldeka, egin gogoeta, eta idatzi zuen ondorioak, labur-labur.Guztiz ados gaude Leturiaren baiztapenarekin, pertsonak etengabe ari baikara erabakiak hartzen. Egunero hainbat egoera aurkezten zaizkigu, eta zenbait gauzaren artean aukeratu behar dugu. Aukera horiek definitzen eta pertsona moduan hobetzen gaituzte. Ez da beti erabakirik onena hartzen, baina, horri esker, egiten ditugun akatsetatik ikasten dugu, berriro ez errepikatzeko. Horregatik, batzuetan, gure denbora hartu behar dugu gure ustez aukerarik onena dena aukeratzeko.
ATAL PRAKTIKOA
6.
Imajina ezazue Leturiaren pareko bankuan eserita zaudetela, eta Leturiaren jarreren lekuko zaretela. Nolakoa imajinatzen duzue Leturia? Zer gorpuzkera du, eta zer aurpegiera? Talde txikitan, marraztu Leturia, edo bilatu Leturia irudikatuko duen irudi bat (argazkia, artelana…).
Buruan Leturiari buruz dugun irudia mutil gazte eta zentzudun batena da, bizitza osoa aurretik duena bere erabakiak hartzeko.Fisikoki, pertsona altua, argala eta betaurrekoduna bezala ikusten dugu, uste duenak haren itxura garrantzitsua dela, beti apainduta eta garbi joaten dena.Beste aldetik, pertsonalki, uste dugu ezagutzak dituen pertsona dela eta izaera autentikoa duela, eta bere pentsatzeko modua ez duela aldatzen kanpoko eragin batengatik. Pertsona enpatiko, atsegin eta esker onekoa bezala ere irudikatzen dugu, beti entzuteko prest dagoena.
Amaiera