ALEKSANDERFREDRO

Aleksander Fredro

20.06.1793-15.07.1876

Kim był?

Urodził się 20 czerwca 1793 roku w Surochowie, niedaleko Przemyśla, w zamożnej rodzinie szlacheckiej. Zmarł 15 lipca 1876 roku we Lwowie. Fredro w swoich czasach mógł być uznany za długowiecznego, gdyż dożył 82 lat, podczas gdy średnia długość życia w XIX wieku w Polsce wynosiła zaledwie 40 lat.

Kim był?

Aleksander Fredro - hrabia herbu Bończa. Był honorowym mieszkańcem Lwowa, członkiem lubelskiej loży wolnomularskiej, Towarzystwa Przyjaciół Nauk oraz Akademii Umiejętności. Najwybitniejszy polski komediopisarz. Był pamiętnikarzem, komediopisarzem, bajkopisarzem oraz poetą. Tworzył w epoce romantyzmu, lecz jego dzieła nie przypominają twórczości wielkich wieszczów, jak Adam Mickiewicz czy Juliusz Słowacki.

Rodzina

Aleksander Fredro urodził się w zamożnej rodzinie szlacheckiej, niegdyś senatorskiej. Jego ojciec, Jacek Fredro, był członkiem Rządu Centralnego Wojskowego Tymczasowego Obojga Galicji, matka to Marianna z Dembińskich. Rodzice Aleksandra Fredry sprowadzili się w 1797 roku do Beńkowej Wiszni. W 1806 roku w pożarze dworu w Beńkowej Wiszni zginęła jego matka. Ojciec wraz z synem przenieśli się do Lwowa. Rodzina Fredrów była bardzo zamożna i posiadała liczne dobra ziemskie, m.in. posiadłości w Suchodole, Żywcu czy Surochowie. W 1828 roku, po śmierci ojca, przejął i pomnożył odziedziczony majątek w Żywcu oraz kamienicę we Lwowie.

Lata młodzieńcze

Nauki pobierał w domu rodzinnym, nigdy nie uczęszczał do szkoły publicznej. Fredro był samoukiem. Sam o sobie pisał: "Nigdy mi się nad książką nie zmarszczyło czoło, trąbka myśliwska w kniei była moją szkołą". Lubił jeździć konno, uczestniczył w balach, od najmłodszych lat chciał walczyć z zaborcom. W 1809 roku, w wieku 16 lat, zaciągnął się do armii Księstwa Warszawskiego. Uczestniczył w wyprawie Napoleona Bonapartego na Moskwę. Dostał się do niewoli rosyjskiej, skąd zbiegł. Brał udział w kampanii 1813-1814 jako oficer ordynansowy w sztabie Napoleona. Karierę wojskową zakończył w roku 1815 w randze kapitana.

Lata młodzieńcze

Za bohaterską postawę został odznaczony krzyżem Virtuti Militari oraz orderem Legii Honorowej. Po rezygnacji ze służby wojskowej, w 1815 roku, wrócił do majątku Benkowa Wisznia pod Lwowem. W roku 1828, po dziesięciu latach starań o rozwód, 8 listopada 1828 poślubił Zofię z Jabłonowskich. Para miała 2 dzieci – córkę - Zofię i syna - Jana Aleksandra. Fredro brał czynny udział w życiu społecznym ziemiaństwa i reprezentował jego interesy w galicyjskim Sejmie Stanowym. Lata 1850-55 spędził z rodziną w Paryżu. Był członkiem Towarzystwa Przyjaciół Nauk, a od 1873 członkiem Akademii Umiejętności.

Twórczość teatralna

Aktywność pisarska Fredry charakteryzuje się występowaniem okresów przerw, trwających po kilka lat. Najdłuższa z nich nastąpiła pod koniec lat 30., po okresie bardzo intensywnej pracy, której efektem były jego najbardziej znane komedie. Mimo deklaracji o porzuceniu twórczości dla teatru, Fredro powrócił do niej po roku 1854, ale nie zgodził się wystawić żadnego z pisanych wówczas utworów. Pojawiały się one na scenach stopniowo już po jego śmierci. W efekcie dorobek Fredry składa się z dwóch części: pierwsza obejmuje utwory powstałe przed 1840, udostępniane na bieżąco, budujące jego pozycję jako najwybitniejszego komediopisarza polskiego oraz dzieła upublicznione po jego śmierci.

Twórczość

Aleksander Fredro znany jest głównie jako komediopisarz. Pisał jednak również opowiadania, poematy, wiersze, bajki oraz pamiętniki. W jego dorobku znalazł się także zbiór przypowieści, sentencji i przysłów. Debiutem Fredry była niezbyt udana komedia pod tytułem "Intryga na prędce”, która została w przyszłości przerobiona na sztukę "Nowy Don Kichot czyli sto szaleństw", do której muzykę napisał Stanisław Moniuszko. Kolejne komedie to m.in.: "Pan Geldhab", "Mąż i żona", "Cudzoziemszczyzna", "Zemsta", a także "Śluby panieńskie czyli magnetyzm serca". Wszystkie te utwory trafiły na deski teatrów.

Twórczość

W latach 1944-1846 Aleksander Fredro pisał pamiętnik "Trzy po trzy", w którym zawarł wspomnienia z dzieciństwa oraz wojska. Istotne miejsce w jego twórczości zajmują bajki, m.in. "Osiołkowi w żłoby dano", "Czyżyk i Zięba", "Sowa", "Małpa w kąpieli" oraz "Paweł i Gaweł". Z pisarzy epoki romantyzmu Fredro najsilniej zaistniał w języku potocznym. "Gwałtu, co się dzieje", "wielki człowiek do małych interesów", "wolnoć Tomku w swoim domku", "idź serdeńko bo cię trzepnę" czy też "niech się dzieje wola nieba, z nią się zawsze zgadzać trzeba" - to cytaty z jego utworów, znane i powtarzane do dziś.

ŚMIERĆ

Pisarz przez ostatnie lata życia zmagał się z chorobami. Gdy umierał 15 lipca 1876 roku we Lwowie zostawił swojemu synowi dokładne instrukcje, w jaki sposób mają być wydawane jego dzieła i według jakich zasad wystawiane. Zdawał sobie sprawę, że zainteresowanie jego twórczością z upływem lat będzie rosnąć. Czas pokazał, że miał rację, gdyż Aleksander Fredro nadal należy do najczęściej wystawianych polskich dramatopisarzy. Fredro został pochowany w rodzinnej krypcie w kościele Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Rudkach koło Lwowa.

ŚMIERĆ

W latach 70. XX wieku prof. Bogdan Zakrzewski - wrocławski znawca i miłośnik twórczości Fredry, odwiedzając Rudki miał skraść z grobowca poety jeden z palców jego szkieletu. Kości te zamurowano w ścianie kościoła św. Maurycego we Wrocławiu. Obecnie we Wrocławiu i Krakowie znajdują się pomniki Fredry. Ku jego pamięci nazwano również ulicę w Poznaniu oraz Wrocławiu.

Linki do stron

https://culture.pl/pl/tworca/aleksander-fredro https://pl.wikipedia.org/wiki/Aleksander_Fredro https://encyklopediateatru.pl/autorzy/207/aleksander-fredro https://poezja.org/wz/Aleksander_Fredro/ https://wolnelektury.pl/katalog/autor/aleksander-fredro/ https://lubimyczytac.pl/autor/6241/aleksander-fredro https://dzieje.pl/postacie/aleksander-fredro-1793-1876

Dziękuję za uwagę!