7.19 wyd. Jedność e

Dlaczego nie wszystko da się przegłosować.

Normy moralne

01

Szukam tego, co ważne

Modlitwa

„Panie! Daj mi jasność sumienia, które zawsze będzie gotowe poznać Twoje natchnienie i wypełnić je. Moje uszy są głuche, spraw, bym mógł usłyszeć Twój głos. Moje oczy są ślepe, spraw, by dostrzegły Twoje znaki. Zaostrz mój słuch i rozjaśnij mój wzrok. Oczyść i odnów moje serce. Naucz mnie usiąść u Twoich stóp i słuchać Twojego słowa”.

(H. Newman)

Do czego potrzebne są zasady?

– Jaki będzie wynik tego dodawania? – Do czego potrzebne są zasady w dodawaniu? – Dlaczego nie możemy sami dowolnie ustalać wyniku dodawania?

Do czego potrzebne są zasady?

gopmóter

komputer

– Który zapis będzie dla was czytelny? – Do czego potrzebujemy znajomości zasad języka polskiego? – W jakim celu przestrzegamy określonych reguł, grając w różne gry? – Według jakich zasad należy poruszać się na drodze?

Do czego potrzebne są zasady?

Proszę o zagłosowanie przez podniesienie ręki: – Kto jest za tym, że w teczce znajduje się niebieska kartka? – Kto jest za tym, że w teczce nie ma niebieskiej kartki?

Do czego potrzebne są zasady?

Kliknij w teczkę, by zobaczyć co jest w środku

Czy Bóg istnieje?

Kliknij w książkę, by przeczytać opowiadanie

02

ROZWAŻAMI ZDOBYWAM

Prawo naturalne

Wśród wielu praw jest takie, które nie może być kwestionowane ani też zmieniane przez człowieka. To prawo naturalne. Waszym zadaniem jest odkryć, dlaczego tak jest. Będziecie pracować w 4-osobowych grupach. Zapoznajcie się z tekstami i odpowiedzcie na pytania.

grupa 3

grupa 2

grupa 1

Prawo naturalne

ćwiczenia zad. 1. str. 40.

Normy moralne

Otwórzcie podręczniki na str. 93. Przeczytajcie zaznaczony tekst.

Konsekwencje odrzucenia norm

czytanie Pisma Świętego (Rdz 37,17-28)

Człowiek w swojej wolności może sprzeciwić się prawu naturalnemu. Przykłady takich postaw znajdziemy w Piśmie Świętym. To np. historia Józefa sprzedanego przez braci do Egiptu. Józef był najmłodszy z braci, a ponieważ był dla ojca ulubionym synem, pozostali go znienawidzili. Zazdrościli mu mądrości, pięknej szaty, a przede wszystkim miłości ojca.

kliknij w księgę, by wyświetlić tekst biblijny

Konsekwencje odrzucenia norm

Odrzucenie norm moralnych może nieść konsekwencje zarówno natychmiast, jak i po upływie pewnego czasu. Tak było też w sytuacji braci Józefa. Na podstawie historii Józefa z Księgi Rodzaju uzupełnijcie tabelę.

Konsekwencje odrzucenia norm

Znacie dalszy ciąg historii Józefa. Po wielu trudnych przeżyciach (np. niesłuszne osadzenie w więzieniu) dostępuje on wysokiego stanowiska w Egipcie. Dzięki jego mądrości faraon przygotowuje zapasy na czas głodu, który dotyka również braci Józefa. Józef spotyka się z nimi po wielu latach. – Co czuli wtedy bracia Józefa? – Dlaczego mógł ich ogarnąć lęk?

Zobaczyć to, czego inni widzieć nie chcą

ćwiczenia zad. 2. str. 40-41.

– Z jakimi problemami moralnymi spotyka się młody człowiek?

03

Zostaję ubogacony i działam

Pokonać relatywizm moralny

ćwiczenia zad. 3. str. 41.

– Jak zapobiegać postawom opartym na relatywizmie?

Pokonać relatywizm moralny

czytanie Pisma Świętego (1 J 5,2-3)

Podane przez was propozycje są tak naprawdę realizowaniem Dekalogu. Każdy wybór dobra można przypisać do określonego przykazania. Jest to także wypełnienie prawa naturalnego, ponieważ prawo naturalne zostało wyrażone w Dekalogu. Przykazania porządkują życie człowieka i dają poczucie bezpieczeństwa. Im bardziej ludzie przekraczają przykazania, tym bardziej cierpią i odczuwają strach. Widoczne to było w historii Józefa, jak również w przypadkach, które analizowaliście. Na przykład w przypadku narkomanii strach i brak poczucia bezpieczeństwa dotyczy nie tylko osób, które zażywają narkotyki, ale również ich bliskich, a nawet przypadkowych osób.

kliknij w księgę, by wyświetlić tekst biblijny

Konieczność przestrzegania zasad Dekalogu

– Jakie zasady obowiązują podczas meczu? – Dlaczego wszyscy powinni stosować się do tych zasad? – Jakie są kary za ich przekroczenie? – Jak wyglądałby mecz, na którym nie byłoby żadnych zasad?

Konieczność przestrzegania zasad Dekalogu

Trwa mecz piłki nożnej, podczas którego zasadą jest brak wszelkich zasad. Nikt nie sędziuje, nie ma oznaczonych linii ograniczających boisko, każde działanie prowadzące do wygrania meczu jest dozwolone. Zaczyna się mecz. Piłkarz biegnący z piłką w stronę bramki przeciwnika zostaje popchnięty i przewrócony. Próbuje protestować. Zostaje za to zwyzywany i posądzony o narzucanie własnych przekonań co do gry. Bramkarz przestawia bramkę i twierdzi, że ma do tego prawo, bo jest wolnym człowiekiem. Obrońca łapie za koszulkę napastnika, bo ma moralny obowiązek nie dopuścić nikogo pod pole bramkowe. W końcu kibice wyrywają ławki i idą wymierzyć sprawiedliwość, bo nie może być tak, żeby przeciwnik miał rację.

(oprac. na podst.: Relatywizm moralny…, fronda.pl)

Konieczność przestrzegania zasad Dekalogu

Podobnie jest z życiem według zasad Dekalogu. – Kto z was chciałby żyć w takim kraju, gdzie nie obowiązują żadne zasady? – Dlaczego nie możemy tolerować życia bez poszanowania prawa?

04

Ćwiczenia

Sprawdź swoją wiedzę!

05

zadanie modlitwa

Zadanie

1. Napisz, do czego może prowadzić odrzucenie przez człowieka norm moralnych. 2. Przeprowadź z trzema osobami wywiad na temat „Dlaczego warto bronić wartości moralnych”. 3. Przeanalizuj działalność matki Teresy z Kalkuty i napisz, jakimi sposobami przeciwdziałała wykluczeniu społecznemu najbiedniejszych.

Modlitwa końcowa

„Panie! Daj mi jasność sumienia, które zawsze będzie gotowe poznać Twoje natchnienie i wypełnić je. Moje uszy są głuche, spraw, bym mógł usłyszeć Twój głos. Moje oczy są ślepe, spraw, by dostrzegły Twoje znaki. Zaostrz mój słuch i rozjaśnij mój wzrok. Oczyść i odnów moje serce. Naucz mnie usiąść u Twoich stóp i słuchać Twojego słowa”.

(H. Newman)

Użyte grafiki zastrzeżone są prawem autorskim.Kopiowanie i rozpowszechnianie za zgodą autora lub właściciela

przygotowanie prezentacji

ekatecheta.pl

2025

Źródło grafiki:

grafika wygenerowana przez AI

Canva

bank zdjęć własnych wydawnictwa

wikipedia

W kolumnie „strata” dopiszcie także konsekwencje czynów braci Józefa, które pojawią się w przyszłości: strach przed zemstą; lęk, że ojciec dowie się o wszystkim… Bracia Józefa sami wyznaczyli sobie prawa. Według nich mieli prawo zemścić się na Józefie, pozbawić go życia, sprzedać. Namawiali się nawzajem do zbrodni, a nie zabili Józefa tylko dlatego, że mogli zarobić, sprzedając go do niewoli. Odebrali mu to, co się należy każdemu: prawo do życia, prawo do wolności, do samostanowienia. Mogli wybierać między dobrem i złem – i wybrali zło, a potem nawzajem się w nim utwierdzali.

– Jaka wiedza jest potrzebna, żeby podać trafną odpowiedź? – Dlaczego jeśli bez sprawdzenia wszyscy umówimy się, że w teczce nic nie ma, nie stanie się to faktem? – Dlaczego nie warto głosować na temat czegoś, o czym nie mamy żadnej informacji?

Prawo naturalne jest trwałe i niezmienne. Nie jest uzależnione od przemian historycznych czy zmieniających się poglądów i ideologii. Treść prawa naturalnego wypisana jest przez Boga w sercu każdego człowieka (por. Rz 2,15). Nikt tego prawa nie może człowiekowi odebrać, ponieważ jest wpisane w jego naturę. Prawo naturalne broni ludzkiej godności oraz określa fundamentalne prawa i obowiązki człowieka. Jako podstawowe prawa wymienia się: prawo do życia, prawo własności, prawo do owoców pracy. Prawo naturalne ma bronić nienaruszalnych praw człowieka i jest ono uważane za nadrzędne wobec prawa stanowionego. Nad tym prawem nie można dyskutować i zmieniać go ze względu na poglądy jakiejś grupy osób. W przeciwieństwie do prawa naturalnego prawo stanowione jest obowiązującym w danym społeczeństwie zbiorem norm, które zostały ustanowione przez organy państwowe, i jest wolne od ocen moralnych.

„Naturalne prawo moralne obowiązuje wszystkich. Mówi człowiekowi, jakie ma podstawowe prawa i obowiązki, i stanowi tym samym właściwą podstawę współżycia w rodzinie, społeczeństwie i państwie. Ponieważ naturalne poznanie jest często zmącone przez grzech i ludzkie słabości, człowiek potrzebuje pomocy Boga i Jego objawienia, aby podążać właściwą drogą”.

(Youcat, p. 333)

– Kogo obowiązuje prawo naturalne? – Co jest treścią prawa naturalnego? – Dlaczego człowiek w rozpoznawaniu prawa naturalnego potrzebuje pomocy Boga?

Józef udał się za swymi braćmi i znalazł ich w Dotain. Oni ujrzeli go z daleka i zanim się do nich zbliżył, postanowili podstępnie go zgładzić, mówiąc między sobą: „Oto nadchodzi ten, który miewa sny! Teraz zabijmy go i wrzućmy do którejkolwiek studni, a potem powiemy: Dziki zwierz go pożarł. Zobaczymy, co będzie z jego snów!” Gdy to usłyszał Ruben, postanowił ocalić go z ich rąk; rzekł więc: „Nie zabijajmy go!” I mówił Ruben do nich: „Nie doprowadzajcie do rozlewu krwi. Wrzućcie go do studni, która jest tu na pustkowiu, ale ręki nie podnoście na niego”. Chciał on bowiem ocalić go z ich rąk, a potem zwrócić go ojcu. Gdy Józef przybył do swych braci, oni zdarli z niego jego odzienie – długą szatę z rękawami, którą miał na sobie. I pochwyciwszy go, wrzucili do studni: studnia ta była pusta, pozbawiona wody. Kiedy potem zasiedli do posiłku, ujrzeli z dala idących z Gileadu kupców izmaelskich (…); szli oni do Egiptu. Wtedy Juda rzekł do swych braci: „Cóż nam przyjdzie z tego, gdy zabijemy naszego brata i nie ujawnimy naszej zbrodni? Chodźcie, sprzedamy go Izmaelitom! Nie zabijajmy go, wszak jest on naszym bratem!” I usłuchali go bracia. I gdy kupcy madianiccy ich mijali, wyciągnąwszy spiesznie Józefa ze studni, sprzedali go Izmaelitom za dwadzieścia sztuk srebra, a ci zabrali go z sobą do Egiptu. (Rdz 37,17-28)

Są pewne zasady, nad którymi się nie dyskutuje, bo człowiek nie ma na nie wpływu. Z takimi normami spotykamy się każdego dnia. 2+2=4 i według tej zasady płacimy na zakupach – a zawsze warto wiedzieć, ile należy zapłacić. Potrzebujemy znajomości zasad języka polskiego, żeby napisać list lub wypełnić formularz. Gdy zgadzamy się na stosowanie reguł w różnych grach, możemy się wspólnie cieszyć dobrą rozrywką. Przestrzeganie prawa regulującego poruszanie się po drogach chroni nasze zdrowie i życie. Dla naszego codziennego funkcjonowania zasady są niezbędne. Wszystkie powinny służyć naszemu bezpieczeństwu fizycznemu i psychicznemu. Świadomość ich funkcjonowania daje nam pewność w tym, jak powinniśmy żyć, jak postępować.

„Prawo naturalne wyraża pierwotny zmysł moralny, który pozwala człowiekowi rozpoznać rozumem, czym jest dobro i zło, prawda i kłamstwo: (…) jest zapisane i wyryte w duszy każdego człowieka, ponieważ jest ono rozumem ludzkim nakazującym czynić dobro, a zakazującym grzechu… Jednakże ten przepis rozumu ludzkiego nie mógłby mieć mocy prawnej, gdyby nie był głosem i wykładnią wyższego rozumu, któremu nasz rozum i nasza wolność powinny być poddane”.

(Katechizm Kościoła katolickiego, 1954)

– W jaki sposób człowiek może rozpoznać prawo naturalne? – Jaka jest główna zasada prawa naturalnego?

Pewien mężczyzna poszedł jak co miesiąc do fryzjera. Zaczęli rozmawiać o różnych sprawach. Ni z tego ni z owego wywiązała się dyskusja o Bogu. Fryzjer powiedział: – Wie Pan, ja nie wierzę, że Bóg istnieje. – Dlaczego Pan tak uważa? – zapytał klient. – Cóż, to bardzo proste. Wystarczy tylko wyjść na ulicę, żeby się o tym przekonać. Gdyby Bóg istniał, myśli Pan, że byłoby tyle osób chorych? Istniałyby opuszczone dzieci? Gdyby istniał Bóg, nie byłoby bólu, cierpienia… Po prostu nie mogę sobie wyobrazić Boga, który na to wszystko pozwala. Klient pomyślał chwilę, chciał coś powiedzieć, ale zrezygnował. Nie chciał wywoływać niepotrzebnej dyskusji. Gdy fryzjer skończył, klient zapłacił i wyszedł. W tym momencie zobaczył na ulicy człowieka z długimi włosami i bujną brodą. Wyglądało na to, że już od dłuższego czasu nie odwiedzał fryzjera. Wtedy klient wrócił i powiedział: – Wie pan co? Fryzjerzy nie istnieją! – Bardzo śmieszne! Jak to nie istnieją? – zapytał fryzjer. – Ja jestem jednym z nich! – Nie! – odparł klient. – Fryzjerzy nie istnieją, bo gdyby istnieli, nie byłoby ludzi z długimi włosami i brodą jak ten na ulicy. – O nie! Fryzjerzy istnieją, to tylko ludzie do nas nie przychodzą z własnej woli. – No właśnie – powiedział klient. – Bóg istnieje, a tylko ludzie Go nie szukają i robią to z własnej woli. Dlatego jest tyle cierpienia i bólu na świecie.

(autor nieznany)

Jeśli ktoś powie, że kobieta ma prawo do aborcji, bo chce tego pewna grupa kobiet, nie oznacza to, że wolno wprowadzić takie prawo. Podstawowym prawem każdego człowieka, wynikającym z natury, jest prawo do życia i nie można z nim dyskutować. Takiego prawa się nie ustala, bo ktoś tego chce. Człowiek ma prawo do życia. Koniec kropka. Podobnie jest w kolejnych przypadkach, nad którymi pracowaliście. Pozorny zysk z dokonanej aborcji jest niczym w porównaniu z utratą życia dziecka, godności lekarza, szacunku kobiety wobec siebie. Zarówno w historii Józefa i jego braci, jak i w sytuacjach analizowanych przez was mamy do czynienia z relatywizmem moralnym. Jest to działanie poszczególnych ludzi lub określonej grupy osób polegające na odwoływaniu się do tych systemów wartości (prawo, humanizm, moralność świecka lub religijna, patriotyzm i in.), które sprzyjają realizacji chwilowych oczekiwań bądź interesów. Tak jest w przypadku osób domagających się legalizacji narkotyków, eutanazji, aborcji…

Jeżeli grupa osób umówi się, że stan rzeczywisty jest inny niż jest to naprawdę, to przecież tak się nie stanie. Podobnie jest z zasadami. Niektóre z nich są ustalane przez ludzi, ale są i takie, które człowiek odkrywa i do których się dostosowuje, ale nie może ich zmieniać, ponieważ są wpisane w ludzką naturę.

– Kto z was chciałby uczestniczyć w takim meczu? – Jaka byłaby szansa na wygranie go?

– Na podstawie jakich dowodów fryzjer stwierdził, że nie ma Boga? – Na podstawie jakich dowodów klient stwierdził, że nie ma fryzjerów? – Dlaczego subiektywne odczucia nie mogą być podstawą do tworzenia reguł?

Po tym poznajemy, że miłujemy dzieci Boże, gdy miłujemy Boga i wypełniamy Jego przykazania, albowiem miłość względem Boga polega na spełnianiu Jego przykazań, a przykazania Jego nie są ciężkie (1 J 5,2-3).

„Tolerancję traktuje się [współcześnie] jako najwyższą wartość, która jest ważniejsza od miłości i prawdy. Tak rozumiana «tolerancja» oznacza w praktyce zakaz odróżniania dobra od zła, prawdy od fałszu. W świecie, w którym największą wartością jest tolerancja, wszystko staje się absurdalne i bezsensowne, gdyż nie ma już różnicy między dobrem a złem, szlachetnością a podłością, zdrowiem a chorobą. W takim świecie wszystko jest jednakowo dobre tylko «inaczej»: zabijanie to ochrona życia inaczej, narkomania to wolność inaczej, kradzież to zarabianie inaczej, choroba to zdrowie inaczej, a kłamstwo to prawda inaczej”.

(M. Dziewiecki, Odrzucanie norm moralnych…)

„Główne przepisy prawa naturalnego zostały wyłożone w Dekalogu. Prawo to jest nazywane prawem naturalnym nie dlatego, że odnosi się do istot nierozumnych, lecz dlatego, że rozum, który je ogłasza, należy do natury człowieka”.

(Katechizm Kościoła katolickiego, 1955)

– Co jest spisanym prawem naturalnym? – Dlaczego człowiek może to prawo rozpoznawać i żyć według niego?