Samorząd terytorialny w Polsce

Samorząd terytorialny w Polsce

"Młodzi akTYwni"

01 Czym jest samorząd terytorialny?

Jest to forma decentralizacji władzy, umożliwiająca władzom lokalnym działanie w ramach ustanowionych przez ustawy, ale z własną odpowiedzialnością za wykonywane zadania.

Samorząd terytorialny to system, w którym mieszkańcy danego obszaru (gminy, powiatu, województwa) tworzą z mocy prawa wspólnotę i samodzielnie zarządzają niektórymi sprawami publicznymi, które dotyczą ich lokalnych potrzeb.

Samorząd terytorialny ma na celu zbliżenie władzy do obywateli, lepsze dostosowanie działań administracyjnych do lokalnych potrzeb oraz zwiększenie aktywności mieszkańców w życiu publicznym.

02 Struktura samorządu terytorialnego

Trzy szczeble:

• gmina,
• powiat,
• województwo.

Gmina: Podstawowa jednostka, obejmująca mieszkańców, rady gminy (organ stanowiący) i wójta/burmistrza/prezydenta miasta (organ wykonawczy).

Powiat: Jednostka obejmująca kilka gmin, z radą powiatu i zarządem powiatu, któremu przewodniczy starosta.

Województwo: Największa jednostka, tworzona przez mieszkańców regionu, z sejmikiem województwa i zarządem województwa na czele z marszałkiem.

03 Organy gminy

Rada gminy – organ stanowiący i kontrolny..

Wójt, burmistrz, prezydent miasta – organ wykonawczy..

Organami gminy są rada gminy oraz jednoosobowy organ wykonawczy: wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w zależności od typu gminy.

Wójt

w gminie wiejskiej.

Burmistrz

w gminie miejsko-wiejskiej oraz w miastach, gdzie siedziba władz znajduje się w mieście.

Prezydent miasta

w miastach liczących ponad 100 tys. mieszkańców.

Wójt, burmistrz, prezydent miasta

Funkcja: Jednoosobowy organ wykonawczy, który realizuje uchwały rady gminy i zadania własne gminy. Kadencja: 5 lat Działania: m.in. przygotowanie projektów uchwał, zarządzanie mieniem komunalnym, realizacja budżetu, kierowanie bieżącymi sprawami, reprezentowanie gminy na zewnątrz, kierowanie urzędem.

Rada gminy

Funkcja: J est organem stanowiącym i kontrolnym gminy, podejmuje uchwały w sprawach o znaczeniu lokalnym, a także sprawuje kontrolę nad działaniami organu wykonawczego. Kadencja: Trwa 5 lat. Działalność: W ramach swojej właściwości, rada gminy m.in. uchwala statut gminy, budżet gminy, miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego i określa podatki oraz opłaty lokalne.

04 Organy powiatu

Rada powiatu - organ stanowiącyZarząd powiatu na czele ze starostą - organ wykonawczy

Organami powiatu w Polsce są: Rada powiatu (organ stanowiący i kontrolny) oraz Zarząd powiatu (organ wykonawczy). Rada powiatu, składająca się z wybieranych w wyborach bezpośrednich radnych, podejmuje kluczowe uchwały i kontroluje działania zarządu. Zarząd powiatu, na którego czele stoi starosta, wykonuje uchwały radyi zarządza sprawami powiatu, a członkami zarządu, oprócz starosty i wicestarosty, mogą być również inni radni powiatu.

Rada powiatu

Zarząd powiatu

Organ stanowiący i kontrolny. Jest organem, który podejmuje najważniejsze decyzje w powiecie, a także kontroluje pracę zarządu. Kadencja: Członkowie rady, czyli radni, są wybierani w wyborach bezpośrednich, powszechnych i równych. Kadencja trwa 5 lat. Nadzór nad nią prowadzi wojewoda i Prezes Rady Ministrów.

Organ wykonawczy.Zarząd powiatu jest organem wykonawczym, odpowiedzialnym za realizację uchwał rady powiatu i bieżące zarządzanie sprawami powiatu. Skład: W jego skład wchodzi starosta jako przewodniczący, wicestarosta oraz pozostali członkowie. Wybór: Starostę i pozostałych członków zarządu wybiera rada powiatu.

05 Organy Województwa

Sejmik województwa – organ stanowiący.Zarząd województwa na czele z marszałkiem – organ wykonawczy.

Organami samorządu województwa w Polsce są sejmik województwa jako organ stanowiący i kontrolny, oraz zarząd województwa jako organ wykonawczy, na którego czele stoi marszałek województwa. Sejmik województwa jest wybierany w wyborach samorządowych, a zarząd wyłaniany jest przez sejmik.

Zarząd województwa: Jest organem wykonawczym, odpowiedzialnym za realizację zadań województwa. W skład zarządu wchodzi marszałek województwa, który jest jego przewodniczącym, oraz wicemarszałkowie i pozostali członkowie. Zarząd jest wybierany przez sejmik.

vs

Sejmik województwa: Jest organem stanowiącym, czyli tworzy prawo miejscowe (uchwały), oraz kontrolnym. Radni sejmiku są wybierani w wyborach powszechnych, równych i bezpośrednich. Działalność sejmiku jest jawna.

06 Zadania samorządu terytorialnego

Zadania własne

Zadania wspólne

Zadania zlecone

np. edukacja, drogi, gospodarka odpadami.

realizowane w imieniu państwa (np. wybory).

mogą być realizowane przez różne szczeble samorządu.

Przykłady zadań należących do GMINY:

• Sprawy dotyczące ładu przestrzennego i gospodarki nieruchomościami.
• Utrzymanie gminnych dróg, wodociągów, kanalizacji i gospodarki odpadami.
• Zapewnienie lokalnego transportu zbiorowego.
• Edukacja publiczna (przedszkola i szkoły podstawowe).
• Pomoc społeczna i ochrona zdrowia.
• Ochrona kultury i zabytków.

Przykłady zadań należacych do POWIATU:

• Edukacja publiczna (szkoły ponadpodstawowe).
• Promocja i ochrona zdrowia.
• Pomoc społeczna i wsparcie dla rodziny.
• Transport zbiorowy i drogi publiczne.
• Geodezja, kartografia i kataster.
• Administracja architektoniczno-budowlana.
• Ochrona środowiska i gospodarka wodna.

Przykłady zadań należących do WOJEWÓDZTWA

• Szkolnictwo wyższe.
• Promocja i ochrona zdrowia.
• Kultura i ochrona zabytków.
• Pomoc społeczna i polityka prorodzinna.
• Polityka regionalna i modernizacja terenów wiejskich.

07 Finanse samorządu

Dochody własne

Subwencje ogólne

Dotacje celowe

Śr0dki z Unii Europejskiej i funduszy zagranicznych

Środki przekazywane przez budżet państwa do budżetu samorządu.

Głównie wpływy z podatków i opłat lokalnych oraz dochodów z majątku (najem, dzierżawa, sprzedaż).

Finansowanie lub dofinansowanie konkretnych zadań zleconych samorządom z budżetu państwa, z funduszy celowych.

Środki pochodzące ze źródeł zagranicznych niepodlegające zwrotowi oraz środki z budżetu Unii Europejskiej.

Budżet uchwalany jest przez radę danej jednostki.

08 Nadzór nad samorządem

Prezes Rady Ministrów

01

Nadzór nad JST (Jednostkami Samorządu Terytorialnego) sprawują:

• Prezes Rady Ministrów i wojewodowie:
• Sprawują nadzór nad działalnością JST.

• Regionalne Izby Obrachunkowe (RIO):
• Kontrolują legalność i zgodność z prawem obrotu finansowego samorządów.

• Najwyższa Izba Kontroli także może badać działalność samorządów.

Wojewodowie

02

RIO

03

NIK

04

Samorząd terytorialny jest formą decentralizacji administracji publicznej, w której społeczność lokalna, w granicach określonych prawem, samodzielnie kieruje swoimi sprawami. Zaspokaja potrzeby lokalnych wspólnot.Mieszkańcy mają wpływ na decyzje dotyczące najbliższego otoczenia, od lokalnych szkół po miejskie parki. Samorząd zapewnia codzienne udogodnienia i usługi, ale również daje możliwość współtworzenia rzeczywistości lokalnej.Samorząd pozwala obywatelom uczestniczyć w życiu publicznym.Samorządy wykonują zadania własne, czyli te służące bezpośrednio potrzebom mieszkańców.

Samorządność

Decentralizacja

Społeczność lokalna

Decyzje

Dziękuję za uwagę i zapraszam do rozwiązania quizu:

Iwona KulawikStowarzyszenie Młoda Alwernia "Młodzi akTYwni"