Caso clínico
Paciente: Hombre de 65 años con adenocarcinoma de pulmón en estadio IV, hospitalizado en Medicina Interna por disnea progresiva y dolor torácico intenso (EVA 9/10).
Antecedentes: Hipertensión arterial, enfermedad renal crónica estadio 4 (TFG 22 mL/min).
Situación actual: Dolor persistente a pesar de morfina oral (60 mg/día) y rescates frecuentes. Presenta náusea, vómito y dificultad para deglutir, lo que impide continuar vía oral.
Laboratorios: Función hepática normal. creatinina 2.6 mg/dL.
Decisión terapéutica
Fentanilo
CuidadosPaliativos
Introducción
- El fentanilo fue desarrollado por primera vez en 1960 por Paul Janssen (petidina y metadona).
- A partir de 1963 se comercializó como analgésico inyectable.
- Aproximadamente 100 veces más potente que la morfina y aproximadamente 50 veces más potente que la heroína como analgésico.
- Fue aprobado por la FDA en 1972 para su uso como anestésico intravenoso.
Theodore H. Stanley, La historia del fentanilo , The Journal of Pain 2014 , 15(12) , 1215–1226.
Fentanilo
Analgésico opioide sintético de alta potencia. Aproximadamente 50 a 100 veces mayor que la morfina y alrededor de 50 veces más potente que la heroína.
StatPearls – Fentanyl. NCBI Bookshelf.
Metabolismo
El fentanilo se metaboliza hepáticamente a través del sistema enzimático CYP450, específicamente CYP3A Tiene una vida media de 3 a 7 horas. Se excreta en un 75 % por orina y un 9 % por heces.
Mecanismo de acción
La alta lipofilicidad y baja ionización de las moléculas de fentanilo favorece su absorción a través de las membranas biológicas dentro del cuerpo
- Agonista opioide selectivo del receptor Mu.
- Tiene la capacidad de activar otros receptores del sistema opioide, como los delta y potencialmente los kappa.
- El neurotransmisor dopamina (Da) aumenta en las áreas de recompensa del cerebro, lo que provoca los típicos efectos de euforia y relajación.
N Engl J Med 2016 ; 374 : 1253 - 1263
DOI: 10.1056/NEJMra1507771
Peculiaridades del metabolismo.
- Se distribuye rápidamente a tejidos altamente perfundidos como el cerebro, los pulmones y el corazón debido a su solubilidad en lípidos.
- Posteriormente se acumula en tejidos menos vascularizados, incluidos los músculos y el tejido adiposo, que actúan como reservorio del fármaco, lo que contribuye a efectos prolongados incluso después de que cesa la administración
Barletta C, Di Natale V, Esposito M, et al. The Rise of Fentanyl: Molecular Aspects and Forensic Investigations. Int J Mol Sci. 2025;26(2):444. Published 2025 Jan 7. doi:10.3390/ijms26020444
Peculiaridades del metabolismo.
Barletta C, Di Natale V, Esposito M, et al. The Rise of Fentanyl: Molecular Aspects and Forensic Investigations. Int J Mol Sci. 2025;26(2):444. Published 2025 Jan 7. doi:10.3390/ijms26020444
La farmacocinética y la farmacodinamia del fentanilo están significativamente influenciadas por factores genéticos.
Barletta C, Di Natale V, Esposito M, et al. The Rise of Fentanyl: Molecular Aspects and Forensic Investigations. Int J Mol Sci. 2025;26(2):444. Published 2025 Jan 7. doi:10.3390/ijms26020444
Dosificación
Presentaciones
Principios de titulación
Rescates
Reglas comunes
Dolor irruptivo
El dolor irruptivo es un dolor transitorio que se presenta a pesar del uso de opioides para el control del dolor de base.Se presenta en entre el 40 % y el 80 % de los pacientes con dolor oncológico.
Yeo J. Breakthrough pain and rapid-onset opioids in patients with cancer pain: a narrative review. J Yeungnam Med Sci. 2024;41(1):22-29.
El uso de dos opioides principales tiene un impacto en la mejora del tratamiento del dolor y la calidad de vida en pacientes con cáncer
Dolor oncológico
Duarte S, Rocha-Neves J, Dourado M, Ribeiro H. Does the Use of Two Major Opioids Have an Impact on Improving Pain Treatment and Quality of Life in Cancer Patients?—A Literature Review. Applied Biosciences. 2025; 4(1):3. https://doi.org/10.3390/applbiosci4010003
Analgesic Ladder
La escalera analgésica de la Organización Mundial de la Salud (OMS) no considera el uso de combinaciones de opioides principales para el alivio del dolor del cáncer
Dolor oncológico
- Opioides: dolor moderado a severo.
- Receptores específicos SNC y SNP modulando la percepción del dolor.
- Al combinar opioides que actúan sobre diferentes receptores, es posible lograr un alivio del dolor más eficaz, minimizando al mismo tiempo el impacto sobre los receptores mu, lo que reduce efectos adversos como náuseas, estreñimiento y depresión respiratoria
Duarte S, Rocha-Neves J, Dourado M, Ribeiro H. Does the Use of Two Major Opioids Have an Impact on Improving Pain Treatment and Quality of Life in Cancer Patients?—A Literature Review. Applied Biosciences. 2025; 4(1):3. https://doi.org/10.3390/applbiosci4010003
Usos aprobados por la FDA
Contraindicaciones*
- Cefalea/migraña, dolor dental o uso en salas de emergencia.
- Asma bronquial aguda o grave en un entorno no monitorizado o en ausencia de equipo de reanimación.
- Hipersensibilidad al fentanilo o a cualquier componente del producto.
- Obstrucción gastrointestinal conocida o sospechada, incluido íleo paralítico
- Pacientes no tolerantes a los opioides
- Depresión respiratoria.
Precauciones por sistemas.
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.
Depresión respiratoria
Opioid-induced respiratory depression
Jansen, S.C. et al.
BJA Education,(2024) Volume 24, Issue 3, 100 - 106.
Dimensiones totales del dolor
Franklin, A.E., Lovell, M.R. (2024). Pain and Pain Management in Palliative Care. In: MacLeod, R.D., Van den Block, L. (eds) Textbook of Palliative Care. Springer, Cham
Caso clínico
Sheila Marquez
Created on September 20, 2025
Start designing with a free template
Discover more than 1500 professional designs like these:
View
Dynamic Visual Presentation
View
Corporate Christmas Presentation
View
Customer Service Manual
View
Business Results Presentation
View
Meeting Plan Presentation
View
Business vision deck
View
Economic Presentation
Explore all templates
Transcript
Caso clínico
Paciente: Hombre de 65 años con adenocarcinoma de pulmón en estadio IV, hospitalizado en Medicina Interna por disnea progresiva y dolor torácico intenso (EVA 9/10). Antecedentes: Hipertensión arterial, enfermedad renal crónica estadio 4 (TFG 22 mL/min). Situación actual: Dolor persistente a pesar de morfina oral (60 mg/día) y rescates frecuentes. Presenta náusea, vómito y dificultad para deglutir, lo que impide continuar vía oral. Laboratorios: Función hepática normal. creatinina 2.6 mg/dL.
Decisión terapéutica
Fentanilo
CuidadosPaliativos
Introducción
Theodore H. Stanley, La historia del fentanilo , The Journal of Pain 2014 , 15(12) , 1215–1226.
Fentanilo
Analgésico opioide sintético de alta potencia. Aproximadamente 50 a 100 veces mayor que la morfina y alrededor de 50 veces más potente que la heroína.
StatPearls – Fentanyl. NCBI Bookshelf.
Metabolismo
El fentanilo se metaboliza hepáticamente a través del sistema enzimático CYP450, específicamente CYP3A Tiene una vida media de 3 a 7 horas. Se excreta en un 75 % por orina y un 9 % por heces.
Mecanismo de acción
La alta lipofilicidad y baja ionización de las moléculas de fentanilo favorece su absorción a través de las membranas biológicas dentro del cuerpo
N Engl J Med 2016 ; 374 : 1253 - 1263 DOI: 10.1056/NEJMra1507771
Peculiaridades del metabolismo.
Barletta C, Di Natale V, Esposito M, et al. The Rise of Fentanyl: Molecular Aspects and Forensic Investigations. Int J Mol Sci. 2025;26(2):444. Published 2025 Jan 7. doi:10.3390/ijms26020444
Peculiaridades del metabolismo.
Barletta C, Di Natale V, Esposito M, et al. The Rise of Fentanyl: Molecular Aspects and Forensic Investigations. Int J Mol Sci. 2025;26(2):444. Published 2025 Jan 7. doi:10.3390/ijms26020444
La farmacocinética y la farmacodinamia del fentanilo están significativamente influenciadas por factores genéticos.
Barletta C, Di Natale V, Esposito M, et al. The Rise of Fentanyl: Molecular Aspects and Forensic Investigations. Int J Mol Sci. 2025;26(2):444. Published 2025 Jan 7. doi:10.3390/ijms26020444
Dosificación
Presentaciones
Principios de titulación
Rescates
Reglas comunes
Dolor irruptivo
El dolor irruptivo es un dolor transitorio que se presenta a pesar del uso de opioides para el control del dolor de base.Se presenta en entre el 40 % y el 80 % de los pacientes con dolor oncológico.
Yeo J. Breakthrough pain and rapid-onset opioids in patients with cancer pain: a narrative review. J Yeungnam Med Sci. 2024;41(1):22-29.
El uso de dos opioides principales tiene un impacto en la mejora del tratamiento del dolor y la calidad de vida en pacientes con cáncer
Dolor oncológico
Duarte S, Rocha-Neves J, Dourado M, Ribeiro H. Does the Use of Two Major Opioids Have an Impact on Improving Pain Treatment and Quality of Life in Cancer Patients?—A Literature Review. Applied Biosciences. 2025; 4(1):3. https://doi.org/10.3390/applbiosci4010003
Analgesic Ladder
La escalera analgésica de la Organización Mundial de la Salud (OMS) no considera el uso de combinaciones de opioides principales para el alivio del dolor del cáncer
Dolor oncológico
Duarte S, Rocha-Neves J, Dourado M, Ribeiro H. Does the Use of Two Major Opioids Have an Impact on Improving Pain Treatment and Quality of Life in Cancer Patients?—A Literature Review. Applied Biosciences. 2025; 4(1):3. https://doi.org/10.3390/applbiosci4010003
Usos aprobados por la FDA
Contraindicaciones*
Precauciones por sistemas.
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.
Depresión respiratoria
Opioid-induced respiratory depression Jansen, S.C. et al. BJA Education,(2024) Volume 24, Issue 3, 100 - 106.
Dimensiones totales del dolor
Franklin, A.E., Lovell, M.R. (2024). Pain and Pain Management in Palliative Care. In: MacLeod, R.D., Van den Block, L. (eds) Textbook of Palliative Care. Springer, Cham