Verbod individuele geautomatiseerde besluitvorming (artikel 22 AVG)
NOTA BENE Deze flowchart is gemaakt om techneuten op een toegankelijke manier inzicht te geven in het verbod. Er bestaan (zoals altijd) allerlei juridische mitsen en maren. Overleg dus altijd met een jurist op het gebied van privacyrecht als u denkt dat dit verbod van toepassing is in uw project. Voor geautomatiseerde besluitvorming die betrekking heeft op kinderen bestaat er enige onduidelijkheid. De artikelen van de AVG geven geen expliciet verbod, maar een (niet wettelijk bindende) overweging wel. De Europese toezichthouder stelt dat de risico's met betrekking tot kinderen heel groot zijn en is hier heel kritisch over. Advies: pas geen uitsluitend automatische besluitvorming toe op kinderen. Voor bijzondere persoonsgegevens, zoals ras, religieuze overtuiging of gezondheidsinformatie, gelden nog aanvullende regels die buiten de reikwijdte van deze flowchart vallen. De AI Act kent nog extra verboden en vereisten aan hoog risico-systemen die van toepassing kunnen zijn. Deze worden in deze flowchart buiten beschouwing gelaten.
START
Heeft het besluit rechtsgevolgen of treft het anderszins in aanmerkelijke mate?
Nee
Ja
Is het besluit uitsluitend geautomatiseerd?
Verbod niet van toepassing
NEE
Ja
Is het besluit noodzakelijk is voor de totstandkoming of de uitvoering van een overeenkomst?
Verbod niet van toepassing
Ja
NEE
KLIK OP KEUZES VOOR MEER INFO
Heeft de betrokkene uitdrukkelijke toestemming gegeven?
Uitzondering op verbod, wel waarborgen nodig
Ja
NEE
Uitzondering op verbod, wel waarborgen nodig
Is het toegestaan op grond van een bijzondere wet?
Ja
NEE
Is het noodzakelijk om te voldoen aan wettelijke verplichting of voor vervulling taak van algemeen belang?
Uitzondering op verbod, wel waarborgen nodig
Ja
NEE
Is er sprake van profiling?
Niet toegestaan
Ja
NEE
Uitzondering op verbod, wel waarborgen nodig
Niet toegestaan
Rechtsgevolgen of aanmerkelijke mate treffen
Invloed besluit
Het verbod op individuele geautomatiseerde besluitvorming in de AVG geldt zeker niet voor elk soort besluit. Het is bijvoorbeeld geen probleem om volledig geautomatiseerd te besluiten welke series op Netflix aangeraden worden voor een bepaald persoon. Voor dit verbod geldt het criterium of het besluit voor de betrokkene rechsgevolgen heeft of het de betrokkene anderszins in aanmerkelijke mate treft. Voorbeelden van besluiten met rechtsgevolgen zijn het ontbinden van een contract, het weigeren van een uitkering of het weigeren van een vergunning.
De zinsnede 'anderszins in aanmerkelijke mate treffen' zorgt voor een bescherming van de betrokkene als het besluit geen rechtsgevolgen heeft, maar wel een soortgelijk effect heeft op de betrokkene. Hierbij valt te denken aan besluiten die invloed hebben op de inkomsten van de betrokkene of op de toegang tot gezondheidszorg en onderwijs. Let hierbij ook op de term 'aanmerkelijke mate'.
Wettelijke taak of algemeen belang
UAVG
Deze uitzondering geldt echter niet, zoals door de volgende vraag ook duidelijk wordt, als er sprake is van profilering.
De UAVG (Uitvoeringswet AVG) geeft een uitzondering op het verbod wanneer de geautomatiseerde individuele besluitvorming nodig is voor het uitvoeren van een wettelijke verplichting of voor het vervullen van een taak van algemeen belang. Deze uitzondering zal met name gelden voor overheden, maar in enkele gevallen ook voor private organisaties.
uitsluitend geautomatiseerd besluit
Wat is 'uitsluitend'?
Het begrip 'geautomatiseerd' spreekt redelijk voor zich. Maar wat betekent het begrip 'uitsluitend'? Dit wil zeggen dat er geen sprake is van betekenisvolle menselijke tussenkomst. Menselijke tussenkomst is niet betekenisvol wanneer een mens alleen als doorgeefluik acteert voor de geautomatiseerde beslissing of helemaal geen bevoegdheid heeft om af te wijken van de geautomatiseerde beslissing.
Als een mens geen betekenisvolle tussenkomst heeft in het nemen van het besluit, dan wordt het besluit alsnog als 'uitsluitend' geautomatiseerd gezien.
uitdrukkelijke toestemming
Wat is 'uitdrukkelijk'?
Wanneer de betrokkene uitdrukkelijke toestemming geeft, is het toegestaan uitsluitend geautomatiseerd een besluit te nemen. Het gaat hier om situaties waarbij de grondslag van de verwerking 'toestemming' of uitvoering van een overeenkomst is. Voor het verkrijgen van 'normale' toestemming moet aan een aantal vereisten worden voldaan. De toestemming moet specifiek zijn. De betrokkene moet goed ingelicht zijn. Ook moet de toestemming ondubbelzinnig zijn en de betrokkene daadwerkelijke een vrije keuze hebben.
Voor 'uitdrukkelijke toestemming' ligt de lat nog hoger. ‘Uitdrukkelijk’ verwijst naar de wijze waarop mensen hun toestemming tot uitdrukking brengen. Iemand moet een actieve handeling, zoals een schriftelijke of mondelinge verklaring, verrichten waaruit blijkt dat het zijn wens is om deze toestemming te geven. Alleen 'een vinkje' aanklikken is onvoldoende om 'uitdrukkelijke toestemming' te geven.
Profiling
Extra risico's
Profilering brengt extra risico's met zich mee ten opzichte van reguliere individuele geautomatiseerde besluitvorming, zoals bijvoorbeeld het risico op discriminatie.
Profilering is in de AVG als volgt gedefinieerd: "elke vorm van geautomatiseerde verwerking van persoonsgegevens waarbij aan de hand van persoonsgegevens bepaalde persoonlijke aspecten van een natuurlijke persoon worden geëvalueerd, met name met de bedoeling zijn beroepsprestaties, economische situatie, gezondheid, persoonlijke voorkeuren, interesses, betrouwbaarheid, gedrag, locatie of verplaatsingen te analyseren of te voorspellen."
Bijzondere wet
Uitzonderingen
In enkele gevallen heeft de wetgever ervoor gekozen in een bijzondere wet een doorbreking van het verbod op te nemen. Meestal betreft dit een uitzondering voor overheden, maar soms ook voor private organisaties. Afhankelijk van het betreffende artikel in de bijzondere wet kan profilering wel of niet zijn toegestaan in combinatie met de individuele uitsluitend geautomatiseerde besluitvorming.
Wat hierbij lastig is, is er geen verwijzing naar dergelijke bijzondere wetten (zoals de WFT) staan in de AVG of UAVG (Uitvoeringswet AVG). Een jurist die werkzaam is binnen een bepaald domein, zoals het financiële domein, zal uiteraard bekend zijn met de betreffende wetten.
Klik op keuzes
Bij elk keuzemoment kun je op 'het wybertje' klikken om een toelichting te krijgen.
Noodzakelijk voor totstandkoming of uitvoering overeenkomst
Wat is 'noodzakelijk'?
In sommige gevallen is het mogelijk uitsluitend geautomatiseerde besluitvorming in te zetten bij het totstandkomen of uitvoeren van overeenkomsten. De term 'noodzakelijk' moet hierbij strikt geïnterpreteerd worden. Er is echter niet met een hele concrete regel aan te geven wanneer het dan niet noodzakelijk is. Een voorbeeld van wanneer het niet noodzakelijk is, is het nemen van een besluit over een geschikte kandidaat voor een vacature voor een bedrijf dat 20 sollicitaties ontvangt.
Hoewel deze situatie betrekking heeft op het totstandkomen van een arbeidsovereenkomst, is de uitsluitend geautomatiseerde besluitvorming niet noodzakelijk. De CV's kunnen immers gemakkelijk handmatig beoordeeld worden of met betekenisvolle menselijke tussenkomst. Het ligt anders wanneer het een zeer populaire multinational betreft die 50.000 sollicitaties op een bepaalde vacature ontvangt.
Verbod individuele geautomatiseerde besluitvorming (artikel 22 AVG)
Linda
Created on September 19, 2025
Start designing with a free template
Discover more than 1500 professional designs like these:
View
Customer Empathy Map
View
Squares Diagram
View
Customer Journey Map
View
HR Organizational Chart
View
SWOT PRO
View
Branching diagram
View
Fishbone Diagram
Explore all templates
Transcript
Verbod individuele geautomatiseerde besluitvorming (artikel 22 AVG)
NOTA BENE Deze flowchart is gemaakt om techneuten op een toegankelijke manier inzicht te geven in het verbod. Er bestaan (zoals altijd) allerlei juridische mitsen en maren. Overleg dus altijd met een jurist op het gebied van privacyrecht als u denkt dat dit verbod van toepassing is in uw project. Voor geautomatiseerde besluitvorming die betrekking heeft op kinderen bestaat er enige onduidelijkheid. De artikelen van de AVG geven geen expliciet verbod, maar een (niet wettelijk bindende) overweging wel. De Europese toezichthouder stelt dat de risico's met betrekking tot kinderen heel groot zijn en is hier heel kritisch over. Advies: pas geen uitsluitend automatische besluitvorming toe op kinderen. Voor bijzondere persoonsgegevens, zoals ras, religieuze overtuiging of gezondheidsinformatie, gelden nog aanvullende regels die buiten de reikwijdte van deze flowchart vallen. De AI Act kent nog extra verboden en vereisten aan hoog risico-systemen die van toepassing kunnen zijn. Deze worden in deze flowchart buiten beschouwing gelaten.
START
Heeft het besluit rechtsgevolgen of treft het anderszins in aanmerkelijke mate?
Nee
Ja
Is het besluit uitsluitend geautomatiseerd?
Verbod niet van toepassing
NEE
Ja
Is het besluit noodzakelijk is voor de totstandkoming of de uitvoering van een overeenkomst?
Verbod niet van toepassing
Ja
NEE
KLIK OP KEUZES VOOR MEER INFO
Heeft de betrokkene uitdrukkelijke toestemming gegeven?
Uitzondering op verbod, wel waarborgen nodig
Ja
NEE
Uitzondering op verbod, wel waarborgen nodig
Is het toegestaan op grond van een bijzondere wet?
Ja
NEE
Is het noodzakelijk om te voldoen aan wettelijke verplichting of voor vervulling taak van algemeen belang?
Uitzondering op verbod, wel waarborgen nodig
Ja
NEE
Is er sprake van profiling?
Niet toegestaan
Ja
NEE
Uitzondering op verbod, wel waarborgen nodig
Niet toegestaan
Rechtsgevolgen of aanmerkelijke mate treffen
Invloed besluit
Het verbod op individuele geautomatiseerde besluitvorming in de AVG geldt zeker niet voor elk soort besluit. Het is bijvoorbeeld geen probleem om volledig geautomatiseerd te besluiten welke series op Netflix aangeraden worden voor een bepaald persoon. Voor dit verbod geldt het criterium of het besluit voor de betrokkene rechsgevolgen heeft of het de betrokkene anderszins in aanmerkelijke mate treft. Voorbeelden van besluiten met rechtsgevolgen zijn het ontbinden van een contract, het weigeren van een uitkering of het weigeren van een vergunning.
De zinsnede 'anderszins in aanmerkelijke mate treffen' zorgt voor een bescherming van de betrokkene als het besluit geen rechtsgevolgen heeft, maar wel een soortgelijk effect heeft op de betrokkene. Hierbij valt te denken aan besluiten die invloed hebben op de inkomsten van de betrokkene of op de toegang tot gezondheidszorg en onderwijs. Let hierbij ook op de term 'aanmerkelijke mate'.
Wettelijke taak of algemeen belang
UAVG
Deze uitzondering geldt echter niet, zoals door de volgende vraag ook duidelijk wordt, als er sprake is van profilering.
De UAVG (Uitvoeringswet AVG) geeft een uitzondering op het verbod wanneer de geautomatiseerde individuele besluitvorming nodig is voor het uitvoeren van een wettelijke verplichting of voor het vervullen van een taak van algemeen belang. Deze uitzondering zal met name gelden voor overheden, maar in enkele gevallen ook voor private organisaties.
uitsluitend geautomatiseerd besluit
Wat is 'uitsluitend'?
Het begrip 'geautomatiseerd' spreekt redelijk voor zich. Maar wat betekent het begrip 'uitsluitend'? Dit wil zeggen dat er geen sprake is van betekenisvolle menselijke tussenkomst. Menselijke tussenkomst is niet betekenisvol wanneer een mens alleen als doorgeefluik acteert voor de geautomatiseerde beslissing of helemaal geen bevoegdheid heeft om af te wijken van de geautomatiseerde beslissing.
Als een mens geen betekenisvolle tussenkomst heeft in het nemen van het besluit, dan wordt het besluit alsnog als 'uitsluitend' geautomatiseerd gezien.
uitdrukkelijke toestemming
Wat is 'uitdrukkelijk'?
Wanneer de betrokkene uitdrukkelijke toestemming geeft, is het toegestaan uitsluitend geautomatiseerd een besluit te nemen. Het gaat hier om situaties waarbij de grondslag van de verwerking 'toestemming' of uitvoering van een overeenkomst is. Voor het verkrijgen van 'normale' toestemming moet aan een aantal vereisten worden voldaan. De toestemming moet specifiek zijn. De betrokkene moet goed ingelicht zijn. Ook moet de toestemming ondubbelzinnig zijn en de betrokkene daadwerkelijke een vrije keuze hebben.
Voor 'uitdrukkelijke toestemming' ligt de lat nog hoger. ‘Uitdrukkelijk’ verwijst naar de wijze waarop mensen hun toestemming tot uitdrukking brengen. Iemand moet een actieve handeling, zoals een schriftelijke of mondelinge verklaring, verrichten waaruit blijkt dat het zijn wens is om deze toestemming te geven. Alleen 'een vinkje' aanklikken is onvoldoende om 'uitdrukkelijke toestemming' te geven.
Profiling
Extra risico's
Profilering brengt extra risico's met zich mee ten opzichte van reguliere individuele geautomatiseerde besluitvorming, zoals bijvoorbeeld het risico op discriminatie.
Profilering is in de AVG als volgt gedefinieerd: "elke vorm van geautomatiseerde verwerking van persoonsgegevens waarbij aan de hand van persoonsgegevens bepaalde persoonlijke aspecten van een natuurlijke persoon worden geëvalueerd, met name met de bedoeling zijn beroepsprestaties, economische situatie, gezondheid, persoonlijke voorkeuren, interesses, betrouwbaarheid, gedrag, locatie of verplaatsingen te analyseren of te voorspellen."
Bijzondere wet
Uitzonderingen
In enkele gevallen heeft de wetgever ervoor gekozen in een bijzondere wet een doorbreking van het verbod op te nemen. Meestal betreft dit een uitzondering voor overheden, maar soms ook voor private organisaties. Afhankelijk van het betreffende artikel in de bijzondere wet kan profilering wel of niet zijn toegestaan in combinatie met de individuele uitsluitend geautomatiseerde besluitvorming.
Wat hierbij lastig is, is er geen verwijzing naar dergelijke bijzondere wetten (zoals de WFT) staan in de AVG of UAVG (Uitvoeringswet AVG). Een jurist die werkzaam is binnen een bepaald domein, zoals het financiële domein, zal uiteraard bekend zijn met de betreffende wetten.
Klik op keuzes
Bij elk keuzemoment kun je op 'het wybertje' klikken om een toelichting te krijgen.
Noodzakelijk voor totstandkoming of uitvoering overeenkomst
Wat is 'noodzakelijk'?
In sommige gevallen is het mogelijk uitsluitend geautomatiseerde besluitvorming in te zetten bij het totstandkomen of uitvoeren van overeenkomsten. De term 'noodzakelijk' moet hierbij strikt geïnterpreteerd worden. Er is echter niet met een hele concrete regel aan te geven wanneer het dan niet noodzakelijk is. Een voorbeeld van wanneer het niet noodzakelijk is, is het nemen van een besluit over een geschikte kandidaat voor een vacature voor een bedrijf dat 20 sollicitaties ontvangt.
Hoewel deze situatie betrekking heeft op het totstandkomen van een arbeidsovereenkomst, is de uitsluitend geautomatiseerde besluitvorming niet noodzakelijk. De CV's kunnen immers gemakkelijk handmatig beoordeeld worden of met betekenisvolle menselijke tussenkomst. Het ligt anders wanneer het een zeer populaire multinational betreft die 50.000 sollicitaties op een bepaalde vacature ontvangt.