10. Skąd się biorą nadwaga i otyłość?

Skąd się biorą nadwaga i otyłość?

przyrodniczeecho.pl

Po dzisiejszych zajęciach:

• wyjaśniam, czym jest nadwaga i otyłość, oraz omawiam na czym polega ich profilaktyka.

Czy wiesz, że:

• Otyłość może “działać wstecz” na mózg. Badania pokazują, że przewlekła otyłość może zmniejszać objętość istoty szarej w mózgu, wpływając na pamięć i koncentrację.

• To nie zawsze wina słodyczy. Na wagę wpływa to, co jemy, ile się ruszamy, ale też geny, czyli cechy przekazywane w rodzinie.

• Japonia mierzy brzuchy. W niektórych krajach dorośli muszą co roku mierzyć obwód talii, żeby pilnować zdrowia.

• Kolor talerza może oszukać oczy. Kiedy talerz jest mały lub innego koloru niż jedzenie, zjemy mniej, nawet tego nie zauważając.

Wstęp do zajeć.

Pomysł na lekcję. Zabawy.

W pierwszym dziale rozmawialiśmy o zdrowym stylu życia?Wiecie już, że obejmuje on trzy najważniejsze sprawy: prawidłowe odżywianie, aktywność fizyczną i zdrowy sen. W drugim dziale zajmiemy sie odżywianiem. A dziś zaś porozmawiamy o nadwadze i otyłości oraz ich profilaktyce.

Co to jest nadwaga i otyłość?

Nadwaga – to stan, w którym masa ciała jest większa niż prawidłowa w stosunku do wzrostu i wieku. Zwykle wiąże się z nadmiarem tkanki tłuszczowej, ale jeszcze nie na tyle dużym, by uznać to za chorobę. Otyłość – to choroba przewlekła polegająca na nadmiernym gromadzeniu tkanki tłuszczowej w organizmie, które zagraża zdrowiu i może prowadzić do poważnych chorób.

Nadwaga jest stanem podwyższonej masy ciała, a otyłość to już choroba z wieloma konsekwencjami zdrowotnymi.

Jakie są przyczyny nadwagi i otyłości?

1. Zbyt duża ilość kalorii w diecie – jedzenie więcej niż potrzebuje organizm

Jakie są przyczyny nadwagi i otyłości?

2. Brak ruchu – siedzący tryb życia (telewizor, komputer, telefon).

Jakie są przyczyny nadwagi i otyłości?

3. Nieprawidłowa dieta – dużo słodyczy, słodkich napojów, fast foodów, smażonych potraw.

Jakie są przyczyny nadwagi i otyłości?

4. Czynniki genetyczne – skłonności rodzinne.

Jakie są przyczyny nadwagi i otyłości?

5. Czynniki psychologiczne – jedzenie pod wpływem stresu lub nudy.

Jakie są przyczyny nadwagi i otyłości?

6. Choroby i zaburzenia hormonalne (np. niedoczynność tarczycy – ale to rzadsze).

Dlaczego nadwaga i otyłość są groźne?

Mogą powodować: choroby serca i nadciśnienie, cukrzycę typu 2, problemy ze stawami i kręgosłupem, zaburzenia snu oraz obniżenie samooceny i trudności w relacjach z rówieśnikami.

Jak zapobiegać nadwadze i otyłości?

1. Zdrowa dieta – regularne posiłki, warzywa, owoce, pełnoziarniste produkty, ograniczenie cukru i tłuszczu.

Jak zapobiegać nadwadze i otyłości?

2. Codzienny ruch – minimum 60 minut aktywności fizycznej (spacer, rower, gra w piłkę, taniec).

Jak zapobiegać nadwadze i otyłości?

3. Odpowiednia ilość snu – dzieci w wieku 9 - 11 lat powinny spać ok. 9 - 11 godzin.

Jak zapobiegać nadwadze i otyłości?

4. Ograniczenie czasu przed ekranem – maksymalnie 2 godziny dziennie poza nauką.

Jak zapobiegać nadwadze i otyłości?

5. Picie wody zamiast słodkich napojów.

W jaki sposób sprawdzić, czy masa ciała jest w normie?

Do tego służy BMI (ang. Body Mass Index) to wskaźnik masy ciała. Oblicza się go według wzoru:

Interpretacja u dorosłych: < 18,5 – niedowaga 18,5–24,9 – w normie 25,0–29,9 – nadwaga ≥ 30,0 – otyłość

U dzieci BMI porównuje się do siatek centylowych dla wieku i płci – bo rosną i rozwijają się w różnym tempie.

Czym jest dieta?

Mówiąc o „dietach”, w edukacji zdrowotnej mamy na myśli zdrowy sposób odżywiania. Są różne rodzaje diet: 1. Dieta zbilansowana (najlepsza dla dzieci). Zawiera wszystkie grupy produktów: warzywa, owoce, produkty zbożowe pełnoziarniste, nabiał, mięso/ryby/jaja/rośliny strączkowe, zdrowe tłuszcze. Odpowiednie porcje zgodnie z piramidą lub talerzem zdrowia.

Czym jest dieta?

2. Dieta śródziemnomorska Dużo warzyw, owoców, oliwy z oliwek, ryb, orzechów, niewiele czerwonego mięsa.Uznawana za jedną z najzdrowszych na świecie.

Czym jest dieta?

3. Dieta wegetariańska (bez mięsa). Oparta na warzywach, owocach, nasionach, orzechach, produktach mlecznych i jajach. Wymaga dobrej suplementacji i planowania, zwłaszcza u dzieci.

Czym jest dieta?

4. Dieta wysokobiałkowa (dla sportowców). Więcej białka – np. mięso, ryby, nabiał, rośliny strączkowe – aby budować mięśnie. Nie dla wszystkich – nadmiar białka obciąża nerki.

Czym jest dieta?

5. Dieta eliminacyjna (np. bez glutenu, bez laktozy). Stosowana tylko w przypadku alergii lub nietolerancji pokarmowej. Powinna być ustalana przez lekarza.

„BMI detektywi”.

Przebieg:1. Dzielimy klasę na grupy 3–4 osobowe.2. Każda grupa dostaje karty z danymi hipotetycznych osób (wiek, waga, wzrost).3. Uczniowie liczą BMI według wzoru:

„Budujemy talerz zdrowia”.

1. Każda grupa dostaje zestaw kartek z nazwami produktów (np. jabłko, frytki, cola, ryba, marchew, chipsy, kasza).2. Na dużym arkuszu rysują „talerz zdrowia” i układają produkty w dwóch strefach: polecane codziennie i rzadko lub okazjonalnie.3. Krótkie omówienie i porównanie talerzy między grupami.

Zadanie ruchowe – „Kalorie w ruch”.

• Każda grupa dostaje balonik lub piłkę.
• Zadanie: w ciągu 1 minuty podawać sobie balonik jak najwięcej razy w kółku bez upuszczenia.
• Nauczyciel podkreśla, że ruch nie musi być skomplikowany, żeby był zdrowy i przyjemny.

Podsumowanie i refleksja.

Uczniowie kończą zdania:1. „Dziś dowiedziałem/am się, że…”2. „Żeby być zdrowym, mogę…”