COMEZAR
ÍNDICE
O ENTROIDO EN GALICIA
QUE É O ENTROIDO
TEMPO DE ENTROIDO
COSTUMES DE ENTROIDO
gASTRONOMÍA
CANTIGAS E REFRÁNS
CONTOS
vIDEOS
CANCIÓNS
xogos
RECURSOS
01
QUE É O ENTROIDO?
O Entroido
é unha época de festa,
de moita diversión, no que o máis importante é
disfrazarse e pasalo ben.
> ORIXE
O entroido é unha das festas máis antigas
que se celebra en toda Europa. A súa orixe
está nas celebracións das tarefas agrarias
e a chegada da primavera, pero ten
elementos de orixe romana, cristiá e medieval.
Entrudo
Entroido
Entroiro
Antroido
Intruido
En Galicia ten moita
tradición e moitos nomes.
Todos teñen a súa orixe
no termo latino introitus,
que significa entrada e que
sinala a entrada nunha
nova estación, a primavera.
Entruido
Tamén se chama
carnaval. Para os
cristiáns esta festa significa
a despedida da carne
antes de empezar a
abstinencia da Coresma.
Tempo de Entroido
Adoita celebrarse ao longo do mes de febreiro,
pero en cada vila e cada ano varían as
datas. Os días máis destacados son:
Domingo
Fareleiro ou
Borrallento
Xoves de
Comadres
Domingo Oleiro
ou Corredoiro
Xoves de
Compadres
Domingo de Piñata
Mércores
de Cinza
Domingo de
Entroido
Martes de
Entroido
Gastronomía do Entroido
O entroido é un momento de
abundancia e fartura na mesa;
celébranse comidas familiares,
veciñais, festas gastronómicas … despois virá a Coresma,
tempo de prohibicións e xaxún.
A gran comida ten lugar Martes
de Entroido ou Lardeiro (de lardo:
graxa do porco); nalgunhas
zonas trasládase ao Domingo
Lardeiro ou ao xoves anterior.
Os contos do Entroido
Filloas
Orellas
Cocido
Torradas
Bica
Chulas
Flores de carnaval
Roscos o rosquillas
Follas de lemón
Costumes do Entroido
Os choqueiros
Os animais
O Meco
Malia as diferencias, o sentido
profundo do entroido é o mesmo en
todas partes: a sátira e a crítica, a
permisividade e a transgresión.
Crítica e diversión
As Comparsas
O Enterro da Sardiña
EducaciónInfantil
1º ciclo E. Primaria
Educación Primaria
Peliqueiros
Felos
Cigarróns
Pantallas
Xinzo de Limia
Laza
Verín
Maceda
Ravachol
A Pita
Madames e galáns
Folións
Preme nos personaxes para acceder ás diferentes actividades do Entroido
Pontevedra
Ourense
Vilaboa
Viana do Bolo
Xenerais
Volantes
Meco
Choqueiros
Sardiña
Varios
Varios
A Coruña
Chantada
Ulla
UNIDADES DIDÁCTICAS
Gastronomía
Actividades
Recortables
Unidadedidáctica
Unidadedidáctica
Entroido 2015
Entroido Materiais
Entroido
Enterro da sardiña
Textos Antonio Fraguas
Entroido ilustrado
ACTIVIDADES PARA PLÁSTICA
MÁSCARAS
DECORACIÓN
CARTEL 1
CREATIVIDAD
MANUALIDADES
ACTIVIDADES LENGUA
CUADERNOS
ACTIVIDADES DE MATES
CANTIGAS E REFRÁNS
Como toda festa tradicional, O ENTROIDO mantén unha cultura
oral rica e moi diversa, tanto en cantigas e
refráns, coma en adiviñas ou regueifas, cancións
interpretadas a xeito de rap con propósito
de denuncia social nas que se usa humor e
a ironía para comentar a actualidade.
> REFRÁNS
> CANTIGAS
> ADIVIÑAS
O ENTROIDO EN GALICIA
Empezar
ENTROIDO
A Coruña
Lugo
EN
Pontevedra
GALICIA
Ourense
ENTROIDO NA CORUÑA
A provincia da Coruña é a que mantivo menos tradición histórica na celebración dos seus entroidos.
Non obstante, na zona do Ulla celebran un dos carnavais máis vistosos e afamados de toda Galicia.
CHOQUEIROS
A Coruña
Ulla
XENERAIS
ENTERRO DA SARDIÑA
Ferrol
ENTROIDO EN LUGO
En Lugo tamén atopamos exemplos de entroidos arraigados que teñen as súas raíces en acontecementos e tradicións ancestrais recuperadas para o goce da veciñanza e dos visitantes.
Salcedo
OSOS
Chantada
VOLANTES
MARAGATOS
ENTROIDO EN OURENSE
PANTALLAS
Xinzo de Limia
PELIQUEIROS
Laza
Verín
CIGARRÓNS
FELOS
Maceda
BOTEIRO
Viana do Bolo
PITAS
Ourense
Lobios
FOLLATEIROS
Riós
VELLARRÓN
Sarreaus
VERGALLEIROS
ENTROIDO EN PONTEVEDRA
Na provincia de Pontevedra atopamos
tamén entroidos de gran tradición e moi
característicos.
Pontevedra
RAVACHOL
MADAMAS E GALÁNS
Vilaboa
Vigo
MERDEIROS
01
BAILA
eNTROIDO
VIDEOCONTOS
VIDEOS
VÍDEOS
VideocOntos
MÚSICA
BAILE
cancións
cancións
mÚSICA
A BAILAR!
05
PLÁSTICA
06
MATERIALES
Xenerais do Ulla
Escribe un título aquí
Os Bolechas van de Entroido
Os Bolechas O Entroido Ourensán
É tempo de Entroido
Escribe un título aquí
Os Bolechas van de Entroido
Os Bolechas O Entroido Ourensán
É tempo de Entroido
EN GALEGO
EN CASTELÁN
Contos de Entroido
Os contos do Entroido
Non pare a festa
É tempo de entroido
Tomás o bromista
A máscara do León
Grisela
Tío Lobo
O carnaval dos animais
Elmer
Os Bolechas van de Entroido
É tempo de Entroido
É tempo de Entroido, de festa, de máscaras, de filloas e de cocido. E que pasa cando se xuntan algúns dos personaxes máis senlleiros do Entroido para darse unha boa paparota? Que non deixan nin a vergonza do galego!
> CONTO
> CANTIGA
Os Bolechas van de Entroido
Xogos e peripecias contadas e ilustradas por Pepe Carreiro dunha familia, un pouquiño máis numerosa que outras, que aluará os ollos dos pequenos.
> VIDEOCONTO
Os disfraces de Tento
> CONTO
> CANTIGA
Non pare a festa
Un grupo de personaxes do Entroido galego, armados de instrumentos musicais e outros útiles para montar estrondo, xúntanse co propósito de organizar unha boa festa. Porque o Entroido é para enchedoiros, mais tamén para trouleiros e folieiras.
> VIDEOCONTO CANTADO
Tomás o bromista
O protagonista é un neno travieso ao que lle encanta disfrazarse.
para facer bromas aos que visitan a súa casa. Reutilizando
calquera material utilizado é capaz de vestirse como un crocodilo,
un león, unha abella, un elefante... Pero quen ri o último,
ri mellor, pensan os destinatarios de tantos sustos.
> VIDEOCONTO
GRISELA
"Grisela" é unha fábula actual sobre a importancia de ser un mesmo, aceptarse cos efectos e virtudes de cada un. Cando se sente mal polo seu aspecto, o ratiño protagonista tenta pintarse de varias cores pero nin vermello, nin verde, nin amarelo, nin raiado, nin con flores pode sentirse mellor. O motivo do rexeitamento é o ridículo dos demais animais.
> VIDEOCONTO
Tío Lobo
Carmela é unha nena moi larpeira, a súa nai vaille preparar unhas chulas de entroido pero tenlle que pedir prestada a tixola ao Tío Lobo. Un conto de medo e humor cun final inesperado
> VIDEOCONTO
A máscara do león
Unha noite, Papá León foi visitar o picapau e encargoulle unha máscara lixeira como unha pluma, fría como o odio e vermella como a ira.
A historia cuestiona as vidas rexidas polo que os demais esperan dun. Neste sentido, alerta sobre a enorme infelicidade que provoca a dificultade de ser un mesmo, algo tan simple e tan complicado á vez.
> VIDEOCONTO E CANTIGA
> VIDEOCONTO
ELMER
Elmer, un elefante multicor, non está contento co seu aspecto, quisera parecerse aos seus conxéneres e proba a disfrazarse de elefante gris.
Ë a historia do entrañable elefante multicolor, un clásico que aplaude a diversidade e as diferenzas, que promove a solidariedade e o respecto, a amizade e a aceptación
> VIDEOCONTO
O CARNAVAL DOS ANIMAIS
Desde os animais de curral aos felinos, pasando polos seres acuáticos e os voadores. Toda a fauna do mundo reunida para celebrar o aniversario do Rei León ao ritmo das composicións de Camille Saint-Saëns.Libro- disco
> VIDEOCONTO
> MUSICAL
EQUIPO
TíTULO AQUÍ
TíTULO AQUÍ
TíTULO AQUÍ
Lorem ipsum
Lorem ipsum
Lorem ipsum
Os contos do Entroido
Olivia
Sirenas
Ricitos de oso
Mi primer carnaval de los animales
Flipo, flap ¡Disfraz!
Teo se disfraza
Carnavales eran los de antes
Toto se disfraza
El carnaval de Maisy
Olivia
A Olivia le gusta cantar a todo volumen, probarse toda su ropa cada vez que se viste, ir a la playa y construir castillos de arena, imaginar que es bailarina o cantante de ópera, darle lata al gato, deshacerse de su hermanito, pintar murales, sacar de quicio a todo el mundo. En fin, es una cerdita que se divierte a lo grande.
> VIDEOCUENTO
Sirenas
A Julián le gustan tanto las sirenas que se imagina convirtiéndose en una de ellas, nadando y jugando con los peces. Entonces, mientras su abuela se da un baño, él se las ingenia para disfrazarse de una hermosa sirena. Julián se coloca las hojas de una planta a modo de frondosa cabellera. Le añade unas flores. Se pinta los labios frente al espejo y, por último, con una cortina se fabrica una elegante cola de sirena.
> VIDEOCUENTO
Teo se disfraza
Ha llegado el carnaval! Teo y sus amigos preparan los disfraces. Teo se disfraza de gallo, pero tiene tan mala suerte que le cae encima un bote de pintura y se mancha de la cabeza a los pies. Menos mal que tía Rosa está cerca y tiene solución para todo: el disfraz de gallo se convierte en un disfraz de espantapájaros.
> CUENTO
> VÍDEO
El carnaval de Maisy
Maisy es una ratoncita que tiene una invitación para ir a la fiesta de disfraces de Tula...,
¿pero de qué se disfrazará?
> VIDEOCUENTO
Carnavales eran los de antes
Los carnavales eran fiestas de color y alegría que don Sapo disfrutaba mucho. Pero uno de esos carnavales fue especial porque el pícaro sapo fue quien resultó burlado.
> VIDEOCUENTO
Ricitos de oso
Esta noche es el gran carnaval del bosque y todos preparan sus disfraces: Mamá Osa acaba de coser su disfraz de Bella Durmiente, Papá Oso se ve fantástico disfrazado de Lobo Feroz. «¿Y tú, Osito?» «¡Yo, de Ricitos de Oso!» A Papá Oso no le gusta la idea de que su hijo vaya con falda y coletas rubias e intenta persuadirle para cambiar de disfraz, pero Osito se mantiene firme
> VIDEOCUENTO
Toto se disfraza
Ema le muestra a Toto un baúl naranja que hay en su casa. Allí dentro encuentran prendas de ropa de lo más variadas y grandes. A medida que se van disfrazando, Toto y Ema se convierten en abuelas, tíos, madres, padres, abuelos, para finalmente convertirse en las abuelas de Toto y Ema, que van a visitar a sus nietos… pero ¿los encontrarán?
> VIDEOCUENTO
Mi primer carnaval de los animales
¡Libro de sonidos para descubrir el Carnaval de los animales de Camille Saint-Saëns! En cada doble página hay un el botón que hará sonar la música. Una alegre ilustración acompaña cada melodía. Este libro contiene melodías que Camille Saint-Saëns compuso para los siguientes animales y escenarios: el elefante, gallos y gallinas, el cisne, el acuario, la pajarera y fósiles.
> VIDEOCUENTO
Flip, flap, ¡Disfraz!
Ernesto espera con impaciencia la llegada de sus invitados.
¿De qué se habrán disfrazado? ¡Descúbrelo levantando las solapas!
Ha llegado un invitado más. ¡Levanta las solapas y descubre su disfraz!
> PRESENTACIÓN
Índice
Sección
Vídeo
Mapa
Procesos
Texto
Datos
Versus
Frase
Equipo
Imagen
Timeline
Gracias
Maceda
FELOS
Os felos de Maceda (homes solteiros) son
espíritos anárquicos que invaden o pobo co
son das chocas e perseguen aos que se meten
con eles. As máscaras son tan antigas
coma os peliqueiros e cigarróns, ás que se
asemellan moito. Cambian as medias, que
son negras en vez de brancas, e o seu atavío
é algo máis rústico, máis próximo ás
orixes. O Entroido de Maceda foise perdendo
nos últimos anos do pasado século
pero logrouse recuperar grazas ao labor
da veciñanza da contorna e actualmente
está declarado Festa de Interese Turístico
de Galicia.
Viana do Bolo
BOTEIROS E FOLIÓNS
Posiblemente sexa o carnaval máis antigo
de Galicia e un dos máis auténticos, ademais
de estar intimamente vinculado á gastronomía,
xa que a androlla –embutido de
porco típico desta zona– convértese en
protagonista, especialmente no xantar
do Domingo de Entroido.
Pero tamén aquí contan cunhas máscaras
típicas: os boteiros e os folións.
Os folións andan en grupos de 30 o
40 polas rúas con tambores e ferramentas
agrícolas que tocan para espantar os
malos espíritos, e os boteiros tapan a
cara cunha careta rematada nun gran
penacho e levan un fermoso traxe multicolor
de cintas de seda. Anuncian e
abren paso aos folións saltando sobre
un pau co que tamén manteñen a orde.
Ademais, poñen son ao carnaval movendo
con moita arte os chocallos que
levan no cinto.
VELLARÓN
Riós
O vellarón é a máscara propia da parroquia
de Castrelo de Cima, no concello de Riós, recuperada
tras moitos anos no esquecemento.
Viste camisa, lazos e calzón con once cores e
porta unha careta de cartón na que destaca
un afiado nariz con bigote e barba de la de
ovella. No cinto leva campás que fai soar ao
andar e na man un látego similar a un mallo
chamado farranpo.
Os vellaróns saían
en grupo a pedir cartos ou viandas para
xantar en grupo. Adoitaban ir acompañados
doutros personaxes como a madama,
unha muller vestida con roupa
elegante, ou o farrangón, un home vestido
con roupa vella que era o encargado de
recoller os aguinaldos. Ás veces a comitiva ía
acompañada por cans tamén disfrazados.
DOMINGO DE ENTROIDO
Día en que comeza
a festa maior.
Lorem ipsum dolor
Sarreaus
VERGALLEIROS
Os vergalleiros do concello de Sarreaus
son máscaras equiparables aos cigarróns de
Verín ou aos peliqueiros de Laza, pero teñen
diferencias.
O traxe consta dunha camisa de
liño e chaleco e polainas negras con borlas
vermellas. Da faixa, tamén vermella, colgan
as chocas. Levan tres cintas entrelazadas
de cor verde, negra e vermella,
un corno de vaca, imprescindible
para chamar co seu son á festa
e un vergallo –de aí o nome
da máscara– que funciona como
látego.
MÉRCORES DE CINZA
Remata a festa co
enterro da sardiña.
As comparsas
A comparsa é un tipo de agrupación do entroido que sae á rúa a interpretar cancións, moitas veces acompañadas de bailes.
As comparsas están presentes en
practicamente toda a xeografía
galega, xa sexan elaboradas ou
improvisadas ao xeito tradicional.
O enterro da Sardiña
O enterro da sardiña é unha cerimonia que anuncia a fin do Entroido .
Os enterros adoitan consistir nun desfile de entroido formado por un cortexo fúnebre e que remata coa queima dalgunha figura simbólica, representando xeralmente unha sardiña.
O enterro da sardiña de entroido celébrase tradicionalmente o Mércores de Cinza e nel se enterra simbolicamente o pasado, o socialmente establecido, para que renazan con maior forza, para que xurda unha nova sociedade transformada.
Os animais
Os animais teñen un papel
protagonista en moitas vilas, onde son símbolo do
entroido e interveñen
na festa, ben para
seren burlados, ben para actuar
activamente facendo
falcatruadas.
ENTROIDO EN OURENSE
A provincia de Ourense é, sen dúbida, o epicentro do
carnaval galego. En cada municipio, en cada vila e
practicamente en cada núcleo de poboación conservan
ritos propios desta celebración que, en moitos casos,
quedan encubertos pola sona dos máis coñecidos: Laza,
Verín e Xinzo de Limia. Os tres municipios configuran
o “triángulo máxico” do Entroido galego, pero hai
moitos outros de enorme tradición, interese cultural.
MARTES DE ENTROIDO
Día grande en
moitas vilas. Celébranse os
“testamentos”, desfiles de comparsas...
XOVES DE COMPADRES
Nesta data son os
homes os que fan
bonecos con feitura
de muller e elas
tentan quitarllos.
Adeus Martes de Entroido, adeus, meu amiguiño, ata o Domingo de Pascua non comerei máis touciño.
CANTIGAS
Baila, baila coa túa carauta baila, baila Entroido lambón.
Adeus, Martes de Antroido, adeus meu queridiño ata Domingo de Pascua non volvo untar o fociño.
Ven Antroido, ven axiña, con mázcara e barullo, para poder brincar coas mozas e para encher ben o bandullo.
Martes de Entroido, ti has de vir, cuncas e pratos han de ruxir.
Cacaracá, ponte na pa, faime un bolo, cómeo todo, deixa un bocado para o martes de Antroido.
Come filloasnon deixes ningunha come filloas Entroido lambón.
Martes de Entroido, cando has de vir; casquiñas de ovos, case habedes de ruxir.
Chantada
VOLANTES e
MARAGATOS
No Entroido Ribeirao os volantes, os mecos
e os maragatos bailan arredor
do Santo Entroido. Os volantes, ataviados
cunha vistosa indumentaria son os representantes
dos vellos feudais; os mecos escenifican
os problemas da sociedade baixo
un tono burlesco, e os maragatos usan roupa vella e peles de
animais e representan os gardiáns do
señor na época medieval.
Salcedo
Salcedo
OSOS
Nesta vila o Entroido celébrase con desfiles
de disfraces, descenso de ‘carrilanas’ e outras actividades lúdicas entre as que destaca
a máscara característica da parroquia de Salcedo: o Oso de Salcedo. Trátase dun veciño disfrazado con peles de animal que simula
un oso que, ao chegar o entroido (anticipo da
primavera), deixa de hibernar na súa
cova e baixa ao pobo en busca de
vítimas. Unha ducia de axudantes,
os criados, apresan e inmobilizan a calquera que se poña a tiro
mentres o oso mira os ollos da ví-
tima e, cun cubo de cinza na man,
decide se lle emborralla a cara, a roupa ou
todo o corpo. E non se admiten protestas!
Os choqueiros
Os choqueiros eran as persoas que se disfrazaban con chocas e por extensión aplícase ás persoas que se disfrazan con calquera roupa.
Os choqueiros están
presentes en toda Galicia,
especialmente no entroido máis
rural, no que a xente se disfrazaba
coa roupa vella que había na casa.
En moitos lugares chámanse "Máscaras" ou simplemente "Entroidos"
Viana do Bolo
FOLLATEIROS
Posiblemente sexa o carnaval máis antigo
de Galicia e un dos máis auténticos, ademais
de estar intimamente vinculado á gastronomía,
xa que a androlla –embutido de
porco típico desta zona– convértese en
protagonista, especialmente no xantar
do Domingo de Entroido.
Pero tamén aquí contan cunhas máscaras
típicas: os boteiros e os folións.
Os folións andan en grupos de 30 o
40 polas rúas con tambores e ferramentas
agrícolas que tocan para espantar os
malos espíritos, e os boteiros tapan a
cara cunha careta rematada nun gran
penacho e levan un fermoso traxe multicolor
de cintas de seda. Anuncian e
abren paso aos folións saltando sobre
un pau co que tamén manteñen a orde.
Ademais, poñen son ao carnaval movendo
con moita arte os chocallos que
levan no cinto.
Zona do Ulla
XENERAIS
Nas bisbarras do río Ulla o entroido inspírase nas loitas que se viviron a principios do século XIX por mor da invasión napoleónica. Na actualidade estas vilas celebran o entroido con desfiles de carrozas, verbenas e bailes, aínda que os grandes protagonistas son os xenerais e os correos que, ataviados con vistosos uniformes, percorren as rúas a cabalo acompañados por comparsas e parrandas dando vivas aos veciños. Os actos centrais son os “atranques”, batallas dialécticas que manteñen os xenerais (os defensores contra os invasores) e nos que se fala de cuestións de actualidade en ton de burla.
Lorem ipsum dolor
Ourense
PITAS
O entroido do barrio das Eiroás, na parroquia
ourensá de Cudeiro, caracterízase por
recrear un feito real: a Voda da Pita. ‘A
Pita’ era o alcume dunha viúva do barrio de
Eiroás que o pasado século, desafiando as
convencións, casou con outro viúvo, tamén
veciño. Todo ía ben ata que a xente do barrio
descubriu que non estaba invitada á
festa. Na actualidade a vila rememora
a celebración na que non faltan os contraentes,
o cura, a garda civil e, por suposto,
as pitas.
Se podas no martes de Carnaval, desátase a viña e uvas non dá.
En Antroido, disfraz de coiro
O antroido alárgalle o coiro.
REFRÁNS
Non todos os martes son días de Entroido.
Pascuas con quen quixeres, entroidos coas túas mulleres.
No Carnaval, nada senta mal.
Día de Antroidoe dia de Pascua, Cada larpeiro na súa casa.
En tempos de Carnaval, ningunha cousa está mal.
Entroido larafuzán, comíchesme a carne e deixáchesme o pan.
Antroido á raxeira, Pascuas na lareira.
Venres de Comadres, sábado fillogueiro, domingo lardeiro, luns gordo e martes de Antroido.
O Entroido ao tizón, a Pascua ao sol.
San Matías coas súas artes fai caer o Antroido en martes.
CIGARRÓNS
Verín
Nesta vila o protagonista é un personaxe
enmascarado que se remonta ao século
XV, O Cigarrón, que viste un traxe con moitos adornos que
chega a pesar 25 quilos. A carauta é de
madeira e leva pintadas as cellas, as meixelas,
un bigote e un cínico sorriso que mostra
os dentes. A parte superior, de lata, leva motivos
animais ou vexetais e por detrás vai a
pelica, unha pel rematada nunha especie de
rabo. A vestimenta componse de camisa
branca con gravata vermella, chaqueta con
galóns e alamares dourados e calzón curto
con medias brancas. Na cintura leva
unha faixa e por riba dela un cinto de
coiro do que penduran seis grandes
chocas que moven con grande arte
para producir o característico son. Na
man levan un látego do que pende unha
badana de pel coa que fustrigan a quen non
mantén a orde no entroido.
Os días máis sinalados son o Xoves de
Compadres, no que os homes toman as
rúas; o Domingo Corredoiro, en que aparecen
os cigarróns á saída da misa; o Xoves
de Comadres, día das mulleres. Tamén
son días grandes o Venres de Compadreo, o
Domingo de Entroido, o el Luns Fareleiro e o
Martes de Entroido, co gran desfile.
A Coruña
CHOQUEIROS
A cidade da Coruña tamén celebra moito o entroido, con concursos gastronómicos, concursos e desfiles de disfraces e o tradicional velorio da sardiña e queima do Momo. Destaca especialmente a celebración no popular barrio coruñés de Monte Alto, onde compiten con traxes de elaboración caseira, canto máis disparatados e orixinais mellor. Son os choqueiros, as estrelas do carnaval da Coruña.
DOMINGO DE PIÑATA
Domingo posterior
ao Martes de
Entroido de gran
tradición en
moitas vilas.
Lorem ipsum dolor
¿Tienes una idea?
Usa este espacio para añadir una interactividad genial. Incluye texto, imágenes, vídeos, tablas, PDFs… ¡incluso preguntas interactivas! Tip premium: Obten información de cómo interacciona tu audiencia:
- Visita las preferencias de Analytics;
- Activa el seguimiento de usuarios;
- ¡Que fluya la comunicación!
Laza
PELIQUEIROS
Rumba de ser o entroido máis “enxebre” de
Galicia. A festa comeza aquí moi pronto co
chamado Venres de Folión. Os folións son
comparsas que, para espantar os malos espíritos,
percorren as rúas durante a noite tocando
diversos obxectos. O Domingo de Entroido
os folións ceden o protagonismo aos peliqueiros,
os personaxes típicos do carnaval
de Laza, que se reúnen nun acto chamado
A estrea do peliqueiro e invitan a bica.
Os peliqueiros son personaxes “animalizados”.
Levan un traxe moi pesado, similar
ao dos cigarróns, composto por
chaqueta con galóns, pantalón curto
con encaixe, camisa branca e gravata.
Nas pernas levan medias cinguidas
con rechamantes ligas e
os zapatos son negros. O disfrace compleméntase
co cinto, de onde colgan as chocas,
e coa zamarra, unha especie de látego
con mango de madeira que usan sobre os
que ousan saír á rúa sen disfrace. A máscara
adoita ser de bidueiro, leva pintado un
animal e, cosida por detrás, unha pelica de
animal, de aí o seu nome.
Xunto co Domingo, outro día grande en Laza é
o Luns de Entroido, en que celebran diversos
ritos como A Farrapada, unha batalla
campal na que se usan trapos untados en barro;
A Xitanada, unha divertida procesión en
burro, ou A baixada da Morena, unha especie
de sátiro con cabeza de vaca que persegue
as mulleres mentres a súa comitiva lanza
sobre a multitude unha chuvia de fariña e formigas
vivas. Un costume ancestral no que
participa todo o mundo. Tampouco falta a
boa comida, coa Festa Gastronómica da
cachucha, a bica branca, xastré e licor café.
Cómese no Antroido ao pasar a cachola as orellas e os cachelos Que é?
Adiviñas
Que será que cando chega cunha ledicia sen par a xente tápase a cara e logo ponse a bailar
XOVES DE COMADRES
Día da tradicional
pelexa entre
sexos. As mozas
fan un boneco
que representa os
homes e tentan
queimalo, mentres
os mozos loitan
por llo roubar
DOMINGO OLEIRO OU CORREDOIRO
Día no que se facía
a corrida do galo;
en Laza a xente
lánzanse formigas,
en Xinzo celébrase
o xogo das olas etc.
DOMINGO FARELEIRO OU BORRALLENTO
Día no que os
veciños se manchan
uns a outros
con borralla ou
farelo, a fariña de
peor calidade.
Ferrol
COMPARSAS E ENTERRO DA SARDIÑA
En Ferrol as distintas comparsas comezan a desfilar polo centro histórico de Ferrol, cantando e bailando os seus repertorios divertidos e burlescos, todo iso acompañado polas mascaritas e o público en xeral. Ferrol énchese así de risas e cancións, pero o mellor agarda na Praza de Armas, cando comece o concurso de comparsas, onde se escoitarán cancións nas que se falará de todos os temas de actualidade do momento, sempre con moita graza e sarcasmo. Tras o concurso, a troula continúa durante toda a noite, en diversos lugares da cidade, tanto do centro histórico como dos arredores, en festas privadas ou populares. O Entroido despídese co Enterro da Sardiña, que se celebra o sábado seguinte á semana de entroido, na rúa Nueva de Caranza, onde as comparsas e os disfrazados fan un desfile acompañando o cadaleito e, finalmente, queimanlo na Praza de Ultramar.
PANTALLAS
Xinzo de Limia
É a festa máis importante do ano e o carnaval
máis longo de España –e probablemente
do mundo–, xa que dura cinco fins de
semana: empeza o Domingo Fareleiro e remata
o Domingo de Piñata. O día grande é o
Martes de Entroido, co desfile de carrozas
máis concorrido de Galicia e unha gran festa
na rúa onde ninguén pode ir sen disfrazar.
Diso encárganse precisamente as Pantallas,
que fan pagar unha ronda a quen atopen
sen o seu disfrace.
Pantalla é o nome da máscara e,
por extensión, de todo o conxunto.
A careta faise con cartón, papel de
xornal, feltro, fariña, auga e pintura.
Faise nunha soa peza encaixándose na
cara e cabeza. Ten cara de diaño, con cornos
e a parte de arriba está adornada con
motivos astrais ou animais totémicos.
Arredor leva uns flocos que fan de barba. O
traxe componse de camisa e calzóns brancos,
abrigo vermello ou negro, pano vermello
e polainas e zapatos negros. Levan na cintura
unha faixa vermella xunto coas campás e,
por suposto, dúas vexigas de vaca secas e
infladas nas mans que golpean entre si.
Lorem ipsum dolor
O Meco
O meco, momo, lardeiro, compadre,
entrudio… é o nome que se lle dá
á personificación do entroido.
A
orixe deste boneco está nun crego
mullereiro da vila pontevedresa do
Grove que foi asasinado. No
xuízo, ante a pregunta de
quen aforcara o Meco, os
grovenses responderon:
–Matámolo todos!
Este boneco,
normalmente feito
de palla e paus,
ponse nun lugar
visible do pobo
para anunciar
a chegada do
entroido e quéimase
cando remata a festa.
O NOSO ENTROIDO
Isaac
Created on July 13, 2025
Start designing with a free template
Discover more than 1500 professional designs like these:
View
Urban Illustrated Presentation
View
Snow Presentation
View
Corporate Christmas Presentation
View
Historical Presentation
View
Scary Eighties Presentation
View
Memories Presentation
View
Winter Presentation
Explore all templates
Transcript
COMEZAR
ÍNDICE
O ENTROIDO EN GALICIA
QUE É O ENTROIDO
TEMPO DE ENTROIDO
COSTUMES DE ENTROIDO
gASTRONOMÍA
CANTIGAS E REFRÁNS
CONTOS
vIDEOS
CANCIÓNS
xogos
RECURSOS
01
QUE É O ENTROIDO?
O Entroido é unha época de festa, de moita diversión, no que o máis importante é disfrazarse e pasalo ben.
> ORIXE
O entroido é unha das festas máis antigas que se celebra en toda Europa. A súa orixe está nas celebracións das tarefas agrarias e a chegada da primavera, pero ten elementos de orixe romana, cristiá e medieval.
Entrudo
Entroido
Entroiro
Antroido
Intruido
En Galicia ten moita tradición e moitos nomes. Todos teñen a súa orixe no termo latino introitus, que significa entrada e que sinala a entrada nunha nova estación, a primavera.
Entruido
Tamén se chama carnaval. Para os cristiáns esta festa significa a despedida da carne antes de empezar a abstinencia da Coresma.
Tempo de Entroido
Adoita celebrarse ao longo do mes de febreiro, pero en cada vila e cada ano varían as datas. Os días máis destacados son:
Domingo Fareleiro ou Borrallento
Xoves de Comadres
Domingo Oleiro ou Corredoiro
Xoves de Compadres
Domingo de Piñata
Mércores de Cinza
Domingo de Entroido
Martes de Entroido
Gastronomía do Entroido
O entroido é un momento de abundancia e fartura na mesa; celébranse comidas familiares, veciñais, festas gastronómicas … despois virá a Coresma, tempo de prohibicións e xaxún.
A gran comida ten lugar Martes de Entroido ou Lardeiro (de lardo: graxa do porco); nalgunhas zonas trasládase ao Domingo Lardeiro ou ao xoves anterior.
Os contos do Entroido
Filloas
Orellas
Cocido
Torradas
Bica
Chulas
Flores de carnaval
Roscos o rosquillas
Follas de lemón
Costumes do Entroido
Os choqueiros
Os animais
O Meco
Malia as diferencias, o sentido profundo do entroido é o mesmo en todas partes: a sátira e a crítica, a permisividade e a transgresión.
Crítica e diversión
As Comparsas
O Enterro da Sardiña
EducaciónInfantil
1º ciclo E. Primaria
Educación Primaria
Peliqueiros
Felos
Cigarróns
Pantallas
Xinzo de Limia
Laza
Verín
Maceda
Ravachol
A Pita
Madames e galáns
Folións
Preme nos personaxes para acceder ás diferentes actividades do Entroido
Pontevedra
Ourense
Vilaboa
Viana do Bolo
Xenerais
Volantes
Meco
Choqueiros
Sardiña
Varios
Varios
A Coruña
Chantada
Ulla
UNIDADES DIDÁCTICAS
Gastronomía
Actividades
Recortables
Unidadedidáctica
Unidadedidáctica
Entroido 2015
Entroido Materiais
Entroido
Enterro da sardiña
Textos Antonio Fraguas
Entroido ilustrado
ACTIVIDADES PARA PLÁSTICA
MÁSCARAS
DECORACIÓN
CARTEL 1
CREATIVIDAD
MANUALIDADES
ACTIVIDADES LENGUA
CUADERNOS
ACTIVIDADES DE MATES
CANTIGAS E REFRÁNS
Como toda festa tradicional, O ENTROIDO mantén unha cultura oral rica e moi diversa, tanto en cantigas e refráns, coma en adiviñas ou regueifas, cancións interpretadas a xeito de rap con propósito de denuncia social nas que se usa humor e a ironía para comentar a actualidade.
> REFRÁNS
> CANTIGAS
> ADIVIÑAS
O ENTROIDO EN GALICIA
Empezar
ENTROIDO
A Coruña
Lugo
EN
Pontevedra
GALICIA
Ourense
ENTROIDO NA CORUÑA
A provincia da Coruña é a que mantivo menos tradición histórica na celebración dos seus entroidos.
Non obstante, na zona do Ulla celebran un dos carnavais máis vistosos e afamados de toda Galicia.
CHOQUEIROS
A Coruña
Ulla
XENERAIS
ENTERRO DA SARDIÑA
Ferrol
ENTROIDO EN LUGO
En Lugo tamén atopamos exemplos de entroidos arraigados que teñen as súas raíces en acontecementos e tradicións ancestrais recuperadas para o goce da veciñanza e dos visitantes.
Salcedo
OSOS
Chantada
VOLANTES
MARAGATOS
ENTROIDO EN OURENSE
PANTALLAS
Xinzo de Limia
PELIQUEIROS
Laza
Verín
CIGARRÓNS
FELOS
Maceda
BOTEIRO
Viana do Bolo
PITAS
Ourense
Lobios
FOLLATEIROS
Riós
VELLARRÓN
Sarreaus
VERGALLEIROS
ENTROIDO EN PONTEVEDRA
Na provincia de Pontevedra atopamos tamén entroidos de gran tradición e moi característicos.
Pontevedra
RAVACHOL
MADAMAS E GALÁNS
Vilaboa
Vigo
MERDEIROS
01
BAILA
eNTROIDO
VIDEOCONTOS
VIDEOS
VÍDEOS
VideocOntos
MÚSICA
BAILE
cancións
cancións
mÚSICA
A BAILAR!
05
PLÁSTICA
06
MATERIALES
Xenerais do Ulla
Escribe un título aquí
Os Bolechas van de Entroido
Os Bolechas O Entroido Ourensán
É tempo de Entroido
Escribe un título aquí
Os Bolechas van de Entroido
Os Bolechas O Entroido Ourensán
É tempo de Entroido
EN GALEGO
EN CASTELÁN
Contos de Entroido
Os contos do Entroido
Non pare a festa
É tempo de entroido
Tomás o bromista
A máscara do León
Grisela
Tío Lobo
O carnaval dos animais
Elmer
Os Bolechas van de Entroido
É tempo de Entroido
É tempo de Entroido, de festa, de máscaras, de filloas e de cocido. E que pasa cando se xuntan algúns dos personaxes máis senlleiros do Entroido para darse unha boa paparota? Que non deixan nin a vergonza do galego!
> CONTO
> CANTIGA
Os Bolechas van de Entroido
Xogos e peripecias contadas e ilustradas por Pepe Carreiro dunha familia, un pouquiño máis numerosa que outras, que aluará os ollos dos pequenos.
> VIDEOCONTO
Os disfraces de Tento
> CONTO
> CANTIGA
Non pare a festa
Un grupo de personaxes do Entroido galego, armados de instrumentos musicais e outros útiles para montar estrondo, xúntanse co propósito de organizar unha boa festa. Porque o Entroido é para enchedoiros, mais tamén para trouleiros e folieiras.
> VIDEOCONTO CANTADO
Tomás o bromista
O protagonista é un neno travieso ao que lle encanta disfrazarse. para facer bromas aos que visitan a súa casa. Reutilizando calquera material utilizado é capaz de vestirse como un crocodilo, un león, unha abella, un elefante... Pero quen ri o último, ri mellor, pensan os destinatarios de tantos sustos.
> VIDEOCONTO
GRISELA
"Grisela" é unha fábula actual sobre a importancia de ser un mesmo, aceptarse cos efectos e virtudes de cada un. Cando se sente mal polo seu aspecto, o ratiño protagonista tenta pintarse de varias cores pero nin vermello, nin verde, nin amarelo, nin raiado, nin con flores pode sentirse mellor. O motivo do rexeitamento é o ridículo dos demais animais.
> VIDEOCONTO
Tío Lobo
Carmela é unha nena moi larpeira, a súa nai vaille preparar unhas chulas de entroido pero tenlle que pedir prestada a tixola ao Tío Lobo. Un conto de medo e humor cun final inesperado
> VIDEOCONTO
A máscara do león
Unha noite, Papá León foi visitar o picapau e encargoulle unha máscara lixeira como unha pluma, fría como o odio e vermella como a ira.
A historia cuestiona as vidas rexidas polo que os demais esperan dun. Neste sentido, alerta sobre a enorme infelicidade que provoca a dificultade de ser un mesmo, algo tan simple e tan complicado á vez.
> VIDEOCONTO E CANTIGA
> VIDEOCONTO
ELMER
Elmer, un elefante multicor, non está contento co seu aspecto, quisera parecerse aos seus conxéneres e proba a disfrazarse de elefante gris.
Ë a historia do entrañable elefante multicolor, un clásico que aplaude a diversidade e as diferenzas, que promove a solidariedade e o respecto, a amizade e a aceptación
> VIDEOCONTO
O CARNAVAL DOS ANIMAIS
Desde os animais de curral aos felinos, pasando polos seres acuáticos e os voadores. Toda a fauna do mundo reunida para celebrar o aniversario do Rei León ao ritmo das composicións de Camille Saint-Saëns.Libro- disco
> VIDEOCONTO
> MUSICAL
EQUIPO
TíTULO AQUÍ
TíTULO AQUÍ
TíTULO AQUÍ
Lorem ipsum
Lorem ipsum
Lorem ipsum
Os contos do Entroido
Olivia
Sirenas
Ricitos de oso
Mi primer carnaval de los animales
Flipo, flap ¡Disfraz!
Teo se disfraza
Carnavales eran los de antes
Toto se disfraza
El carnaval de Maisy
Olivia
A Olivia le gusta cantar a todo volumen, probarse toda su ropa cada vez que se viste, ir a la playa y construir castillos de arena, imaginar que es bailarina o cantante de ópera, darle lata al gato, deshacerse de su hermanito, pintar murales, sacar de quicio a todo el mundo. En fin, es una cerdita que se divierte a lo grande.
> VIDEOCUENTO
Sirenas
A Julián le gustan tanto las sirenas que se imagina convirtiéndose en una de ellas, nadando y jugando con los peces. Entonces, mientras su abuela se da un baño, él se las ingenia para disfrazarse de una hermosa sirena. Julián se coloca las hojas de una planta a modo de frondosa cabellera. Le añade unas flores. Se pinta los labios frente al espejo y, por último, con una cortina se fabrica una elegante cola de sirena.
> VIDEOCUENTO
Teo se disfraza
Ha llegado el carnaval! Teo y sus amigos preparan los disfraces. Teo se disfraza de gallo, pero tiene tan mala suerte que le cae encima un bote de pintura y se mancha de la cabeza a los pies. Menos mal que tía Rosa está cerca y tiene solución para todo: el disfraz de gallo se convierte en un disfraz de espantapájaros.
> CUENTO
> VÍDEO
El carnaval de Maisy
Maisy es una ratoncita que tiene una invitación para ir a la fiesta de disfraces de Tula..., ¿pero de qué se disfrazará?
> VIDEOCUENTO
Carnavales eran los de antes
Los carnavales eran fiestas de color y alegría que don Sapo disfrutaba mucho. Pero uno de esos carnavales fue especial porque el pícaro sapo fue quien resultó burlado.
> VIDEOCUENTO
Ricitos de oso
Esta noche es el gran carnaval del bosque y todos preparan sus disfraces: Mamá Osa acaba de coser su disfraz de Bella Durmiente, Papá Oso se ve fantástico disfrazado de Lobo Feroz. «¿Y tú, Osito?» «¡Yo, de Ricitos de Oso!» A Papá Oso no le gusta la idea de que su hijo vaya con falda y coletas rubias e intenta persuadirle para cambiar de disfraz, pero Osito se mantiene firme
> VIDEOCUENTO
Toto se disfraza
Ema le muestra a Toto un baúl naranja que hay en su casa. Allí dentro encuentran prendas de ropa de lo más variadas y grandes. A medida que se van disfrazando, Toto y Ema se convierten en abuelas, tíos, madres, padres, abuelos, para finalmente convertirse en las abuelas de Toto y Ema, que van a visitar a sus nietos… pero ¿los encontrarán?
> VIDEOCUENTO
Mi primer carnaval de los animales
¡Libro de sonidos para descubrir el Carnaval de los animales de Camille Saint-Saëns! En cada doble página hay un el botón que hará sonar la música. Una alegre ilustración acompaña cada melodía. Este libro contiene melodías que Camille Saint-Saëns compuso para los siguientes animales y escenarios: el elefante, gallos y gallinas, el cisne, el acuario, la pajarera y fósiles.
> VIDEOCUENTO
Flip, flap, ¡Disfraz!
Ernesto espera con impaciencia la llegada de sus invitados. ¿De qué se habrán disfrazado? ¡Descúbrelo levantando las solapas! Ha llegado un invitado más. ¡Levanta las solapas y descubre su disfraz!
> PRESENTACIÓN
Índice
Sección
Vídeo
Mapa
Procesos
Texto
Datos
Versus
Frase
Equipo
Imagen
Timeline
Gracias
Maceda
FELOS
Os felos de Maceda (homes solteiros) son espíritos anárquicos que invaden o pobo co son das chocas e perseguen aos que se meten con eles. As máscaras son tan antigas coma os peliqueiros e cigarróns, ás que se asemellan moito. Cambian as medias, que son negras en vez de brancas, e o seu atavío é algo máis rústico, máis próximo ás orixes. O Entroido de Maceda foise perdendo nos últimos anos do pasado século pero logrouse recuperar grazas ao labor da veciñanza da contorna e actualmente está declarado Festa de Interese Turístico de Galicia.
Viana do Bolo
BOTEIROS E FOLIÓNS
Posiblemente sexa o carnaval máis antigo de Galicia e un dos máis auténticos, ademais de estar intimamente vinculado á gastronomía, xa que a androlla –embutido de porco típico desta zona– convértese en protagonista, especialmente no xantar do Domingo de Entroido. Pero tamén aquí contan cunhas máscaras típicas: os boteiros e os folións.
Os folións andan en grupos de 30 o 40 polas rúas con tambores e ferramentas agrícolas que tocan para espantar os malos espíritos, e os boteiros tapan a cara cunha careta rematada nun gran penacho e levan un fermoso traxe multicolor de cintas de seda. Anuncian e abren paso aos folións saltando sobre un pau co que tamén manteñen a orde. Ademais, poñen son ao carnaval movendo con moita arte os chocallos que levan no cinto.
VELLARÓN
Riós
O vellarón é a máscara propia da parroquia de Castrelo de Cima, no concello de Riós, recuperada tras moitos anos no esquecemento.
Viste camisa, lazos e calzón con once cores e porta unha careta de cartón na que destaca un afiado nariz con bigote e barba de la de ovella. No cinto leva campás que fai soar ao andar e na man un látego similar a un mallo chamado farranpo.
Os vellaróns saían en grupo a pedir cartos ou viandas para xantar en grupo. Adoitaban ir acompañados doutros personaxes como a madama, unha muller vestida con roupa elegante, ou o farrangón, un home vestido con roupa vella que era o encargado de recoller os aguinaldos. Ás veces a comitiva ía acompañada por cans tamén disfrazados.
DOMINGO DE ENTROIDO
Día en que comeza a festa maior.
Lorem ipsum dolor
Sarreaus
VERGALLEIROS
Os vergalleiros do concello de Sarreaus son máscaras equiparables aos cigarróns de Verín ou aos peliqueiros de Laza, pero teñen diferencias.
O traxe consta dunha camisa de liño e chaleco e polainas negras con borlas vermellas. Da faixa, tamén vermella, colgan as chocas. Levan tres cintas entrelazadas de cor verde, negra e vermella, un corno de vaca, imprescindible para chamar co seu son á festa e un vergallo –de aí o nome da máscara– que funciona como látego.
MÉRCORES DE CINZA
Remata a festa co enterro da sardiña.
As comparsas
A comparsa é un tipo de agrupación do entroido que sae á rúa a interpretar cancións, moitas veces acompañadas de bailes.
As comparsas están presentes en practicamente toda a xeografía galega, xa sexan elaboradas ou improvisadas ao xeito tradicional.
O enterro da Sardiña
O enterro da sardiña é unha cerimonia que anuncia a fin do Entroido .
Os enterros adoitan consistir nun desfile de entroido formado por un cortexo fúnebre e que remata coa queima dalgunha figura simbólica, representando xeralmente unha sardiña.
O enterro da sardiña de entroido celébrase tradicionalmente o Mércores de Cinza e nel se enterra simbolicamente o pasado, o socialmente establecido, para que renazan con maior forza, para que xurda unha nova sociedade transformada.
Os animais
Os animais teñen un papel protagonista en moitas vilas, onde son símbolo do entroido e interveñen na festa, ben para seren burlados, ben para actuar activamente facendo falcatruadas.
ENTROIDO EN OURENSE
A provincia de Ourense é, sen dúbida, o epicentro do carnaval galego. En cada municipio, en cada vila e practicamente en cada núcleo de poboación conservan ritos propios desta celebración que, en moitos casos, quedan encubertos pola sona dos máis coñecidos: Laza, Verín e Xinzo de Limia. Os tres municipios configuran o “triángulo máxico” do Entroido galego, pero hai moitos outros de enorme tradición, interese cultural.
MARTES DE ENTROIDO
Día grande en moitas vilas. Celébranse os “testamentos”, desfiles de comparsas...
XOVES DE COMPADRES
Nesta data son os homes os que fan bonecos con feitura de muller e elas tentan quitarllos.
Adeus Martes de Entroido, adeus, meu amiguiño, ata o Domingo de Pascua non comerei máis touciño.
CANTIGAS
Baila, baila coa túa carauta baila, baila Entroido lambón.
Adeus, Martes de Antroido, adeus meu queridiño ata Domingo de Pascua non volvo untar o fociño.
Ven Antroido, ven axiña, con mázcara e barullo, para poder brincar coas mozas e para encher ben o bandullo.
Martes de Entroido, ti has de vir, cuncas e pratos han de ruxir.
Cacaracá, ponte na pa, faime un bolo, cómeo todo, deixa un bocado para o martes de Antroido.
Come filloasnon deixes ningunha come filloas Entroido lambón.
Martes de Entroido, cando has de vir; casquiñas de ovos, case habedes de ruxir.
Chantada
VOLANTES e
MARAGATOS
No Entroido Ribeirao os volantes, os mecos e os maragatos bailan arredor do Santo Entroido. Os volantes, ataviados cunha vistosa indumentaria son os representantes dos vellos feudais; os mecos escenifican os problemas da sociedade baixo un tono burlesco, e os maragatos usan roupa vella e peles de animais e representan os gardiáns do señor na época medieval.
Salcedo
Salcedo
OSOS
Nesta vila o Entroido celébrase con desfiles de disfraces, descenso de ‘carrilanas’ e outras actividades lúdicas entre as que destaca a máscara característica da parroquia de Salcedo: o Oso de Salcedo. Trátase dun veciño disfrazado con peles de animal que simula un oso que, ao chegar o entroido (anticipo da primavera), deixa de hibernar na súa cova e baixa ao pobo en busca de vítimas. Unha ducia de axudantes, os criados, apresan e inmobilizan a calquera que se poña a tiro mentres o oso mira os ollos da ví- tima e, cun cubo de cinza na man, decide se lle emborralla a cara, a roupa ou todo o corpo. E non se admiten protestas!
Os choqueiros
Os choqueiros eran as persoas que se disfrazaban con chocas e por extensión aplícase ás persoas que se disfrazan con calquera roupa.
Os choqueiros están presentes en toda Galicia, especialmente no entroido máis rural, no que a xente se disfrazaba coa roupa vella que había na casa.
En moitos lugares chámanse "Máscaras" ou simplemente "Entroidos"
Viana do Bolo
FOLLATEIROS
Posiblemente sexa o carnaval máis antigo de Galicia e un dos máis auténticos, ademais de estar intimamente vinculado á gastronomía, xa que a androlla –embutido de porco típico desta zona– convértese en protagonista, especialmente no xantar do Domingo de Entroido. Pero tamén aquí contan cunhas máscaras típicas: os boteiros e os folións.
Os folións andan en grupos de 30 o 40 polas rúas con tambores e ferramentas agrícolas que tocan para espantar os malos espíritos, e os boteiros tapan a cara cunha careta rematada nun gran penacho e levan un fermoso traxe multicolor de cintas de seda. Anuncian e abren paso aos folións saltando sobre un pau co que tamén manteñen a orde. Ademais, poñen son ao carnaval movendo con moita arte os chocallos que levan no cinto.
Zona do Ulla
XENERAIS
Nas bisbarras do río Ulla o entroido inspírase nas loitas que se viviron a principios do século XIX por mor da invasión napoleónica. Na actualidade estas vilas celebran o entroido con desfiles de carrozas, verbenas e bailes, aínda que os grandes protagonistas son os xenerais e os correos que, ataviados con vistosos uniformes, percorren as rúas a cabalo acompañados por comparsas e parrandas dando vivas aos veciños. Os actos centrais son os “atranques”, batallas dialécticas que manteñen os xenerais (os defensores contra os invasores) e nos que se fala de cuestións de actualidade en ton de burla.
Lorem ipsum dolor
Ourense
PITAS
O entroido do barrio das Eiroás, na parroquia ourensá de Cudeiro, caracterízase por recrear un feito real: a Voda da Pita. ‘A Pita’ era o alcume dunha viúva do barrio de Eiroás que o pasado século, desafiando as convencións, casou con outro viúvo, tamén veciño. Todo ía ben ata que a xente do barrio descubriu que non estaba invitada á festa. Na actualidade a vila rememora a celebración na que non faltan os contraentes, o cura, a garda civil e, por suposto, as pitas.
Se podas no martes de Carnaval, desátase a viña e uvas non dá.
En Antroido, disfraz de coiro
O antroido alárgalle o coiro.
REFRÁNS
Non todos os martes son días de Entroido.
Pascuas con quen quixeres, entroidos coas túas mulleres.
No Carnaval, nada senta mal.
Día de Antroidoe dia de Pascua, Cada larpeiro na súa casa.
En tempos de Carnaval, ningunha cousa está mal.
Entroido larafuzán, comíchesme a carne e deixáchesme o pan.
Antroido á raxeira, Pascuas na lareira.
Venres de Comadres, sábado fillogueiro, domingo lardeiro, luns gordo e martes de Antroido.
O Entroido ao tizón, a Pascua ao sol.
San Matías coas súas artes fai caer o Antroido en martes.
CIGARRÓNS
Verín
Nesta vila o protagonista é un personaxe enmascarado que se remonta ao século XV, O Cigarrón, que viste un traxe con moitos adornos que chega a pesar 25 quilos. A carauta é de madeira e leva pintadas as cellas, as meixelas, un bigote e un cínico sorriso que mostra os dentes. A parte superior, de lata, leva motivos animais ou vexetais e por detrás vai a pelica, unha pel rematada nunha especie de rabo. A vestimenta componse de camisa branca con gravata vermella, chaqueta con galóns e alamares dourados e calzón curto con medias brancas. Na cintura leva unha faixa e por riba dela un cinto de coiro do que penduran seis grandes chocas que moven con grande arte para producir o característico son. Na man levan un látego do que pende unha badana de pel coa que fustrigan a quen non mantén a orde no entroido.
Os días máis sinalados son o Xoves de Compadres, no que os homes toman as rúas; o Domingo Corredoiro, en que aparecen os cigarróns á saída da misa; o Xoves de Comadres, día das mulleres. Tamén son días grandes o Venres de Compadreo, o Domingo de Entroido, o el Luns Fareleiro e o Martes de Entroido, co gran desfile.
A Coruña
CHOQUEIROS
A cidade da Coruña tamén celebra moito o entroido, con concursos gastronómicos, concursos e desfiles de disfraces e o tradicional velorio da sardiña e queima do Momo. Destaca especialmente a celebración no popular barrio coruñés de Monte Alto, onde compiten con traxes de elaboración caseira, canto máis disparatados e orixinais mellor. Son os choqueiros, as estrelas do carnaval da Coruña.
DOMINGO DE PIÑATA
Domingo posterior ao Martes de Entroido de gran tradición en moitas vilas.
Lorem ipsum dolor
¿Tienes una idea?
Usa este espacio para añadir una interactividad genial. Incluye texto, imágenes, vídeos, tablas, PDFs… ¡incluso preguntas interactivas! Tip premium: Obten información de cómo interacciona tu audiencia:
Laza
PELIQUEIROS
Rumba de ser o entroido máis “enxebre” de Galicia. A festa comeza aquí moi pronto co chamado Venres de Folión. Os folións son comparsas que, para espantar os malos espíritos, percorren as rúas durante a noite tocando diversos obxectos. O Domingo de Entroido os folións ceden o protagonismo aos peliqueiros, os personaxes típicos do carnaval de Laza, que se reúnen nun acto chamado A estrea do peliqueiro e invitan a bica.
Os peliqueiros son personaxes “animalizados”. Levan un traxe moi pesado, similar ao dos cigarróns, composto por chaqueta con galóns, pantalón curto con encaixe, camisa branca e gravata. Nas pernas levan medias cinguidas con rechamantes ligas e os zapatos son negros. O disfrace compleméntase co cinto, de onde colgan as chocas, e coa zamarra, unha especie de látego con mango de madeira que usan sobre os que ousan saír á rúa sen disfrace. A máscara adoita ser de bidueiro, leva pintado un animal e, cosida por detrás, unha pelica de animal, de aí o seu nome. Xunto co Domingo, outro día grande en Laza é o Luns de Entroido, en que celebran diversos ritos como A Farrapada, unha batalla campal na que se usan trapos untados en barro; A Xitanada, unha divertida procesión en burro, ou A baixada da Morena, unha especie de sátiro con cabeza de vaca que persegue as mulleres mentres a súa comitiva lanza sobre a multitude unha chuvia de fariña e formigas vivas. Un costume ancestral no que participa todo o mundo. Tampouco falta a boa comida, coa Festa Gastronómica da cachucha, a bica branca, xastré e licor café.
Cómese no Antroido ao pasar a cachola as orellas e os cachelos Que é?
Adiviñas
Que será que cando chega cunha ledicia sen par a xente tápase a cara e logo ponse a bailar
XOVES DE COMADRES
Día da tradicional pelexa entre sexos. As mozas fan un boneco que representa os homes e tentan queimalo, mentres os mozos loitan por llo roubar
DOMINGO OLEIRO OU CORREDOIRO
Día no que se facía a corrida do galo; en Laza a xente lánzanse formigas, en Xinzo celébrase o xogo das olas etc.
DOMINGO FARELEIRO OU BORRALLENTO
Día no que os veciños se manchan uns a outros con borralla ou farelo, a fariña de peor calidade.
Ferrol
COMPARSAS E ENTERRO DA SARDIÑA
En Ferrol as distintas comparsas comezan a desfilar polo centro histórico de Ferrol, cantando e bailando os seus repertorios divertidos e burlescos, todo iso acompañado polas mascaritas e o público en xeral. Ferrol énchese así de risas e cancións, pero o mellor agarda na Praza de Armas, cando comece o concurso de comparsas, onde se escoitarán cancións nas que se falará de todos os temas de actualidade do momento, sempre con moita graza e sarcasmo. Tras o concurso, a troula continúa durante toda a noite, en diversos lugares da cidade, tanto do centro histórico como dos arredores, en festas privadas ou populares. O Entroido despídese co Enterro da Sardiña, que se celebra o sábado seguinte á semana de entroido, na rúa Nueva de Caranza, onde as comparsas e os disfrazados fan un desfile acompañando o cadaleito e, finalmente, queimanlo na Praza de Ultramar.
PANTALLAS
Xinzo de Limia
É a festa máis importante do ano e o carnaval máis longo de España –e probablemente do mundo–, xa que dura cinco fins de semana: empeza o Domingo Fareleiro e remata o Domingo de Piñata. O día grande é o Martes de Entroido, co desfile de carrozas máis concorrido de Galicia e unha gran festa na rúa onde ninguén pode ir sen disfrazar.
Diso encárganse precisamente as Pantallas, que fan pagar unha ronda a quen atopen sen o seu disfrace. Pantalla é o nome da máscara e, por extensión, de todo o conxunto. A careta faise con cartón, papel de xornal, feltro, fariña, auga e pintura. Faise nunha soa peza encaixándose na cara e cabeza. Ten cara de diaño, con cornos e a parte de arriba está adornada con motivos astrais ou animais totémicos. Arredor leva uns flocos que fan de barba. O traxe componse de camisa e calzóns brancos, abrigo vermello ou negro, pano vermello e polainas e zapatos negros. Levan na cintura unha faixa vermella xunto coas campás e, por suposto, dúas vexigas de vaca secas e infladas nas mans que golpean entre si.
Lorem ipsum dolor
O Meco
O meco, momo, lardeiro, compadre, entrudio… é o nome que se lle dá á personificación do entroido.
A orixe deste boneco está nun crego mullereiro da vila pontevedresa do Grove que foi asasinado. No xuízo, ante a pregunta de quen aforcara o Meco, os grovenses responderon: –Matámolo todos!
Este boneco, normalmente feito de palla e paus, ponse nun lugar visible do pobo para anunciar a chegada do entroido e quéimase cando remata a festa.