8.47 wyd. Jedność e

Odbieranie prawa do wolności.

Totalitaryzm

01

Szukam tego, co ważne

Modlitwa

Pod Twoją obronę uciekamy się, święta Boża Rodzicielko,naszymi prośbami racz nie gardzić w potrzebach naszych, ale od wszelakich złych przygód racz nas zawsze wybawiać, Panno chwalebna i błogosławiona. O Pani nasza, Orędowniczko nasza, Pośredniczko nasza, Pocieszycielko nasza. Z Synem swoim nas pojednaj, Synowi swojemu nas polecaj, swojemu Synowi nas oddawaj.

Prawa człowieka

Każdemu człowiekowi przysługują prawa wynikające z godności ludzkiej. Nazywamy je prawami człowieka. Są one między innymi: powszechne, to znaczy obowiązujące na całym świecie i przysługujące każdemu człowiekowi; przyrodzone – przysługujące każdemu od chwili urodzenia; niezbywalne, czyli takie, których nie można nikomu oddać ani się zrzec. – Jakie konkretne prawa mają wszyscy ludzie?

Prawa człowieka

Na podstawie dokumentów i przemówień Jana Pawła II powstał katalog praw człowieka. Opierając się na nim, wypiszemy prawa, dzięki którym człowiek może żyć w wolności, a następnie w parach wybierzecie z nich trzy, które waszym zdaniem są najważniejsze.

kliknij w ikonkę, by przeczytać tekst

02

ROZWAŻAMI ZDOBYWAM

Być wolnym w Chrystusie

Wydarzenia historyczne, które dokonują się w świecie, zmuszają do postawienia pytania, co robić, aby uniknąć totalitaryzmu i jego komunistycznych i faszystowskich przejawów? Jak umiejętnie korzystać z wolności i w czym tak naprawdę wolność się wyraża? Gdzie wolność ma swój początek, a gdzie są jej granice?

Przejdź do kolejnego slajdu i rozwiąż zadanie interaktywne. Podobne znajduje się w zeszycie ćwiczeń na str. 96

Być wolnym w Chrystusie

ćwiczenia, zad. 1. str. 96.

Być wolnym w Chrystusie

czytanie Pisma Świętego (Ga 5,1.13-14)

Posłuchajcie fragmentu Pisma Świętego.

kliknij w księgę, by wyświetlić tekst biblijny

Prawa ogólnoludzkie i ich łamanie

Wymienione w naszym katalogu prawa są prawami powszechnymi, czyli przysługują każdemu człowiekowi, niezależnie od jego narodowości, wieku czy koloru skóry. – Co się dzieje, gdy człowiek nie może korzystać z przysługujących mu praw? – Jakie istnieją prawa stanowione, które są zaprzeczeniem praw powszechnych?

Przejdź do kolejnego slajdu i rozwiąż zadanie.

Prawa ogólnoludzkie i ich łamanie

ćwiczenia, zad. 2. str. 96.

Totalitaryzm

Otwórzcie podręczniki na str. 163. Przeczytajcie zaznaczony tekst.

Komunizm i faszyzm

Komunizm miał doprowadzić do upadku kapitalizmu oraz ukształtować życie społeczne bez podziału na klasy. Oparty na marksizmie prowadził do przejęcia środków produkcji od właścicieli na rzecz państwa. Nastawienie na maksymalizację produkcji sprawiało, że pracownik stał się bezosobowym trybikiem w machinie systemu. Nie liczył się fakt, że praca powinna być realizowaniem się człowieka i prowadzić do jego rozwoju. Na brak poszanowania praw człowieka w czasach komunizmu na terenie byłego Związku Radzieckiego wskazują również masowe przesiedlenia (rodzin, wiosek), dokonywane tylko po to, by zniszczyć więzi między ludźmi. W założeniach komunizmu była również celowa ateizacja społeczeństwa, a marksizm ukazywał religię, zwłaszcza chrześcijańską, jako „opium dla ludu”. Zdecydowana wrogość wobec Boga i Kościoła była przyczyną między innymi zakazu praktyk religijnych, dewastacji świątyń, zamykania klasztorów.

Komunizm i faszyzm

kliknij w książkę, by wyświetlić tekst

Komunizm i faszyzm

Po I wojnie światowej we Włoszech i na terenie Niemiec powstał faszyzm, czyli skrajnie nacjonalistyczny kierunek polityczny, dla którego charakterystyczna była koncepcja wyższości własnego narodu nad innymi. Był on przeciwieństwem demokracji, którą krytykował ze szczególną siłą. Zwracał się również przeciw chrześcijaństwu. Wyniósł na piedestał państwo, stawiając je ponad religią i wszystkimi innymi autorytetami. System państwa faszystowskiego opierał się na dyktaturze, terrorze i przemocy.

(oprac. na podst.: A. Barcik, Faszyzm)

– Jakie znacie z historii przejawy niemieckiego faszyzmu?

Komunizm i faszyzm

Komunizm i faszyzm zrodziły się z zanegowania prawdy o Bogu, o człowieku, o społeczeństwie. Odrzucenie Boga jest jednocześnie odrzuceniem praw i godności człowieka, które prowadzi do niszczenia społeczeństw i narodów. Zwracał na to uwagę papież Benedykt XVI w przemówieniu podczas Światowych Dni Młodzieży w Kolonii:

kliknij w ikonkę, by przeczytać tekst

03

Zostaję ubogacony i działam

Rozpoznawanie łamania praw człowieka

Metody charakterystyczne dla systemów totalitarnych mogą się pojawić zarówno w działaniu nieformalnych grup, jak i pojedynczych osób. Chodzi tu na przykład o łamanie praw człowieka – stosowanie terroru i przemocy. Może się to dokonywać w sferze fizycznej i psychicznej. Przemocą będzie pobicie kogoś, ale też wyśmiewanie w Internecie za głoszone przekonania. O łamaniu praw człowieka słyszeliście na lekcjach historii, w mediach, ale spotkaliście się też być może z takimi sytuacjami osobiście.

Troska o prawa innych

ćwiczenia, zad. 5. str. 97.

04

Ćwiczenia

ćwiczenia zad. 3. str. 96.

ćwiczenia zad. 4. str. 96.

Sprawdź swoją wiedzę!

05

zadanie modlitwa

Zadanie

1. Napisz, co oznaczają słowa bł. ks. Jerzego Popiełuszki: „Powołanie do wolności łączy się z obowiązkiem zrozumienia, że wolność to nie samowola, ale jest to zadanie stojące przed każdym człowiekiem”. 2. Podaj przykłady ludzi, którzy walczyli o przestrzeganie prawa do wolności. Opisz, jakimi posługiwali się metodami. 3. Pomódl się, byś umiała/umiał respektować prawo do wolności osób, wśród których żyjesz.

Modlitwa końcowa

„Boże, Stworzycielu świata, który każde stworzenie otaczasz swoją ojcowską troską i kierujesz biegiem historii, by osiągnęła swój cel – zbawienie, my widzimy Twoją ojcowską miłość, gdy łagodzisz zatwardziałość człowieka i otwierasz na pojednanie świat rozdarty konfliktami i walką. Odnów dla nas cuda Twojego miłosierdzia: ześlij swojego Ducha, by działał w głębi naszych serc, aby wrogowie dojrzeli do dialogu, przeciwnicy uścisnęli sobie dłonie i wszyscy żyli w zgodzie. Pomóż nam poświęcić się szczeremu dążeniu do prawdziwego pokoju, który kładzie kres kłótniom, do miłości, która przezwycięża nienawiść, do wybaczenia, które rozbraja wszelką zemstę. Przez Chrystusa, Pana naszego. Amen”.

(Jan Paweł II, Aby przeciwnicy podali sobie ręce)

Użyte grafiki zastrzeżone są prawem autorskim.Kopiowanie i rozpowszechnianie za zgodą autora lub właściciela .

przygotowanie prezentacji

ekatecheta.pl

2025

Źródło grafiki:

grafika wygenerowana przez AI

Canva

bank zdjęć własnych wydawnictwa

wikipedia

„W zakończonym niedawno stuleciu przeżywaliśmy rewolucje, których wspólnym programem było to, aby nie oczekiwać niczego od Boga, lecz całkowicie wziąć losy świata we własne ręce, aby zmieniać jego warunki. I widzieliśmy, że w ten sposób ludzki i cząstkowy punkt widzenia przyjmowano zawsze za absolutną miarę ukierunkowania. Absolutyzacja tego, co nie jest absolutne, lecz względne, nazywa się totalitaryzmem. Nie wyzwala człowieka, lecz odbiera mu jego godność i zniewala.To nie ideologie zbawiają świat, ale tylko zwrócenie się do Boga żywego, który jest naszym Stwórcą, gwarantem naszej wolności, gwarantem tego, co rzeczywiście jest dobre i prawdziwe. Prawdziwa rewolucja polega wyłącznie na zwróceniu się bez zastrzeżeń do Boga, który jest miarą tego, co sprawiedliwe, i zarazem jest wieczną miłością. A cóż mogłoby nas ocalić, jeśli nie miłość?”.

(Benedykt XVI, Przemówienie do młodzieży podczas czuwania 20.08.2005)

Święty Jan Paweł II w swoim nauczaniu przypominał o prawach człowieka, do których zaliczał następujące prawa: „do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, do wyżywienia, odzienia i mieszkania, do opieki zdrowotnej, odpoczynku i rozrywki, do wolności słowa, do nauki i kultury, wolności myśli, sumienia i wyznania, prawo do wyznawania własnej religii indywidualnie i zbiorowo, publicznie i prywatnie, do wyboru określonego stanu lub zawodu, do założenia rodziny przy zapewnieniu warunków koniecznych do rozwoju życia rodzinnego, do pracy i własności, do godziwych warunków pracy i sprawiedliwego wynagrodzenia za pracę, do zebrań i zrzeszania się, do swobodnego poruszania się i podróżowania wewnątrz i na zewnątrz własnego kraju, do narodowości i do miejsca zamieszkania, do uczestnictwa w życiu politycznym i swobodnego wyboru ustroju politycznego państwa, do którego się przynależy, do życia w pokoju, zdrowym środowisku, do rozwoju”.

(oprac. na podst.: H. Skorowski, Prawa człowieka)

„Jak trafia człowiek na ten tajemniczy Archipelag? (…) Ci, którzy jadą tam umierać, tak jak my, czytelniku, ci trafiają tam wyłącznie i koniecznie – poprzez aresztowanie!! (…) Tradycyjne aresztowanie (…) po zabraniu nieboraka, wielogodzinne gospodarowanie w mieszkaniu szorstkiej, obcej, przemożnej siły. To – wyłamywanie, patroszenie, ściąganie i zrywanie ze ścian, wyrzucanie na podłogę z szaf i szuflad, wytrząsanie, rozsypywanie, rwanie – i góry rzeczy nagracone na ziemi, i chrzęst pod podeszwami. I nic świętego podczas rewizji! Przy aresztowaniu maszynisty kolejowego Inoszyna stała w pokoju trumienka z jego dopiero co zmarłym dzieckiem. Stróże prawa wyrzucili dziecko z trumny, tam też szukali. Wyrzucają też chorych z pościeli, zdejmują bandaże”.

(A. Sołżenicyn, Archipelag Gułag)

Jan Paweł II, mówiąc o prawach do wolności, wymienia cały ich katalog. Realizacja tych praw owocuje wolnością człowieka w wymiarze fizycznym, duchowym i społecznym. Niestety w wielu krajach i społeczeństwach te prawa nie są respektowane.

„Ku wolności wyswobodził nas Chrystus. A zatem trwajcie w niej i nie poddawajcie się na nowo pod jarzmo niewoli! Wy zatem, bracia, powołani zostaliście do wolności. Tylko nie bierzcie tej wolności jako zachęty do hołdowania ciału, wręcz przeciwnie, miłością ożywieni służcie sobie wzajemnie. Bo całe Prawo wypełnia się w tym jednym nakazie: Będziesz miłował bliźniego swego jak siebie samego”.

– Dlaczego komunizm i faszyzm są sprzeczne z prawem człowieka do wolności?

Wolność rozpoczyna się w sercu człowieka. Trzeba z niej umiejętnie korzystać, by nie pojawiły się postawy prowadzące do powstawania zbrodniczych ideologii i totalitaryzmów. Wolność chrześcijańska wyrasta z wiary i łaski. To pokonywanie swoich pragnień i ograniczeń. Nie jest to więc egoizm i samowola, ale realizacja miłości, dzięki której jesteśmy dla siebie nawzajem braćmi i siostrami. O wolność trzeba dbać, a pomaga w tym Chrystus.

Prawo stanowione przez rządy niektórych państw prowadzi do totalitaryzmu, który jest zaprzeczeniem wolności i pogwałceniem praw przynależnych każdemu człowiekowi.

Osobom stosującym przemoc wydaje się, że mają większe prawa niż pozostali. Zastraszając, wyśmiewając i przymuszając, krzywdzą innych, a sami uciekają od wolności. Prawdziwie wolny jest ten, kto potrafi panować nad sobą i pożądaniem czegoś, co mu się nie należy. Wolność, o której mówił Chrystus, jest wolnością od grzechu, a życiem w prawdzie.

– Czym, według św. Pawła, wolność nie jest? – Na czym polega wolność?

– Jakie metody rządów stosuje się w państwach o charakterze totalitarnym? – Jakie prawa odbiera człowiekowi totalitaryzm? – Dlaczego totalitaryzm jest zaprzeczeniem wolności?

– Kiedy w Polsce były łamane prawa człowieka? – W jakich sytuacjach są łamane prawa uczniów? – Jak możecie stawać w obronie waszych koleżanek lub kolegów? – Dlaczego obowiązkiem chrześcijanina jest obrona innych przed przemocą?

Totalitaryzm jest przejawem „ucieczki od wolności”. Odbiera ludziom prawo do wolności sumienia, wolnych wypowiedzi, wiary… Prowadzi do zniewolenia, ponieważ człowiek i jego działanie jest podporządkowane rządzącym, partii lub ideologii. Totalitaryzm w XX w., posługując się nowoczesną techniką i organizacją pracy, stał się współczesną formą tyranii i despotyzmu. Przykładami ustrojów totalitarnych są włoski faszyzm, nazizm hitlerowski i komunizm.