Empathie trainen

Je betrokken voelen

Empathie als superkracht: hoe train je dat?

Start

Empathie kun je trainen. Met deze vier tips krijg je een idee van hoe wij dat aanpakken

Vriendelijk en meelevend zijn naar anderen, hoort bij een empathische houding. Hoe leer je dat?

Je kunt pas meeleven als je weet hoe iemand zich voelt. Hoe leer je kinderen en jongeren over gevoelens te praten?

Empathie start vanuit herkenbare thema’s. Je kunt je beter inleven in iets wat je herkent.

Empathie is eens in andersmans schoenen durven te gaan staan. Hoe train je dat?

Lees de tip. Klik per tip op de rugzak van het onderwijsniveau van jouw keuze.

kleuteronderwijs

secundair onderwijs

lager onderwijs

TERUG

kleuteronderwijs

We kiezen bewust voor verhalen van leeftijdsgenootjes, zodat de kleuters zich makkelijker kunnen inleven en het perspectief van deze kinderen beter begrijpen.

In Mera’s ontdekkoffer zit een aantrekkelijke vertelplaat . Daar horen ook luisterfragmenten bij. Zo ontdekken de kleuters dat Mera regelmatig opmerkingen krijgt over de rommel die ze maakt, dat ze een kamp bouwt met spullen die ze in huis vindt, dat ze graag kleurt, leest en met blokken speelt … Dat zijn dingen die voor veel kleuters herkenbaar zijn. Zo kunnen ze zich makkelijker inleven in de leefwereld van Mera.

Bekijk de kofferop video

Beluister hier het luisterfragment.

TERUG

lager onderwijs

We kiezen bewust voor verhalen van leeftijdsgenootjes, zodat leerlingen zich makkelijker kunnen inleven en het perspectief van deze kinderen beter begrijpen.

In het WaW-nummer over 'Stad' leren de leerlingen van de tweede graad drie leeftijdsgenoten kennen die in een grote stad wonen. Ze beluisteren een verhaal en ontdekken zo hoe de weg naar school van de kinderen eruitziet. De leerlingen onderzoeken enkele aspecten van de steden aan de hand van de verhalen. Ze reflecteren en wisselen uit over hun bevindingen over die steden. Tot slot onderzoeken de leerlingen hun eigen route naar school.Klik op werkblad om het materiaal te bekijken.

Bekijk het nummer

TERUG

secundair onderwijs

We kiezen bewust voor verhalen van leeftijdsgenoten, zodat leerlingen zich makkelijker kunnen inleven en het perspectief van deze jongeren beter begrijpen.

Tijdens de workshop Jong Geluid verdelen de deelnemers zich over vijf tafels waar ze het verhaal van een jongere ontdekken aan de hand van foto's en kaartjes. Elk verhaal is een concreet voorbeeld van jong engagement, uit België of uit het globale Zuiden. Vervolgens zoomen we uit naar grote thema's waarrond wereldwijd engagement groeit. Ten slotte denken de groepjes na over eigen zorgen en talenten, en volgt een brainstorm over een zinvolle en systeemveranderende actie.

TERUG

kleuteronderwijs

Studio Globo maakt graag gebruik van inleefmethodieken. Door zich in te leven in het standpunt van iemand anders trainen kleuters hun empathische vaardigheden.

Bij de kamishibaiset 'Dulce in Guatemala’ hoort een gedragspatroongrafiek. Hierop duiden de kleuters aan hoe het meisje zich op elk moment van het verhaal voelt. Deze oefening vraagt inlevingsvermogen van de kleuters. Klik op de oogjes om de foto en deel van het verhaal te ontdekken. De vinkjes tonen je het fragment waarin het gevoel benoemd wordt.

TERUG

lager onderwijs

Inleven staat centraal in de Studio Globo-methodiek. In onze inleefateliers krijgen leerlingen een rol. In onze voorbereidend materiaal stimuleren we leerlingen om meerdere perspectieven in te nemen.

In de voorbereidende lessen op het atelier 'Over de strepen' wordt gewerkt rond multiperspectiviteit aan de hand van een 'sita'. Dat is een soort kijkdoos waarbij je door elk gaatje een ander standpunt kunt lezen. Een situatie is die van de opening van een nieuw skatepark in de buurt. Leerlingen kijken ieder vanuit een andere invalshoek. Samen komen ze tot een consensus. Klik op de gaatjes op de afbeelding hieronder om ook eens te piepen.

TERUG

secundair onderwijs

Bij Studio Globo geloven we in de kracht van inleven. Daarom stimuleren we leerlingen om meerdere perspectieven in te nemen.

Scholen die inschrijven voor het traject Mini-COP organiseren een klimaatconferentie op hun school. De leerlingen vertegenwoordigen per drie of vier een land of een lobbygroep. Ze bereiden zich in de weken vóór de conferentie voor op drie thema's waarrond een resolutie zal gestemd worden. Op de conferentiedag presenteren ze hun land, spreken ze een tactiek af binnen allianties en debatteren ze met de andere allianties over de drie gekozen thema's. Teslotte volgt een stemming. Ze gaan dus in de schoenen van een onderhandelaar staan.

TERUG

kleuteronderwijs

Door zomaar iets liefs te doen voor iemand anders, voelen kleuters dat het fijn is om iemand een plezier te doen. Ook zo groeien hun empathische vaardigheden.

Bij de kamishibaiset 'Jessica in Burkina Faso' hoort een poster met RAK (random acts of kindness). Zo worden kleuters gemotiveerd om iemand een compliment te geven, lief te zijn voor de natuur, iets op te rapen voor iemand, hun afval te sorteren, een koek te delen, iemand te begroeten, een boom te knuffelen ... Klik op de afbeelding om de poster te ontdekken.

TERUG

lager onderwijs

Door zomaar iets liefs te doen voor iemand anders, voelen leerlingen dat het fijn is om iemand een plezier te doen. Ook zo groeien hun empathische vaardigheden.

Met dit RAK-happertje moedig je leerlingen op een speelse manier aan om elkaar te verrassen met een RAK.De leerlingen bedenken eerst leuke RAK's en schrijven ze in de verschillende vakjes. Daarna knippen en plooien ze het papier tot de happer af is. Klik op de afbeelding om de pdf te openen.

TERUG

secundair onderwijs

We geloven dat actie aanzet tot actie. Ook anderen ontmoeten kan je meer solidair maken.

Tijdens het traject 'Brussel Beleven' gaan deelnemers in kleine groepjes autonoom op stap in de Brusselse wijken Kuregem, Matongé en Marollen. Hier worden ze uitgedaagd om na te denken over hun beeld van Brussel en in ontmoeting te gaan met de bewoners. Ze ervaren solidariteit en actie door een aantal sociale organisaties te bezoeken. Achteraf wordt stilgestaan bij hoe we ervoor kunnen zorgen dat iedereen zich goed voelt in een hyperdiverse samenleving. Studio Globo hoopt dat leerlingen zich na deze dag geïnspireerd voelen om zelf solidair te zijn met hun medemens.

TERUG

kleuteronderwijs

In de verhalen die we vertellen, benoemen we bewust de gevoelens van kinderen. We laten leerlingen deze gevoelens bespreken en benoemen.

Tijdens het hoekenwerk van Saved by the bell 2024 maken de kleuters kennis met vijf kinderen uit verschillende landen die zich naar school verplaatsen. De kleuters ontdekken wat de weg naar school voor deze vijf kinderen gemakkelijk of moeilijk maakt en hoe ze zich voelen bij het begin van de schooldag. Door het gesprek aan te gaan over de gevoelens van deze kinderen rond iets dat zo nauw aansluit bij hun eigen leefwereld, voelen kleuters zich verbonden met deze kinderen én krijgen ze gemakkelijker hun eigen gevoelens rond naar school gaan verwoord. Klik op de informatieknop en lees het verhaal.

TERUG

lager onderwijs

We kiezen er voor expliciet rond emoties en het herkennen ervan te werken.

In de les ‘Strepentrekkers’ uit het voorbereidende pakket op het atelier 'Over de strepen' leren leerlingen aanvoelen waar andermans grenzen liggen en hoe ze hier rekening mee kunnen houden. Leerlingen oefenen door in bepaalde situaties hun grens aan te geven op de slechtst mogelijke manier, op de beste manier en op een non-verbale manier. Uitdagend, maar een heel belangrijke vaardigheid!Extra handig is het als diezelfde leerlingen vooraf de les ‘Emotiedetective’ doorlopen hebben en dus al wat getraind zijn in mimiek aflezen en omgaan met de gevoelens van anderen..

TERUG

secundair onderwijs

We kiezen er bewust voor ruimte te geven aan de emoties van leerlingen.

In 'Climate challenge', een vorming voor studenten en leerkrachten rond klimaateducatie, staan we stil bij de vele gevoelens die het klimaatdebat oproepen. We hebben aandacht voor de gevoelens die in de groep zelf zitten, met duo- en groepsgesprekken rond de eigen kwetsbaarheid. We focussen hierbij ook op dankbaarheid, om te laten klinken wat het leven op deze planeet de moeite waard maakt. Zo dalen we uit ons hoofd af naar ons hart en onze buik: pas van daaruit is échte verandering mogelijk. Vervolgens focussen we op angst bij leerlingen en op welke manieren die tot uiting kan komen. We staan stil bij en spelen enkele methodieken die aan elk van die reacties tegemoetkomt.

Klik op een emotie

... Om bij de school te raken moeten Ana en Dulce naar het dorp onder aan de berg wandelen. Onderweg komen ze langs de waterbron. Die kent Dulce nog, vroeger moest ze hier elke dag met mama water komen halen en mee naar huis dragen. Dat was zwaar werk! Gelukkig hoeft dat nu niet meer. Een tijdje geleden werd er een cisterna gebouwd. Dat is een soort put die de regen opvangt. Vanuit de cisterna loopt er een buis naar het huis van Dulce, recht naar de kraan. Handig, zeg!

Samen met andere vrouwen uit het dorp, volgt mama les bij de organisatie Afopadi,. ... Vandaag gaat de les over het voer voor de dieren. Als mama naar de les moet, gaat Dulce altijd mee. Vandaag heeft ze er geen zin in. De hele tijd wachten tot mama klaar is … Hopelijk duurt de les niet te lang. Maar wanneer ze bij Afopadi aankomen ziet Dulce haar vriendinnetje Yeni! Gelukkig volgt Yeni’s mama de les van vandaag ook. Dulce en Yeni springen, zingen, spelen met de bal, klimmen en gaan samen op kikkerjacht. Maar het allerleukste vindt Dulce tikkertje spelen.

Goeiemôre! Ik ben Faith en ik woon in Kaapstad in Zuid-Afrika. Mijn school is maar enkele straten van mijn huis, dus ik kan er gewoon in de rolstoel naartoe. Soms zijn er wel hoge drempels aan het voetpad. Dan vraag ik aan mijn zus om me te helpen. Om bij het zebrapad over te steken is er gelukkig een helling. We moeten door een drukke straat. Er zijn hoge gebouwen en veel winkels. Het voetpad is erg vol, veel mensen gaan naar school of hun werk. Ik geraak moeilijk vooruit, ik ben bang dat ik straks te laat op school ben! Kom op, zeg ik tegen mijn zus. We gaan wat sneller en oef - net op tijd. We gaan de poort binnen wanneer de bel gaat.

Hoe zou jij reageren op deze reactie uit de klas?

emotie: wanhoop

"Als ik erover nadenk, word ik depressief."

Hoe zou jij reageren op deze reactie uit de klas?

emotie: frustratie

"Ik doe zo hard mijn best maar niemand rondom mij lijkt mee te doen."

Hoe zou jij reageren op deze reactie uit de klas?

emotie: onmacht

"Wat ik doe,maakt toch geen verschil."

Goeiemorgen! Ik ben Rifka, ik ben 5 jaar en woon in Nederland. Samen met mijn papa, broer en zus woon ik op een boerderij. Om op school te geraken, nemen we samen de fiets. Ik mag bij papa achterop! Zo kan ik fijn rondkijken. Als we vroeg door de velden gaan, hoor ik de vogels fluiten en zie ik de koeien grazen in de weides. Af en toe steekt een auto ons voorbij op de weg. Dan zwaai ik naar de mensen. ... Bij de school mag ik mijn helm afdoen en mijn boekentas aan. Ik blijf bij de fiets staan, eigenlijk wil ik vandaag niet naar school. Ik voel dat ik papa ga missen. De meester komt mij halen en belooft dat we een leuk spel gaan doen vandaag. Hopelijk ben ik straks weer blij!

Hoe zou jij reageren op deze reactie uit de klas?

emotie: teleurstelling

"Jullie hebben het verpest en dan moeten wij het oplossen?!"

Gil woont in Leuven. Hij stoort zich aan de verspilling in de stad. Teveel bruikbare materialen worden afgedaan als afval. Tegelijk blijft veel openbare ruimte onbenut. Met zijn vrienden kraakt Gil een gebouw aan de Leuvense Vaart. Ze bouwen er hun eigen fitnessruimte, met recup-materialen. Als de stad hen uit het gebouw wil zetten, dromen Gil en zijn vrienden van een plek waar ze iedereen gratis kunnen laten sporten. Zo ontstaat Open Gym, een plek onder het viaduct van de E314; waar je kan komen klimmen, dansen, boksen of fitnessen. Gil en zijn vrienden bouwen alle toestellen zelf, met materialen die anders weggegooid zouden worden.

Gil

Filmpje Gil

‘Dulce woont samen met haar mama en heel wat dieren. Zoveel dieren hebben is fijn, maar het is veel werk. Daarom helpt Dulce bij het verzorgen van de dieren. Elke ochtend laat Dulce de duiven buiten en voert ze de kippen. Ze gaat langs bij het varken en de kalkoenen. Ook Alicia en Tigra, hun twee kleine kittens, laten duidelijk merken dat ze honger hebben. Dulce wordt altijd blij van hun schattige gemiauw. Dulce haalt de twee schapen uit de stal. Ze hebben veel honger, ze staan te springen om te grazen in de wei. De schapenweide ligt een eindje van het huis. Om te vermijden dat de hongerige schapen onderweg aan de groenten in de tuin knabbelen krijgen ze een mondkapje op.

Morgu! Mijn naam is Ashna en ik woon in Suriname, dat ligt in Zuid-Amerika. Mijn dorp ligt in het regenwoud. Dat is een heel groot en groen bos vol dieren! Ik ga elke dag met de boot naar school, want die ligt aan de overkant van de rivier. De bootsman haalt ons iedere ochtend op. Ik klim aan boord en ga helemaal vooraan zitten, daar kan ik alles zien. ... We zijn bijna aan de overkant. De boot wordt aangemeerd, de waterdruppels spatten op mijn gezicht. Nog een klein stukje wandelen langs het pad om op school te geraken. Mijn vrienden staan al op het schoolplein te wachten tot de bel gaat. Ik lach en zwaai naar hen!

Buongiorno! Ik ben Xavier. Ik woon hoog in de bergen in Italië. In mijn dorp zijn er geen auto’s, daarom ga ik elke ochtend met de kabelbaan de berg af. Dan stap ik in een cabine die ons over de bomen tot beneden aan de berg brengt. Vanuit de kabelbaan zie ik de koeien grazen in de weides. Beneden staat de schoolbus te wachten. Alle kinderen stappen in, het is er gezellig druk. Sommige kinderen lachen heel opgewekt, andere lijken nog erg moe. Met de bus rijden we nog een stuk door de bergen tot aan de school. Onderweg moet de chauffeur goed opletten, want soms zijn er rotsen van de bergwand op de weg gerold. Dan moet zij er veilig omheen rijden. Vlak voor de schoolpoort stopt de bus. Uitstappen! Ik ben benieuwd wat we vandaag allemaal gaan doen.

Hoe zou jij reageren op deze reactie uit de klas?

emotie: hoopvol

"We hebben de plicht om optimistisch te blijven."

Ik ben Cheikh uit Dakar, de hoofdstad van Senegal, een land in Afrika. Voor ik naar school vertrek, eet ik bij mijn tante een ontbijt. Zij heeft een kraampje net voor ons huis. Daar eet ik stokbrood met ei en ik drink een kop warme melk. Als mijn buik vol is, kunnen we naar school! Ik kan elke schooldag met mijn mama meerijden op de brommer. Ik zit achterop! Mama rijdt voorzichtig, want er zijn al veel kinderen onderweg naar school. Allemaal hebben ze hun boekentas mee. Het is vroeg in de ochtend, maar het is al erg warm. Af en toe rijden we in de schaduw van de bomen, dat doet deugd. Ik geef mama nog gauw een knuffel en nu, naar de klas!

‘Wakker worden, Dulce!’ Dulce schiet wakker. ‘Hè, denkt ze, vandaag is er toch geen school?’ Dulce is 5 jaar en gaat sinds dit jaar naar school. Maar vandaag moet ze niet naar de klas. Dulce is nog moe, ze zeurt: ‘Waarom maakt mama me zo vroeg wakker?’ Dulce hoort mama nog een tweede keer roepen. Ze staat snel op en kleedt zich aan. Buiten wast ze aan de kraan haar gezicht en haar handen. Door het frisse water voelt ze zich al een stuk wakkerder. Nadat ze een tortilla met ei heeft gegeten is ze helemaal klaar voor de dag.

Wauw, van al dat lopen krijg je dorst! Gelukkig is het tijd voor een refacción, een tussendoortje. Alle mama’s en kinderen verzamelen op de speelplaats. Als iedereen gezellig samen onder het afdak zit, wordt er heel wat lekkers uitgedeeld. Dulce en Yeni krijgen een groot glas atol en eten een pan dulce. Dulce houdt van het zoete broodje, het lijkt op de broodjes die oma bakt. Wat wordt ze blij als ze aan oma denkt!