5.40 wyd. Jedność e

Świadectwo wiary pierwszych chrześcijan

01

Szukam tego, co ważne

Modlitwa

Na początku katechezy pomódlmy się w intencji chrześcijan prześladowanych współcześnie na wszystkich kontynentach świata słowami „Ojcze nasz”.

Współczesne męczeństwo

Od czasów Jezusa aż po dzień dzisiejszy chrześcijanie spotykają się z różnymi formami prześladowań za wiarę. Nietrudno znaleźć we współczesnych mediach informacje o przemocy wobec wyznawców Jezusa. W bardzo wielu miejscach na świecie wyznawanie wiary w Jezusa jest okupione krwią.

do 2:00

Współczesne męczeństwo

Opinię międzynarodową mocno poruszyła sytuacja Asi Bibi – pakistańskiej kobiety, matki pięciorga dzieci, która od 2009 r. przebywała w więzieniu i czekała na wykonanie wyroku śmierci. Przez wiele lat liczne zabiegi dyplomatyczne i apele papieży (Benedykta XVI i Franciszka) nie odnosiły skutku. „Czerwiec 2009 r. Upalny dzień. 40-letnia mieszkanka pakistańskiej wioski od wielu godzin zbiera owoce na cudzym polu. Praca jest wyczerpująca, więc żeby się ochłodzić, pije wodę z pobliskiej studni, która należy do muzułmańskiej społeczności. Asia jest chrześcijanką. Wybucha kłótnia. Sprowokowana przez pracujące z nią kobiety, mówi: «Jezus umarł za grzechy ludzi na krzyżu. A co zrobił dla ludzi Mahomet?». Zostaje oskarżona o «bluźnierstwo!» Taki zarzut w Pakistanie oznacza pewną śmierć. 14 czerwca 2009 r. Asia Bibi zostaje wtrącona do więzienia. 7 listopada 2010 r. trafia przed sąd i jako pierwsza kobieta w Pakistanie zostaje skazana «za bluźnierstwo przeciw Mahometowi» na karę śmierci przez powieszenie i grzywnę równą 2,5-rocznym zarobkom robotnika. Gdyby – w ramach «zadośćuczynienia» – zdecydowała się przejść na islam, co sugerowali jej mieszkańcy wioski, ta sprawa miałaby dużo łagodniejszy przebieg. Ona jednak odmówiła. W uwłaczających ludzkiej godności warunkach Asia Bibi do dziś czeka na wykonanie wyroku śmierci przez powieszenie.

Współczesne męczeństwo

źródło grafiki: wikipedia

Asia Bibi została ostatecznie uniewinniona w styczniu 2019 r. i po wielu trudnościach wyjechała do Kanady, by tam zamieszkać ze swoim mężem i dziećmi.

Na czym polega świadectwo wiary?

– O kim powinniśmy dawać świadectwo wiary jako chrześcijanie? – Wobec kogo (w jakich środowiskach) dajemy świadectwo wiary? – Dlaczego do dawania świadectwa wiary potrzebna jest odwaga?

Na czym polega świadectwo wiary?

ćwiczenia, zad. 1. str. 82.

02

ROZWAŻAM I ZDOBYWAM

Świadectwo wiary pierwszego męczennika

czytanie Pisma Świętego z podziałem na role (Dz 6,8-13; 7,54–8,1)

Przeczytajmy fragment Pisma Świętego z podziałem na role.

kliknij w księgę, by wyświetlić tekst biblijny

Z Duchem Świętym pokonać nienawiść

ćwiczenia, zad. 3. str. 82.

podpowiedź

Prześladowanie chrześcijan

Apostołowie, umocnieni Duchem Świętym w dniu Pięćdziesiątnicy, dawali świadectwo o Jezusie. Początkowo prowadzili działalność przede wszystkim w Jerozolimie, skupieni wokół św. Piotra. Wyznawcy Chrystusa spotykali się z wrogością władz żydowskich, które uważały, że nauczanie o Jezusie jako Mesjaszu jest niezgodne z oficjalną interpretacją Prawa.

Prześladowanie chrześcijan

Jednym z przykładów prześladowania chrześcijan przez Żydów było ukamienowanie Szczepana w 36 r., o którym przed chwilą mówiliśmy. Jednak ani prześladowanie, ani aresztowania apostołów nie zatrzymały wzrostu liczby zwolenników Jezusa. Wręcz przeciwnie – chrześcijan było coraz więcej.

Prześladowanie chrześcijan

Około 41 r., za panowania Heroda Agryppy I, ścięto apostoła Jakuba Starszego, a Piotra uwięziono. Po odzyskaniu wolności Piotr udał się do Antiochii, a następnie do Rzymu i tam za panowania Nerona poniósł śmierć męczeńską przez ukrzyżowanie.

Prześladowanie chrześcijan

Ponieważ znaczna część Żydów nie przyjęła nauki Chrystusa, apostołowie swoje nauczanie skierowali do pogan. Najbardziej znana jest działalność misyjna zogniskowana wokół św. Pawła. Święty Paweł po nawróceniu na chrześcijaństwo i przyjęciu przez Piotra do grona apostołów, podjął w latach 45–58 trzy wielkie wyprawy misyjne, podczas których założył liczne wspólnoty chrześcijańskie, od Syrii aż po Hiszpanię. Po powrocie do Jerozolimy został aresztowany, następnie przewieziony do Rzymu i po dwóch latach aresztu domowego ścięty mieczem za rządów Nerona.

Prześladowanie chrześcijan

Historyk rzymski Swetoniusz wspomina, że w czasie rządów Nerona chrześcijan okrutnie prześladowano. Zginęło ich bardzo wielu, najczęściej w ogromnych męczarniach. Inny rzymski historyk, Tacyt, podaje, że po pożarze Rzymu w 64 r. chrześcijanie zostali oskarżeni o jego podpalenie i poddawano ich wyszukanym torturom. Zarzucano im „nienawiść rodzaju ludzkiego”, oskarżano o ateizm (gdyż nie wierzyli w pogańskie bóstwa) i kanibalizm (z powodu spożywania Ciała Chrystusa), uważano za wyznawców szkodliwego zabobonu.

Prześladowanie chrześcijan

Te właśnie oskarżenia były powodem wystąpienia pod koniec II w. obrońcy chrześcijańskiego Tertuliana, który śmiało skrytykował fałszywą opinię, że chrześcijanie są przyczyną wszelkich nieszczęść spadających na Rzym. Pisał on: „Jeśli Tyber zaleje mury miejskie, jeśli Nil nie wyleje na pola, jeśli niebo stanie i nie daje deszczu, jeśli ziemia się trzęsie, jeśli głód, jeśli zaraza, zaraz słychać krzyki: Chrześcijan do lwa! (…) Proszę was, ile klęsk spadło na świat i na miasta przed Tyberiuszem, tj. przed przyjściem Chrystusa!” (Tertulian, Apologetyk, XL:2-3). Skutkiem kolejnej wielkiej fali prześladowań było zesłanie św. Jana Apostoła na wyspę Patmos. Miało to miejsce za cesarza Domicjana (lata 81–96).

Prześladowanie chrześcijan

W ciągu trzech pierwszych wieków historii Kościoła można wyróżnić dziesięć okresów, kiedy chrześcijanie byli w szczególny sposób nękani przez władze rzymskie, przy czym trzykrotnie prześladowania objęły niemal całe imperium, a pozostałe miały charakter lokalny.

Prześladowanie chrześcijan

Prześladowania, które objęły niemal całe imperium:

• w 250 r. za panowania Decjusza – nakazano wszystkim obywatelom rzymskim manifestowanie swej przynależności do oficjalnej religii przez składanie ofiar, a sprzeciw mógł być karany śmiercią;
• w 257 r. i 260 r. za panowania Waleriana – wydano dekrety przeciwko hierarchii i instytucjom kościelnym;
• w latach 303–304 za panowania Dioklecjana – ogłoszono cztery dekrety nakazujące konfiskatę ksiąg i sprzętów liturgicznych, burzenie kościołów, więzienie duchownych, nakazywanie składania ofiar pogańskich. Chrześcijanie zostali pozbawieni praw obywatelskich, a chrześcijaństwo stało się religią zakazaną.

Męczennicy z początków chrześcijaństwa

Wielu chrześcijan zamordowanych w czasach prześladowań czcimy obecnie jako świętych. Są niezłomnymi wzorami wyznawania wiary – nie straszne im były wyszukane tortury oprawców. Będziecie pracować w grupach. Każda grupa otrzyma postać jednego świętego. Waszym zadaniem jest przygotowanie plakatu, który będzie przedstawiał danego świętego. Na plakacie powinny się znaleźć:

• imię i krótka biografia świętego,
• jego motto życiowe,
• atrybuty świętego (np. symbole, z którymi jest przedstawiany w ikonografii),
• inspiracja, jaką może być ten święty dla nas dzisiaj.

Po wykonaniu plakatu zaprezentujcie sylwetkę świętego na forum klasy – opowiedzcie o jego życiu, wartościach i znaczeniu jego motta. Zadbajcie o estetykę, czytelność i kreatywność plakatu.

03

Zostaję ubogacony i działam

Moje białe męczeństwo

ćwiczenia, zad. 5. str. 83.

Rzeczywistość męczeństwa jest realna nie tylko w zetknięciu z innymi religiami. Nie zawsze też wiąże się z zagrożeniem życia. Otwórzcie podręczniki na str. 151. i przeczytajcie zaznaczony tekst. Odpowiedzcie na pytania ukryte pod ikonką aktywną. Następnie razem uzupełnimy trzecią kolumnę tabeli.

podpowiedź

Zapis do zeszytu

Prawdziwy chrześcijanin postępuje za Jezusem Chrystusem i daje świadectwo o Nim. Także współcześnie to świadectwo łączy się z oddaniem życia.

04

Ćwiczenia

ćwiczenia zad. 2. str. 82.

ćwiczenia zad. 4. str. 83.

podpowiedź

Sprawdź swoją wiedzę!

05

ZADANIE modlitwa

Zadanie

1. Poszukaj informacji o męczennikach za wiarę w Jezusa. Wybierz jedną postać i opisz jej życie oraz męczeńską śmierć. 2. Napisz, co oznaczają słowa Tertuliana: „Krew męczenników jest nasieniem chrześcijan”. 3. W wieczornej modlitwie poproś Jezusa Chrystusa o odwagę do dawania świadectwa o Nim.

Modlitwa końcowa

Boże, prosimy Cię, wspieraj nasze Siostry i naszych Braci, którzy są prześladowani z powodu wyznawania wiary w Ciebie. Obdarz ich swoją mocą i wytrwałością, aby w każdej sytuacji potrafi li Tobie całkowicie zaufać i by swym cierpieniem wiernie świadczyli o Tobie. Naucz ich, jak można się cieszyć z uczestniczenia w krzyżowej ofierze Chrystusa. Daj im pewność, że jeśli wytrwają, będą z Tobą w niebie. Obdarzaj ich siłą potrzebną do bycia prawdziwym uczniem Jezusa, by nie bali się dźwigać krzyża i aby żadne utrapienie nie zachwiało ich wiarą. Amen.

(oprac. na podst.: Modlitwa za prześladowanych chrześcijan, www.biblijni.pl)

Użyte grafiki zastrzeżone są prawem autorskim.Kopiowanie i rozpowszechnianie za zgodą autora lub właściciela .

przygotowanie prezentacji

ekatecheta.pl

2025

Źródło grafiki:

grafika wygenerowana przez AI

Canva

bank zdjęć własnych wydawnictwa

– O jakim męczeństwie mówił św. Jan Paweł II? – Na czym ono polega? – Na czym polega białe męczeństwo dla Jezusa?

(J. Bątkiewicz-Brożek, Uratować Asię Bibi)

Grupa 4. Święty FlorianFlorian z Lauriacum prawdopodobnie urodził się ok. 250 r. w Zeiselmauer. W młodym wieku został dowódcą wojsk rzymskich, stacjonujących w pobliżu Krems (obecna Austria). Podczas prześladowania chrześcijan przez Dioklecjana Florian został aresztowany wraz z 40 żołnierzami i przymuszano go do złożenia ofiary rzymskim bogom. Wobec stanowczej odmowy wychłostano go, poddano torturom i przywieziono do obozu rzymskiego koło Wiednia. Namiestnik prowincji, Akwilin, starał się groźbami i obietnicami zmusić Floriana do odstępstwa od wiary. Kiedy jednak mu się to nie udało, kazał go biczować, potem szarpać jego ciało żelaznymi hakami. Na koniec u szyi Floriana uwiązano kamień i zatopiono go w rzece Enns. Stało się to 4 maja 304 r. Jego ciało odnaleziono i ze czcią pochowano. Z czasem nad grobem Floriana wybudowano klasztor i kościół benedyktynów. W 1184 r. na prośbę księcia Kazimierza Sprawiedliwego, syna Bolesława Krzywoustego, Kraków otrzymał relikwie św. Floriana. Chcąc je uczcić, wybudowano w dzielnicy miasta zwanej Kleparzem okazałą świątynię. Kiedy w 1528 r. pożar zniszczył tę część Krakowa, ocalała jedynie ta świątynia. Odtąd zaczęto św. Floriana czcić w całej Polsce jako patrona podczas klęsk pożaru, powodzi i sztormów, a także opiekuna hutników, strażaków i kominiarzy oraz garncarzy i piekarzy. W ikonografii św. Florian jest przedstawiany z naczyniem – jako gaszący pożar oficer rzymski. Jego atrybutami są: kamień młyński u szyi, kolczuga, krzyż, miecz, palma męczeńska, płonący dom, orzeł, tarcza, zbroja.

(oprac. na podst.: Święty Florian, żołnierz, męczennik, www.brewiarz.pl)

Naszym białym męczeństwem może być świadome i konsekwentne realizowanie własnego powołania życiowego. Pokonywanie trudów i przykrości dnia codziennego może mieć wartość męczeństwa, jeżeli przyjmiemy je bez narzekania i pełni zaufania do Boga. Tak jak z cierpienia męczenników wyrosła wiara innych chrześcijan, tak nasza postawa może być wsparciem w wierze dla naszych bliskich.

W jej obronie odważyli się stanąć gubernator Pendżabu Salman Tasser (muzułmanin) oraz minister ds. mniejszości Shahbaz Bhatti (chrześcijanin). Obydwaj zginęli z rąk fanatyków muzułmańskich. (…) [Asia Bibi] fizycznie jest w nie najgorszym stanie, choć wychudzona. Gorzej z psychiką. (…) Jej cela to zamknięte pomieszczenie, bez okien, dwa metry na trzy. Z dachu cieknie woda, stęchlizna, smród. Ekskrementy musi sprzątać sama, przy czym nie dostaje środków czystości. Od czasu zamordowania gubernatora nie ma prawa nawet do spaceru na zewnątrz, nie widziała światła słonecznego od miesięcy. Przez całe dnie nic nie mówi, bo nie ma do kogo. W celi jest monitoring, bo wielu więźniów oskarżonych o bluźnierstwo nie doczekuje wyroku. Boi się więc. Ale ma potężną wiarę. Modli się całymi dniami. Bóg jest w jej oczach największym skarbem, jaki ma. Ufa Mu i wierzy, że jest w tym wszystkim jakiś sens, że komuś to pomoże i że Bóg wyciągnie ją w końcu z więzienia”.

(J. Bątkiewicz-Brożek, Uratować Asię Bibi)

(J. Bątkiewicz-Brożek, Uratować Asię Bibi)

Grupa 2. Święte Perpetua i FelicytaPerpetua i Felicyta żyły w II wieku w starożytnym Thuburbo Minus, mieście położonym około 30 km od Kartaginy (dziś Tebourba w Tunezji). Perpetua w tajemnicy przed ojcem poganinem przyjęła wiarę chrześcijańską i zaczęła do niej przekonywać swego brata Saturusa oraz niewolników, wśród których była Felicyta. Kiedy Perpetua i Felicyta zostały oskarżone o bycie chrześcijankami, pojmano je i wtrącono do więzienia w Kartaginie. Felicyta była w ósmym miesiącu ciąży, a Perpetua miała synka w wieku niemowlęcym, którego przynoszono jej do karmienia. Mimo próśb ojca, który odwiedzał Perpetuę, kobieta nie wyrzekła się swojej wiary. Felicyta urodziła w więzieniu dziewczynkę, którą zaadoptował jeden z chrześcijan. Po krótkim procesie Perpetuę i Felicytę wraz z innymi chrześcijanami skazano na rozszarpanie przez dzikie zwierzęta. Tuż przed męczeństwem otrzymały chrzest, bowiem w czasie aresztowania były jeszcze katechumenkami. Gdy na arenę wypuszczono zwierzęta, te dotkliwie poraniły kobiety, ale ich nie zabiły. Gladiatorzy dobili je mieczami. Męczeństwo to stało się sławne w całym Kościele, a Perpetua i Felicyta zostały ogłoszone patronkami bezpłodnych kobiet. W ikonografii św. Perpetua przedstawiana jest w bogatym stroju patrycjuszki, z naszyjnikiem i welonem, natomiast św. Felicyta – w skromnej sukni bez ozdób.

(oprac. na podst.: Święte męczennice Perpetua i Felicyta, www.brewiarz.pl)

Grupa 3. Święty WawrzyniecWawrzyniec był diakonem Kościoła rzymskiego za czasów papieża Sykstusa II. Administrował majątkiem Kościoła w Rzymie i równocześnie opiekował się ubogimi. Namiestnik rzymski Walerian liczył, że obietnicami lub torturami wymusi na Wawrzyńcu, by oddał mu majątek kościelny. Wawrzyniec poprosił wówczas o kilka dni, aby mógł zebrać „skarby Kościoła” i pokazać je namiestnikowi. Kiedy nadszedł wyznaczony dzień, zgromadził on wszystkich biednych Rzymu, mówiąc: „Oto są skarby Kościoła!”. Walerian nakazał rozciągnąć Wawrzyńca na żelaznym ruszcie i piec żywcem w ogniu. Podczas tych tortur Wawrzyniec zdobył się na słowa: „Widzisz, że ciało moje jest już dosyć przypieczone. Obróć je teraz na drugą stronę!” Gdy wcześniej na śmierć prowadzono papieża św. Sykstusa, Wawrzyniec także chciał iść z nim. Miał mu nawet robić wyrzuty: „Jakże obejdziesz się bez swojego diakona? Nigdy nie odprawiałeś Eucharystii bez niego”. Na to św. Sykstus odpowiedział: „Dla mnie, steranego wiekiem, jest przygotowana mniejsza próba. Ciebie czekają wiele większe cierpienia, ale też i piękniejsza czeka cię korona”. Niezwykłe okoliczności męczeńskiej śmierci, poniesionej 10 sierpnia 258 r., sprawiły, że Wawrzyniec był w starożytności i średniowieczu jednym z najbardziej popularnych świętych. Doznawał czci jako szczególny patron ubogich, piekarzy, kucharzy i bibliotekarzy. Wzywano go na pomoc w czasie pożarów i przeciw chorobom reumatycznym. W ikonografii św. Wawrzyniec przedstawiany jest jako diakon w dalmatyce, czasami jako diakon ze stułą. Jego atrybutami są: księga, krata, palma, otwarta szafka, a w niej księgi Ewangelii, sakiewka, zwój.

(oprac. na podst.: Święty Wawrzyniec, diakon i męczennik, www.brewiarz.pl)

Prześladowcami kierowała złość i gniew. Istotne jest to, że go nienawidzili, a mniej ważne, że nie zgadzali się z tym, co głosił. Posłużyli się fałszywymi świadkami, by go pojmać, a potem zabić. Szczepan, umocniony Duchem Świętym, z odwagą mówił o Jezusie, nawet wtedy, gdy doświadczył cierpienia. Nie odczuwał nienawiści wobec tych, którzy go prześladowali, lecz modlił się za nich. Szczepan – pierwszy męczennik – dał świadectwo wiary. Zabity za głoszenie Jezusa jest dla nas wzorem chrześcijanina. Zabicie Szczepana sprawiło, że prześladowcy poczuli się silni i zaczęli prześladować chrześcijan w Jerozolimie.

– W jaki sposób Asia Bibi daje świadectwo wiary? – Jak przyjmuje cierpienie za wiarę w Jezusa?

Te działania kolejnych cesarzy nie przyniosły skutku. Okres prześladowań został formalnie zakończony wraz z edyktem tolerancyjnym wydanym przez cesarza Galeriusza w roku 311 w Nikomedii, a potwierdzonym oraz rozszerzonym na zjeździe w Mediolanie w 313 roku przez cesarzy Konstantyna i Licyniusza. Przeszedł on do historii pod nazwą tzw. edyktu mediolańskiego.

Grupa 1. Święty Ignacy z AntiochiiNie ma wiadomości o latach dziecięcych i młodzieńczych św. Ignacego. Pierwsze wzmianki dotyczą jego działalności jako biskupa Antiochii. Ignacy został uwięziony i skazany na śmierć w czasie prześladowań za cesarza Trajana. Wysłano go pod eskortą żołnierzy do Rzymu, aby tam rzucić na pożarcie dzikim zwierzętom w trakcie organizowanych igrzysk. W czasie tej podróży Ignacy zatrzymał się w Smyrnie, gdzie czekał na okręt. Korzystając z chwilowej przerwy, napisał 4 listy do gmin chrześcijańskich: w Efezie, Magnezji, w Trallach i w Rzymie. W swoich listach Ignacy wyraził żarliwość wiary oraz głęboki pokój serca wobec czekającego go męczeństwa. W liście do Rzymian pisał: „Pozwólcie mi się stać pożywieniem dla dzikich zwierząt, dzięki którym dojdę do Boga”. Święty Ignacy, zwany „Teoforos” (tzn. niosący Boga), zginął śmiercią męczeńską w Koloseum w Rzymie ok. 107 r. Chrześcijanie zebrali jego kości pozostałe na arenie, a potem przewieźli je do Antiochii. Z powrotem do Rzymu trafiły w VII w., gdy Saraceni zajęli Syrię. W ikonografii św. Ignacy przedstawiany jest w szatach biskupich rytu wschodniego lub jako młody biskup z raną na piersi. Jego atrybutami są lew u stóp i symbol IHS na piersi.

(oprac. na podst.: Święty Ignacy Antiocheński, biskup i męczennik, www.brewiarz.pl)

Świadek to ten, kto z przekonaniem angażuje się w jakąś sprawę – świadczy o niej. Osoby, które swoje świadectwo wiary w Jezusa przypieczętowały śmiercią, nazywamy męczennikami. Określenie „męczennik” (z języka greckiego martys) oznacza „świadek”. Dziś powiemy o pierwszych świadkach wiary w Jezusa Chrystusa.

– Jakiego podstępu użyli prześladowcy, by pojmać Szczepana? – Dlaczego chcieli go ukamienować? – Jakie uczucia kierowały prześladowcami? – O kim Szczepan dawał świadectwo, przemawiając do ludzi? – Kto umacniał Szczepana w czasie cierpienia? – Dlaczego Szczepan modlił się za prześladowców? – Skąd Szczepan miał tyle odwagi, by przyjąć cierpienie i oddać swoje życie?