Manual de
Usodos espazos
EOI PONTEVEDRA
Índice
Introducción
O modelo de David Thornburg
A aula do futuro
Aplicación na aula
Mobiliario para a inclusión
Impacto na aprendizaxe: Beneficios
Fontes e referencias bibliográficas
Introducción
Neste manual exploramos estratexias para repensar os espazos co obxectivo de evolucionar cara a unha arquitectura pedagóxica máis sensible coa sociedade na que vivimos. Baseándonos nos modelos de aulas interactivas e multifuncionais, amosamos pautas para adaptar os nosos centros ás novas necesidades didácticas e ambientais. Acompáñasnos nesta viaxe arredor de contornas eficientes, que facilitan as metodoloxías activas, a inclusión e o respecto á contorna?
Espazos que inspiran
Cara a un centro inclusivo e sostible
Os espazos educativos desempeñan un papel fundamental no desenvolvemento da aprendizaxe. Alén da súa función estrutural, a disposición, a accesibilidade e o deseño dos centros inflúen na concentración, na creatividade e no benestar de toda a comunidade escolar. Un centro innovador non só debe garantir un uso responsable dos seus recursos, senón tamén crear contornas flexibles, inclusivas e dinámicas, que favorezan unha educación máis activa, participativa e igualitaria.
+ Info
Modelo David Thornburg
Os catro espazos de aprendizaxe propostos por David Thornburg representan contextos fundamentais que deben reflectirse nos espazos, as ferramentas e o currículo da aula.
A vida
O Lavadoiro
A Cova
A fogueira
Espazo de reflexión e introspección. Representa o lugar onde se produce a construción cognitiva do coñecemento, a través do pensamento profundo, a análise e a interiorización das aprendizaxes.
Espazo dinámico, caótico e vital, onde o coñecemento se pon en práctica no mundo real, dando sentido e propósito ás accións e interaccións diarias.
O espazo onde se compartían historias e saberes. Era arredor do lume onde o coñecemento se transmitía oralmente, da man de persoas expertas, xeración tras xeración.
Espazo social e informal, onde as persoas se reunían para conversar, intercambiar ideas e resolver dúbidas colectivamente, nun clima de confianza e colaboración entre iguais.
na aula
na aula
na aula
na aula
A aula do futuro
Investiga
A aula do futuro
Explora
Para que?
A aula do futuro é un espazo de aprendizaxe zonificado e reconfigurable, dividido en seis zonas: (Investiga, Explora, Interactúa, Desarrolla, Crea e Presenta) co obxectivo de favorecer as metodoloxías activas.A iniciativa iniciuse en 2015 e ten a súa orixe no proxecto Future Classroom Lab, desenvolvido polo consorcio de Ministerios de Educación europeos, European Schoolnet (EUN).
Interactúa
Desenvolve
Crea
Presenta
+ Info
Aplicación na aula
Secuencia didáctica: "O mundo nas túas mans"
3- Interactúa
5- Presenta
1- Investiga
4-Crea
2- Explora
Aplicación na aula
Espazos e agrupamentos
Jig-saw (puzle)
Think - Pair - Share
OBXECTIVO: Promover a interdependencia positiva e co-responsabilidade. FONTE: Deseñado por Elliot Aronson para fomentar a cooperación e reducir o conflito na aula.
OBXECTIVO: Activar coñecementos previos, e realizar tormentas de ideas. FONTE: baseado na teoría da andamiaxe e na interacción social de Vygotsky.
Aplicación na aula
Espazos e agrupamentos
World Café (café mundial)
Fish-Bowl (acuario)
OBXECTIVO: Xerar ideas e fomentar o diálogo informal pero estructurado. Ideal para a exploración profunda de temas complexos.
OBXECTIVO: Observar, analizar e reflexionar sobre unha discusión en profundidade. Moi útil para temas controvertidos, debates éticos ou análise do discurso.
Aplicación na aula
Espazos e agrupamentos
Rotating Stations (estacións rotativas))
Gallery Walk (paseo na galería)
OBXECTIVO: Explorar distintos contidos ou habilidades en tarefas diferenciadas. Metodoloxía activa; apto para aprendizaxe por proxectos.
OBXECTIVO: Reflexionar sobre o traballo en grupo. Fomenta a autorregulación e a aprendizaxe entre iguais.
Mobiliario para a inclusión
Fomento da autonomía
Mobiliario modular para o traballo en equipo
Mobiliario ergonómico e adaptable
Cartelaria identificativa
Espazos para descansos activos
Mobiliario sensorial
Impacto na aprendizaxe: Beneficios
- Favorece a motivación e implicación do alumnado.
- Promove a práctica real da lingua en contextos comunicativos.
- Permite adaptar o ensino a diferentes estilos de aprendizaxe.
- Facilita a experimentación con novas metodoloxías.
- Fomenta a interacción e o traballo colaborativo.
- Optimiza os recursos materiais e espaciais dispoñibles.
- Contribúe ao benestar e confort na aula.
- Crea un entorno máis aberto e flexible para a aprendizaxe autónoma.
Beneficios dun uso innovador dos espazos
Referencias bibliográficas
Montessori, M. (2000).
Jaques, D., & Salmon, G. (2007).
El método Montessori. Editorial Diana.
Learning in Groups: A Handbook for Face-to-Face and Online Environments (4ª ed.). Routledge.
Barrett, P., Zhang, Y., Davies, D., & Barrett, L. (2015).
Oblinger, D. (Ed.) (2006).
Learning Spaces. EDUCAUSE.
“Clever classrooms: Summary report of the HEAD project.” University of Salford.
Mariana Morales Lobo (2023).
Imbernon, F. (Coord.) (2017).
La observación de aula: Un instrumento para la mejora educativa a través de la mirada y la escucha.
La transformación de los espacios educativos. Propuestas, experiencias y reflexiones. Graó.
!Moitas Grazas!
EOI PONTEVEDRA
Traballo en equipo
Este é o espazo da aprendizaxe social, onde o alumnado intercambia ideas, formula preguntas e colabora de maneira activa.Na práctica docente, isto concrétase a través de metodoloxías como a aprendizaxe cooperativa ou a aprendizaxe baseada en proxectos, que promoven o traballo en grupo e o diálogo entre iguais, mentres o profesorado exerce un papel de guía e acompañante. Contar cun mobiliario flexible é chave para fomentar unha dinámica participativa, inclusiva e centrada no alumnado.
Aprender do docente
Hai momentos nos que o alumnado precisa explicacións e instruccións directas; a fogueira simboliza ese espazo de transmisión de saber.Nas aulas actuais, o lume substitúese por unha pantalla interactiva, mais o concepto de aprender da man dunha persoa experta permanece inalterado. Ao mesmo tempo, as novas tecnoloxías abren múltiples vías para a aprendizaxe autónoma e significativa, ampliando as posibilidades de acceso ao coñecemento.
Investiga
A persoa docente presenta varios problemas medioambientais coa axuda dunha breve presentación visual.
Crea
- Lema: Crea un título impactante e un eslogan curto e memorable.
- Obxectivo e mensaxe: Que queredes cambiar? A quen vai dirixida?
- Estratexias e acción: Que accións propoñedes para lograr o obxectivo?
- Canles de difusión: Como ides dar a coñecer a campaña?
- Produto final: elixir un formato de entrega:
• Un cartel dixital • Un vídeo curto• Un folleto ou tríptico• Un guión de podcast
Presenta
Os grupos presentan as súas campañas ao resto da clase. Feedback entre compañeiros mediante rúbrica:
- Organización.
- Comunicación.
- Realismo/pertinencia.
- Orixinalidade.
- Impacto visual.
Estudo individual
Este é o espazo da aprendizaxe individual, no que o alumnado traballa de forma autónoma, procurando construír significado a partir do aprendido.Esta etapa debe estar apoiada por recursos externos como libros, materiais dixitais ou plataformas en liña, que faciliten a comprensión e o desenvolvemento do pensamento crítico. Aínda que na aula non sempre se dispoña de moitos momentos para a reflexión silenciosa, é fundamental recoñecer o valor de pensar, analizar e razoar como parte esencial do proceso cognitivo. Por iso, cómpre habilitar tempos e espazos que favorezan esta dimensión introspectiva da aprendizaxe.
Explora
En grupos de 3-4, o alumnado recibe fichas ou enlaces QR a pequenos textos, infografías ou vídeos curtos relacionados cun dos problemas presentados:
- Extraer 3 datos importantes.
- Anotar novo vocabulario ou expresións interesantes.
Interactúa
En grupos , o alumnado conversa sobre varias preguntas guía:
- Que causa o derretemento dos casquetes polares?
- Como está a afectar isto aos osos polares e a outros animais do Ártico?
- Que podería pasar se este proceso continúa?
- Que actividades humanas contribúen ao quecemento global e ao derretemento do xeo?
- Que pequenos cambios poderiamos facer na vida diaria para reducir a nosa pegada de carbono?
Aplicar o coñecemento
Este adoita ser o espazo máis desatendido na práctica educativa: o da aplicación real do aprendido.Non obstante, é unha etapa clave na que o alumnado pode transferir os seus coñecementos a contextos auténticos, construíndo aprendizaxes significativas e funcionales. Metodoloxías como a aprendizaxe baseada en retos, a aprendizaxe-servizo ou as situacións de aprendizaxe competenciais permiten conectar os contidos escolares co mundo real, reforzando así a motivación, o compromiso social e o desenvolvemento de competencias clave.
Manual uso dos espazos- EOI Pontevedra
Virginia Woolf
Created on March 31, 2025
Start designing with a free template
Discover more than 1500 professional designs like these:
View
Corporate Christmas Presentation
View
Customer Service Manual
View
Business Results Presentation
View
Meeting Plan Presentation
View
Business vision deck
View
Economic Presentation
View
Tech Presentation Mobile
Explore all templates
Transcript
Manual de
Usodos espazos
EOI PONTEVEDRA
Índice
Introducción
O modelo de David Thornburg
A aula do futuro
Aplicación na aula
Mobiliario para a inclusión
Impacto na aprendizaxe: Beneficios
Fontes e referencias bibliográficas
Introducción
Neste manual exploramos estratexias para repensar os espazos co obxectivo de evolucionar cara a unha arquitectura pedagóxica máis sensible coa sociedade na que vivimos. Baseándonos nos modelos de aulas interactivas e multifuncionais, amosamos pautas para adaptar os nosos centros ás novas necesidades didácticas e ambientais. Acompáñasnos nesta viaxe arredor de contornas eficientes, que facilitan as metodoloxías activas, a inclusión e o respecto á contorna?
Espazos que inspiran
Cara a un centro inclusivo e sostible
Os espazos educativos desempeñan un papel fundamental no desenvolvemento da aprendizaxe. Alén da súa función estrutural, a disposición, a accesibilidade e o deseño dos centros inflúen na concentración, na creatividade e no benestar de toda a comunidade escolar. Un centro innovador non só debe garantir un uso responsable dos seus recursos, senón tamén crear contornas flexibles, inclusivas e dinámicas, que favorezan unha educación máis activa, participativa e igualitaria.
+ Info
Modelo David Thornburg
Os catro espazos de aprendizaxe propostos por David Thornburg representan contextos fundamentais que deben reflectirse nos espazos, as ferramentas e o currículo da aula.
A vida
O Lavadoiro
A Cova
A fogueira
Espazo de reflexión e introspección. Representa o lugar onde se produce a construción cognitiva do coñecemento, a través do pensamento profundo, a análise e a interiorización das aprendizaxes.
Espazo dinámico, caótico e vital, onde o coñecemento se pon en práctica no mundo real, dando sentido e propósito ás accións e interaccións diarias.
O espazo onde se compartían historias e saberes. Era arredor do lume onde o coñecemento se transmitía oralmente, da man de persoas expertas, xeración tras xeración.
Espazo social e informal, onde as persoas se reunían para conversar, intercambiar ideas e resolver dúbidas colectivamente, nun clima de confianza e colaboración entre iguais.
na aula
na aula
na aula
na aula
A aula do futuro
Investiga
A aula do futuro
Explora
Para que?
A aula do futuro é un espazo de aprendizaxe zonificado e reconfigurable, dividido en seis zonas: (Investiga, Explora, Interactúa, Desarrolla, Crea e Presenta) co obxectivo de favorecer as metodoloxías activas.A iniciativa iniciuse en 2015 e ten a súa orixe no proxecto Future Classroom Lab, desenvolvido polo consorcio de Ministerios de Educación europeos, European Schoolnet (EUN).
Interactúa
Desenvolve
Crea
Presenta
+ Info
Aplicación na aula
Secuencia didáctica: "O mundo nas túas mans"
3- Interactúa
5- Presenta
1- Investiga
4-Crea
2- Explora
Aplicación na aula
Espazos e agrupamentos
Jig-saw (puzle)
Think - Pair - Share
OBXECTIVO: Promover a interdependencia positiva e co-responsabilidade. FONTE: Deseñado por Elliot Aronson para fomentar a cooperación e reducir o conflito na aula.
OBXECTIVO: Activar coñecementos previos, e realizar tormentas de ideas. FONTE: baseado na teoría da andamiaxe e na interacción social de Vygotsky.
Aplicación na aula
Espazos e agrupamentos
World Café (café mundial)
Fish-Bowl (acuario)
OBXECTIVO: Xerar ideas e fomentar o diálogo informal pero estructurado. Ideal para a exploración profunda de temas complexos.
OBXECTIVO: Observar, analizar e reflexionar sobre unha discusión en profundidade. Moi útil para temas controvertidos, debates éticos ou análise do discurso.
Aplicación na aula
Espazos e agrupamentos
Rotating Stations (estacións rotativas))
Gallery Walk (paseo na galería)
OBXECTIVO: Explorar distintos contidos ou habilidades en tarefas diferenciadas. Metodoloxía activa; apto para aprendizaxe por proxectos.
OBXECTIVO: Reflexionar sobre o traballo en grupo. Fomenta a autorregulación e a aprendizaxe entre iguais.
Mobiliario para a inclusión
Fomento da autonomía
Mobiliario modular para o traballo en equipo
Mobiliario ergonómico e adaptable
Cartelaria identificativa
Espazos para descansos activos
Mobiliario sensorial
Impacto na aprendizaxe: Beneficios
Beneficios dun uso innovador dos espazos
Referencias bibliográficas
Montessori, M. (2000).
Jaques, D., & Salmon, G. (2007).
El método Montessori. Editorial Diana.
Learning in Groups: A Handbook for Face-to-Face and Online Environments (4ª ed.). Routledge.
Barrett, P., Zhang, Y., Davies, D., & Barrett, L. (2015).
Oblinger, D. (Ed.) (2006).
Learning Spaces. EDUCAUSE.
“Clever classrooms: Summary report of the HEAD project.” University of Salford.
Mariana Morales Lobo (2023).
Imbernon, F. (Coord.) (2017).
La observación de aula: Un instrumento para la mejora educativa a través de la mirada y la escucha.
La transformación de los espacios educativos. Propuestas, experiencias y reflexiones. Graó.
!Moitas Grazas!
EOI PONTEVEDRA
Traballo en equipo
Este é o espazo da aprendizaxe social, onde o alumnado intercambia ideas, formula preguntas e colabora de maneira activa.Na práctica docente, isto concrétase a través de metodoloxías como a aprendizaxe cooperativa ou a aprendizaxe baseada en proxectos, que promoven o traballo en grupo e o diálogo entre iguais, mentres o profesorado exerce un papel de guía e acompañante. Contar cun mobiliario flexible é chave para fomentar unha dinámica participativa, inclusiva e centrada no alumnado.
Aprender do docente
Hai momentos nos que o alumnado precisa explicacións e instruccións directas; a fogueira simboliza ese espazo de transmisión de saber.Nas aulas actuais, o lume substitúese por unha pantalla interactiva, mais o concepto de aprender da man dunha persoa experta permanece inalterado. Ao mesmo tempo, as novas tecnoloxías abren múltiples vías para a aprendizaxe autónoma e significativa, ampliando as posibilidades de acceso ao coñecemento.
Investiga
A persoa docente presenta varios problemas medioambientais coa axuda dunha breve presentación visual.
Crea
- Lema: Crea un título impactante e un eslogan curto e memorable.
- Obxectivo e mensaxe: Que queredes cambiar? A quen vai dirixida?
- Estratexias e acción: Que accións propoñedes para lograr o obxectivo?
- Canles de difusión: Como ides dar a coñecer a campaña?
- Produto final: elixir un formato de entrega:
• Un cartel dixital • Un vídeo curto• Un folleto ou tríptico• Un guión de podcastPresenta
Os grupos presentan as súas campañas ao resto da clase. Feedback entre compañeiros mediante rúbrica:
Estudo individual
Este é o espazo da aprendizaxe individual, no que o alumnado traballa de forma autónoma, procurando construír significado a partir do aprendido.Esta etapa debe estar apoiada por recursos externos como libros, materiais dixitais ou plataformas en liña, que faciliten a comprensión e o desenvolvemento do pensamento crítico. Aínda que na aula non sempre se dispoña de moitos momentos para a reflexión silenciosa, é fundamental recoñecer o valor de pensar, analizar e razoar como parte esencial do proceso cognitivo. Por iso, cómpre habilitar tempos e espazos que favorezan esta dimensión introspectiva da aprendizaxe.
Explora
En grupos de 3-4, o alumnado recibe fichas ou enlaces QR a pequenos textos, infografías ou vídeos curtos relacionados cun dos problemas presentados:
Interactúa
En grupos , o alumnado conversa sobre varias preguntas guía:
Aplicar o coñecemento
Este adoita ser o espazo máis desatendido na práctica educativa: o da aplicación real do aprendido.Non obstante, é unha etapa clave na que o alumnado pode transferir os seus coñecementos a contextos auténticos, construíndo aprendizaxes significativas e funcionales. Metodoloxías como a aprendizaxe baseada en retos, a aprendizaxe-servizo ou as situacións de aprendizaxe competenciais permiten conectar os contidos escolares co mundo real, reforzando así a motivación, o compromiso social e o desenvolvemento de competencias clave.