8.38 wyd. Jedność e

Troska o prawa każdego człowieka i całych społeczeństw

01

Szukam tego, co ważne

Modlitwa

Duchu Święty, który oświecasz serca i umysły nasze, dodaj nam ochoty i zdolności, aby ta nauka była dla nas pożytkiem doczesnym i wiecznym. Przez Chrystusa, Pana naszego. Amen.

Wspólne dążenia ludzi

Człowiek otrzymał od Boga polecenie czynienia sobie ziemi poddanej. Polecenie to jest jednocześnie nakazem odpowiedzialnego korzystania z podarowanego świata. Przekształcanie świata powinno się dokonywać we wspólnocie z innymi ludźmi. Każde działanie wspólnoty potrzebuje pewnego porządku – zasad, które organizowałyby je jak najlepiej. Jedną z nich jest zasada dobra wspólnego. Dobro wspólne może przynależeć do rodzin, grup społecznych, organizacji czy narodu. Korzystamy z niego każdego dnia, w wymiarze materialnym i niematerialnym. – Co jest dobrem wspólnym w rodzinach? – Z jakich dóbr wspólnych korzystamy w szkole i w naszej miejscowości? – Co jest naszym narodowym dobrem wspólnym?

podpowiedź

02

ROZWAŻAMI ZDOBYWAM

Prawa każdego człowieka

czytanie Pisma Świętego (Mt 25,35-36.40b)

Wskazania katolickiej nauki społecznej mają swoje źródło w Ewangelii. Wzorem troski o każdego człowieka i całą ludzkość jest Jezus Chrystus. Taka troska jest również naszym chrześcijańskim obowiązkiem, z którego będziemy rozliczeni na sądzie ostatecznym. Posłuchajcie fragmentu Pisma Świętego.

kliknij w księgę, by wyświetlić tekst biblijny

Niepokoje XIX i XX w.

Przełom XIX i XX w. to czas burzliwych przemian społeczno-gospodarczych, podczas których pojawiły się trudne do rozstrzygnięcia problemy. Ich źródłem były prądy filozoficzne epoki oświecenia, postęp techniczny i technologiczny oraz sposób rozwiązania kwestii własności i podziału zysku. Sprawy te próbował porządkować kapitalizm. Chociaż rozwój gospodarczy przyczynił się do wzrostu dobrobytu, to jednak korzyści czerpali przede wszystkim fabrykanci, a robotnicy popadali w skrajną nędzę, pozbawieni niemalże wszelkich praw.

Niepokoje XIX i XX w.

Wartość pracy robotnika docenili marksiści, ale sprowadzili jego rolę w społeczeństwie jedynie do narzędzia w osiąganiu zysków. Odrzucili jego potrzeby religijne i kulturalne, a państwo uważali za organizację posiadaczy i wyzyskiwaczy. Drogą wdrożenia marksizmu była rewolucja, czyli wprowadzenie radykalnych zmian przez przemoc i terror wobec posiadających własność, producentów i przeciwników zmian. Marksizm wprowadzany w życie przybierał formę komunizmu, który zakładał całkowite zniesienie własności prywatnej, rodziny, różnic klasowych, religii i państwa.W odpowiedzi na problemy społeczne Kościół od połowy XIX w. systematycznie podejmował zagadnienia związane z troską o dobro wspólne.

Zasady dobra wspólnego, pomocniczości i solidarności

Przeczytajcie w ciszy fragment Youcatu nr 327. Następnie, pracując w parach, wypiszcie kluczowe słowa z definicji, które najlepiej oddają istotę zasady dobra wspólnego.

podpowiedź

Zasady dobra wspólnego, pomocniczości i solidarności

ćwiczenia, zad. 3. str. 78.

podpowiedź

Encykliki społeczne

Założenia katolickiej nauki społecznej zostały zawarte w encyklikach społecznych.Leon XIII w encyklice „Rerum novarum” (1891) podjął problemy związane z tzw. kwestią robotniczą, ukazując położenie robotników przemysłowych żyjących w warunkach „wołających o pomstę do nieba”.

zródło grafiki: wikipedia

Encykliki społeczne

Pius XI w encyklice „Quadragesimo anno” (1931) napisanej w czterdziestą rocznicę „Rerum novarum”:

• wskazywał na niebezpieczeństwo nadmiernej ingerencji państwa w życie społeczeństw,
• pisał o potrzebie odnowienia ustroju społecznego i dostosowania go do zasad Ewangelii.

zródło grafiki: wikipedia

Encykliki społeczne

Jan XXIII w encyklice „Mater et Magistra” (1961)

• pisał o współczesnych przemianach społecznych w świetle nauki chrześcijańskiej;

w encyklice „Pacem in terris” (1963)

• pisał o pokoju między wszystkimi narodami, opartym na prawdzie, sprawiedliwości, miłości i wolności.

zródło grafiki: wikipedia

Encykliki społeczne

Paweł VI w encyklice „Populorum progressio” (1967)

• zwracał uwagę, że rozwój ludów przybrał kształt cywilizacji konsumpcyjnej,
• przypominał, że zagrożeniem jest nierównomierny rozwój człowieka i społeczeństw.

zródło grafiki: wikipedia

Encykliki społeczne

Jan Paweł IIw encyklice „Laborem exercens” (1981)

• pisał o pracy ludzkiej we współczesnym świecie i podkreślał pierwszeństwo człowieka wobec rzeczy i pracy.

w encyklice „Sollicitudo rei socialis” (1987)

• wskazywał, jakie zagrożenie dla życia ludzkiego i pokoju wynika z podziałów na wrogie bloki polityczne,
• zachęcał do kształtowania stosunków społecznych zgodnie z zasadą solidarności;

w encyklice „Centesimus annus” (1991), napisanej w setną rocznicę encykliki Rerum novarum

• zachęcał do odczytania na nowo „Rerum novarum” w kontekście zmieniających się znaków czasów,
• ukazywał źródła nieszczęść społecznych i przestrzegał, że przez ułomność ludzkiej natury owe klęski mogą się powtórzyć w nowej epoce.

zródło grafiki: wikipedia

Encykliki społeczne

ćwiczenia, zad. 4. str. 79.

podpowiedź

03

Zostaję ubogacony i działam

Współpracuję z innymi

Każdy z nas żyje w określonych grupach społecznych: rodzinie, szkole i parafii. Na slajdzie widzicie opisy sytuacji, które mogłyby mieć miejsce w tych trzech społecznościach. Waszym zadaniem będzie zastanowić się, która z poznanych zasad jest w nich realizowana, i zapisać to w drugiej kolumnie. Następnie dodacie do zasad własne przykłady.

podpowiedź

Modlę się o rozwój społeczności, w których żyję

ćwiczenia, zad. 5. str. 79.

podpowiedź

Stosuję zasady nauki społecznej

Szkoła jest społecznością, w której uczycie się relacji z ludźmi według określonych zasad. Będziecie mieli okazję przećwiczyć w praktyce zasady wypracowane przez katolicką naukę społeczną – podejmiecie w grupach współpracę w celu udzielenia pomocy.

04

Ćwiczenia

ćwiczenia zad. 1. str. 78.

podpowiedź

ćwiczenia zad. 2. str. 78.

podpowiedź

Sprawdź swoją wiedzę!

05

zadanie modlitwa

Zadanie

1. Napisz list do rządzących, w którym opowiesz się za respektowaniem praw człowieka w naszym państwie. 2. Zaprojektuj baner z hasłem: „Dobro wspólne jest tam, gdzie zachowywane są prawa człowieka”. 3. Pomódl się, aby rządzący ustanawiali prawa z uwzględnieniem zasad katolickiej nauki społecznej.

Modlitwa końcowa

Stańcie w kręgu i kolejno odczytajcie ułożone przez siebie modlitwy. Wysłuchajcie siebie nawzajem z szacunkiem i skupieniem.

Użyte grafiki zastrzeżone są prawem autorskim.Kopiowanie i rozpowszechnianie za zgodą autora lub właściciela .

przygotowanie prezentacji

ekatecheta.pl

2025

Źródło grafiki:

grafika wygenerowana przez AI

Canva

bank zdjęć własnych wydawnictwa

– Jakie prawa gwarantuje dobro wspólne? – Czyje dobro stawia na pierwszym miejscu zasada dobra wspólnego? – Co pozwala osiągnąć odpowiednie warunki społeczne?

Do królestwa Bożego prowadzi wiara poparta uczynkami bezinteresownej miłości bliźniego. W ubogich mamy służyć samemu Chrystusowi. Jezus wymienia najbardziej podstawowe potrzeby człowieka: pokarm, napój, ubranie, miejsce zamieszkania, pragnienie spotkania drugiej osoby. Na takie potrzeby zwraca uwagę również katolicka nauka społeczna. W jej działalności podstawową zasadą jest spełnianie uczynków miłości w oczekiwaniu na powtórne przyjście Chrystusa.

Z dobra wspólnego korzystamy wszyscy i jesteśmy za nie współodpowiedzialni. Im więcej go mamy, im bardziej dana społeczność troszczy się o nie, tym lepiej się żyje pojedynczym osobom i całej społeczności. Kościół od połowy XIX w. systematycznie podejmował zagadnienia związane z troską o dobro wspólne. W ten sposób powstała katolicka nauka społeczna.

Zasada solidarności sprawia, że społeczeństwo staje odpowiedzialne za wszystkie osoby, które je tworzą. Dzięki zasadzie pomocniczości osoby lub rodziny, które znalazły się w trudnej sytuacji, dostają szansę wydostania się z niej. Wszędzie tam, gdzie przestrzegane są zasady życia społecznego, chroniona jest ludzka godność, która ma swoje źródło w Bogu – Stwórcy człowieka. Zasady te prowadzą do poszanowania praw, które przysługują każdemu człowiekowi. Są to prawa powszechne i dlatego nikt nie może ich ograniczać ani odbierać. Pozbawianie ludzi praw, które pozwalają na zaspokojenie podstawowych potrzeb, nazywamy grzechem społecznym.

Jezus rzekł: „Byłem głodny, a daliście Mi jeść; byłem spragniony, a daliście Mi pić; byłem przybyszem, a przyjęliście Mnie; byłem nagi, a przyodzialiście Mnie; byłem chory, a odwiedziliście Mnie; byłem w więzieniu, a przyszliście do Mnie. (…) Wszystko, co uczyniliście jednemu z tych braci moich najmniejszych, Mnieście uczynili”. (Mt 25,35-36.40b)

Grupa 1W parafii jest 50 rodzin znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Dzieci z tych rodzin nie mają szans na jakikolwiek wyjazd podczas wakacji. Ksiądz proboszcz zaproponował zorganizowanie dwutygodniowego wypoczynku w pomieszczeniach parafialnych. Jesteście sztabem organizacyjnym, którego zadaniem jest zaplanowanie tego wypoczynku. Należy uwzględnić: 1. Sposób rekrutowania wolontariuszy (ogłoszenia parafialne, gazetka parafialna, strona internetowa…). 2. Sposób rekrutowania dzieci do udziału w półkoloniach. 3. Sposób zbierania środków (np. zbiórka pieniężna, kiermasz ozdób świątecznych…). 4. Sposób zagospodarowania czasu.

– O jakie potrzeby innych osób powinniśmy się troszczyć? – Które z trosk wymienionych przez Chrystusa pokrywają się z zasadą dobra wspólnego? – Dlaczego pomoc potrzebującym jest pomocą samemu Chrystusowi?

– Jakimi słowami kluczowymi można opisać zasadę solidarności? – Jakimi słowami kluczowymi można opisać zasadę pomocniczości? – Co osiągają osoby i grupy społeczne, stosując zasadę solidarności? – Kto musi współpracować ze sobą, by osiągnąć światowe dobro wspólne? – Czym może się skończyć na przykład utrata pracy przez ojca rodziny? – Dlaczego ważne jest pomaganie osobom, które znalazły się trudnej sytuacji? – Jakie prawa człowieka wynikają z wymienionych zasad?

Grupa 2Kolega z klasy uległ nieszczęśliwemu wypadkowi i nie będzie mógł chodzić. Potrzebuje wózka inwalidzkiego, ale jego rodzice nie mają pieniędzy na jego zakup. Wychowawczyni zaproponowała zbiórkę pieniędzy na ten cel. Jesteście sztabem organizacyjnym, którego celem jest zaplanowanie tej zbiórki. Należy uwzględnić: 1. Pozwolenie na przeprowadzenie zbiórki. 2. Sposób rekrutacji wolontariuszy. 3. Sposób ogłoszenia zbiórki (Internet, gazetka szkolna, lokalna prasa…). 4. Sposób zbiórki – kwesta, kiermasz (ciast, świąteczny), koncert, sponsorzy…

Grupa 3W rodzinie, w której znajduje się pięcioro dzieci w wieku: 18, 15, 10, 8 i 3 lata, zachorowała mama i przebywa w szpitalu. Trzeba przejąć jej obowiązki, do których należy: przygotowywanie śniadania dla całej rodziny o 7.00, zawożenie 3-latka do przedszkola i 8-latka do szkoły (znajdują się w jednym budynku), odbieranie ich ok. godziny 16.00, następnie przygotowywanie obiadu na godz. 17.30, w godz. 19.00–21.00 pomoc młodszym dzieciom w nauce. Należy zaplanować: 1. Przygotowywanie śniadań. 2. Przygotowywanie obiadów. 3. Zawożenie najmłodszych dzieci. 4. Odbiór najmłodszych dzieci. 5. Kto i w który dzień tygodnia odwiedzi mamę w szpitalu…

Zasada dobra wspólnego zobowiązuje ludzi do współpracy dla dobra wszystkich w mniejszych i większych społecznościach. Dziś poznamy podstawowe zasady katolickiej nauki społecznej, które pokazują, jak troszczyć się o dobro wspólne.