Systeemdenktools

In globale systemen denken

Systeemdenktools

Start

Systeemdenken kun je trainen. Met deze vier tips krijg je een idee van hoe wij dat aanpakken

Oefen met je leerlingen in het zoeken naar patronen. Het maken van een eenvoudige gebeurtenisketting is een eerste opstap.

Met een gedragspatroongrafiek visualeer je patronen. Je combineert twee variabelen en maakt hun relatie zichtbaar.

Via een relatiecirkel ga je niet enkel op zoek naar lineaire verbanden, maar kan je ook kernvariabelen om een uitdaging aan te pakken.

Een actorenweb toont wie betrokken is bij een situatie en hoe die actoren elkaar beïnvloeden.

Info

Info

Info

Info

Lees de info over de tool. Klik per tip op de rugzak van het onderwijsniveau van jouw keuze.

kleuteronderwijs

lager onderwijs

secundair onderwijs

TERUG

kleuteronderwijs

Gebeurtenisketting

Ook met kleuters kan je een gebeurtenisketting maken. Hou het bij zaken die ze al kennen. Druk op de knop en test de gebeurtenisketting uit: Door de gebeurtenissen in volgorde te zetten, kan je oorzaak - gevolg benoemen.

• Welke relatie zou een kleuter zien?

• Welke oplossing zouden kleuters bedenken, na het maken van zo een gebeurtenisketting?

gebeurtenisketting

TERUG

lager onderwijs

Gebeurtenisketting

De leerlingen gaan hier mee aan de slag en maken zelf gebeurteniskettingen. Open de vensters van de twee stappen om te zien hoe.

Het lespakket Over de strepen, ontwikkeld voor leerlingen van het 4e en 5e leerjaar, maakt gebruik van de methodiek van de gebeurtenisketting. Met deze aanpak versterken we de socio-emotionele vaardigheden van leerlingen, zoals zelfinzicht, empathie en conflictoplossing. Bekijk de video en ontdek het verhaal van de zwarte en gele bal.

stap 1

stap 2

Video

TERUG

kleuteronderwijs

Gedragspatroongrafiek

Bij de fotoset ‘Dulce in Guatemala’ wordt een gedragspatroongrafiek gemaakt. Hierop duiden de kleuters aan hoe Dulce zich op elk moment van het verhaal voelde. Deze oefening vraagt inlevingsvermogen van de kleuters.

TERUG

lager onderwijs

Gedragspatroongrafiek

In het lespakket De wereld in je klas: Congo, gebruiken we in het thema water een gedragspatroongrafiek (GPG). Leerlingen lezen een stripverhaal van één van de centrale personages: Nico, Elie, Helena of Marie. Doe dit ook. Bedenk hoe jij de GPG zou invullen op basis van het verhaal.

Stripverhaal

TERUG

kleuteronderwijs

Relatiecirkel

Eén van de activiteiten bij de fotoset 'Kamila in Guatemala' is een relatiecirkel. De kleuters worden uitgedaagd om verbanden te zien tussen de verschillende voorwerpen die ze rondom een cirkel zien. Bekijk de cirkel hiernaast en bedenk verbanden tussen de voorwerpen. Beweeg daarna je muis over de pijlen en lees welke verbanden wij in gedachten hadden. Dachten we hetzelfde?

TERUG

lager onderwijs

Relatiecirkel

Het lespakket De wereld in je klas: Peru, ontwikkeld voor leerlingen van het 5e en 6e leerjaar, sluiten we af met relatiecirkels rond verschillende thema's: afval, eerlijke handel, energie en voeding. Aan de hand van deze relatiecirkel reflecteren leerlingen over hun eigen rol in een groter systeem. Ze maakten al kennis met Thais en Luiz. Ze zien de verbanden tussen henzelf, België en Peru.

Relatiecirkel

Verbetersleutel

Link Peru

TERUG

secundair onderwijs

Relatiecirkel

In de workshop Bitterzoet gaan jongeren in vijf landen op zoek naar stemmen die nauwelijks mogen klinken in het voedseldebat. Ze botsen in elk land op verhalen van onrecht bij boeren, consumenten, dieren, biodiversiteit en natuurlijke rijkdommen. Bekijk hier één van de verhalen.

Met een relatiecirkel leggen de leerlingen het verband tussen kernwoorden die in de verhalen opdoken. Probeer het hier zelf!

Relatiecirkel

Video

TERUG

lager onderwijs

Sneak peak

Actorenweb

Leerlingen kruipen in de huid van iemand uit de wijk Dharavi (Mumbai): een bewoner, een projectontwikkelaar, een politicus... Iedereen heeft zijn eigen belangen. Samen vormen ze een actorenweb.

ONDER CONSTRUCTIE

Op dit moment zijn we een nieuwe lesmap aan het maken De wereld in je klas: India. De lesmap is bedoeld voor leerlingen van 5 en 6. In het hoofdstuk 'de stad Mumbai' zullen we ook gebruik maken van een actorenweb.

Leerlingen ontdekken via debatten, vragenrondes en protesten hoe complex besluitvorming is en hoe actoren elkaar beïnvloeden.Enkel rollen met een microfoon mogen spreken. De anderen vormen wel een mening, maar blijven stil. Zo ervaren ze wie gehoord wordt en wie niet.

Tot slot denken leerlingen na over hun rol: werd ik gehoord of niet? Zo ervaren leerlingen hoe een systeem werkt, welke invloed mensen op elkaar hebben – en hoe je er zelf iets in kunt veranderen.

TERUG

Lokale politiek

Sociale organisaties en NGO's

secundair onderwijs

Onderwijs

Actorenweb

Multinationals

Wetenschap

In ons traject Mini-Cop voor het secundair onderwijs gebruiken we de volgende methodiek om rond het actorenweb te werken: De leerlingen zetten twee witte pionnen bij de actoren waar ze veel van verwachten en een zwarte pion bij de actor waar ze weinig van verwachten om de klimaatverandering aan te pakken. Probeer het zelf. Je kan de pionnen verslepen.

Burgers

(Inter)nationale politiek

Boeren

(Sociale) Media

Justitie

Toon oplossing

Lokale ondernemers

Je hebt dit item helemaal afgewerkt. Check nog andere items voor meer inspiratie!

Zwarte bal - situatie

De leerlingen maken een gebeurtenisketting aan de hand van situaties, die voor hen herkenbaar zijn. Zo denken na hoe de zwarte bal wordt doorgegeven en wat ze hieraan kunnen veranderen.

Actorenweb

Een actorenweb is een schematische tekening van alle betrokken personen of groepen rond een thema of probleem.

Kies een centraal thema.

Zet de actoren (mensen, groepen, organisaties) rond dat thema op papier.

Teken lijnen tussen actoren die invloed op elkaar hebben en geef eventueel de aard van die invloed aan.

Wil je graag een uitgewerkt voorbeeld? Check dit item verder of lees de theorie in de publicatie.

Gebeurtenisketting

gebeurtenis 1

Een gebeurtenisketting maak je door gebeurtenissen in de juiste volgorde te zetten. Zo zie je duidelijk wat op wat volgt, en dat helpt je om oorzaak-gevolgrelaties te herkennen.

gebeurtenis 2

gebeurtenis 3

Bijvoorbeeld: een dag uit het leven van Gabriella of de reis van een jeansbroek: van katoen tot winkel of een fairtrade productieketen.

gebeurtenis 4

Gedragpatroongrafiek

Kies een onderwerp. Bepaal de variabelen; datgene wat kan vermeerderen of verminderen. Teken de assen. Vul de grafiek in Laat leerlingen nadenken of observeren wat wanneer verandert. Bespreek nu:

• Wat valt op?
• Wanneer verandert het sterk?
• Wat kan de oorzaak zijn?

Bijvoorbeeld: "Hoe blij is Nour tijdens de schooldag?"

Een gedragspatroongrafiek toont hoe gedrag, gevoelens of situaties veranderen in de tijd. Je ziet zo makkelijker trends en mogelijke oorzaak-gevolgrelaties.

In het voorbeeld is dat blijdschap en de uren van de schooldag.

X-as = uren van de schooldag Y-as = blijdschap

Relatiecirkel

Teken een cirkel. Schrijf verschillende variabelen (dingen die invloed hebben) rondom de cirkel. Geef ze elks een punt op de cirkel. Verbind de variabelen. Trek pijlen tussen de punten en stel telkens de vraag: "Hoe meer van X, hoe meer/minder van Y?" Herhaal dit voor alle combinaties. Zoek sleutelvariabelen Kijk waar veel pijlen samenkomen — dat zijn de belangrijkste invloeden in het systeem.Dit zijn dus cruciale knooppunten in het systeem: als je daar iets verandert, heeft dat grote impact.

Een relatiecirkel helpt je om verbanden te zoeken tussen verschillende variabelen. Met een variabele bedoelen we iets dat kan afnemen of toenemen; bijvoorbeeld blijdschap, C02, geld ...

Variabelen voor een relatiecirkel rond klimaat; Klimaatverandering, droogte, migratie, ontbossing, waterbeschikbaarheid, gebruik van fossiele brandstoffen

Voorbeelden van verbanden:

• Hoe meer klimaatverandering, hoe meer droogte.
• Hoe meer ontbossing, hoe meer klimaatverandering.

Klik op het verhaal te vergroten.