Want to create interactive content? It’s easy in Genially!

Get started free

Kobiety malarki

Monika Połczyńska

Created on February 20, 2025

Start designing with a free template

Discover more than 1500 professional designs like these:

Smart Presentation

Practical Presentation

Essential Presentation

Akihabara Presentation

Flow Presentation

Dynamic Visual Presentation

Pastel Color Presentation

Transcript

Kobiety malarki

Olga Boznańska patronka roku 2025 i inne polskie malarki przełomu wieków XIX/XX
Dlaczego Paryż?
Paryż stał się miejscem do którego na przełomie wieków XIX i XX przyjeżdżali artyści z różnych kierunków, również z Polski. W XIX wieku uniwersytet w Krakowie, ale też w Warszawie, nie przyjmował kobiet. Zmieniło sie to dopiero w poczatkach XX wieku. Pod koniec XIX wieku kobiety mogły sie uczyć np. w prywatnej Szkole Rysunku i Malarstwa dla kobiet Wojciecha Gersona w Warszawie, na poczatku XX w. powstały szkoły, w których kobiety mogły odbywać kursy rysunku i malarstwa. Ówczesny Kraków nie dawał szans na rozwój artystyczny i sukces. Jan Matejko, rektor Szkoły Sztuk Pieknych, twórca narodowej szkoły malarswa historycznego, nauczyciel Wojciecha Gersona, Jacka Malczewskiego, Józefa Mehoffera, czy Stanisława Wyspiańskiego, nie widział dla kobiet miejsca wśród artystów malarzy. Dlatego pragnące rozwijać swój talent artystyczny Polki wyjeżdżały na zachód Europy, do Monachium, Drezna a przede wszystkim do Paryża. Wiele nazwisk polskich malarek zostało zapomnianych. Dziś badacze i pisarze przybliżają nam biografie ciekawych i pełnych talentu artystek. Wśród nich przewijają się nazwiska znane, ale i te zupełnie zapomniane.Oto niektóre z nich: Olga Boznańska, Anna Bilińska, Emilia Pająk, Agnieszka Halicka, Mela Mutter, Zofia Stryjeńska, Irena Reno, Zofia Piramowicz.
Montparnasse
Pod koniec XIX wieku ta dzielnica Paryża zaczęła przyciągać niezamożnych rzeźbiarzy, artystów, poetów, pisarzy. Wielu z nich stało się sławnymi artystami. Montparnasse to były przedmieściach Paryża. Na terenie dzielnicy wznosił się gruz budowlany. Na tę «górę» przychodziły grupy studentów z Sorbony, aby recytować wiersze o treści reakcyjnej i zakazanej. Niektórzy z nich żartobliwie nazwali miejsce Parnasem, od greckiej góry, na której mieszkały Muzy Apollina. Stąd wzięła się nazwa dzielnicy.

Here you can put an important title

Olga Boznańska

1865 - 1940
Patronka roku 2025
Nazywano ją malarką ciszy lub malarką ludzkich dusz. Mówiono o niej, że nie malowała oczu tylko spojrzenie, nie malowała ust tylko uśmiech.
Olga Boznańska w pracowni w Krakowie | 1920, Muzeum Narodowe w Warszawie
Jerzy Waldorff w książce Moje cienie wspominał pracownię Olgi tak: „Do pracowni malarki szło się w głąb brudnego podwórza, obdrapanymi, brudnymi schodami, po czym było górą oszklone, bardzo rozległe studio, tak pokryte kurzem i festonami pajęczyn, jak gdyby i w nim nie sprzątano od początków stulecia. Bez ładu porozwieszane na ścianach, ustawione pod nimi i w różnych kątach marniały cudowne obrazy Boznańskiej, która wyprostowana w ongiś białym fotelu Louis XVI, przyjmowała gości z łaskawą dobrocią, wymieszaną z lekceważeniem. Skoro tylko zmierzchało się, z kątów wyłaziło kilkanaście oswojonych myszy. Chodziły po gratach, obrazach, jakichś kotarach, po dawno ogłuchłym pianinie, ludzi nie wymijając: miałem je na ramionach, pięły się w górę wzdłuż spodni”.
Pracownia Olgi Boznańskiej w Paryżu
Ze spaceru - dama w białej sukni, 1889
Portret kobiecy - cyganka, 1888
Bretonka, 1990
Portret kobiety z mała dziewczynka, 1893
Olga Boznańska
Autoportret
Dziewczynka z chryzantemami
Ireny Serd - Zbigniewicz 1896
„[…] pejzaż jest strasznie trudny. Krajobrazu nie można posadzić na kanapie i kazać mu przychodzić kilkanaście razy do pracowni […]”
Olga Boznańska
Plac de Ternes, 1903
Pejzaż z wiaduktem 1890
Portret kobiety w białej sukni | 1890, Muzeum Narodowe w Krakowie
W oranżerii, namalowała mając 25 lat

Anna Bilińska

1854-1893
Anna Bilińska, jedna z nielicznych polskich malarek, która odniosła sukces. W 1889 r. Anna Bilińska dostała srebrny medal na Wystawie Światowej w Paryżu za autoportret, nie należała do szczególnie znanych artystów. Była rozpoznawana wśród francuskiej Polonii, bo mieszkała w Paryżu, gdzie uczyła się rysunku i pracowała w znanej szkole malarskiej Rudolpha Juliana. Na wystawie jej obraz Autoportret z paletą zrobił ogromne wrażenie na jury i publiczności.

(na tę właśnie wystawę zbudowano wieżę Eiffla).

Lata nauki i pracy w Paryżu przepłaciła zdrowiem. Pod koniec życia wróciła z mężem do Warszawy, gdzie chciała założyć szkołę malarstwa dla dziewcząt. Niestety zmarła na chorobę serca w wieku 39 lat.
Z pamiętnika malarki: Od jakiegoś czasu snuje mi się po głowie cykl kompozycji. Tytuł Kobieta. Chciałabym przedstawić ją w różnych fazach życia. [...] Obowiązki kobiety, jej rola w rodzinie i społeczeństwie. Nie wiem, czy to może mieć wpływ jaki, ale gdyby mi jednak udało się chociaż jednej kobiecie w rozterce pomóc, wskazać drogę, byłabym z tego niezwykle szczęśliwa. Powiadają, że sztuka istnieje sama dla siebie. Ja trochę innego jestem zdania. [...] dlaczegóż by sztuka miała być tak egoistyczną?
Autoportret z paletą, 1887 MN w Krakowie
Autoportret niedokończony, 1892 olej, płótno, Muzeum Narodowe w Warszawie.

Portret Anny Bilińskiej 1884, namalowany przez Emmeline Deane

Paryskie życie malarki ...

„Maleńki mam pokoik – zaledwie 2 1/2 metra długości, a 2 szerokości. Toż aby malować moją martwą naturę muszę się brać na sposoby. Najpierw musiałam złożyć łóżko – dało mi to prawie metr kwadratowy wolnego miejsca. Pod ścianą, na przewróconym małym tłomoczku usiadłam sama, mając na piecyku żelaznym po lewej ręce, na kartonie rozłożone farby; po prawej, przed łóżkiem, gdyż siedziałam bardzo nisko, również farby i pędzle; nie dalej zaś nad jeden metr przede mną, na worku z koksem panoszyła się «martwa natura» – przepych koloru! Ów piękny kwiat, kupiony jeszcze w Wiedniu za osiem guldenów (umyślnie wypisuję cenę, która teraz mię przeraża) ciemno pąsowy na zielonym adamaszkowym tle, deska przykryta szafirowo-seledynowym aksamitem, na to rzucona czarna koronkowa chustka i cekiny złote. W opisie wydaje się to papuzio nieco, a jak pięknie odcienia te harmonizują w naturze! Przede mną w równej dla braku miejsca odległości z przedmiotem malowanym stało płótno, ale jak: nie mam sztalug, wysunęłam tedy skośnie stolik, o który prostopadle oparłam deskę od paki, służącą mi obecnie za stolnicę; pod deską – wiadro z wodą pokryte płaskim ręcznym tłomoczkiem, na nim zaś dopiero płótno”.

Murzynka, 1884
Nad morzem, 1886
Dziewczyna w chuście
Hucułka z dzieckiem na kolanach
Portret młodej kobiety z różą w ręku
Głowa kobiety, studium
Portret damy z lornetką
Kobieta w kimonie z japońską parasolką
Bretonka na progu domu
Portret niedokończony

Mela Muter

1876 - 1967 Maria Melania Mutermilch z domu Klingsland – polska malarka żydowskiego pochodzenia, wychowana w zasymilowanej rodzinie, przedstawicielka modernizmu, postimpresjonizmu, portrecistka. Malarka wrażliwa na ludzką niedolę, ciężką pracę, macierzyństwo, potrzeby drugiego człowieka. Od 1901 przebywała na emigracji we Francji.
Mela Muter, Autoportret w świetle księżyca, 1899–1900
Artystka namalowała cykl obrazów ukazujacych macierzyństwo, portretowała też rybaków i ludzi wykonujacych swą pracę. Z wielką wrażliwościa pokazywała trudy ludzkiego życia.
Macierzyństwo
Stary sprzedawca zabawek, 1905
Smutny kraj, 1906
Wczesny pejzaż Meli Mutter
Scena na ulicy w miasteczku w Prowansji, 1920
Wiry w Rodanie w okolicach Avinionu, 1940-45

Melania Mutter

Zofia Stryjeńska

1891 - 1976
Malarka, graficzka, ilustratorka, scenografka, projektantka tkanin, plakatów i zabawek, związana z Warszawą i Zakopanem, przedstawicielka stylu Art Déco, łączyła motywy ludowe i ostre barwy z nowoczesnymi prądami w sztuce. Obok Tamary Łempickiej najsłynniejsza polska artystka okresu międzywojennego
Zofia Stryjeńska z domu Lubańska odniosła sukces w dwudziestoleciu międzywojennym. W 1909 roku rozpoczęła naukę w szkole malarskiej dla kobiet Marii Niedzielskiej. Kurs ukończyła w 1911 roku z odznaczeniemza malarstwo i sztukę stosowaną. 1 października 1911 roku - przebrana za mężczyznę, jako Tadeusz Grzymała Lubański - rozpoczęła studia malarskie w Akademii Sztuk Pięknych w Monachium (w tamtym czasie nie przyjmowano kobiet na uczelnię). Po roku zdemaskowana przez kolegów opuściła Monachium i wróciła do Krakowa, gdzie podjęła intensywną twórczość malarską i literacką. Pełne pasji i burzliwe życie artystki miało różne fazy i etapy. W latach swej prosperity artystycznej została okrzyknięta "księżniczką sztuki polskiej". Lata powojenne, trudne zawodowo i materialnie spędziła na emigracji w Szwajcarii, blisko swych dzieci, gdzie zmarła. Większość jej prac przepadła zniszczona podczas wojny na warszawskiej Starówce.
Jej główne dzieła to Cykl Bożków Słowiańskich, Pascha, Pastorałka, Tańce Polskie, 12 Miesięcy – prace wiejskie w cyklu rocznym, które przyniosły jej uznanie w Paryżu. W 1925 r Stryjeńska zdobyła najwyższe nagrody na międzynarodowej wystawie paryskiej w 4 kategoriach – za malarstwo, plakat, tkaniny i ilustracje, Diplome d’Honeur w dziale zabawkarskim oraz Krzyż Kawalerski Legii Honorowej.
Kupało
Pastorałki, czli bożki słowiańskie
„Bożki słowiańskie” i „Gusła Słowian” cykl, w którym nawiazuje do mitologii słowiańskiej i tradycji ludowej Słowian z czasów przedchrześcijańskich.
Oczepiny
Śmigus
Wianki
Topienie chochoła
Cykl: Rzemiosło

Cykl religijny, pięć obrazów składających się na Paschę, czyli Zmartwychwstanie Pańskie.

Zofia Stryjeńska, Zmartwychwstanie z cyklu Pascha | 1917–1918, Muzeum Narodowe w Warszawie

Zofia Stryjeńska, Ukazanie się Apostołom z cyklu Pascha | 1918, Muzeum Narodowe w Warszawie

Tamara Łempicka

1898 - 1980
Artystka, celebrytka, mocno wykreowała swoją biografię, zmieniając lub ukrywając niektóre fakty. Podkreślała swe polskie korzenie ze strony matki ( zasymilowana rodzina Deklerów). Urodzona w Moskwie, wychowywana wśród rosyjskiej arystokracji, korzystała z przywilejów i dostępu do sztuki i kultury. Po rewolucji w Rosji uciekła z tego kraju, docierając ostatecznie do Paryża. Tu w prywatnej szkole malarstawa rozwijała swój talent, tu malowała swe słynne obrazy. Wpisała się w nurt Art Deco, urzeczona włoskim klasycyzmeme i eksperymentami z postkubizmem. Część swego życia spędziła w USA i Meksyku, gdzie również tworzyła swe artystyczne dzieła.
Autoportret w zielonym bugatti, 1929
Portret młodej kobiety w sukni, 1930
Blask, 1932
Kizette w różowej sukni, córka artystki
Portret Tadeusza Łempickiego, 1928
Tamara Łempicka i Salvador Dahli w Nowym Yorku przed obrazem Tamary, "Matka przełożona", 1935
Prezentacja przygotowana na podstawie książek Sylwii Zientek oraz stron internetowych: https://niezlasztuka.net/, https://culture.pl/, https://architecturaldigest.pl/.
Na koniec jeszcze o patronce roku 2025