Recensión "Desigualdades y Nueva Pobreza en el Mundo Desarrollado"

Recensión Grupal Libro Desigualdades y Nueva Pobreza en el Mundo Desarrollado

2º Grao Educación PrimariaFacultade de Ciencias da Educación e Traballo Social (Campus de Ourense) Curso 2024-2025

Xeografía

DocentesCarlos Alberto Patiño Romarís Xosé Antón Díaz Fernández

Fernández Fernández, Paula Montero González, Paula Nóvoa Dacuña, AnaOrbán Fernández, Paula

Índice

Presentación do traballo académico

7.

1.

Capítulo 3 Resumo

8.

2.

Valoración crítica

Metodoloxía

9.

3.

Introdución

Comentario táboas

4.

10.

Capítulo 1 Resumo

Capítulo 5 Resumo

5.

11.

Valoración crítica

Valoración crítica

6.

12.

Conclusión

Comentario táboas

13.

Bibliografía

Presentación do traballo académico

Esta recensión grupal basease na análise de tres capítulos cun resumo e cunha valoración crítica de cada un deles. Tamén comentaremos apoios como táboas. Os capítulos elixidos son: “La pobreza tradicional en los países industriales”, “Las estrategias. De la caridad al Estado de Bienestar” e “Concepciones y modelos en la lucha contra la pobreza”.

• O primeiro capítulo comeza analizando desde o punto de vista histórico a expansión da pobreza, vaise focalizar no período que se inicia coa Lei de Pobres Inglesa do ano 1834 e avanza ata a década dos setenta do século actual.

• O terceiro capítulo analiza algunhas estratexias e métodos que pretendían mellorar as situacións de pobreza desde o ano 1834.

• E o quinto capítulo afonda en dúas diferentes concepcións con respecto ao término de pobreza, son a concepción progresista e a conservadora, así como dous modelos de loita contra a mesma, o Residual e o Institucional.

Metodoloxía

Para levar a cabo o presente traballo, realizamos unha lectura colaborativa dos tres capítulos, centrando a nosa atención nas ideas principais. A continuación, tomamos notas individuais das cuestións máis significativas que considerábamos de maior interese ou relevancia. Posteriormente, compartimos e contrastamos as nosas anotacións, realizando unha posta en común para organizar as ideas de forma coherente. A partir desta recopilación de notas, procedimos á elaboración dun resumo, no que destacamos o tema central de cada capítulo, así como as distintas perspectivas que presentan os autores no libro. Despois, profundizamos na valoración crítica, analizando e reflexionando sobre o seu contido a partir do resumo e do propio texto na súa totalidade. Finalmente, concluímos o traballo cunha reflexión crítica global sobre o impacto que tivo a lectura dos capítulos para cada un de nós.

Introdución

O libro analiza a persistencia da pobreza e da desigualdade ao longo da historia, destacando como problemas globais que afectan maioritariamente á poboación mundial. Subliña o impacto da crise económica durante a transición á industrialización capitalista no século XIX, que provocou desemprego, explotación laboral e condicións de vida insostibles. A emigración masiva foi unha resposta á miseria da época, aínda que con consecuencias significativas. O estudo aborda tamén a pobreza nos países industriais, a desigualdade nos anos 60 e a evolución das solucións propostas, como o paso da caridade ao Estado de Benestar. Por último, compara a pobreza histórica coa actual, concluíndo que, a pesar das medidas adoptadas, moitos problemas seguen sen resolverse, reflectindo a ineficacia de certos enfoques.

Capítulo 1 resumo

• A pobreza comenzou en Inglaterra, pero extendeuse a todo o continente.

• A crise de 1946-47 exacerbou ainda máis a pobreza, especialmente en:

- Silesia

- Flandes

• Durante moito tempo, a pobreza foi un tema tabú en Europa.

- Irlanda

• Ainda que moitas personalidades intentaron averiguar as causas da pobreza e as posibles solucións, non sempre se aplicaban.

• A única solución á pobreza: a emigración, especialmente en países como Italia.

• A pobreza, sempre empeoraba en época de crise económica.

• A industrialización promoveu o éxodo rural cara cidades como: Manchester, Londres ou Inglaterra => aumento da poboación urbana.

• Aumento da pobreza no s. XIX en Europa.

• Causas da pobreza:

Coexistencia da Industria Agraria e protoindustrias

1. Crises das protoindustrias
2. Cambios nas estructuras agrarias
3. Crecemento demográfico

A transición a un capitalismo industrial

Capítulo 1 resumo

• O caso de EE.UU.

• A pobreza foi abordada por políticas sociais como a Seguridade Social.

• O aumento de salarios e as melloras laborais reduciron significativamente os niveis de pobreza.

• A pobreza urbana caracterizábase polo amontoamento nas vivendas e as condicións laborais extremas.

- Londres - Nova York - París - Madrid

• A industrialización non foi únicamente a causa da pobreza en Europa.

• A emigración e as políticas sociais foron respostas clave ante a pobreza en diferentes rexións.

• O desemprego masivo durante a Gran Depresión, incrementou a pobreza, sobre todo nos grupos máis vulnerables: anciáns, enfermos, etc.

Valoración Crítica

• Definición industrialización: tránsito cara as sociedades industrializadas, baseadas na transformación de materias primas en produtos elaborados.

Características: 1. Orixe en Gran Bretaña coa Revolución Industrial (s. XVII-XIX). 2. Impulsada polo capitalismo. 3. Creación de fábricas e da denominada clase obreira. 4. Éxodo rural e urbanización. 5. Introdución da máquina como ferramenta principal.

• Que é a proto-industrialización? Relación rural entre artesáns e fabricantes, caracterizada polo traballo doméstico => DEBILITACIÓN DOS GREMIOS URBANOS.

• A pobreza está vinculada á desigualdade social. As familias perxudicadas sofren problemas de saúde, de explotación laboral, falta de acceso á educación,etc.

• Proposta de solución: empregar os Estados de Benestar para conseguir salarios dignos para todos, educación e sanidade pública e igualdade de oportunidades.

Comentario táboas

Info

Info

Info

Info

Capítulo 3 resumo

1832: Valoración pobreza británica. Pobreza comportamento individual. Sistemas de socorro: desmoralización da sociedade.

CONSOLIDACIÓN ESTADO DE BENESTAR

MODELOS DE AXUDA: SIGLO XIX

ANOS 20-30:Dinamarca e inglaterra - Estado de BenestarEE.UU. - aproban Seguridade Social 1935

• Axudas a anciáns e nenos

• En EE.UU. a pobreza considerabase inexistente.
• As axudas eran iniciativas locales ou públicas.
• Depresión 1893-96: Seguridade Social.

1834 Comisión Real: Lei de Pobres Axudas menos atractivas que o salario mínimo. Centralización do Estado. Sistemas de Castigo. Caridade Privada: Axudar aos pobres. Vixiar a aplicación da nova lei. Non é a solución para virtudes públicas. Axuda médica Unemployment Women Act 1905

CAMBIOS SIGNIFICATIVOS POR PAÍSES

• Europa do Norte
• Goberno actor princpial
• Alemania lidera con leis como:

Seguro médico 1883 Seguro de Vellez e Incapacidade 1889

• Inglaterra (ley de pensións 1908)
• Fin individualismo británico
• Folgas e movementos dos desempregados

ETAPAS CONSOLIDACIÓN:

1. S. XIX: Primeiras compensacións laborais
2. Maior cobertura social
3. Avances en sanidade, educación, vivenda e emprego
4. Consolidación e reorganización de reformas
5. Crisis por costes e gastos anos 70

POSICIÓN AUTOORGANIZATIVA

• Migración
• Axuda de Protección Mutua
• Cooperativas de consumo

Valoración crítica

• Foi un logro histórico para a sociedade traballadora e desfavorecida.
• Este proceso foi fundamental para a evolución da sociedade actual.
• Asegurando unha mellor calidade de vida para todos.

• Proceso de creación do Estado de benestar foi clave para o desenvolvemento
• Mellora da calidade de vida
• Redución das desigualdades sociais
• Non foi un proceso lineal

LEI DE POBRES: -Solucionar a pobreza baixo un punto de vista erróneo -Medidas ineficaces

Siglo XX: Esplendor e expansión do Estado de Benestar.Maior desenvolvemento, coa universalización da seguridad social e a consolidación de reformas previas. Xurdiron problemas como o aumento dos costes e gastos.

Comentario táboas

Info

Info

Info

Info

Capítulo 5 resumo

Visións sobre a concepción da pobreza

Modelos de loita contra a pobreza

Institucional

Residual

Progresista

Conservadora

1) Pobreza = indixencia. 2) Redúcese a determinados grupos de poboación. 3) Orixe en causas individuais. 4) Mídese pola renda necesaria para mínimo vital, línea de demarcación. 5) Medidas asistenciais e institucións filantrópicas. 6) Garantía de rendas mínimas. 7) Protección básica mediante transferencia monetaria do Estado. 8) Non une a política social co crecemento económico. 9) A renda mínima mantén a desigualdade.

1) Pobreza = proceso pauperizante. 2) Necesidades de carácter continuo. 3) Orixe en causas estructurais. Económicas, políticas e sociais. 4) Condicións de vida para subsistir e realizarse con autonomía. 5) Medidas preventivas e rehabilitadoras de problemas. 6) Non garantía de rendas mínimas. 7) Oferta bens e servizos públicos pola sociedade. 8) Unión da política social co crecemento económico. 9) Renda mínima = loita contra a desigualdade.

1) Asistencia persoas en situacións de necesidade. 2) Protexe a través da familia, asociacións voluntarias e mercado. 3) Traballo cos dispositivos protectores basado cotización previa e desprazamento persoas.

1) Toda a poboación. 2) Estado para función protectora, preventiva, rehabilitadora e integradora. 3) Estado de Benestar.

Crise económica, política e fiscal das institucións do Estado de Benestar. Dilema con dúas opcións: universal vs selectiva. Universal: amplía prestación sociais a toda a poboación. Selectiva: vincula prestación sociais a estados de necesidade verificada. +Acorde cos obxectivos de igualdade social, non admite rendas nulas.

Valoración Crítica

+Económico porque so protexe aos pobres. -Eficaz porque el mesmo xera división e desigualdade social.

Modelo Residual

Concepción conservadora falla -Non aspectos individuais senón posición social, desigualdades económicas, políticas e culturais. -Ignora necesidades persoais (ocio). -Non acceso igualitario aos servizos privados, minimizan públicos, aumenta desigualdade. -Defende crecemento económico con marxinalización e exclusión social.

+Eficaz para diminuír pobreza, acceso servizos de maneira estructural e colectiva, garante nivel de vida baseado no benestar e protección social como dereito universal. -Custos máis elevados.

Modelo Institucional

Mistura dos dous modelos

Sistema universalista ou selectivo

Concepción conservadora acerta -Definición e finalidades. -Fomenta igualdade acceso a servizos básicos, conta co rol do Estado. -Crecemento equitativo e reduce desigualdade.

Conclusión

Este libro examina a pobreza desde unha perspectiva histórica, destacando causas como o éxodo rural, a Revolución Industrial e a Gran Depresión. A industrialización incrementou as desigualdades, concentrando a riqueza en poucas mans e deixando ás clases traballadoras en condicións precarias. Durante a Gran Depresión, o desemprego aumentou en EE.UU., mentres Europa comezaba a implementar sistemas de Seguridade Social.

As reformas actuais priorizan o desenvolvemento rural, freando o crecemento urbano descontrolado e mellorando as condicións laborais e económicas nas zonas menos favorecidas. A pobreza estrutural require solucións profundas para reducir as desigualdades de forma efectiva. Finalmente destacamos que a investigación permitiunos comprender mellor a evolución da pobreza e a importancia das reformas sociais. Concluimos que é esencial integrar esta temática no sistema educativo para formar estudantes con conciencia crítica e capacidade de abordar estes retos no futuro. A educación debería explorar non só os feitos históricos, senón tamén as causas e consecuencias das desigualdades para preparar as novas xeracións de forma máis informada e responsable.

O libro aborda dúas perspectivas sobre a pobreza: 1. Conservadora: atribúe a pobreza ás accións individuais e propón solucións asistenciais. 2. Progresista: considera a pobreza un problema estrutural ligado a factores sociais, económicos e políticos, defendendo políticas públicas e un Estado de Benestar sustentado polos impostos.

Referencias bibliográficas

• Romero, J., Pérez, J. e García, J. (1992). Desigualdades y nueva pobreza en el mundo desarrollado. Editorial Síntesis.

• Riojas, C. (2020). Los antecedentes de la proto-industrialización. Dialnet, 100, 109-128. Carta económica Regional.

Moitas grazas pola vosa atención!

Algunha pregunta?

• Na táboa anterior, vemos unha descrición das emigracións transoceánicas que se deron entre 1921 e 1932.

• Nela aparecen recollidos datos sobre o movemento poboacional nos países que aparecen na marxe esquerda:

- Illas Británicas (Irlanda) - Italia - Austria-Hungría - Alemaña - España - Rusia - Portugal - Suecia - Noruega - Polonia - Francia - Xapón

• Escolarización infantil en Inglaterra e Gales en 1861.

• 3 rangos de idade.

• Diferenzas de xénero.

• Falta de acceso a leis (Lei de Educación).

• Na parte superior desta táboa, vemos as causas da pobreza da cidade de York no ano 1901.

• A pobreza primaria, fai referencia a aquela pobreza que afecta ás necesidades básicas como: a hixiene, a alimentación, a ropa, a saúde, a educación, etc.

• Grazas a este recadro, sabemos como era a situación dos habitantes de York nesa época.

• Polo tanto, en cada sección vemos os factores que fixeron que aumentase a precariedade das familias.

1. Incremento e distribución do gasto social.

2. A maior parte do gasto destinouse a: Xubilacións Educación

Mostra o gasto público como porcentaxe do PIB en varios países en 1950 e 1975 e a tasa promedio de incremento anual nese período.

• O gasto público aumentou gradualmente entre 1950 e 1975

• Países destacados por gasto público

• Desenvolvemento

• Países incluidos e excluidos

• A táboa que imos analizar, contén datos sobre a condición física dos/das nenos/as en idade escolar en diferentes xonas de York en 1901.

• A continuación, falaremos das grandes desigualdades das distintas clases sociais en dereitos básicos como a saúde ou o benestar.

• Nesta tabla vemos representadas as taxas de mortalidade xeral e de mortalidad infantil, en diferentes áreas de York en 1901.

• Como podemos observar, existen patróns que reflexan as desigualdades sociais e/ou económicas da época.

• Mediante isto, indagaremos nas condicións de vida e de saúde dependendo da clase social á que pertencen.

• Traballo infantil en Inglaterra e Gales durante 1861, en plena Revolución Industrial.

• Cantidade de nenos e nenas entre 10 y 14 anos traballando.

• Distribución laboral por xénero.

• Sectores máis importantes.

• Condicións precarias.

• Limitación da escolarización.