Video salud y medicina

TXOSTEN PSIKOLOGIKOA

1.EGOERA. ODOLJARIOA

Zer dira odoljarioak? Odol-hodi bat edo batzuk haustean ateratzen den odol pruduktua da odoljarioa.

Ze mota eta sailkapenak daude?

1. Lesionatutako odol-hodia: arterietako, zainetako edo kapilarretako odoljarioak izan daitezke. Arteria: odolaren kolorea gorri bizia da, hodi horiek oxigeno asko garraiatzen baitute. Bihotz-uzkurduraren arabera, kanporantz ateratzen da, borborka. Zaina: odolaren kolorea gorri iluna da, hodi horiek garraiatzen duten oxigeno eskasiaren ondorioz. Kanporako irteera etengabea eta uniformea da, presiorik gabea. Kapilarra: odolaren kolorea gorri bizia da. Kanpora gutxi ateratzen da, presiorik gabe.

2. Odolaren azken patua: odoljario kanporatuak, kanpokoak edo barrukoak izan daitezke. Odoljario kanporatua: organismoaren zulo baten bidez ateratzen dira kanpora, eta, zulo horren arabera, izen espezifiko bat hartzen dute. Otorragia: odola belarritik dator. Epistaxia: odola sudur-hobietatik dator. Errektorragia: uzkitik odola ateratzea. Metrorragia: baginatik datorren odoljarioa. Ahoko odoljario: Hemoptisia: arnas aparatuko odoljario oparoa, kanpora eztul edo odol-espektorazio gisa ateratzen dena. Hematenesia: digestio-aparatutik datorren odoljarioa, kanpora gonbitoka irteten dena. Kanpoko odoljario: azaleko zauri baten edo batzuen bidez kanpora ateratzen diren odoljarioak dira. Barruko odoljarioak:organismoaren barruan sortzen diren eta barruko barrunbean kokatzen diren odoljarioak dira; beraz, ezin dira ikusi.

3. Larritasuna: odoljario arinak (I. maila), larriak (II-III. maila) edo oso larriak (IV. maila) izan daitezke.

-Sintomak : zurbiltasuna, takikardia, ahultasuna, izerdi hotza, takipnea, hipotentsioa eta shock hipobolemikoa. -Tratamendua: odoljario baten tratamendua larritasunaren eta azpian dagoen kausaren araberakoa da. 1.Hemorragia arina: -Presio zuzena: zaurian presioa egin gasa batekin edo zapi garbi batekin. -Goratzea: ahal baduzu, igo kaltetutako zatia bihotzaren mailatik gora. -Garbiketa: odoljarioa kontrolatu ondoren, garbitu zauria urarekin eta xaboiarekin. 2.Odoljario ertaina edo larria: -Presioa: mantendu presio zuzena. Odolak benda bustitzen badu, ez kendu, besterik gabe, gehitu gehiago. -Torniketea: odoljarioa beso edo hanka batekoa bada eta ez bada gelditzen, torniketea eman dakioke. -Laguntza medikoa: bilatu berehala arreta medikoa. 3.Barruko odoljarioa: -Zeinuak: nahasmena, sabeleko mina, azal zurbil edo izerditsua edo odola gorozki edo gorozkietan. -Larrialdia: jarri harremanetan zerbitzu mediko urgenteekin. Tratamendu gehigarriak: -Odol-transfusioa: kasu larrietan, baliteke transfusio bat behar izatea. -Sendagaiak: odoljarioak eragiten dituzten baldintzak tratatzeko, adibidez, antikoagulatzaileak.

KASU PRAKTIKOA

Gaur ikasle batek pilotakada bat jaso du sudurrean eta odoletan dago, zer egin dezakegu eta zer gertatu zaio?Arrazoitu teoria erabiliz Odoljario kanporatu bat du, epistaxi motakoa, sudurretik odola ateratzen baitzaio. Helburua epistaxi bat tratatzea da, odola ateratzeari utzi eta ikaslea ahalik eta azkarren sendatu arte. 1-Egin presio zuzena sudurreko zulo odoltsuan, sudur-trenkadaren kontra, 5 minutuz. Makurtu burua aurrerantz pixka bat. 2-Odoljarioa jarraitzen badu, bildu gaza bat eta tapoi moduan sartu 5 minutuz odoletan dagoen zuloan. Jarraitu konprimatzen trenkadaren kontra. 3-Presio pixka bat egin ondoren odol-jarioak jarraitzen badu, eraman ikaslea osasun-zentro batera, aztertu eta tratatzeko.

2. EGOERA SHOCK

-Zer da shock-a? Odol-fluxuaren asaldura bat da, zirkulazio-gutxiegitasuna eragiten duena eta, aldi berean, organismoko ehunek behar dutena baino oxigeno-ekarpen txikiagoa eragiten duena. Gutxiegitasun hori odol-fluxuan zirkulatzen duen odol-bolumena murriztearen ondorioa da. Larrialdi mediko konplexutzat jotzen da.

Ze shock mota daude?

1.Bere fisiopatologiaren arabera, lau motatan banatzen da: Hipobolemikoa: odol-bolumena murriztean agertzen da, odol-bolumena gorputzeko beste zona batzuetan pilatzen delako edo kanpoan galtzen delako. Adibidez, beherakoak, odoljarioak, deshidratazioa eta abar. Kardiogenikoa: bihotz-hutsegite baten ondorioz sortua. Adibidez, arritmiak, bihotz-gutxiegitasuna eta abar. Buxatzailea: bihotzetik kanpoko miokardioko akats baten ondorioz sortua. Adibidez, biriketako tronboenbolismo, pneumotorax, bihotz-buxadura eta abar batean. Banakakoa: odol-hodietako asaldura batek eragiten du, eta horrek odolaren banaketari eragiten dio. Adibidez, infekzioa, anestesiak eragindako nerbio-sistemaren alterazioa, bizkarrezur-muineko lesioa eta erreakzio anafilaktikoa.

2.Bere egoeraren arabera, hiru egoera nagusi daude:Shock konpentsatua I maila: basokonstrikzio orokorra gertatzen da, odola bizi-organo nagusietara banatzeko, hala nola burmuinera eta bihotzera. Ez dago ia sintomarik, presio arteriala normala da, maiztasun arteriala handitu egiten da eta gastu kardiakoa (bentrikulu batek minutu batean kanporatzen duen odol bolumena) murriztu egiten da. Shock deskonpesatua II maila: aurreko estadioko konpentsazio-mekanismo guztiak ez dira nahikoak, eta, beraz, oliguria, hipotentsioa, asaldura neurologikoak eta abar bezalako sintomak agertzen hasten dira. Shock itzulezina III. maila: fase itzulezina da, organoanitz huts egiten hasten delako eta, ondorioz, zelulen heriotza gertatzen delako. Fase honetan, tratamendua ez da eraginkorra izaten biktima salbatzeko.

-SINTOMAK: hipotentsioa, zurbiltasuna, hoztasuna, takikardia, oligoanuria, konorte-maila aldatzea, zianosia eta izerdi hotza. -TRATAMENDUA: Ekonomia: krisian dagoen ekonomia egonkortzeko azkar aplikatutako erreforma drastikoak. Medikuntza: shock fisikoko kasuetan odol-fluxua leheneratzeko ebakuntzak. Psikologia: terapia elektrokonbultsiboa, buru-nahaste larrietan erabilia.

Egoitz ondoezik dago, bi egun daramatza tripako minarekin, kakapirri edo beherakoarekin dabil eta bat-batean lurrera erori seko. Zer gertatu ahal zaio eta zer egin dezakegu? Egoitz shock hauetako bat jasaten egon daiteke: Shock hipobolemikoa: Egoitzek beherako larria izan badu gerta litekeena likido gehiegi galtzen duenean gertatzen da. Jariakinak galtzeak odol-bolumena murriztea eragin dezake, eta horrek bizi-organoetarako odol-fluxua murrizten du. Shock septikoa: digestio-sistemako infekzio larri baten azpian dagoen kausak, behazun-besikulako edo hesteetako edo hesteetako infekzioa adibidez, sepsia desegin izan balu, hanturazko erantzun larria, shock septikoa eragin dezakeena. Lurrera erortzea presio arteriala drastikoki jaitsi izanaren seinale izan daiteke, eta hori ohikoa da bi shock motetan. Jarduteko protokoloa:

1.Larrialdi-zerbitzuei deitu

2.Trendelemburg posizioan jarri

3.Arnasketa eta pultsua aldizka kontrolatu.

4.Biktima hipotermikoa dela kontuan hartuz gero, estali beroa ez galtzeko eta presio egiten ari den arropa kendu.

5.Odoljarioa gertatuz gero, presioa egin zuzenean odola ateratzen den eremuan, odoljarioa eteten saiatzeko.

6.Goragaleak edo okaden kasuan, jarri biktima segurtasuneko albo-posizioan (PLS)

7.Biktima kontzientziarik gabe badago, ireki aire-bidea eta egiaztatu arnasketa eta pultsua. Beharrezkoa bada, hasi BBB.

8.Larrialdi zerbitzuak heltzen direnean, berehala osasun zentro batera eramango dute biktima artatzeko.

3. EGOERA. TRAUMATISMOAK

ZAURIAK KONTUSIOAK GORPUTZA ADARREN TRAUMATISMOAK

ZAURIAK

Zer dira zauriak? Larruazalaren jarraitutasuna galtzen den lesio bat da, eta, horren ondorioz, komunikazioa sortzen da organismoaren barrualdearen edo azpiko ehunen eta kanpoaldearen artean. Traumatismo batek eragin ohi du.

-Nola sailaktu ahal ditugu? Zaurien sailkapena oso zabala da, objektu askok eragin baititzakete. Hauek dira ohikoenak:

• Ziztatzaileak: sakona izan ohi da, kanpoaldera irekidura txikia duena. Objektu probokatzaileak luzangak eta punta zorrotzekoak dira. Adibidez, iltzeak, orratzak, ezpalak eta abar.
• Ebakidurak: sakonera txikikoa izaten da, luzanga eta ertz ongi zehaztuak dituena. Adibidez, labanak, kristalak, bisturiak eta abar.
• Kontusak: zapalketak eragindakoak. Normalean, azalaren osotasuna gordetzen da (zauria itxia bada), eta, beste batzuetan, kolpearen intentsitatearen eta zapalketaren arabera, zauriaren ertzak irregularrak dira. Adibidez, makila bat, pierdra bat edo, lurrera erortzean eta abar.
• Sarkorrak: bizi-organoei eragiten die eta arma zuriz egiten dira. Urradurak: gainazal bat marruskatzean edo substantzia korrosiboak ukitzean sortzen dira. Epidermisean galera bat egon daiteke, eta, adibidez, kirolari bat lurrera erortzen denean gertatzen da.
• Urratze: urraduren antzekoak dira, epidermisaren eta haren azpiko ehunen galera eragiten dute. Traumatismoen ondorio izan daitezke, esaterako, trafiko istripu batean.
• Scalps: buruko larruazala burezurreko hezurretik askatzearen ondorioz gertatzen da. Arriskutsua da, odol asko botatzen duelako, eta odoljario larriak eragin ditzakeelako haurrengan.
• Babak: erredurengatik eta objektuek larruazalarekin egiten dituzten igurtziengatik sortzen dira, adibidez, zapata batek orpoan egiten duen ukituagatik.
• Abulsioiak: egitura batzuk edo haien zati batzuk erauztea da, adibidez, begi-globoan.
• Hozkadak: animalia edo pertsona batek eragindakoak eta, hozkadaren arabera, eragindako zauria azalekoa edo sakonagoa izan daiteke.

-Larristasun faktoreak:

• Sakontasuna: larriagoa da biktimak bizirik irauteko beharrezkoak diren barne-organoei eragiten badie.
• Lokalizazioa: gorputzeko zenbait eremu zaurgarriagoak dira pertsona baten bizitza arriskuan jartzeko (toraxa, sabelaldea, aurpegia eta abar).
• Hedadura: zauria zenbat eta handiagoa izan, orduan eta handiagoa da infekzioa izateko arriskua.
• Kausaren helburua: batzuek infekzioak sor ditzakete edo organismoaren barruan gera daitezke (kristala, alanbrea, lurra eta abar).

Sintomak

Mina (nerbio-bukaeretan sortzen den kaltearen ondorioz), ertzen banaketa eta odoljarioa (oro har,ia zauri guztiak odoletan daude, baina sakoneraren, kokapenaren eta hedaduraren araberakoa da).

Lehen laguntzak

1. Eskuak garbitu
2. Odolustea gelditu
3. Zauria garbitu
4. Antiseptiko bat ipini
5. Zauria estali
6. Infekzio-zeinuak behatu
7. Profesional bati kontsultatu baldin eta: odoljarioa ez bada presioarekin gelditzen, zauria sakona, irregularra edo objetua zikin edo herdoildu batek eragindakoa bada, infekzio-zeinuak badaude, zauria artikulazio batean badago eta mugimendua eragozten badu edo ziur ez bazaude tetanoaren aurkako txertoa behar baduzu.

KONTUSIOAK

-Zer dira kontusioak?

Kolpe edo inpaktu zuzen batek eragindako lesioa da, azala hautsi gabe. Ehun bigunak (hala nola muskuluak, azala edo odol-hodiak) kolpearen indarraren ondorioz kaltetzen direnean gertatzen da. Normalean hematometan edo ubelduetan agertzen dira, azalaren azpian odol pilaketak direnak, odol hodiak hautsi egiten baitira, eta odola inguruko ehunean harrapatuta geratzen da.

-Nola sailkatzen dira?

1.Kontusio arina: Kaltea oso txikia da, eta batez ere larruazalari eta inguruko ehun bigunei eragiten die. Hematoma txiki bat (ubeldura) edo hantura arin bat agertzen da. Mina arina da eta egun gutxiren buruan desagertzen da. Ez dago funtzio-galera nabarmenik. 2.Kontusio moderatua: Kaltea handiagoa da, eta larruazalaren azpiko muskuluei eragiten die. Hematoma gehiago ikusten da, hanpadura handiagoarekin. Mina gogorragoa da, eta mugimendua mugatuta egon daiteke erasandako aldean. Aste bat edo bi beharko dituzu sendatzeko. 3.Kontusio larria: Kaltea sakona da eta, azalari eta muskuluei ez ezik, odol-hodi handienei eta barne-organoei ere eragiten die. Hematoma oso handia da, eta hanpadura esanguratsuarekin lotzen da. Oinazea handia da, eta kaltetutako partearen funtzioa kolokan egon daiteke. Muskuluetan edo organoetan kalteak eragiteko arriskua egon daiteke. Berehalako arreta medikoa behar da.

-Ze sintoma dauzka bakoitza?

Mina kaltetutako gunean, sutze edo hantura, azalaren kolorea aldatzea (gorritik morera, urdina, berdea eta horia) edo ukimenarekiko sentikortasuna.

-Zelan jardungo dugu?

1. Atseden hartu: lesioa jasotzean, lehenego pausua atseden hartzea da. Ez egin inolako jarduera fisikorik lesioak okerragoa ez izateko.
2. Izotza aplikatu: lesioaren inguruan izotz pakete bat jarri (towel baten bidez, azaleko kalteak sahiesteko) 15-20 minutuz. Horrela, hantura eta mina murriztu ditzakezu.
3. Konpresioa: bandaje elastiko bat erabiliz lesioa konprimitu. Honek hantura murrizten lagunduko du.
4. Altuera mantendu: lesioa altuago mantentzea, adibidez, poltsiko batean jarrita, odol zirkulazioa hobetzen lagunduko du.
5. Medikuntza: min handia bada, analgesikoak (min murrizleak) hartu ditzakezu, baina beti jarraitu medikuaren aholkuak.
6. Medikuarengana joan: lesioa larriago bada edo sintomak ez badira hobetzen, medikuarengana joatea gomendatzen da.
7. Berreskuratu: lesioa sendatzen den bitartean, ariketa leun batzuk egin ditzakezu sendatzeari laguntzeko, baina inolako ekintza traumatikoak egin.

GORPUTZA ADARREN TRAUMATISMOAK

Gorputz adarren traumatismoak 3 multzotan sailka ditzazkegu:1.Bihurridurak: Artikulazio baten lotailuetako lesio bat da, normalean mugimendu zakar batek edo biraketa desegoki batek eragindakoa. Mina, hantura eta mugimendua mugatzea ditu ezaugarri. - Sintomak: Mina, hantura, ubelduak, mugimendua mugatzea eta ezegonkortasuna. -Zelan aritu:

• Atsedena: ez jarri pisurik artikulazio kaltetuan.
• Izotza: izotza jarri 15-20 minutuz 2-3 orduan behin, hantura murrizteko.
• Ulerkuntza: benda elastiko bat erabiltzen du eremua trinkotzeko eta hantura gutxitzen laguntzeko.
• Altxatzea: lesionatutako zatia bihotzaren mailatik gora mantendu puzzlea murrizteko.
• Botikak: antiinflamatorioak (ibuprofenoa, adibidez) har ditzakezu mina eta hanturarako.

2.Lokadurak: Bi hezur elkartzen dituen artikulazio batek bereizten dituenean gertatzen den lesioa; hau da, artikulazio-azalerek kontaktua galtzen dutenean gertatzen dena.

-Sintomak: Mina, kaltetutako eremuaren bolumena handitzea, deformazioa eta ezintasun funtzionala, nahiz eta gertatu den lekuaren araberakoak izan. -Zelan aritu:

• Inoiz lexazioa murrizten saiatu, hau da, ez jarri posizio anatomikoan, horretarako osasun-zentro batera eramango baita.
• Artikulazioa benda elastiko batekin eta kuxinekin dagoen bezala ibilgetzea.
• Eduki gorputz-adarra geldirik.
• Hotz lokala ipini (izotz-poltsa, pakete hotza, konpresa hotzak eta abar).
• Eraman biktima osasun-zentro batera, artatu dezaten.

3.Hezurren haustura: Haustura bat da hezur baten jarraitutasunean. Traumatismo baten, erorketa baten, istripu baten edo hezurrak ahultzen dituzten baldintza medikoen ondorioz gerta daiteke. Sintomak: Min handia, hantura, deformazioa, eragindako eremua mugitzeko zailtasuna eta ubelduak edo hematomak. Zelan aritu:

• Arreta medikoa bilatu: garrantzitsua da profesional batek lesioa ebaluatzea.

• Immobilizatu kaltetutako eremua: ez saiatu mugitzen. Behar izanez gero, erabili ferula bat edo edozein objektu zurrun.

• Izotza jarri: hantura eta mina arintzeko, izotza jarri oihal batean bilduta, kaltetutako eremuan.

• Analgesikoak hartu: mina arintzeko, ibuprofeno edo parazetamol bezalako botikak har ditzakezu (jarraitu paketeko argibideei).

• Ez saiatu oinez ibiltzen edo pisua kargatzen: haustura bat bada, gorputz-adarra da; ez jarri pisurik gorputz-adarraren gainean, mediku batek adierazi arte.

KASU PRAKTIKOA

Biltegian zaudela, Amaia, zure kidea, transpaleta-rekin kutxa batzuk mugitzen dabil. Horietako batean karga mugitu eta transpaletaren kontrola galtzen du, erori eta transpaletak oina hormaren kontra harrapatu dio. Laguntzera zoazenean, transpaleta kendu eta orkatila apurtu duela dirudi. Gainera buruan kolpe emandu erortzerakoan eta zauri bat dauka, odol ugari dago baina Amaia erne dago. Zer egin dezakegu?. Segurtasuna: Amaiaren ingurua segurua dela ziurtatu, arriskuak ekiditu. Laguntza eskatzea: larrialdi zerbitzuei deitu (112) eta Amaiaren egoeraz informazio eman. Zaintza: Amaia erne egon arren, etengabe komunikazio mantendu. Lesioaren ebaluazioa: Lehenik buruko kolpea eta orkatilaren zauria aztertu. Orkatila apurtu bada, ez mugitu. ABC metodoa aplikatu ahal dugu:A: Airway (bideak): Amaia arnasteko zailtasunik ez badu, ziurtatu bideak libre daudela. B: Breahing (arnasketa): Amaia ondo arnasten badu, jarraitu. C: Circulation (zirkulazioa): odol galera murrizteko, presio arina aplikatu zauriaren gainean. Zaintza profesionala: Amaia medikuaren esku utzi, lesioak behatu eta tratatzeko.

4. EGOERA. BEROAK ERAGINDAKO KALTEAK

-Zer dira erredurak?

Kanpo-eragile batek larruazalean eta beste ehun batzuetan eragindako lesioak, nahiz eta organismoko beste eremu ez-ikusgarri batzuetan ere eragina izan dezaketen. Kanpoko eragilea beroa (sua, eguzkia, likido beroak eta abar), elektrizitatea, produktu kimikoak (azidoak, baseak, beste agente korrosibo batzuk eta abar), izpiak eta erradiazio ionizatzaileak izan daitezke.

-Nola sailkatzen dira? 1. Sakoneraren arabera:

• Lehen gradua: Epidermisa bakarrik lotzen du. Azkura, eritema eta ondoeza agertzen dira. Bost egunera sendatu ohi da. Larruazal gorria.
• Bigarren maila: Epidermisari eta dermisari eragiten die. Flictenak agertzen dira, eta mina eragiten du. Zortzi edo hamabost egun behar izaten ditu sendatzeko. Babak.
• Hirugarren gradua: Epidermisari, dermisari eta hipodermisari eragiten die, baita nerbioei, ile-folikuluei eta abarri ere. Ingurua ilun bihurtzen da, eta eskara bat agertzen da. Ez du minik ematen, nerbioak suntsitu direlako. Sendaketa luzea da, tratamendu kirurgikoa, txertaketak eta abar behar baititu.
• Kuarton-gradua: egitura sakonagoei eragiten diete, hala nola muskuluei, hezurrei eta odol-hodiei. Ikazkintza bezala ezagutzen da.

2.Hedaduraren arabera: Erredura baten hedadura baloratzeko hainbat metodo daude, baina azkarrena eta erabiliena "bederatzien" edo "Wallace" araua da, 16 urtetik gorako haurrentzat eta helduentzat balio duena. Erretako eremua ehunekotan adierazi ohi da. Erretako eremua edozein dela ere, %15 baino gehiago denean larritzat jotzen da, %30 oso larritzat eta %50 hilgarria izan daiteke.

Zer egin erredura baten aurrean? 1.Erredura larria:

• Biktima sutan badago, itzali sugarrak manta batekin edo birarazi. Ez bota urik eta ez utzi korrika alde egiten.
• Deitu 112ra eta egiaztatu bizi-konstanteak. Ahal bada, jarri biktima ahoz gora etzanda.
• Baloratu erredura, inguruko eremua aurkituz. Ez kendu inoiz azalari itsatsita dagoen arropa.
• Estali gaza esterilekin edo zapiren batekin, beti heze eta ahalik eta garbien.
• Erredura oso handia eta zabala bada, estali pazientea, beroa gal ez dezan; izan ere, erredura handietan hipotermia agertzen da maiz.
• Zaindu bizi-konstanteak eta konorte-maila, larrialdi-zerbitzuak ospitalera eraman arte.

2.Produktu kimiko batek eragindako erredura:

• Kendu produktu kimikoz zikindutako arropa, azala kaltetu ez dezan.
• Garbitu eremua ur askorekin, gutxienez hamabost minutuz, produktu-hondarrak kentzeko.
• Estali gaza esterilekin edo ahalik eta material garbienarekin.
• Erredura goiko gorputz-adar batean gertatu bada, kendu eraztunak, eskumuturrekoak, erlojuak eta abar, halakorik badago.
• Eraman biktima ospitalera, ebalua dezaten.

3.Produktu kimiko batek begietan eragindako erredura:

• Garbitu begiak edo bi begiak ur askorekin, gutxienez hogei minutuz, produktu-hondarrak kentzeko.
• Estali bi begiak gaza esterilekin.
• Eraman biktima oftalmologia-zerbitzua duen ospitale batera, azter dezaten.

KASU PRAKTIKOA

Sukaldean lanean gaudela Oscarrek presio-eltzea (olla a presión) ahal baino lehenago zabaldu du, leherketa bat egon da eta eduki guztia kanpora atera da oso temperatura altuan. Oscarrek aurpegia, bularra eta ezkerreko besoan erredurak dauzka, aurpegian babak agertzen ari dira eta besoa oso erreta dagoela dirudi, azalak itxura arraroa dauka. Zer egin dezakegu?

1. Segurtasuna: Oscar leku seguru batean dagoela ziurtatu.
2. Hotzaren aplikazioa: Erredura lehorra bada, ur freskoan ipini 10-15 minutu.
3. Kurtzadura edo zuzenketa: Erredura larriak agertzen badira, azala ez ikutu eta ezinbestekoa da medikura joatea.
4. Etxeko tratamendua: Erredura arinak baldin badira, kremak (aloe vera) erabili daiteke. Erredura irekita bada ez da beharrezkoa.
5. Medikuaren laguntza: Azkenik, Oscarrek medikuarengana joan behar du. Erredura larriak izan daitezke eta tramendu profesionala behar du.

5. EGOERA. ELEKTROKUZIOAK

Zer da elektrokuzioa?

Giza gorputzean zehar igarotzen den deskarga elektriko batek eragindako istripuari deitzen zaio horrela. Lan eta etxe arloan gertatu ohi da. Deskarga bat gertatzen denean, gorputzak elektrizitate-eroale gisa jarduten du tentsio elektrikoaren eraginpean dagoen puntuaren eta lurraren artean. -

-Eragin ditzakeen arazo nagusiak?

Erredurak, bihotzeko, giharretako eta arnasketako arazoak.

-Zer egin elektrokuzio baten aurrean?

• Deitu 112ra.
• Ez ukitu biktima elektrokutatzen ari den bitartean, deskarga bat ere izan baitezake.
• Deskonektatu korronte elektrikoa.
• Biktima deskarga eragin duen elementuari lotuta badago, kendu elementu ez-eroale baten laguntzaz (zurezko edo plastikozko makila, isolamendu-eskularruak eta abar).
• Baloratu biktima eta ekin BBBri, beharrezkoa bada. DESA bat baduzu, ez izan zalantzarik eta erabili.
• Tratatu erredura elektrikoak beste edozein erredura bezala.
• Biktima bere onera etortzen bada, zain ezazu larrialdi-zerbitzuak iritsi arte, osasun-zentro batera eraman dezaten, han aztertu eta gara dezaten.
• PCRan jarraitzen badu, jarraitu BBBarekin larrialdi zerbitzuak iritsi arte, biktima bere onera itzultzen bada edo ezin badu jarraitu akituta dagoelako.

KASU PRAKTIKOA

6. EGOERA. LEHEN LAGUNTZA PSIKOLOGIKOAK

-Zer dira Lehen laguntza psikologikoak?

Pertsonen osasun mentala eta emozionala babesteko teknikak eta baliabideak

-Zein da haien helburua?

Istripua izan duenarekin eta harekin daudenekin komunikatzeko estrategiak ezagutzea. Istripua izan duen pertsonaren behar psikologikoak ezagutzen jakitea. Istripuetan, larrialdietan eta dueluetan antsietatea izateko joera duten faktoreak identifikatzea. Estres-egoeretan autokontrolatzen ikastea. Muturreko egoeretatik psikologikoki babesten jakitea, Burnout sindromea eta trauma osteko estresa saihestuz.

-Oinarrizko printzipioak:

1. Segurtasuna: Pertsonaren segurtasuna bermatu.
2. Lortutako informazioa: Egoerari buruzko informazioa bildu.
3. Enpatia: Entzute aktiboa eta laguntza ematea.
4. Edozein behar identifikatzea: Pertsonaren beharrak ezagutu eta asetu.

-Zelan lagundu?

1. Entzute aktiboa: Pertsonaren sentimenduak entzun eta baloratu.
2. Informazioa ematea: Egoerari buruzko informazioa eskaintzea.
3. Aldaketak proposatzea: Egoeraren kudeaketa erraztu.
4. Laguntza profesionala: Behar izanez gero, laguntza psikologikoa eskatu

KASU PRAKTIKOA

Eskola-autobus batek istripua izan du, 35 ume, bi irakasle eta gidaria bidaiatzen ari ziren. 5 haur larri zaurituta daude eta bi hil dira. Istripuaren lekura iristean, zaurituak ebakuatu dituzte, eta laguntza psikologikoa emateko arduradunak banatu zarete, eta zuri irakasle bat egokitu zaizu. Zelan lagundu dezakezu?

1. Segurtasuna bermatu: Lehenik eta behin, egoera segurua dela ziurtatu behar da. Istripua gertatu den lekuan arriskurik ez dagoela egiaztatu.
2. Emozionalki laguntzea:
1. Entzute aktiboa: Irakasleari bere sentimenduak adierazteko aukera eman eta adierazpenak baloratu.
2. Enpatia: Bere mina eta beldurra ulertu eta onartu, laguntza adieraziz.
3. Informazioa eskaintzea: Egoerari buruzko informazioa eman. Hori lagungarria izan daiteke beldurra murrizteko.Pausatu eta arindu: Irakasleari atseden hartzeko aukera eman, egoera horrek eta bere erreakzioek kudeatzeko denbora emanez.
4. Laguntza profesionala eskaintzea: Behar izanez gero, irakaslea profesional psikologikoaren laguntzara bideratu, bere emozioak prozesatzeko eta laguntza eskuratzeko.
5. Egoera aztertzea eta ekintzako plangintza: Irakaslearekin batera, haurrei emango zaien laguntza aztertu eta ekintzak planifikatu.
6. Taldea koordinatzea: Beste irakasleekin eta laguntzaileekin koordinatzea, horrek laguntza holistikoa eta sistematikoa eskaintzen lagunduko du.
7. Jarraitutasuna:Istripuaren ondoren, irakasleak eta haurrek jarraitzeko laguntza izan dezaten ziurtatu.
8. Azken iritzia:Irakasleari laguntzeko prozesu honek ez du soilik emozionalki babesteko balio, baita egoera ondo kudeatzeko eta etorkizuneko beharrak identifikatzeko ere. Lehen laguntza psikologikoa emateko gaitasuna izatea funtsezkoa da krisi egoeretan.