Want to create interactive content? It’s easy in Genially!
EUSKARA
NAROA BERAKOETXEA ARIAS
Created on October 18, 2024
Start designing with a free template
Discover more than 1500 professional designs like these:
View
Modern Presentation
View
Terrazzo Presentation
View
Colorful Presentation
View
Modular Structure Presentation
View
Chromatic Presentation
View
City Presentation
View
News Presentation
Transcript
EUSKARA
Naroa Berakoetxea4ºA
1 EUSKARA BATUA ETA EUSKALKIAK
1.1 EUSKARAREN JATORRIA
1.2 EUSKALKIAK
1.3 HIZKUNTZA ESTANDARRA: EUSKARA BATUA
1.4 EUSKARAREN ABERASTASUNA
1. EUSKARA BATUA ETA EUSKALKIAK
Hizkuntza: ideak, sentimenduak eta informazioa adierazteko erabiltzen dugun modu bat da. Hizkuntzen adibide batzuk: - Gaztelania. - Ingelesa. - Frantsesa. - Alemana. - Euskara. - Errusiera Hizkuntzek dialektoak daukate, eskualde ezberdinetan edo pertsona talde ezberdinetan hitz egiten diren hizkuntza baten aldaketak dira. Euskararen kasuan, euskalki esaten zaie.
1.1 EUSKARAREN JATORRIA
Euskara, Europako hizkuntza isolatu bat da, ez du beste hizkuntza familietako ezerrekin lotura. Ezin da zehaztu euskara nondik datorren, eta horregatik ez da inongo hizkuntza familian sartzen. Beste hizkuntza isolatu batzuekin egoera berean dago, adibidez:- Buruxaskia (Pakistan) - Ainuera (Japonia eta Errusia) - Koreera. Euskara jatorriari buruzko ikerketa asko egin dira, hainbat hipotesiak daude. Hipotesi klasikoek euskara iberierarekin, Kaukasoko hizkuntzekin eta berbererarekin lotu dituzte. Baina badaude teoria berriagoak ere, batzuk diote euskara Europako lehen bizilagunen hizkuntza izan daitekeela.
1.2 EUSKALKIAK
Hizkuntza guztiak aldaerak dituzte, dialektoak deitzen dira, eta horien artean desberdintasunak dauzkate. Dialekto bakoitza eremu batean erabiltzen da. Euskaran, euskalkiak deitzen dira, euskararen hizkuntzaren hizkera desberdinak. Euskal Herriko lurralde geografikoaren arabera 6 euskal dialekto nagusi bereizten dira: mendebaldekoa, erdialdekoa, nafarra, nafar-lapurtarra eta zuberotarra. NOIZ SORTU ZIREN EUSKALKIAK? Ez dakigu noiz sortu ziren euskalkiak. Hizkuntza erromatarren aurretik bazegoela esaten dute. Euskara zaharretik euskalkiak sortzen hasi ziren denborarekin eta zatiketa politikoetan zehar. Zatiketa hau Erdi Aroan hasi zen. Louis Bonapartek 1869an argitaratu zuen euskalkien lehen sailkapena eta zortzi euskalki bereizi zituen. Oraingo sailkapena Koldo Zuazok egin du.
1.3 HIZKUNTZA ESTANDARRA: EUSKARA BATUA
Hizkuntza estandarra hizkuntza baten forma guztiak batzea da. Euskararentzat hizkuntza estandarra euskara batua da. Euskara batuaren edo estandarraren beharra aspaldikoa zen.
1919
1571
1643
1968
Arantzazuko Konferentzian, batasuna sortzeko lehen arauak eman ziren, ortografian batez ere.
Axularrek plazaratutako Gero liburuaren hitzaurrean aipatzen zen jada
Leizarragak itzuli zuen Itun Berria
Euskaltzaindia sortu zen
1.4 EUSKARAREN ABERASTASUNA
Komunizazio tresna izateagatik hizkuntzak erantzun behar dute eguneroko harremanetan. Horretarako erregistro formalak era informalak daude, ere hizkuntza estandarrak eta dialektoak behar ditugu. Euskara, hizkuntza bizia da eta hainbat arlotara egokitzea lortu du. Bere aniztasuna ondo moldatzen duen estandar bat bilatu da, inguru formaletan erabiltzeko aukera emanez eta bere eginkizun kulturala eta funtzionala indartuz. Erronka euskalkiak eta haien erregistro informalak indartzea da, eguneroko inguruetan erabiliz, adibidez, lagunekin, familiarekin, haurrei mintzatzen... Laburbilduz, hiztunek euskara indartzen jarraitu izango dutela.