gatz mineralak

ondorioak

zertarako

mineralak

gatz arruntak

GATZ MINERALAK

PRESENTAZIOA

amaiera

ondorioak

zertarako

Subtítulo

Subtítuloo

gatz mineralak

MINERALAK

gatz mineralak

Mineralak mikronutrienteak dira. Organismoa ez da gai horiek sintetizatzeko eta kantitate txikitan behar ditu. Funtzio erregulatzaile garrantzitsua betetzen duten subtantziak dira eta dietan txertatu behar ditugu. Mineralak bi multzo nagusitan banatzen dira:

mikromineralak

makromineralak

MAKROMINERALAK

mineralak

Gorputz-pisuaren % 0,005 dira eta egunean 100mg edo gehiago hartzea gomendatzen da. Talde honetan daude kaltzioa, magnesioa, sodioa, potasioa, fosforoa, kloroa eta sufrea

fosforoa

kloroa

magnesioa

sufrea

kaltzioa

sodioa

potasioa

KLOROA

makromineralak

Organismoan 100g dugu. Gomendatzen da helduek egunean 750mg eta 1g artean hartzea.

MAGNESIOA

makromineralak

Funtsezkoa da organismoari begira. Heldu osasuntsuen artean 25g ingurukoa da. Magnesioak fosforoaren eta kaltzioaren arteko orekari eusten dio. Gizonezkoek egunean 350mg magnesio kontsumitzea gomendatzea da, eta emakumeek, berriz, 300mg. Intxaurrek, fruitu lehorrek, barazkiek eta zerealek magnesioa dute.

SUFREA

makromineralak

Organismoako zelula guztietan dago. Egiturazko funtzioak eta funtzio erregulatzaileak ditu.

FOSFOROA

makromineralak

Fosforoa esentziala da. Egiturazko funtzioak eta funtzio erregulatzaileak ditu. Fosforoa elikagai askotan dago: animalia-jatorriko elikagaietan (haragiak, arrainak, arrautzak), eta landare-jatorrikoetan, baita edateko uretan ere. Egunean 800-1.000 mg fosforo hartzea gomendatzen da.

KALTZIOA

makromineralak

Organismoko mikronutrienterik ugariena da; hezur-ehunean eta hortzetan dago. Parte hartzen du nerbio bulkadan, bihotzaren funtzionamendu egokian eta muskulatura lisoaren uzkurtzean.

SODIOA

makromineralak

Sodioa ezinbesteko mineral bat da gizakiarentzat. Organismoko sodio kopurua 60-100g bitartekoa da. pH-a eta ur-bolumena erregulatzea da bere funtzioa. Egunero hartzea gomendatzen den sodio-kopurua 2-3g da. Gehiegi hartzeak giltzurrun hondatu eta arterietako tantsioa handitzen du.

POTASIOA

mineralak

Ezinbesteko mineral bat da gizkiarentzat. Potasioaren elikagai-iturri nagusia frutak eta barazkiak dira, baita animalia-jatorriko produktuak ere, haragia,arraina eta esnekiak. Egunero 3-7 g kontsumitu behar da. Potasio gutxi kontsumitzeak giharren makaltasuna dakar eta bihotz-erritmoa aldatzen du.

MIKROMINERALAK

gatz mineralak

Gorputz-pisuaren %0,005 dira. Egunean 20 mg edo gutxiago hartzea gomendatzen da. Burdina, zinka, fluorra, iodoa, selenioa eta kobrea dira.

burdina

zinka

fluorra

iodoa

selenioa

kobrea

BURDINA

mikromineralak

Ezinbesteko minerala da organismoarentzat. Hazkuntzarako garrantzitsua da mineral hori kontsumitzea. Heldu osasuntsuei dagokionez, gizonezkoek egunean 9 mg burdin kontsumitzea gomendatzen da, eta emakumeek, berriz, 18 mg. Burdina duten elikagaien artean honako hauek daude: haragi gorria, gibela, arraina, arrautzak eta lekaleak eta zerealak.

ZINKA

mikromineralak

Mineral esentzial bat da organismoarentzat. Nagusiki muskuluan eta hezurretan banatzen da. Animalia-jatorriko elikagai-iturrietatik lortzen da, baita zenbait fruitu lehorretatik eta produktu integraletatik ere.

FLUORRA

mikromineralak

Zenbait elikagaietan, ur edangarrian eta arnasten dugun airean dago. Fluorra funtsezkoa da gure hezurren sendotasuna mantentzeko. Fluorra maiztasun handiarekin xurgatzen bada, kariesa eta osteoporosia eragin ditzake.

IODOA

mikromineralak

Ezinbestekoak dira gizakion hazkuntza eta garapenerako. Iodo gehien duten elikagaiak itsas jatorriko elikagaiak eta gatz iodatua dira. Egunean 150 mikrogramo kontsumitzea gomendatzen da.

SELENIOA

mikromineralak

Selenioa mineral esentzial bat, organismoan kantitate txikitan agertzen dena. Selenioak organismoan duen funtzio nagusia oxidazio-estresari aurre egitea da. Zerealetan, landareetan, haragietan eta arrainetan dago.

KOBREA

mikromineralak

Ezinbesteko minerala da organismoarentzat. Egunean 1 mg behar da. Gure dietako kobre-iturri nagusiak zereal integralak, fruitu lehorrak, lekaleak, gibela, krustazeoak eta moluskoak dira.

GATZ ARRUNTAK

gatz mineralak

Gatz arrunta edo mahaiako gatza konposatu ionikoa da, kloro eta sodioek osatutakoa.

jatorriaren arabera

tratamenduaren arabera

JATORRIAREN ARABERA

gatz arruntak

Jatorriaren arabera sailkatzen direnak hiru dira: itsas gatza, iturburuko gatza eta gatz harria.

itsas gatza

iturburuko gatza

gatz harria

ITSAS GATZA

jatorriaren arabera

Itsas gatza, itsasoko ura lurruntzen denean sortzen dena da.

ITURBURUKO GATZA

jatorriaren arabera

Iturburuko gatza, itsasoko urak lurgainera ateratzen direnean sortzen dena da.

GATZ HARRIA

jatorriaren arabera

Gatz harria, aurretik ura zegoen eta gaur egun gatza baino ez dagoen aztarnategietako harria da.

TRATAMENDUAREN ARABERA

gatz mineralak

Tratamenduaren arabera sailkatzen direnak bi dira: gatz findua eta gatz findu-gabea.

gatz finduak

gatz findu-gabeak

GATZ FINDUAK

tratamenduaren arabera

Kolore zurikoa, iodoa edo fluorra gehitu ahal zaie.

mahaiko gatza

sukaldatzeko gatza

gatz bereziak

MAHAIKO GATZA

gatz finduak

Gatz findua da. Haren pikorrak 2,0 mm edo handiagoak izaten dira.

SUKALDATZEKO GATZA

gatz finduak

3.6 puntuan definitutako gatz findua da. Haren hezetasuna %5,0 baino baxuagoa da.

GATZ BEREZIAK

gatz finduak

Gatz finduz osatutakoak dira. Baimendutako hainbat subztantzia gehitzen zaizkie.

GATZ FINDU GABEAK

tratamenduaren arabera

Gatz jangarria da eta ohikoa baino magnesio-kopuru handiagoa izan dezake.

adibideak

GATZ FINDU GABEAK

tratamenduaren arabera

Añanako gatza Himalaiako gatza Andeetako gatza Maldon gatza

GATZAREN ZEREGINA ORGANISMOAN

gatz mineralak

Gatza ezinbestekoa da bizitzarako; izan ere, sodioa funtsezko mantenugaia da organismoaren zeregin ugaritarako.

ONDORIOAK

gatz mineralak

Gatz mineralak asko kontsumitzeak gaixotasunak ekar ditzake, horregatik konsumitu egin behar dira, baina tamainan.

ESKERRIK ASKO ENTZUTEAGATIK